Vergaderjaar 2011-2012 Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Kamerstukken 33 240 B Jaarverslag en slotwet Gemeentefonds 2011 Nr. 4 MEMORIE VAN TOELICHTING A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL Wetsartikel 1 (uitgaven/verplichtingen en ontvangsten) De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de rijksbegroting, worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk afzonderlijk bij de wet vastgesteld en dus ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het gemeentefonds voor het jaar 2011 te wijzigen. Het in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikel wordt in onderdeel B van deze memorie toegelicht. Wetsartikel 3 (verplichtingenbedrag als bedoeld in artikel 5, eerste lid, van de Fvw) Als gevolg van artikel 5, eerste lid van de Financiële-verhoudingswet (Fvw) juncto artikel 6, vierde lid van de Invoeringswet Financiële-verhoudingswet (IFvw), hebben de gemeenten gezamenlijk recht op het bedrag dat in de begroting als verplichting voor het totaal van de algemene uitkering c.a. en de aanvullende uitkeringen is opgenomen. De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, J. W. E. Spies De staatssecretaris van Financiën, F. H. H. Weekers B. BEGROTINGSTOELICHTING Onderdeel uitgaven, verplichtingen en ontvangsten Uitgaven In onderstaande tabel wordt een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het uitgavenbedrag van het gemeentefonds. Ten opzichte van de tweede suppletoire begroting 2011 is het uitgavenbedrag van het gemeentefonds met € -50 029 000 gewijzigd. De in de tabel weergegeven mutaties worden onder de tabel nader verklaard. Stand uitgavenbedrag vastgestelde begroting 2011 18 110 864 Stand uitgavenbedrag 1e suppletoire begroting 2011 18 547 406 Stand uitgavenbedrag 2e suppletoire begroting 2011 18 626 461 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2011: 1) Herstructurering bedrijventerreinen (decentralisatie-uitkering) 2 297 2) Onderwijsexperiment Zwanenbos (decentralisatie-uitkering) 43 3) Impuls tijdelijk huisverbod (algemene-uitkering) 1 200 4) Kosten onderzoek verdeelmodellen begeleiding en jeugdzorg (kosten Fvw) 290 5) Compensatie NIK (algemene-uitkering) 6 000 6) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet – 1 020 7) Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2011 6 8) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2011 – 797 9) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2011 – 58 048 Totaal mutaties bij slotwet – 50 029 Stand uitgavenbedrag slotwet begroting 2011 18 576 432 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet 2 361 Waarvan uitgavenbedrag Kosten Waarderingskamer 1 255 Waarvan uitgavenbedrag Budget A+O-fonds 6 032 Waarvan uitgavenbedrag Bijdrage aan VNG inzake WOZ-kosten 2 610 Waarvan uitgavenbedrag Bijdrage gemeenten inzake KING 7 464 Waarvan uitgavenbedrag Algemene uitkeringen c.a. 16 029 602 Waarvan uitgavenbedrag Integratie-uitkeringen 1 477 836 Waarvan uitgavenbedrag Decentralisatie-uitkeringen 1 049 272 De wijziging van het uitgavenbedrag is het saldo van een aantal mutaties: 1) Herstructurering bedrijventerreinen (decentralisatie-uitkering) De Minister van Infrastructuur en Milieu stelt incidenteel een bedrag van € 2,297 miljoen ter beschikking ten behoeve van de herstructurering van het bedrijventerrein Venekoten-Noord (motie Van Heugten). 