﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<kamerwrk kamer="2" publtype="slag">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29764-43/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <titel>Tweede Kamer der Staten-Generaal</titel>
    <subtitel>2</subtitel>
    <subtitel>Vergaderjaar 2005-2006</subtitel>
  </kop>
  <frontm>
    <versie dtd="0.10" conv="wit.xns__3.5" markup="1xa"></versie>
    <ordernr>KST94405</ordernr>
    <vergjaar>2005-2006</vergjaar>
    <onderw>
      <nummer>29 764</nummer>
      <naam>Harmonisatie van inkomensafhankelijke regelingen (Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen)</naam>
    </onderw>
    <onderw>
      <nummer>30 300 XV</nummer>
      <naam>Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid (XV) voor het jaar 2006</naam>
    </onderw>
  </frontm>
  <body>
    <stuk>
      <ltrlabel>Nr. </ltrlabel>
      <nummer>43</nummer>
      <titel>VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG</titel>
      <datum>Vastgesteld 1 februari 2006</datum>
      <al>De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid<voetref refid="v1.1" nr="1"></voetref> en de vaste commissie voor Financiën<voetref refid="v1.2" nr="2"></voetref>
hebben op 6 december 2005 overleg gevoerd met de heer De Geus, minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, en de heer Zalm, minister van Financiën,
over:</al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief d.d. 3 oktober 2005 over het
inkomensbeleid in het jaarverslag SZW en marginale druk huursubsidie (29 764,
nr. 38);</nadruk>
      </al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief d.d. 26 oktober 2005 houdende
de notitie «Overzicht armoedeval» ter uitvoering van motie-Omtzigt
c.s. (29 764, nr. 41);</nadruk>
      </al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief d.d. 1 december 2005 over het
actuele koopkrachtbeeld (30 300-XV, nr. 25);</nadruk>
      </al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief d.d. 2 december 2005 over de
decemberraming koopkracht 2006 (30 300-XV, nr. 35);</nadruk>
      </al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief d.d. 6 december 2005 betreffende
de reactie op de Armoedemonitor 2005 van het CBS en het SCP (30 300-XV,
nr. 36).</nadruk>
      </al>
      <al>Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen en opmerkingen uit de commissies</tuskop>
      <al>Mw. <nadruk type="vet">Verburg</nadruk> (CDA) constateert dat er ten aanzien
van armoedebeleid al veel goeds tot stand is gebracht in deze kabinetsperiode.
Ondanks de langste recessie sinds de Tweede Wereldoorlog is de armoede niet
ernstig toegenomen. Volgens verwachting zal de armoede volgend jaar zelfs
met 1% afnemen. Dat is mede te danken aan het afschaffen van het lesgeld
voor 16/17-jarigen, de maatregel bij de kinderopvangbijdrage, het gratis meeverzekeren
van kinderen tot 18 jaar in de zorgverzekering, activerend en ondersteunend
maatwerk via de Wet werk en bijstand (Wwb) en zo meer terwijl er de afgelopen
jaren financieel weinig en steeds minder te verdelen was. Dat is natuurlijk
het hardst aangekomen in de huishoudens met de kleinste portemonnee. Die moeilijke
jaren zijn terug te zien in de armoedemonitor, ondanks dat het kabinet die
huishoudens het meest uit de wind heeft gehouden. Gelukkig gaat het beter
met de ouderen. Dat het voor iedereen volgend jaar beter zal gaan, vertaalt
zich ook al op de arbeidsmarkt. Het aantal vacatures is in een paar maanden
sterk gestegen. Het wordt nu van belang vraag en aanbod bij elkaar te brengen.</al>
      <al>Zij memoreert de motie-Verhagen c.s. over compensatie voor de stijgende
olieprijs die door bijna de hele Kamer werd gesteund. De inzet was toen de
raming van het CPB in december dienaangaande voor volgend jaar af te wachten.
