Vergaderjaar 2024-2025
Tweede Kamer der Staten-Generaal
2
Kamerstukken
36 725
IIB

Wijziging van de begrotingsstaat van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad (IIB) voor het jaar 2025 (wijziging samenhangende met de Voorjaarsnota)
Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
A.

ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzonderlijk bij wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2025 wijzigingen aan te brengen in de begrotingsstaat van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad.
De in de begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zgn. begrotingstoelichting).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
J.J.M.
Uitermark
B.

BEGROTINGSTOELICHTING
1.

Leeswijzer
Voor u ligt de eerste suppletoire begroting van de overige Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De eerste suppletoire begroting geeft een geactualiseerd beeld van de uitvoering van de begroting 2025 (Kamerstukken II 2024/25, 36 660 IIB, nr. 1). De stand van de eerste suppletoire begroting wordt vanaf de stand van de vastgestelde begroting 2025 opgebouwd.
In deze eerste suppletoire begroting wordt in de tabel budgettaire gevolgen van beleid de cijfers van zes begrotingsjaren weergegeven. In de kolom van begrotingsjaar 2030 zijn de middelen in verband met de extrapolatie gepresenteerd.
Uitgangspunt bij de toelichting op de tabel is dat per artikel de beleidsmatige en technische mutaties toegelicht worden, die groter dan of gelijk zijn aan de ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV) zijn opgenomen, de zogenaamde staffel, te weten:

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV
Begrotingsartikel | Beleidsmatige mutaties (ondergrens in € mln.) | Technische mutaties (ondergrens in € mln.)
1. Raad van State | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 4 mln. Ontvangsten 2 mln.
2. Algemene Rekenkamer | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
3. De Nationale ombudsman | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
4. Kanselarij der Nederlandse Orden | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 1 mln.
7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
9. Kiesraad | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
10. Nog onverdeeld | Verplichting/Uitgaven 1 mln. Ontvangsten 1 mln. | Verplichting/Uitgaven 2 mln. Ontvangsten 2 mln.
2.

Beleidsartikelen
2.1.

Artikel 1. Raad van State
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 2 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1. Raad van State (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 89.537 | 0 | 89.537 | 6.552 | 96.089 | 19.456 | 10.540 | 12.010 | 12.010 | 95.326
| Uitgaven | 89.537 | 0 | 89.537 | 6.552 | 96.089 | 19.456 | 10.540 | 12.010 | 12.010 | 95.326
1.0 | Raad van State | 89.537 | 0 | 89.537 | 6.552 | 96.089 | 19.456 | 10.540 | 12.010 | 12.010 | 95.326
| Institutionele inrichting | 89.537 | 0 | 89.537 | 6.552 | 96.089 | 19.456 | 10.540 | 12.010 | 12.010 | 95.326
| Advisering | 7.876 | 0 | 7.876 | 0 | 7.876 | 0 | 0 | 0 | 0 | 7.876
| Bestuursrechtspraak | 42.478 | 0 | 42.478 | 5.700 | 48.178 | 19.456 | 10.540 | 12.010 | 12.010 | 47.827
| Raad van State gemeenschappelijke diensten | 39.183 | 0 | 39.183 | 852 | 40.035 | 0 | 0 | 0 | 0 | 39.623
| Ontvangsten | 1.950 | 0 | 1.950 | 0 | 1.950 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.950
Toelichting
Institutionele inrichting
Bestuursrechtspraak
De Vreemdelingenkamer binnen de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State is sinds 2001 belast met de behandeling van Hoger Beroep Vreemdelingenzaken. Deze kamer wordt gefinancierd door middel van outputfinanciering. Het budget is tot en met 2025 vastgesteld. Voor 2026 is de raming met € 10,9 mln. naar boven bijgesteld, gezien het aantal zaken dat de Raad van State zal afdoen.
De Raad van State heeft een normtijdonderzoek laten uitvoeren. Dit onderzoek toont aan dat een aantal ontwikkelingen, zoals Europeanisering van het recht, toegenomen complexiteit van zaken en beroepsschriften die uitgebreider gemotiveerd moeten worden, leiden tot meer werk. Daarnaast verwacht de RvS de komende jaren een hogere instroom van zaken. Met deze middelen kan de RvS stapsgewĳs de hogere instroom van zaken verwerken.
2.2

