Vergaderjaar 2025-2026
Tweede Kamer der Staten-Generaal
2
Kamerstukken
36 820
VIII

Wijziging van de begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (VIII) voor het jaar 2025 (wĳziging samenhangende met Miljoenennota)
Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A.

ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
Wetsartikel 2
De vaststelling van de begrotingsstaat geschiedt in duizenden euro’s.
Wetsartikel 3
Dit artikel regelt de inwerkingtreding van deze wet.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
G.
Moes
B.

BEGROTINGSTOELICHTING
1.

Inhoudelijke toelichting
Dit onderdeel van de memorie van toelichting bestaat uit een inhoudelijk deel en een artikelsgewijs deel. Per beleidsartikel wordt een overzicht van de wijzigingen gegeven, inclusief toelichting. Daarbij worden mutaties groter of gelijk aan onderstaande staffel toegelicht.
Omvang begrotingsartikel | Beleidsmatige mutaties | Technische mutaties
(stand ontwerpbegroting in € miljoen) | (ondergrens in € miljoen) | (ondergrens in € miljoen)
< 50 | 1 | 2
=> 50 en < 200 | 2 | 4
=> 200 < 1.000 | 5 | 10
=> 1.000 | 10 | 20
Indien er geen wijzigingen in een beleidsartikel zijn, dan is daarvoor ook geen aparte tabel (budgettaire gevolgen van beleid) opgenomen. Deze Suppletoire Begroting September bij Prinsjesdag bevat wijzigingen op de OCW-begroting die in 2025 van start gaan. Deze wijzigingen worden al bij Prinsjesdag aan de Tweede Kamer voorgelegd, in plaats van (zoals voorheen) bij de Tweede Suppletoire Begroting.
2.

Budgettaire consequenties beleidsartikelen
Beleidsartikel 1. Primair onderwijs

Tabel 1 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 17.999.682 | 92.529 | 18.092.211
Uitgaven | 17.033.359 | – 9.477 | 17.023.882
Bekostiging | 15.479.863 | – 717 | 15.479.146
Bekostiging po-instellingen | 15.326.200 | – 900 | 15.325.300
Bekostiging Caribisch Nederland | 33.924 | 183 | 34.107
Aanvullende bekostiging | 104.624 | 0 | 104.624
Aanpak lerarentekort G5 | 15.115 | 0 | 15.115
Subsidies (regelingen) | 793.176 | 2.945 | 796.121
Onderwijsvoorziening Jonggehandicapten | 35.204 | 0 | 35.204
Nederlands onderwijs buitenland | 15.328 | 0 | 15.328
Humanistisch vormend en godsdienstonderwijs | 19.049 | 0 | 19.049
School en omgeving | 122.492 | – 1.597 | 120.895
Basisvaardigheden | 372.104 | 4.346 | 376.450
NGF Open Leermateriaal | 4.584 | – 2.370 | 2.214
NGF Digitaal Onderwijs | 7.634 | – 1.000 | 6.634
Schoolmaaltijden | 81.350 | – 233 | 81.117
Brugfunctionaris PO | 41.909 | 0 | 41.909
Overige subsidies | 93.522 | 3.799 | 97.321
Opdrachten | 40.658 | – 13.753 | 26.905
Opdrachten | 40.658 | – 13.753 | 26.905
Bijdrage aan agentschappen | 46.126 | 1.908 | 48.034
Dienst Uitvoering Onderwijs | 46.126 | 1.908 | 48.034
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 10.629 | 0 | 10.629
Stichting Vervangingsfonds en Participatiefonds | 7.599 | 0 | 7.599
UWV | 3.030 | 0 | 3.030
Bijdrage aan medeoverheden | 662.907 | 140 | 663.047
Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid | 638.352 | 0 | 638.352
Caribisch Nederland | 21.555 | 140 | 21.695
Scholenprogramma Groningen | 3.000 | 0 | 3.000
Overig | 0 | 0 | 0
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken | 0 | 0 | 0
Brede scholen | 0 | 0 | 0
Ontvangsten | 35.208 | 0 | 35.208
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 92,5 miljoen. Dit is vooral het gevolg van de bijstelling van de subsidieregeling School en Omgeving. Deze subsidieregeling wordt voor de periode 2025–2028 volledig verplicht, waardoor het verplichtingenbudget voor 2025 met € 82,7 miljoen wordt verhoogd. Daarnaast vindt een interne overboeking plaats tussen het primair en voortgezet onderwijs binnen de subsidieregeling Verbetering basisvaardigheden 2025. Hierbij wordt € 22,4 miljoen aan verplichtingen overgeheveld naar het primair onderwijs, omdat de subsidieaanvragen een andere verhouding laten zien dan vooraf ingeschat.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 9,5 miljoen.
Beleidsartikel 3. Voortgezet onderwijs