Volgens die prognose gaat de olieprijs volgend jaar van 50 naar 55 dollar
per vat omhoog. Daarom heeft de CDA-fractie samen met de fracties van D66,
LPF, GroenLinks en de Groep Nawijn een amendement ingediend met de strekking
dat van de meeropbrengst van de aardgasbaten de MEP met € 35 wordt
verlaagd ten behoeve van burgers en bedrijven als compensatie voor de extra
verhoging van de energieprijs. Het kabinet had al rekening gehouden met een
verhoging van € 100, maar naar schatting wordt het € 135.
De CDA-fractie heeft begrepen dat het amendement nog een technische verbetering
behoeft en dat zal nog gebeuren.</al>
      <al>Per aansluiting wordt met het amendement een zelfde reductie bereikt.
Het is echter een consequentie van de motie-Verhagen die het heeft over compensatie
via het verlenen van belastingvermindering op energie. De verwachting was
dat het kabinet zelf met voorstellen in dezen zou komen. Het bedrijven van
inkomenspolitiek is via deze constructie onmogelijk. Daarnaast blijkt uit
de cijfers dat veel ondernemers het ook niet breed hebben. Het amendement
is dan logisch en consequent. Zij verwacht dat het voor het kerstreces in
stemming komt en dat het kabinet het zal uitvoeren wanneer het door de Kamer
wordt aangenomen. Het is mogelijk dat het kabinet met een ander voorstel komt,
misschien meer recht doend aan inkomensafhankelijkheid. Anders zal de CDA-fractie
dit amendement overeind houden en in stemming brengen.</al>
      <al>Zij acht het tevens van belang dat de staatsschuld wordt afgelost. Ondanks
de meevallers loopt de staatsschuld nog steeds op. Bovendien is het FES bedoeld
voor investeringen in de infrastructuur, innovatie, onderwijs en duurzame
energie, waaronder duurzame energie. De MEP-regeling gaat om milieuvriendelijke
energieproductie. Het amendement past daar heel goed in.</al>
      <al>Een andere kwestie is dat de CDA-fractie zich zorgen maakt om het groeiende
aantal allochtone huishoudens in de groep met een laag inkomen. Er dient meer
te worden geïnvesteerd in vakmanschap en zo snel mogelijke participatie
op de arbeidsmarkt via een reguliere betaalde baan. Dat geldt ook voor reïntegratie
vanuit een uitkering. Dit biedt perspectief, het haalt mensen uit de armoede
en geeft kinderen een goed voorbeeld. Zij vraagt wat de regering kan toezeggen
om de concentratie van armoede in wijken waar veel allochtonen wonen te voorkomen.</al>
      <al>In de armoedemonitor is te zien dat er onder allochtone ouderen nog steeds
vaak sprake is van een onvolledige AOW. De Sociale Verzekeringsbank (SVB)
wil wel al informatie geven aan gemeenten die daar om vragen zodat
een AOW-gerechtigde eventueel aanvullende bijstand kan krijgen, maar kan dat
niet wat makkelijker? De CDA-fractie zou graag zien dat de SVB vanaf 1 januari
2006 automatisch informatie verstrekt aan gemeenten over welke inwoners een
onvolledige AOW hebben opgebouwd waardoor recht op aanvulling via de Bijstand
ontstaat.</al>
      <al>Uit het rapport van de commissie-Blok blijkt dat er vaak sterke familiebanden
zijn met het land van herkomst. Ook als men het geld niet kan missen, worden
vaak grote sommen naar het herkomstland overgemaakt. Kan de minister inzicht
verschaffen in deze problematiek en de mogelijkheden om die tegemoet te treden?</al>
      <al>Armoede anno 2005/2006 heeft veel gezichten en veel verschillende oorzaken.