Artikel 2. Algemene Rekenkamer
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 3 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2. Algemene Rekenkamer (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 48.868 | 0 | 48.868 | – 430 | 48.438 | 1.500 | 0 | 0 | 0 | 44.595
| Uitgaven | 48.868 | 0 | 48.868 | – 430 | 48.438 | 1.500 | 0 | 0 | 0 | 44.595
2.0 | Algemene Rekenkamer | 48.868 | 0 | 48.868 | – 430 | 48.438 | 1.500 | 0 | 0 | 0 | 44.595
| Institutionele inrichting | 48.868 | 0 | 48.868 | – 430 | 48.438 | 1.500 | 0 | 0 | 0 | 44.595
| Recht- en doelmatigheidsbevordering | 48.868 | 0 | 48.868 | – 430 | 48.438 | 1.500 | 0 | 0 | 0 | 44.595
| Ontvangsten | 1.017 | 0 | 1.017 | 0 | 1.017 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.017
Toelichting
Institutionele inrichting
Recht- en doelmatigheidsbevordering
Het pand van de Algemene Rekenkamer aan het Lange Voorhout wordt de komende jaren gerenoveerd. Daartoe is het nodig dat de Algemene Rekenkamer tijdelijk andere huisvesting betrekt. Op basis van de technische gebouwinformatie van de tijdelijke locatie met bijbehorende planning is besloten te koersen op verhuizing voor de zomer van 2026 (na het verantwoordingsonderzoek). Tegen deze achtergrond is een kasschuif nodig van € 1,5 mln. naar begrotingsjaar 2026 om zo de middelen in het juiste kasrimte te zetten.
Daarnaast betreft het een overboeking van hoofdlijnenakkoord middelen (€ 1 mln.) voor de staatscommissie rechtstaat om een dialoog tussen de staatsmachten te organiseren.
2.3.

Artikel 3. de Nationale ombudsman
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 4 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3. De Nationale ombudsman (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 28.985 | 0 | 28.985 | 1.273 | 30.258 | 986 | 986 | 986 | 986 | 29.711
| Uitgaven | 28.985 | 0 | 28.985 | 1.273 | 30.258 | 986 | 986 | 986 | 986 | 29.711
3.0 | De Nationale ombudsman | 28.985 | 0 | 28.985 | 1.273 | 30.258 | 986 | 986 | 986 | 986 | 29.711
| Institutionele inrichting | 26.462 | 0 | 26.462 | 287 | 26.749 | 0 | 0 | 0 | 0 | 26.202
| Taakuitoefening Nationale ombudsman | 26.462 | 0 | 26.462 | 287 | 26.749 | 0 | 0 | 0 | 0 | 26.202
| Materiële uitgaven | 2.523 | 0 | 2.523 | 986 | 3.509 | 986 | 986 | 986 | 986 | 3.509
| Taakuitoefening medeoverheden | 2.523 | 0 | 2.523 | 986 | 3.509 | 986 | 986 | 986 | 986 | 3.509
| Ontvangsten | 2.539 | 0 | 2.539 | 986 | 3.525 | 986 | 986 | 986 | 986 | 3.525
Toelichting
Materiële uitgaven
Taakuitoefening medeoverheden
De Nationale ombudsman ontvangt op grond van het vergoedingenbesluit Wet Nationale ombudsman 2006 financiering voor de taakuitoefening medeoverheden. De bedragen worden jaarlijks bij ministeriële regeling aangepast. Hiervoor wordt het prijsindexcijfer van het CBS gebruikt. Het bedrag op de ontwerpbegroting is door de jaren heen niet verhoogd terwijl meer gemeentes zich hebben aangesloten bij de Ombudsman tijdens die jaren.
2.4.

Artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 5 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4. Kanselarij der Nederlandse Orden (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 6.193 | 0 | 6.193 | 62 | 6.255 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.209
| Uitgaven | 6.193 | 0 | 6.193 | 62 | 6.255 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.209
4.0 | Kanselarij der Nederlandse Orden | 6.193 | 0 | 6.193 | 62 | 6.255 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.209
| Institutionele inrichting | 4.320 | 0 | 4.320 | 62 | 4.382 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4.323
| Apparaat | 4.320 | 0 | 4.320 | 62 | 4.382 | 0 | 0 | 0 | 0 | 4.323
| Materiële uitgaven | 1.873 | 0 | 1.873 | 0 | 1.873 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.886
| Decoraties | 1.868 | 0 | 1.868 | 0 | 1.868 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1.881
| Riddertoelagen | 5 | 0 | 5 | 0 | 5 | 0 | 0 | 0 | 0 | 5
| Ontvangsten | 199 | 0 | 199 | 0 | 199 | 0 | 0 | 0 | 0 | 199
2.5.

Artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 6 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6. Kabinet van de Gouverneur van Aruba (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 2.307 | 0 | 2.307 | 635 | 2.942 | 65 | 65 | 65 | 65 | 2.372
| Uitgaven | 2.307 | 0 | 2.307 | 635 | 2.942 | 65 | 65 | 65 | 65 | 2.372
6.0 | Kabinet van de Gouverneur van Aruba | 2.307 | 0 | 2.307 | 635 | 2.942 | 65 | 65 | 65 | 65 | 2.372
| Institutionele inrichting | 2.307 | 0 | 2.307 | 635 | 2.942 | 65 | 65 | 65 | 65 | 2.372
| Kabinet Gouverneur Aruba | 2.307 | 0 | 2.307 | 635 | 2.942 | 65 | 65 | 65 | 65 | 2.372
| Ontvangsten | 60 | 0 | 60 | 65 | 125 | 65 | 65 | 65 | 65 | 125
Toelichting
Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Aruba
Gezien de vastgestelde wisselkoers voor 2025 wordt er een tekort voorzien op de begroting. Met deze mutatie wordt, net als voorgaande jaren, compensatie geboekt voor de begrotingskoers.
2.6.

Artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 7 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 7. Kabinet van de Gouverneur van Curaçao (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 3.489 | 0 | 3.489 | 9 | 3.498 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 3.464
| Uitgaven | 3.489 | 0 | 3.489 | 9 | 3.498 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 3.464
7.0 | Kabinet van de Gouverneur van Curaçao | 3.489 | 0 | 3.489 | 9 | 3.498 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 3.464
| Institutionele inrichting | 3.489 | 0 | 3.489 | 9 | 3.498 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 3.464
| Kabinet Gouverneur Curaçao | 3.489 | 0 | 3.489 | 9 | 3.498 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 3.464
| Ontvangsten | 200 | 0 | 200 | – 25 | 175 | – 25 | – 25 | – 25 | – 25 | 175
2.7.

Artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 8 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8. Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 2.536 | 0 | 2.536 | 718 | 3.254 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.536
| Uitgaven | 2.536 | 0 | 2.536 | 718 | 3.254 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.536
8.0 | Kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten | 2.536 | 0 | 2.536 | 718 | 3.254 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.536
| Institutionele inrichting | 2.536 | 0 | 2.536 | 718 | 3.254 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.536
| Kabinet Gouverneur Sint Maarten | 2.536 | 0 | 2.536 | 718 | 3.254 | 0 | 0 | 0 | 0 | 2.536
| Ontvangsten | 75 | 0 | 75 | 0 | 75 | 0 | 0 | 0 | 0 | 75
Toelichting
Institutionele inrichting
Kabinet Gouverneur Sint Maarten
Gezien de vastgestelde wisselkoers voor 2025 wordt er een tekort voorzien op de begroting. Met deze mutatie (€ 0,3 mln.) wordt, net als voorgaande jaren, compensatie geboekt voor de begrotingskoers.
Daarnaast betreft dit detacheringskosten (€ 0,4 mln.) bij het kabinet van de Gouverneur van Sint Maarten.
2.8.

Artikel 9. Kiesraad
Budgettaire gevolgen van beleid

Tabel 9 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9. Kiesraad (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 9.102 | 0 | 9.102 | 2.102 | 11.204 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.948
| Uitgaven | 10.065 | 0 | 10.065 | 2.102 | 12.167 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.948
9.0 | Kiesraad | 10.065 | 0 | 10.065 | 2.102 | 12.167 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.948
| Institutionele inrichting | 10.065 | 0 | 10.065 | 2.102 | 12.167 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.948
| Kiesraad | 10.065 | 0 | 10.065 | 2.102 | 12.167 | 0 | 0 | 0 | 0 | 6.948
| Ontvangsten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Toelichting
Institutionele inrichting
Kiesraad
In overleg tussen het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de Kiesraad zijn afspraken gemaakt over de benodigde middelen voor de transitie van de Kiesraad naar verkiezingsautoriteit. De afspraak is dat vanaf 2023 eerst incidenteel per jaar € 2 mln. aan de begroting van de Kiesraad wordt toegevoegd en op het moment dat het tweede wetsvoorstel, kwaliteitsbevordering uitvoering verkiezingsproces, in werking treedt dit structureel wordt toegevoegd.
3.

Niet-beleidsartikelen
3.1.

Artikel 10. Nog onverdeeld

Tabel 10 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
| | Ontwerpbegroting t (1) | Mutaties via NvW, moties, amendementen en ISB (2) | Vastgestelde begroting t (3) = (1) + (2) | Mutaties 1e suppletoire begroting (4) | Stand 1e suppletoire begroting (5) = (3) + (4) | Mutatie 2026 | Mutatie 2027 | Mutatie 2028 | Mutatie 2029 | Mutatie 2030
Art. | Verplichtingen | 0 | 0 | 0 | 8.240 | 8.240 | 7.686 | 8.029 | 7.650 | 7.547 | 7.617
| Uitgaven | 0 | 0 | 0 | 8.240 | 8.240 | 7.686 | 8.029 | 7.650 | 7.547 | 7.617
10.0 | Nog onverdeeld | 0 | 0 | 0 | 8.240 | 8.240 | 7.686 | 8.029 | 7.650 | 7.547 | 7.617
| Nog te verdelen | 0 | 0 | 0 | 8.240 | 8.240 | 7.686 | 8.029 | 7.650 | 7.547 | 7.617
| Loonbijstelling | 0 | 0 | 0 | 7.253 | 7.253 | 6.748 | 7.052 | 6.722 | 6.638 | 6.686
| Prijsbijstelling | 0 | 0 | 0 | 987 | 987 | 938 | 977 | 928 | 909 | 931
| Ontvangsten | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0
Toelichting
Loonbijstelling
Dit betreft de loonbijstelling tranche 2025 voor de Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De loonbijstelling is niet volledig uitgekeerd. Het kabinet heeft besloten om de loonbijstelling voor externe inhuur tranche 2025 in te houden. Dit wordt ingezet ter dekking van rijksbrede problematiek.
Prijsbijstelling
Dit betreft de prijsbijstelling tranche 2025 voor de Hoge Colleges van Staat, Kabinetten van de Gouverneurs en de Kiesraad. De doorverdeling vindt later in 2025 plaats.