2) Onderwijsexperiment Zwanenbos (decentralisatie-uitkering) De gemeente Zoetermeer ontvangt in 2011 in de vorm van een decentralisatie-uitkering uit het gemeentefonds incidenteel € 42 522 voor huisvestingskosten in verband met het onderwijskundig experiment op basisschool «Het Zwanenbos». 3) Impuls tijdelijk huisverbod (algemene-uitkering) De Minister van Veiligheid en Justitie stelt ten behoeve van de uitvoering van de Wet tijdelijk huisverbod incidenteel een bedrag van in totaal € 1,2 miljoen beschikbaar. Deze middelen zijn bedoeld om gemeenten te compenseren voor de kosten die samenhangen met een groter aantal opgelegde huisverboden en vormen een aanvulling op de middelen die structureel beschikbaar worden gesteld voor de extra bevoegdheden en taken van de burgemeester als gevolg van de Wet tijdelijk huisverbod. 4) Kosten onderzoek verdeelmodellen begeleiding en jeugdzorg (kosten Fvw) Voor de kosten van het onderzoek naar en ontwikkelen van verdeelmodellen voor begeleiding en jeugdzorg wordt het onderzoeksartikel van het gemeentefonds in 2011 eenmalig verhoogd met € 290 000. 5) Compensatie NIK (algemene-uitkering) Gemeenten ontvangen via de algemene uitkering van het gemeentefonds € 6 miljoen ter gedeeltelijke compensatie van gemaakte kosten naar aanleiding van het gratis verstrekken van de Nederlandse identiteitskaart (NIK). Het betreft hier een compensatie voor ambtshalve terugbetaalde leges bij aanvragen voor de NIK in de periode tot 6 weken voor de uitspraak van de Hoge Raad en een bedrag voor de uitvoeringskosten van gemeenten. De Tweede Kamer is hierover per brief van 16 december 2011 geïnformeerd (Tweede Kamer, 2011–2012, 33 011, nr. 18). 6) Realisatie kosten Financiële-verhoudingswet Het gerealiseerde bedrag komt door de slotwetmutatie € – 1 020 000 lager uit dan na de stand 2^de suppletoire begroting 2011 werd geraamd. Dit komt doordat niet alle onderzoeken die voor 2011 gepland waren, daadwerkelijk in 2011 zijn uitgevoerd. De realisatie voor de post kosten Financiële-verhoudingswet komt hiermee op € 2 361 000. Het bedrag zal gedeeltelijk alsnog in 2012 tot besteding komen. Daarom zullen de uitgaven «kosten Financiële verhoudingswet» bij 1^ste suppletoire begroting 2012 met een bedrag van € 1 000 000 opwaarts worden bijgesteld, conform de bestaande afspraken hierover met het ministerie van Financiën. Deze mutatie bij 1^ste suppletoire begroting 2012 heeft dus nog betrekking op een onderuitputting van het begrotingsjaar 2011. 7 en 8) Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2011 en integratie-uitkeringen 2011 Bij Voorlopige Rekening is vastgesteld hoe de in 2011 gerealiseerde uitbetalingen voor de decentralisatie-uitkeringen (DU) en integratie-uitkeringen (IU) aan de gemeenten zich verhouden tot het bedrag dat bij de 2^de suppletoire begroting 2011 voor de uitbetalingen is geraamd. Daarbij is gebleken dat er in totaal lagere uitbetalingen zijn gedaan dan bij 2^de suppletoire begroting 2011 werd verwacht. Het gaat hierbij om een verschil van € 6 000 (positief) bij de integratie-uitkeringen en € – 797 000 (negatief) bij de decentralisatie-uitkeringen. In onderstaande tabel wordt een specificatie gegeven van deze bedragen. Deze onderdelen zullen bij 1^ste suppletoire begroting 2012 in totaal opwaarts worden bijgesteld. Deze mutaties in de uitgaven bij 1^ste