De mensen die het treft, zitten niet te wachten op discussies over puntenwolken
en koopkrachtplaatjes. Dat is de reden dat haar fractie met steun van andere
fracties heeft gevraagd om onderzoek naar de klant bij de voedselbanken. Zij
verwacht dat zal blijken dat het beroep daarop niet alleen komt door een te
gering inkomen, maar vooral door schulden om andere redenen. Wanneer kan dat
rapport gereed zijn?</al>
      <al>Zij wijst erop dat het CPB en CBS prognosticeren dat het volgend jaar
beter zal gaan. Men dient overigens wel in beeld te hebben dat armoede wordt
gedefinieerd als een laag inkomen, maar niet alle huishoudens met een laag
inkomen ervaren dat als armoede. De beste oplossing naast de maatregelen die
het kabinet al voor volgend jaar heeft genomen, is reactivering, scholing,
participatie aan de arbeidsmarkt en reïntegratie/inburgering. Het is
vreemd dat er een toenemend aantal vacatures is van nu 190 000 terwijl
tegelijkertijd een enorm aantal tewerkstellingsvergunningen moest worden verstrekt
voor werknemers uit Centraal- en Oost-Europa en ook in toenemende mate voor
kenniswerkers. Het is dus nodig via de genoemde middelen vraag en aanbod dichter
bij elkaar te brengen. Bij reïntegratie en participatie gaat het tevens
om het deelnemen aan de samenleving.</al>
      <al>Er is al een pakket aan inkomensmaatregelen en iedereen zal er volgend
jaar grosso modo op vooruit gaan. Zij adviseert te scholen en op te scholen
zodat mensen kunnen doorstromen. Het gaat dan om reïntegratie en scholing
op maat voor iedereen, want de werkende armen hebben vaak deeltijdbanen. Daarin
hebben werkgevers en werknemers een grote verantwoordelijkheid en moet de
overheid zelf het goede voorbeeld geven.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Noorman-den Uyl</nadruk> (PvdA) stelt vast
dat het kabinet in reactie op de armoedemonitor zegt een evenwichtig inkomensbeleid
voor te staan. De vraag is of dit betekent dat arm en rijk er evenveel op
vooruit moeten gaan nu de jaren van magerte verdwijnen en wie er van de keuzes
van dit kabinet profiteren. Wat is eerlijk en rechtvaardig? Er zijn hele grote
verschillen in de koopkrachtplaatjes. Die plaatjes representeren de verschillen
tussen vorig jaar en dit jaar. Zij is verontwaardigd over de nonchalance waarmee
het kabinet zijn schouders ophaalt over de onrechtvaardigheid die vele burgers
wordt aangedaan. Ter illustratie deelt zij een overzicht uit waarin de gevolgen
van het kabinetsbeleid in cijfers zijn uitgedrukt. Dit beleid is heel onrechtvaardig
voor minima, modale inkomens en alleenstaande oudere vrouwen en leidt tot
mensen met schulden en de toename van het aantal kinderen in armoede van 350 000
naar 430 000.</al>
      <al>Het kabinet heeft gezegd dat vooral mensen met kinderen en een middeninkomen
erop vooruit gaan, maar dat is niet waar. Voor elk huishouden met kinderen
geldt dat in de periode 2003–2006, de periode-Balkenende en -De Geus,
de inkomensstijging het grootst is voor gezinnen met hogere inkomens en dat
de lagere inkomens erop achteruit gaan. Iemand die alleen staat gaat er in
die periode 4,6% op achteruit en een alleenstaande ouder met minimumloon
3,8%. Dat komt doordat het kabinet koopkrachtplaatjes presenteert zonder
kleine lettertjes. Daarin zou men kunnen lezen dat mensen die
huursubsidie hebben drie jaar lang daarop worden gekort en dat mensen die
kwijtschelding hadden van de OZB – 500 000 huishoudens –
geen voordeel hebben van de OZB-maatregel. Uit onderzoek in Rotterdam blijkt
dat 50% van de gebruikers van de voedselbank alleenstaande ouder is
en dat een vijfde geen enkel inkomen heeft en wacht op een WW- of Wbb-uitkering.