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 13.182.536 | – 13.170 | 13.169.366
| | | 0
Uitgaven | 12.392.000 | – 17.230 | 12.374.770
| | | 0
Bekostiging | 11.406.336 | 4.203 | 11.410.539
Bekostiging vo-instellingen | 11.294.479 | 4.044 | 11.298.523
Bekostiging Caribisch Nederland | 28.307 | 159 | 28.466
Aanvullende regeling strategisch personeelsbeleid, begeleiding starters en thuiszitters | 79.010 | 0 | 79.010
Aanvullende regelingen leerlingendaling | 4.540 | 0 | 4.540
Subsidies (regelingen) | 790.622 | – 20.081 | 770.541
Stichting Kennisnet (basissubsidie) po, vo, mbo | 29.332 | 1.392 | 30.724
Praktijkgerichte programma's | 16.605 | 0 | 16.605
Basisvaardigheden | 235.111 | – 4.346 | 230.765
Maatschappelijke diensttijd | 159.531 | – 1.970 | 157.561
School en omgeving | 71.361 | 1.597 | 72.958
NGF Ontwikkelkracht | 24.972 | – 4.000 | 20.972
Schoolmaaltijden | 52.650 | 0 | 52.650
Brugfunctionaris VO | 11.520 | 0 | 11.520
NGF Techkwadraat | 48.324 | – 1.500 | 46.824
NGF Innovatieve onderwijs huisvesting | 14.214 | – 5.133 | 9.081
Overige subsidies | 127.002 | – 6.121 | 120.881
Opdrachten | 38.549 | – 7.978 | 30.571
Opdrachten | 36.106 | – 8.478 | 27.628
MDT opdrachten | 2.443 | 500 | 2.943
Bijdrage aan agentschappen | 82.638 | 4.597 | 87.235
Dienst Uitvoering Onderwijs | 82.638 | 4.597 | 87.235
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 73.497 | 2.029 | 75.526
College voor Toetsen en Examens | 19.746 | 1.539 | 21.285
SLOA: onderwijs ondersteunende instellingen | 53.751 | 490 | 54.241
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 358 | 0 | 358
GRAZ (ECML) en PISA | 358 | 0 | 358
Ontvangsten | 7.868 | 3.151 | 11.019
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 13,2 miljoen. Net als bij artikel 1 wordt het verplichtingenbudget van de subsidieregeling School en Omgeving verhoogd. De subsidieregeling wordt in de periode 2025–2028 volledig verplicht, waardoor het verplichtingenbudget in 2025 met € 25,9 miljoen wordt verhoogd. Daarnaast vindt een interne overboeking plaats tussen het primair en voortgezet onderwijs binnen de subsidieregeling Verbetering basisvaardigheden 2025. Hierbij wordt € 22,4 miljoen aan verplichtingen overgeheveld van het voortgezet onderwijs naar het primair onderwijs, omdat de subsidieaanvragen een andere verhouding laten zien dan vooraf ingeschat. Tot slot dalen de verplichtingen met respectievelijk € 5,0 miljoen en € 4,0 miljoen, doordat middelen voor de NGF-programma’s Onderwijshuisvesting en Ontwikkelkracht worden doorgeschoven naar 2026.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 17,2 miljoen. Deze verlaging bestaat voornamelijk uit verschillende technische mutaties, zoals een interne overboeking voor de subsidieregeling Verbetering basisvaardigheden 2025 van € 4,3 miljoen naar het primair onderwijs. Tot slot dalen de uitgaven met respectievelijk € 5,1 miljoen en € 4,0 miljoen, doordat middelen voor de NGF-programma’s Onderwijshuisvesting en Ontwikkelkracht worden doorgeschoven naar 2026.
Beleidsartikel 4. Beroepsonderwijs en volwasseneneducatie

Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 6.480.740 | – 12.088 | 6.468.652
| | | 0
Uitgaven | 6.176.677 | – 4.241 | 6.172.436
| | | 0
Bekostiging | 5.484.142 | 1.547 | 5.485.689
Bekostiging mbo-instellingen | 4.713.382 | 1.756 | 4.715.138
Bekostiging Caribisch Nederland | 13.415 | 0 | 13.415
Bekostiging vavo | 95.370 | 0 | 95.370
Loopbaanoriëntatie | 32.000 | 0 | 32.000
Kwaliteitsafspraken investeringsbudget | 538.984 | 0 | 538.984
Regionaal Investeringsfonds | 17.711 | 0 | 17.711
Regionaal Programma | 43.280 | – 209 | 43.071
Aanvullende bekostiging krimpregio's | 30.000 | 0 | 30.000
Subsidies (regelingen) | 333.559 | 25 | 333.584
Praktijkleren | 262.597 | 0 | 262.597
LLO Collectief Laagopgeleiden en Laaggeletterden (NGF) | 770 | 0 | 770
Basisvaardigheden voor volwassenen/Tel mee met Taal | 7.845 | 53 | 7.898
Loopbaanoriëntatie | 1.818 | 0 | 1.818
Doorstroom beroepskolom | 33.180 | 0 | 33.180
Vakwedstrijden MBO | 5.397 | 0 | 5.397
Overige subsidies | 21.952 | – 28 | 21.924
Opdrachten | 16.000 | – 3.020 | 12.980
Opdrachten | 16.000 | – 3.020 | 12.980
Bijdrage aan agentschappen | 27.857 | – 523 | 27.334
Dienst Uitvoering Onderwijs | 24.274 | – 639 | 23.635
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland | 3.583 | 116 | 3.699
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 99.780 | – 2.270 | 97.510
College voor Toetsen en Examens | 1.859 | – 1.859 | 0
Wet SLOA | 0 | 0 | 0
SBB | 91.328 | – 518 | 90.810
NWO: NRO- Programma's MBO | 5.584 | 0 | 5.584
NCP NLQF | 1.009 | 107 | 1.116
Bijdrage aan medeoverheden | 215.339 | 0 | 215.339
RMC's | 54.478 | 0 | 54.478
Educatie | 104.066 | 0 | 104.066
Regionaal Programma | 55.100 | 0 | 55.100
Masterplan Campus Groningen | 1.695 | 0 | 1.695
Ontvangsten | 4.700 | 1.000 | 5.700
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 12,1 miljoen. Dit komt met name door een verlaging van het verplichtingenbudget voor overige subsidies, aangezien een deel van de meerjarige verplichtingen al in eerdere jaren is aangegaan. Daardoor wordt het budget met € 8,0 miljoen neerwaarts bijgesteld. De subsidieregeling Praktijkleren wordt verlaagd met € 2,2 miljoen, terwijl het budget voor de bekostiging van mbo-instellingen juist met € 3,1 miljoen stijgt om vergelijkbare redenen. Voor de uitvoering van het Wetsvoorstel Studiefinanciering BES (WsF BES) wordt binnen de lumpsum € 1,5 miljoen herschikt, bedoeld voor de aanpassing van normbedragen en de uitwonende beurs. Daarnaast wordt € 1,9 miljoen overgeheveld naar het Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) voor onderzoek naar kansrijke interventies op het gebied van basisvaardigheden. Tot slot vervalt een garantie van € 1,2 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 4,2 miljoen, onder meer door de intensivering van de lumpsum voor de WsF BES en de interne overboeking naar NRO.
Beleidsartikel 6. Hoger onderwijs

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 4.805.891 | 40.989 | 4.846.880
Uitgaven | 4.749.455 | – 22.189 | 4.727.266
Bekostiging | 4.472.806 | 2.093 | 4.474.899
Bekostiging onderwijsdeel | 4.265.993 | 2.093 | 4.268.086
Bekostiging ontwerp en ontwikkeling | 165.939 | 0 | 165.939
Bekostiging flexibel hoger onderwijs voor volwassenen | 300 | 0 | 300
Fonds onderzoek en wetenschap | 40.574 | 0 | 40.574
Subsidies (regelingen) | 190.901 | – 23.184 | 167.717
Tegemoetkoming 2e lerarenopleiding | 2.273 | 0 | 2.273
NGF Aanpak professionalisering leraren | 4.597 | – 45 | 4.552
NGF Katalysator | 114.627 | – 22.951 | 91.676
NGF Digitale impuls | 67.077 | – 188 | 66.889
Overige subsidies | 2.327 | 0 | 2.327
Bijdrage aan agentschappen | 22.101 | – 1.098 | 21.003
Dienst Uitvoering Onderwijs | 22.101 | – 1.098 | 21.003
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 63.647 | 0 | 63.647
NWO: Promotiebeurs voor leraren | 12.443 | 0 | 12.443
NWO: NRO-programma HO | 28.781 | 0 | 28.781
Nederlands-Vlaamse Accreditatieorganisatie (NVAO) | 7.301 | 0 | 7.301
Bijdrage RWT Nuffic | 10.494 | 0 | 10.494
Bijdrage RWT Centr. Stud | 4.628 | 0 | 4.628
Ontvangsten | 17 | 491 | 508
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 40,9 miljoen. Er wordt voor een bedrag van € 31,1 miljoen aan nieuwe garanties verleend. Daarnaast zijn er kasschuiven opgenomen, waaronder € 9,9 miljoen binnen het programma van Leven Lang Ontwikkelen (LLO) van het Nationaal Groeifonds (NGF). De kasschuiven betreffen verschuivingen van budgetten naar latere jaren vanwege meerjarige subsidies, openstelling van subsidieregelingen en reserveringen voor uitvoeringskosten conform gemaakte afspraken met betrokken partijen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 22,2 miljoen. Dit komt onder andere door een kasschuif binnen het NGF-project LLO van € 23,2 miljoen. De verschuiving houdt verband met planning van projecten, meerjarige subsidies en uitvoeringskosten.
Beleidsartikel 7. Wetenschappelijk onderwijs

Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 7.686.350 | 7.233 | 7.693.583
Uitgaven | 7.396.139 | 13.482 | 7.409.621
Bekostiging | 7.381.097 | 13.510 | 7.394.607
Bekostiging onderwijsdeel | 3.445.641 | 13.510 | 3.459.151
Bekostiging onderzoeksdeel | 2.951.081 | 0 | 2.951.081
Bekostiging ondersteuning geneeskunde onderwijs en onderzoek | 877.636 | 0 | 877.636
Fonds onderzoek en wetenschap | 106.739 | 0 | 106.739
Subsidies (regelingen) | 7.915 | 100 | 8.015
Vluchteling Studenten UAF | 2.665 | 0 | 2.665
Expertisecentrum inclusief onderwijs (ECIO) | 1.095 | 0 | 1.095
Interstedelijk Studentenoverleg (ISO) | 391 | 0 | 391
Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) | 351 | 0 | 351
Overige subsidies | 3.413 | 100 | 3.513
Opdrachten | 3.797 | – 128 | 3.669
Opdrachten | 3.797 | – 128 | 3.669
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 3.330 | 0 | 3.330
Europees Universitair Instituut Florence (EUI) | 2.141 | 0 | 2.141
United Nations University (UNU) | 1.189 | 0 | 1.189
Ontvangsten | 16 | 0 | 16
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 7,2 miljoen. Dit wordt mede veroorzaakt door een interne overboeking van € 13,5 miljoen vanuit artikel 16, bestemd voor de versterking van de weerbaarheid van universiteiten. Daarnaast zijn er enkele kleinere technische mutaties.
Uitgaven
De uitgaven stijgen per saldo met € 13,5 miljoen als gevolg van dezelfde interne overboeking vanuit artikel 16.
Beleidsartikel 8. Internationaal beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 26.826 | 72 | 26.898
Uitgaven | 26.827 | 72 | 26.899
Subsidies (regelingen) | 8.955 | 0 | 8.955
Stichting Ons Erfdeel | 185 | 0 | 185
Stichting Nuffic | 1.197 | 0 | 1.197
Nationaal Agentschap Erasmus+ Onderwijs & Training | 4.918 | 0 | 4.918
Internationalisering onderwijs | 94 | 0 | 94
Duitsland Instituut Amsterdam (DIA) | 972 | 0 | 972
Netherlands house for Education and Research (Neth-ER) | 687 | 0 | 687
Overige incidentele subsidies | 902 | 0 | 902
Opdrachten | 6.300 | 144 | 6.444
Opdrachten | 6.300 | 144 | 6.444
Bijdrage aan medeoverheden | 1.405 | 0 | 1.405
Bijdrage aan medeoverheden | 1.405 | 0 | 1.405
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 9.615 | 0 | 9.615
Nederlandse Taalunie | 7.974 | 1.000 | 8.974
Europa College Brugge | 35 | 0 | 35
Unesco | 59 | 0 | 59
OESO CERI | 101 | 0 | 101
Fulbright Center | 422 | 0 | 422
EU-programma's en activiteiten | 23 | 0 | 23
Overige bijdragen | 1.001 | – 1.000 | 1
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken | 552 | – 72 | 480
Vlaams-Nederlandshuis DeBuren (Hoofdstuk 5 BuZa) | 552 | – 72 | 480
Ontvangsten | 99 | 0 | 99
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 0,07 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven stijgen per saldo met € 0,07 miljoen.
Beleidsartikel 9. Arbeidsmarkt- en personeelsbeleid

Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 400.075 | – 1.080 | 398.995
Uitgaven | 410.575 | – 1.080 | 409.495
Bekostiging | 230.405 | – 1.600 | 228.805
Tekorten regio's | 230.405 | – 1.600 | 228.805
Subsidies (regelingen) | 169.919 | 0 | 169.919
Lerarenbeurs | 68.678 | 0 | 68.678
Zij-instroom | 94.371 | 0 | 94.371
Overige subsidies | 6.870 | 0 | 6.870
Opdrachten | 5.865 | 505 | 6.370
Opdrachten | 5.865 | 505 | 6.370
Bijdrage aan agentschappen | 4.386 | 15 | 4.401
Dienst Uitvoering Onderwijs | 4.386 | 15 | 4.401
Ontvangsten | 7.000 | 0 | 7.000
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 1,1 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 1,1 miljoen.
Beleidsartikel 11. Studiefinanciering

Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 6.975.507 | 7.228 | 6.982.735
Uitgaven | 6.975.507 | 7.228 | 6.982.735
Inkomensoverdrachten | 4.012.193 | 0 | 4.012.193
Basisbeurs gift (R) | 482.728 | 0 | 482.728
Aanvullende beurs gift (R) | 835.512 | 0 | 835.512
Reisvoorziening gift (R) | 896.126 | 0 | 896.126
Studievoorschotvouchers (R) | 667.756 | 0 | 667.756
Caribisch Nederland gift (R) | 1.959 | 0 | 1.959
Tegemoetkoming (R) | 922.960 | 0 | 922.960
Overige uitgaven (R) | 205.152 | 0 | 205.152
Leningen | 2.713.167 | 0 | 2.713.167
Basisbeurs Prestatiebeurs (NR) | 873.126 | 0 | 873.126
Aanvullende beurs Prestatiebeurs (NR) | 291.972 | 0 | 291.972
Caribisch Nederland prestatiebeurs (NR) | 262 | 0 | 262
Reisvoorziening (NR) | 18.945 | 0 | 18.945
Rentedragende lening (NR) | 1.323.257 | 0 | 1.323.257
Collegegeldkrediet (NR) | 157.285 | 0 | 157.285
Levenlanglerenkrediet (NR) | 18.609 | 0 | 18.609
Caribisch Nederland leningen (NR) | 408 | 0 | 408
Overige uitgaven (NR) | 29.303 | 0 | 29.303
Bijdrage aan agentschappen | 250.147 | 7.228 | 257.375
Dienst Uitvoering Onderwijs | 250.147 | 7.228 | 257.375
Ontvangsten | 2.832.722 | 0 | 2.832.722
Ontvangen rente (R) | 253.547 | 0 | 253.547
Ontvangsten Caribisch Nederland (R) | 846 | 0 | 846
Overige ontvangsten (R) | 25.501 | 0 | 25.501
Terugontvangen lening (NR) | 2.552.739 | 0 | 2.552.739
Ontvangsten Caribisch Nederland (NR) | 89 | 0 | 89
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 7,2 miljoen. Dit is hoofdzakelijk het gevolg van een interne overboeking van € 11,9 miljoen naar DUO, die tot en met 2028 verantwoordelijk blijft voor de levering van de Virtual Desktop Infrastructure (VDI) werkplek.
Uitgaven
De uitgaven stijgen per saldo met € 7,2 miljoen, mede door dezelfde interne overboeking naar DUO voor de VDI-werkplek.
Beleidsartikel 12. Tegemoetkoming onderwijsbijdrage en schoolkosten

Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 74.327 | – 92 | 74.235
Uitgaven | 74.327 | – 92 | 74.235
Inkomensoverdracht | 70.823 | 0 | 70.823
Tegemoetkoming lerarenopleiding (tlo) (R) | 3.137 | 0 | 3.137
Tegemoetkoming deeltijd (R) | 2.770 | 0 | 2.770
Tegemoetkoming vavo voltijd (R) | 5.146 | 0 | 5.146
Tegemoetkoming vo voltijd (R) | 56.672 | 0 | 56.672
Tegemoetkoming vso voltijd (R) | 3.098 | 0 | 3.098
Leningen | 21 | 0 | 21
Omboeking van kort- naar langlopende vorderingen (NR) | 21 | 0 | 21
Bijdrage aan agentschappen | 3.483 | – 92 | 3.391
Dienst Uitvoering Onderwijs | 3.483 | – 92 | 3.391
Ontvangsten | 1.962 | 0 | 1.962
Tegemoetkoming lerarenopleiding en deeltijd vo (R) | 291 | 0 | 291
Meerderjarige scholieren v(s)o en vavo (R) | 1.671 | 0 | 1.671
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 0,1 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 0,1 miljoen.
Beleidsartikel 13. Lesgeld