suppletoire begroting 2012 hebben dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2011. Budget na NJN Slotwet Budget totaal Uitgegeven Verschil Integratie-uitkeringen Ondersteuning bibliotheken 5 791 5 791 5 791 0 Waterschapswegen (knelpunten verdeelproblematiek) 2 927 2 927 2 927 0 WMO 1 455 986 1 455 986 1 455 986 0 WUW-middelen 13 132 13 132 13 132 0 Wijziging betalingsverloop integratie-uitkeringen 2010 – 6 – 6 0 6 TOTAAl IU 1 477 830 0 1 477 830 1 477 836 6 Decentralisatie-uitkeringen Aanpak kindermishandeling 1 750 1 750 1 750 0 Aanpak Marokkaans-Nederlandse probleemjongeren 12 400 12 400 12 400 0 Alle troeven in handen 512 512 512 0 Antillianengemeenten 4 485 4 485 4 485 0 Arbeidsparticipatie alleenstaande ouders 3 900 3 900 3 900 0 Beeldende kunst en vormgeving 13 500 13 500 13 500 0 Bestaand Rotterdams gebied 2 527 2 527 2 527 0 Bevorderen maatschappelijke participatie vrouwen uit etnische minderheden 537 537 537 0 Bewonersinitiatieven wijken G31 9 688 9 688 9 688 0 Bewonersinitiatieven wijken G18 15 000 15 000 15 000 0 Bodemsanering 21 615 21 615 21 615 0 Eigen kracht 1 900 1 900 1 900 0 Emancipatie 1001 kracht 900 900 900 0 Gezond in de stad 5 023 5 023 5 023 0 Green Deal Rotterdam 1 000 1 000 1 000 0 Herbestemming aandachtswijken 2 000 2 000 2 000 0 Herstructurering bedrijventerreinen 12 185 2 297 14 482 14 482 0 Impuls Brede Scholen, Sport & Cultuur 31 259 31 259 31 259 0 Innovatietrajecten: Deltaplan inburgering 1 051 1 051 1 051 0 Investeringsbudget Stedelijke Vernieuwing 209 929 209 929 209 928 – 1 Jeugd 21 780 21 780 21 700 – 80 Jeugdwerkloosheid 23 000 23 000 23 000 0 Koplopersregeling homo emancipatiebeleid 510 510 510 0 Leefbaarheid en veiligheid 64 040 64 040 64 040 0 Maatschappelijke opvang 307 228 307 228 307 228 0 Nationaal Actieplan Sport en Bewegen 9 570 9 570 9 570 0 Nationale gebiedsontwikkelingen (Nota Ruimte en BIRK) 27 932 27 932 27 932 0 Nazorg ex-gedetineerden 6 000 6 000 6 000 0 Onderwijs experiment Zwanenbos 0 43 43 43 0 Pieken in de Delta 13 582 13 582 13 582 0 Pilot gemengde scholen 800 800 800 0 Polarisatie en radicalisering 639 639 639 0 Regeling cultuurparticipatie 5 785 5 785 5 785 0 Regeling taalcoaches G50 843 843 843 0 Regeling taalcoaches overig 1 224 1 224 1 224 0 Regio specifiek pakket Zuiderzeelijn 7 307 7 307 7 307 0 Rolstoelvoorzieningen Arnhem 300 300 300 0 Spoorse doorsnijdingen 47 550 47 550 47 550 0 Sterke regio's 12 000 12 000 12 000 0 Stimulering lokaal klimaatbeleid (SLOK) 11 115 11 115 11 150 35 Stimuleringsregeling oversampling WoON 254 254 253 – 1 Uitvoeringskosten WWIK 3 437 3 437 3 437 0 Vadercentra 699 699 699 0 Versterking peuterspeelzaalwerk 35 000 35 000 35 000 0 Vrouwenopvang 95 225 95 225 95 223 – 2 Wijziging betalingsverloop decentralisatie-uitkeringen 2010 748 748 0 – 748 TOTAAL DU 1 047 729 2 340 1 050 069 1 049 272 – 797 TOTAAL 2 525 559 2 340 2 527 899 2 527 108 – 791 9) Wijziging betalingsverloop algemene uitkering 2011 Bij Voorlopige Rekening is vastgesteld hoe de in 2011 gerealiseerde uitbetalingen aan de gemeenten zich verhouden tot het bedrag dat bij de 2^de suppletoire begroting 2011 voor de uitbetalingen is geraamd. Daarbij is gebleken dat er lagere uitbetalingen zijn gedaan dan bij de 2^de suppletoire begroting 2011 werd verwacht. Het gaat hierbij om een verschil van € - 58 048 000 (negatief). De reden