Dat is de werkelijkheid. Die is voor de PvdA-fractie zeer verontrustend. Er
is weliswaar een aantal maatregelen genomen, maar dat is volstrekt onvoldoende.
De 2,5 mld. lastenverlichting komt bovendien vooral aan de bovenmodale inkomens
ten goede. De laagste en middeninkomens gaan in de min. Een modale verdiener
met een halfmodale partner met kinderen gaat er 1,3% op achteruit en
tweemaal modaal gaat er veel meer op vooruit. Het kabinet accepteert dat de
rijken rijker worden en de armen armer en dat is de gemaakte keuze, maar niet
die van de PvdA-fractie. Zij spreekt de CDA-fractie erop aan dat het kabinet
in deze situatie niets meer wil doen aan inkomensmaatregelen. Zij vraagt of
de CDA-fractie meent er met de ene maatregel van de energieprijscompensatie –
hoezeer op zichzelf ook te waarderen – van af te zijn en deze inkomensongelijkheid
als sociaal beleid kan verdedigen. Een groot deel van de middeninkomens gaat
erop achteruit. Tweemaal modaal acht zij geen middeninkomen.</al>
      <al>Zij wil graag naast mensen staan, maar wijst erop dat hulp geld kost.
Dat is er nu niet. Zij fantaseert geen koopkrachtplaatjes. Zij heeft de moeite
genomen om de koopkrachteffecten van dit kabinet in de bijlage van de begroting
van Sociale Zaken met gevolgen voor 1 miljoen huishoudens, zijnde 18%
van alle huishoudens, op een rijtje te zetten.</al>
      <al>De PvdA-fractie is het ermee eens € 35 terug te geven, maar
de aardgasbaten worden in het amendement niet op de juiste wijze benut. Zij
heeft dat al toegelicht. De aflossing van de staatsschuld was gelegd bij de
8 mld. lastenverzwaring waarvoor dit kabinet koos. Dat was te veel. De armoedemonitor
heeft ondubbelzinnig laten zien wat in krap drie jaar door dit kabinet is
afgebroken en hoe de voedselbanken zijn ontstaan. Dat komt door schulden,
inkomenstekorten en plotselinge inkomensdalingen. De toename van werkende
armen betreft grotendeels mensen in het midden- en kleinbedrijf. Het is onverteerbaar
dat mensen die dag en nacht werken het water tot boven de lippen stijgt en
dat die groep zo snel zo toeneemt. Het aantal uithuiszettingen is in Rotterdam
met 30% toegenomen en ook de problemen met rondkomen zijn ernstig gegroeid.</al>
      <al>De PvdA-fractie acht de maatregelen van dit kabinet eerlijk noch rechtvaardig.
De PvdA heeft laten zien hoe mensen in een lage conjunctuur wel aan het werk
te krijgen zijn. Na 1993 zijn 170 000 mensen vanuit een uitkering aan
de slag gegaan, inclusief moeilijk plaatsbare. Zij adviseert het instrumentarium
van het kabinet-Kok weer aan te wenden. De PvdA-fractie wil een eerlijker
verdeling tussen arm en rijk. Werken moet lonen. Mensen die aan de slag gaan
dienen niet te worden geconfronteerd met een armoedeval en de koppeling moet
met terugwerkende kracht worden hersteld. Het is onverteerbaar dat het kabinet
2,5 mld. uittrekt en de koppeling niet tegemoetkomt. Daarom zal de PvdA-fractie
twee amendementen indienen. Een ten behoeve van een verhoogde kinderkorting
voor inkomens tot € 28 000 met een bedrag van € 260
per huishouden voorzien van een glijdende schaal. Dat levert op het minimumniveau
een koopkrachtverbetering van 1,5% op. Het tweede amendement zal met
name voor chronisch zieken, gehandicapten en oudere minima die € 91
verhoogde premie hebben moeten betalen zonder gebruik te kunnen maken van
de no claim met een inkomen tot 120% van het minimumloon een door de