Tabel 10 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 13 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 19.589 | – 516 | 19.073
Uitgaven | 19.589 | – 516 | 19.073
Bijdrage aan agentschappen | 19.589 | – 516 | 19.073
Dienst Uitvoering Onderwijs | 19.589 | – 516 | 19.073
Ontvangsten | 250.713 | 0 | 250.713
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 0,5 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 0,5 miljoen.
Beleidsartikel 14. Cultuur

Tabel 11 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 14 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 832.854 | 46.255 | 879.109
Uitgaven | 1.469.713 | – 4.790 | 1.464.923
Bekostiging | 1.200.141 | 358 | 1.200.499
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse instellingen | 278.505 | – 748 | 277.757
Culturele basisinfrastructuur vierjaarlijkse fondsen | 339.524 | – 154 | 339.370
Museale instellingen met een wettelijke taak | 281.177 | 682 | 281.859
Stelseltaken openbare bibliotheekvoorzieningen | 36.362 | – 500 | 35.862
Digitale openbare bibliotheek | 19.816 | 0 | 19.816
Bibliotheekvoorziening leesgehandicapten | 14.728 | 0 | 14.728
Monumentenzorg | 188.232 | 6.406 | 194.638
Archieven (incl. Regionale Historische Centra) | 41.740 | – 5.271 | 36.469
Cultuureducatie (via primair onderwijs) | 57 | – 57 | 0
Subsidies (regelingen) | 124.833 | – 12.732 | 112.101
Verbreden inzet cultuur | 15.404 | – 839 | 14.565
Internationaal cultuurbeleid (incl. HGIS) | 10.188 | – 774 | 9.414
Programma leesbevordering | 34.653 | – 331 | 34.322
Creatieve Industrie | 2.747 | 599 | 3.346
Specifiek cultuurbeleid | 33.480 | 2.452 | 35.932
Subsidies Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed | 5.712 | – 350 | 5.362
NGF CIIIC | 22.649 | – 13.489 | 9.160
Opdrachten | 32.488 | – 1.482 | 31.006
Beleidsonderzoek, evaluaties en kennisbasis | 2.594 | – 65 | 2.529
Opdrachten Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed | 14.908 | – 90 | 14.818
NGF Opdrachten | 1.599 | – 670 | 929
Overige opdrachten | 13.387 | – 657 | 12.730
Bijdrage aan agentschappen | 70.348 | 9.066 | 79.414
Nationaal Archief | 70.348 | 9.066 | 79.414
Bijdragen aan medeoverheden | 39.831 | 0 | 39.831
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 2.072 | 0 | 2.072
Ontvangsten | 734 | 24.218 | 24.952
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 46,3 miljoen. Dit is een saldo van verschillende mutaties. De garantieverplichtingen dalen per saldo met € 17,6 miljoen. Deze per saldo daling wordt veroorzaakt doordat € 35,3 miljoen aan eerder verstrekte garanties komt te vervallen, terwijl er voor € 17,7 miljoen aan nieuwe garanties wordt verleend. Daarnaast zijn er diverse bijstellingen in de verplichtingenraming voor 2025. Voor zowel de vierjaarlijkse instellingen als fondsen is dit het gevolg van de loonbijstelling tranche 2025, die over vier jaar verplicht wordt. Dit leidt tot een verhoging van respectievelijk € 25,0 miljoen en € 21,0 miljoen. Voor de Rijksmusea wordt de verplichtingenraming met € 21,0 miljoen bijgesteld.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 4,8 miljoen. Dit is een saldo van verschillende mutaties. Er vindt een kasschuif plaats van € 12,5 miljoen voor het NGF-project Creative Industries Immersive Impact Coalition (CIIIC). Omdat een deel van het budget voor CIIIC in 2025 niet wordt benut, wordt dit conform afspraken doorgeschoven naar latere jaren. Daarnaast vindt een desaldering plaats van € 10,8 miljoen. Subsidies voor monumenteninstandhouding worden gemiddeld na zeven jaar definitief vastgesteld, doorgaans lager dan de toegekende bedragen. Hierdoor ontstaat budgettaire ruimte. Deze ruimte wordt via de mutatie opnieuw ingezet voor de Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM). Zie Kamerbrief «Aanpak grote monumenten en religieus erfgoed» (Kamerstukken II 2024/25, 32156, nr. 140).
Ontvangsten
De ontvangsten stijgen per saldo met € 24,2 miljoen. Dit wordt veroorzaakt door de desaldering van € 10,8 miljoen en een ontvangst van € 13,4 miljoen van het Fonds Podiumkunsten (FPK). Van de middelen die aan het FPK zijn verstrekt voor de vierde suppletieregeling in het kader van coronasteun is bij het FPK een bedrag van € 13,4 miljoen niet tot besteding gekomen.
Beleidsartikel 15. Media

Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 1.338.713 | – 119 | 1.338.594
Uitgaven | 1.300.152 | – 145 | 1.300.007
Bekostiging | 1.253.502 | 0 | 1.253.502
Landelijke publieke omroep | 980.286 | 0 | 980.286
Regionale omroep | 197.578 | 1 | 197.579
Stichting Omroep Muziek | 22.555 | 14 | 22.569
Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (NIBG) | 31.739 | 0 | 31.739
Stimuleringsfonds voor de Journalistiek | 3.181 | 0 | 3.181
Coproductiefonds Binnenlandse Omroep (CoBO) | 5.866 | 0 | 5.866
Mediawijsheid Expertisecentrum (Bewust mediagebruik) | 1.944 | 0 | 1.944
Stichting Nederlandse Lokale Publieke Omroepen (NLPO) | 2.007 | 0 | 2.007
Dotatie/onttrekking Algemene Mediareserve | 7.665 | – 15 | 7.650
Lokale journalistiek | 0 | 0 | 0
Overige bekostiging media | 681 | 0 | 681
Subsidies (regelingen) | 35.968 | – 37 | 35.931
Onderzoeksjournalistiek | 15.015 | 0 | 15.015
Lokale journalistiek | 19.748 | 0 | 19.748
Overige Subsidies | 1.205 | – 37 | 1.168
Opdrachten | 833 | – 144 | 689
Opdrachten | 833 | – 144 | 689
Bijdrage aan ZBO's/RWT's | 9.763 | 36 | 9.799
Commissariaat voor de Media | 9.763 | 36 | 9.799
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 86 | 0 | 86
European Audiovisual Observatory | 86 | 0 | 86
Ontvangsten | 165.100 | 0 | 165.100
Reclame ontvangsten | 165.100 | 0 | 165.100
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 0,1 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 0,1 miljoen.
Beleidsartikel 16. Onderzoek en wetenschapsbeleid

Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 16 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 1.763.444 | 49.456 | 1.812.900
Uitgaven | 1.808.013 | – 6.011 | 1.802.002
Bekostiging | 1.489.476 | 15.476 | 1.504.952
NWO | 680.881 | 2.339 | 683.220
KNAW | 115.999 | 614 | 116.613
KB | 68.477 | 612 | 69.089
NWO Talentenontwikkeling | 165.885 | 0 | 165.885
NWO TTW | 8.000 | 0 | 8.000
NWO grootschalige researchinfrastructuur | 55.380 | 0 | 55.380
NWO Praktijkgericht Onderzoek | 72.640 | – 300 | 72.340
Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek (NRO) | 28.441 | 10.711 | 39.152
Poolonderzoek | 3.147 | 0 | 3.147
Caribisch Nederland | 2.500 | 0 | 2.500
NWO NWA | 134.653 | 1.500 | 136.153
NWO Fonds onderzoek en wetenschap | 137.047 | 0 | 137.047
NWO Praktijk onderzoek en wetenschap | 16.426 | 0 | 16.426
Subsidies (regelingen) | 171.038 | – 5.093 | 165.945
VSC | 323 | 0 | 323
Naturalis Biodiversity Center | 13.798 | 0 | 13.798
BPRC | 13.104 | 0 | 13.104
NEMO Science Museum | 4.246 | 0 | 4.246
STT | 278 | 0 | 278
Stichting AAP | 1.304 | 0 | 1.304
Nationale Coördinatie | 8.082 | – 1.525 | 6.557
Subsidie Fonds onderzoek en wetenschap | 84.501 | – 783 | 83.718
Nationaal Groeifonds | 34.291 | – 418 | 33.873
Delta Climate Center | 10.565 | – 2.367 | 8.198
Netherlands Academy of Engineering | 546 | 0 | 546
Opdrachten | 20.856 | – 14.937 | 5.919
Opdrachten | 16.024 | – 12.329 | 3.695
Opdrachten Fonds onderzoek en wetenschap | 4.832 | – 2.608 | 2.224
Bijdrage aan agentschappen | 4.097 | – 1.390 | 2.707
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland | 1.912 | – 776 | 1.136
RVO Fonds onderzoek en wetenschap | 2.185 | – 614 | 1.571
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties | 122.546 | – 67 | 122.479
EMBC | 1.390 | 0 | 1.390
EMBL | 7.828 | 0 | 7.828
ESA | 37.426 | 0 | 37.426
CERN | 64.163 | – 67 | 64.096
ESO | 11.739 | 0 | 11.739
SKAO | 0 | 0 | 0
Ontvangsten | 7.100 | 0 | 7.100
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen stijgen per saldo met € 49,5 miljoen. De verplichtingenraming voor de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) wordt met € 36,5 miljoen verhoogd. Dit betreft een ophoging van de verplichtingenstand vanwege het verplichten van de LPO-tranche 2025 voor het jaar 2026. Daarnaast zijn er diverse kleinere technische mutaties opgenomen. Zo is de verplichtingenraming voor het NWO Fonds en onderzoek verhoogd met € 4,7 miljoen. Tevens is er een bijstelling van de verplichtingenraming van € 3,9 miljoen voor de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW).
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 6,0 miljoen.
Beleidsartikel 25. Emancipatie

Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 15 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 11.306 | – 258 | 11.048
Uitgaven | 24.370 | – 258 | 24.112
Bekostiging | 14.454 | 0 | 14.454
Kennisinfrastructuur: Gender- en lhbti- gelijkheid | 14.454 | 0 | 14.454
Subsidies (regelingen) | 6.666 | – 378 | 6.288
Gender- en lhbti- gelijkheid 2022–2027 | 6.666 | – 378 | 6.288
Opdrachten | 3.244 | 120 | 3.364
Bijdrage aan medeoverheden | 6 | 0 | 6
Gemeentefonds gender- en lhbti- gelijkheid | 6 | 0 | 6
Ontvangsten | 0 | 0 | 0
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 0,3 miljoen.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 0,3 miljoen.
Beleidsartikel 91. Nog onverdeeld

Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 91 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | – 4.615 | 4.615 | 0
Uitgaven | – 4.615 | 4.615 | 0
Loonbijstelling | – 4.615 | 4.615 | 0
waarvan programma | 0 | 0 | 0
waarvan apparaat | – 4.615 | 4.615 | 0
Prijsbijstelling | 0 | 0 | 0
waarvan programma | 0 | 0 | 0
waarvan apparaat | 0 | 0 | 0
Onvoorzien | | |
Ontvangsten | 0 | 0 | 0
Toelichting
Verplichtingen en Uitgaven
De verplichtingen en uitgaven stijgen per saldo met € 4,6 miljoen. Dit betreft de doorverdeling van de taakstelling op de loonbijstelling tranche 2025 voor externe inhuur die in de Eerste Suppletoire Begroting is geparkeerd op dit artikel.
Niet-beleidsartikel 95. Apparaat kerndepartement

Tabel 16 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 95 (bedragen x € 1.000)
| Vastgestelde begroting (incl. suppletoire begrotingen, NvW en amendementen) (1) | Mutaties suppletoire begroting september (2) | Stand suppletoire begroting september (3) = (1) + (2)
Verplichtingen | 470.887 | – 11.254 | 459.633
Uitgaven | 470.887 | – 11.254 | 459.633
Personele uitgaven | 391.484 | – 68 | 391.416
waarvan eigen personeel | 368.868 | 236 | 369.104
waarvan externe inhuur | 17.997 | – 304 | 17.693
waarvan overige personele uitgaven | 4.619 | 0 | 4.619
Materiële uitgaven | 79.403 | – 11.186 | 68.217
waarvan ICT | 9.932 | – 177 | 9.755
waarvan bijdrage aan SSO's | 23.642 | – 149 | 23.493
waarvan overige materiële uitgaven | 45.829 | – 10.860 | 34.969
Begrotingsreserve schatkistbankieren | 0 | 0 | 0
Ontvangsten | 539 | 0 | 539
Toelichting
Verplichtingen
De verplichtingen dalen per saldo met € 11,3 miljoen als gevolg van verschillende technische mutaties. Deze mutaties betreffen voornamelijk interne overboekingen, waarbij de grootste een bedrag van € 10,6 miljoen omvat. Met deze overboeking worden de voor de VDI-werkplek bestemde middelen naar DUO overgeheveld.
Uitgaven
De uitgaven dalen per saldo met € 11,3 miljoen. Deze daling wordt voornamelijk veroorzaakt door een overboeking van € 10,6 miljoen naar DUO voor de VDI-werkplek.