van het verschil ligt in het feit dat zolang de uitkeringsfactor1 De uitkeringsfactor is de verhouding tussen de voeding van het gemeentefonds en de totale landelijke uitkeringsbasis. De voeding van het gemeentefonds is de jaarlijkse omvang van het gemeentefonds zoals wordt vastgesteld via de normeringsystematiek. De uitkeringsbasis wordt berekend via vermenigvuldiging van het aantal eenheden van een set van verdeelmaatstaven met bijbehorende gewichten (bedragen per eenheid). niet definitief is de omvang van betalingen aan de gemeenten kan afwijken ten opzichte van wat in de begroting vermeld staat. De oorzaak ligt bij het verschil tussen raming van de verdeelmaatstaven voor de bepaling van voorlopige uitkeringsfactor en de verdeelmaatstaven die bij de betalingen worden gebruikt. Indien bij de betalingen de definitieve verdeelmaatstaven niet beschikbaar zijn, worden de gegevens van het vorige jaar gebruikt. Op het moment dat de definitieve gegevens beschikbaar komen, kan het gat tussen begroting en uitbetaling gedicht worden door de uitkeringsfactor aan te passen. Het onderdeel wijziging betalingsverloop algemene uitkering zal bij 1^ste suppletoire begroting 2012 dan ook met dit bedrag opwaarts worden bijgesteld. Deze mutatie bij 1^ste suppletoire begroting 2012 heeft dus nog betrekking op het begrotingsjaar 2011. Verplichtingen In de volgende tabel wordt ter toelichting een nadere uitsplitsing gegeven van de totstandkoming van het verplichtingenbedrag van het gemeentefonds.Ten opzichte van de 2^de suppletoire begroting 2011 is het verplichtingenbedrag met € 8 810 000 gewijzigd. Stand verplichtingenbedrag vastgestelde begroting 2011 18 110 864 Stand verplichtingenbedrag 1e suppletoire begroting 2011 18 302 118 Stand verplichtingenbedrag 2e suppletoire begroting 2011 18 381 173 Voorgestelde mutaties bij slotwet 2011: 1) Herstructurering bedrijventerreinen (decentralisatie-uitkering) 2 297 2) Onderwijsexperiment Zwanenbos (decentralisatie-uitkering) 43 3) Impuls tijdelijk huisverbod (algemene-uitkering) 1 200 4) Kosten onderzoek verdeelmodellen begeleiding en jeugdzorg (kosten Fvw) 290 5) Realisatie Kosten Financiële-verhoudingswet – 1 020 5) Compensatie NIK (algemene-uitkering) 6 000 Totaal mutaties bij slotwet 8 810 Stand verplichtingenbedrag slotwet begroting 2011 18 389 983 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Financiële-verhoudingswet 2 361 Waarvan verplichtingenbedrag Kosten Waarderingskamer 1 255 Waarvan verplichtingenbedrag Budget A+O-fonds 6 032 Waarvan verplichtingenbedrag Bijdrage aan VNG inzake WOZ-kosten 2 610 Waarvan verplichtingenbedrag Bijdrage gemeenten inzake KING 7 464 Waarvan verplichtingenbedrag Algemene uitkeringen c.a. 15 843 104 Waarvan verplichtingenbedrag Integratie-uitkeringen 1 477 836 Waarvan verplichtingenbedrag Decentralisatie-uitkeringen 1 049 321 De wijziging van het verplichtingenbedrag is het saldo van een aantal mutaties. Voor de verklaringen van de in de tabel weergegeven mutaties wordt verwezen naar de verklaringen bij de overeenkomende mutaties van de «uitgaven» Ontvangsten Sinds de invoering van de Financiële-verhoudingswet zijn de uitgaven en de inkomsten op grond van artikel 4 van die wet over ieder uitkeringsjaar aan elkaar gelijk. Ten opzichte van de 2^de suppletoire begroting 2011 worden de ontvangsten met € – 50 029 000 gewijzigd.