gemeenten uit te keren compensatie via de categorale bijzonder Bijstand regelen
voor de verhoogde ziektekosten met een passende dekking. Zij daagt tot slot
de CDA-fractie uit werk te maken van de stelling dat zij graag de middeninkomens
wil ondersteunen, want daar wordt nu geen recht aangedaan.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Van Gent</nadruk> (GroenLinks) wil graag weten
wat de ministers Zalm en De Geus in het torentje hebben besproken, of het
juist is dat minister Zalm met zijn portefeuille heeft gezwaaid indien het
amendement zou worden aangenomen, of het kabinet met een mond spreekt en minister
De Geus zich wat dit betreft tegen zijn fractie keert en bij fractievoorzitter
Verhagen erop heeft aangedrongen zo niet verder te gaan. Is het kabinet weg
als de CDA-fractie haar rug recht houdt?</al>
      <al>Het koopkrachtbeeld is zeer treurigmakend. De kloof tussen arm en rijk
is sinds het aantreden van dit kabinet gegroeid, zo meldde het SPB in «De
sociale staat van Nederland». Ook in 2006 worden de rijken rijker en
de armen armer. Het is onvoorstelbaar dat de minister van Sociale Zaken zich
neerlegt bij een koopkrachtbeeld dat zo scheef is. Ruim een op de tien gezinnen
moet rondkomen met een inkomen op of rond het minimum. 430 000 kinderen
groeien in armoede op. De minister van christen-democratische huize doet daar
niets aan. Het is niet uit te leggen dat een alleenstaande in de bijstand
er slechts 0,25% op vooruitgaat, maar een kostwinner die een ton verdient
er 5,5% bij krijgt ofwel twee tientjes extra voor de eerste en € 2000
extra voor iemand met een goed betaalde baan. Een ouder echtpaar met alleen
AOW krijgt 1% extra, maar ouderen met een dik pensioen ontvangen bijna
6% extra. De minister kan niet volhouden dat dit koopkrachtbeeld evenwichtig
is. De koopkracht is voor grote groepen een stuk slechter dan de minister
wil doen geloven. Dat is een papieren Haagse werkelijkheid, waar wel alle
verbeteringen in staan, maar niet de verslechteringen. Honderdduizenden minima
worden niets wijzer van de afschaffing van het gebruikersdeel van de OZB omdat
die al wordt kwijtgescholden en dat staat niet in het koopkrachtbeeld. 1 miljoen
huishoudens wordt dit jaar nog meer gekort op de huursubsidie – met
meer dan € 200 per jaar – en voor 3 miljoen huishoudens gaat
de huur omhoog, maar de koopkrachtplaatjes tonen dat niet. Miljoenen mensen
zullen hun no claim van de zorgverzekering niet terug krijgen, met name chronisch
zieken, gehandicapten en ouderen. Dat is een min van € 255 per jaar.
Ook dat is niet verwerkt in de koopkrachtplaatjes. Zij vraagt de ministers
deze werkelijkheid van de armoede in Nederland te erkennen in plaats van daarvoor
de ogen te sluiten.</al>
      <al>Met het amendement voor compensatie van de verhoging van de energiekosten,
dat haar fractie weliswaar steunt, leidt de CDA-fractie af van de kille werkelijkheid
van 642 000 huishoudens met een inkomen op of rond het minimum, van 430 000
kinderen die in armoede opgroeien en de explosieve groei van de voedselbanken.
De CDA-fractie wil alle 6 miljoen huishoudens een extraatje geven van € 35.
De GroenLinks-fractie steunt het voorstel om 253 mln. uit te trekken voor
verbetering van de koopkracht, al is het maar omdat zij elk voorstel dat leidt
tot een kabinetscrisis en dus tot nieuwe verkiezingen steunt. Wel is het pijnlijk
dat het gaat om een generieke maatregel. Ook de rijken krijgen die € 35.
Er is € 253 nodig om mensen aan de onderkant van het inkomensgebouw
een fooi te geven van nog geen € 3 per maand. Zij doet een beroep
op de CDA-fractie te kiezen voor een gerichte koopkrachtverbetering. Mevrouw
Verburg lijkt daarvoor een opening te hebben gegeven met de woorden dat er
misschien een inkomensafhankelijk voorstel komt. Daar zal haar fractie voor
zorgen met een voorstel de 253 mln. in te zetten voor degenen die het het
hardste nodig hebben. Als dat amendement het niet haalt, steunt haar fractie
als «second best» het amendement dat er al ligt. Zij heeft liever
een half ei dan een lege dop en heeft daarom medeondertekend en had dat al
voor dit overleg gedaan. Zojuist hoort zij mevrouw Verburg zeggen dat zij
open staat voor een inkomensafhankelijke compensatie en spreekster put daar
hoop uit dat die verbetering haalbaar is. Voor de 642 000 huishoudens
die het het hardste nodig hebben levert dit dan een extraatje op van ruim € 300.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Verburg</nadruk> (CDA) corrigeert te hebben
gezegd dat de hoop bestond dat het kabinet zelf met een inkomensafhankelijk
compensatievoorstel zou komen naar aanleiding van de gestegen energieprijzen.
Er is een mogelijkheid dat het kabinet dat alsnog doet. Zij had het niet over
andere initiatieven vanuit de Kamer.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Van Gent</nadruk> (GroenLinks) beschouwt dit
toch als een opening en roept op dat de woordvoersters van het CDA, PvdA en
GroenLinks dit met steun van de heer Van der Vlies regelen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Bibi de Vries</nadruk> (VVD) stelt vast dat
de woordvoerders over elkaar heen vallen om zich als het sociaalst te profileren
door weer over koopkrachtplaatjes te gaan praten, maar zij hoort niemand zeggen
dat het nodig is te investeren in de economie zodat de banenmotor op gang
komt en meer mensen aan het werk komen waardoor veel armoede zal verdwijnen.</al>
      <al>Het koopkrachtbeeld is voor 2006 veel beter dan werd verwacht. Wie had
durven hopen op 0,25% erbij? Bovendien heeft dit kabinet voor 2006
2,5 mld. uitgetrokken voor lastenverlichting. Dat is een enorm bedrag! Zij
noemt het gezeur van de PvdA-fractie dat het nooit genoeg is. Dat moet een
keer stoppen. Zij heeft mevrouw Noorman-den Uyl niet gehoord over de economie,
meer banen en dat mensen meer aan het werk moeten. Dat biedt de oplossing.</al>
      <al>De brief van de minister van Sociale Zaken, mede namens de minister-president
en minister Zalm, maakt heel duidelijk dat de bewindslieden niet van plan
zijn nog eens 350 mln. te verjubelen en dat siert de bewindslieden, inclusief
minister Brinkhorst, want er is voor 2006 nog steeds een tekort van 6 mld.
Bij tegenvallers wil links altijd ter compensatie voor de burgers geld weggeven,
maar ook als het slecht gaat. Dat kan niet altijd doorgaan. Op de pof leven
past niet bij goed rentmeesterschap. Zij zal aan het amendement beslist geen
steun geven, want het is een onzinamendement.</al>
      <al>Zij vraagt zich echter af wat er met de CDA-fractie aan de hand is. De
fractievoorzitter staat lijnrecht tegenover de minister-president en heeft
kennelijk lak aan de doordachte positie van die laatste. Zij gaat ervan uit
dat de minister-president standvastig zal zijn. Het dictum van de motie-Verhagen
luidt: «verzoekt de regering in het geval dat de gemiddelde geraamde
olieprijs hoger is dan 50 dollar per vat en dit leidt tot een hogere energierekening
en _ een verstoring van het koopkrachtbeeld met zich meebrengt hiervoor eenmalig
in 2006 een compensatie te verlenen via belastingvermindering _». Het
koopkrachtbeeld wordt niet verstoord, maar beter. De fractievoorzitter van
het CDA zei op 7 november jongstleden zelfs tijdens de algemene ledenvergadering
van het CDA dat hij blij was met de toezegging van het kabinet om nog voor
het nieuwe jaar te zorgen voor compensatie wanneer blijkt dat burgers er in
de totale koopkracht op achteruit zullen gaan. Daar gaan hij en de vice-fractievoorzitter
nu aan voorbij. Er moet zelfs geld voor uit het FES komen dat bedoeld is voor
meer asfalt en niet voor koopkrachtreparaties. De heer Verhagen neemt afstand
van zijn minister-president en zijn minister van Sociale Zaken. Wanneer het
koopkrachtbeeld was verslechterd zou de VVD-fractie de eerste zijn die aan
de bel had getrokken om te compenseren.</al>
      <al>Zij vraagt of de minister van Sociale Zaken blijft bij het statement in
zijn brief van 2 december jongstleden dat hij op dit moment geen aanleiding
ziet voor nadere ondersteuning van de koopkracht in 2006, of hij achter minister
Zalm blijft staan en wat hij vindt van het amendement.</al>
      <al>Van minister Zalm wil zij weten of de lastenverlichting nog steeds een
bedrag van 2,5 mld. bedraagt, welke lessen hij heeft getrokken uit de invoering
van het nieuwe belastingplan in 2001 met heel veel lastenverlichtingsmaatregelen
en of het klopt dat het FES niet voor koopkracht moet worden gebruikt.</al>
      <al>Zij heeft vertrouwen in deze coalitie en gaat ervan uit dat het kabinet
de rug recht houdt. De cijfers van de bewindslieden geven een veel beter beeld
dan in september was te verwachten. Mevrouw Verburg neemt zelf afstand van
de motie van haar eigen fractievoorzitter. Het ging om het totale koopkrachtplaatje
dat verstoord moest zijn.</al>
      <al>De VVD-fractie is niet tegen lastenverlichting, maar daar wordt al 2,5
mld. aan besteed en daarom stelde zij de vraag over de lessen, want er zijn
indertijd intensieve debatten gevoerd met de conclusie dat het niet weer zo
moet. Het is nodig de economie weer op gang te brengen en te zorgen dat Nederland
concurrerender is. Dat biedt oplossingen voor de problemen. Werkende armen
met een deeltijdbaan moeten meer gaan werken. Op allerlei manieren wordt er
naar gestreefd mensen meer aan het werk te krijgen. Dat positieve verhaal
mag hier ook wel eens worden gehoord.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">De Wit</nadruk> (SP) meent dat mevrouw De Vries
de ernst van de situatie onderschat. Er ligt een amendement dat de steun heeft
van een kamermeerderheid en zij roept de ministers op hun rug recht te houden.
Dat betekent dat er een conflict is.</al>
      <al>Naar verwachting stijgt de koopkracht volgend jaar met 0,25% extra.
Het kabinet leunt tevreden achterover en doet niets aan de verschillen in
koopkrachtontwikkeling die volgend jaar even groot zijn als de afgelopen jaren.
In geld uitgedrukt gaat het zelfs nog slechter voor sommige mensen. De 0,25%
extra betekent voor een alleenstaande op het sociale minimum anderhalve euro
per maand erbij en voor een alleenstaande oudere misschien een paar tientjes,
maar de hoge inkomens gaan er veel en veel meer op vooruit. Alleenstaanden
met en zonder kinderen, AOW’ers op het sociale minimum en de lage inkomens
en gezinnen met een modaal inkomen blijven steken op maximaal 1,25%
koopkrachtstijging. Dat weegt niet op tegen de stijgende energieprijzen en
de hogere zorgpremie. In de periode van 2003 tot 2006 zijn de meeste inkomensgroepen
er op achteruit gegaan en die gaan nog steeds verder achteruit. De hogere
inkomens vanaf tweemaal modaal komen er het beste vanaf. Het is dus nodig
iets aan de koopkracht van die grote groepen te doen. Het is terecht dat de
CDA-fractie vasthoudt aan de motie-Verhagen en die nu in een amendement omzet.</al>
      <al>In de afgelopen jaren zijn er 100 000 gezinnen meer in een situatie
van armoede terechtgekomen, zijnde inmiddels ongeveer 680 000 huishoudens,
waaronder 430 000 kinderen. Die lopen een ontwikkelingsachterstand op
die zij nooit meer kunnen inhalen. Dit vraagt om maatregelen. Werk zou een
oplossing zijn als dat er was en als het zou lonen. 235 000 mensen zijn
werkende armen. Binnenkort moet men drie banen hebben om te overleven.</al>
      <al>Hij is van mening dat sommige regelingen bij uitstek inkomensafhankelijk
moeten zijn om ervoor te zorgen dat het geld terechtkomt op de plek waar het
het meest nodig is. Armoede is een inkomensprobleem. De huidige armoede heeft
te maken met de nieuwe Bijstandswet, met het verschralen van de Bijzondere
Bijstand en met de ontkoppeling de laatste twee jaar van de uitkeringen en
het minimumloon waardoor de uitkeringen heel laag zijn gebleven. Zijn fractie
bepleit een armoedetoeslag voor de armen die zij bij de najaarsnota aan de
orde wil stellen. Dan gaat het om een toeslag van € 100 voor alleenstaanden
en voor gezinnen van € 200. Daarnaast moet het minimumloon omhoog.
In de tegenbegroting staat een percentage van 2. Bovendien dient de Bijzondere
Bijstand te worden verruimd en kunnen de voedselbanken niet worden afgedaan
met een onderzoek naar de gebruikers. De voedselbanken hebben criteria waarop
men daar terecht kan, namelijk een te besteden bedrag van rond € 150
per maand. De voedselbanken hebben steun nodig van de overheid, want die zijn
voor veel mensen een essentiële voorziening geworden. Daar komt zijn
fractie nog op terug.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Varela</nadruk> (LPF) signaleert in de roep
om compensatie weer het typisch Nederlandse fenomeen van de armoedeval waardoor
mensen worden gedemotiveerd te gaan werken omdat zij anders allerlei compenserende
gelden dreigen kwijt te raken. Het is belangrijker dat de regering beleid
ontwikkelt om werkgelegenheid te stimuleren zodat mensen meer de kans krijgen
om in hun eigen inkomen te voorzien. Er is te weinig oog voor dat het economisch
de goede kant op gaat en dat daardoor alle Nederlanders er volgend jaar op
vooruit gaan. Verbetering van de inkomens dient vooral te komen door groei
van de economie en niet door herverdeling. Wat dit betreft steunt de LPF-fractie
in grote lijnen de keuzes van het kabinet. De middengroepen die er het komende
jaar het meeste op vooruit gaan hebben de afgelopen jaren het meeste ingeleverd.
Overigens mogen de inkomensverschillen best wat groter worden opdat mensen
inzien dat harder werken en het zich beter voorbereiden op een goede baan
lonend is. Volgens de koopkrachtplaatjes gaat iedereen er op vooruit, maar
uit de publicatie van het CBS blijkt dat dit niet door iedereen zo wordt gevoeld.
Doemdenken is overheersend en is het gevolg van het verkooppraatje van het
kabinet rondom de sociale zekerheid en zorgt ervoor dat mensen de hand op
de knip blijven houden waardoor de binnenlandse bestedingen minder zijn dan
mogelijk was geweest. Mensen blijken weinig geloof te hechten aan de in het
vooruitzicht gestelde verbeteringen en lijken bijvoorbeeld niet te geloven
dat de compensatie van de verhoging van de energielasten er zal komen. De
houding van minister Zalm in dezen geeft daar ook aanleiding toe. Dat komt
het vertrouwen van de burgers in de politiek niet ten goede. Daarom is de
LPF-fractie een warm voorstander van het amendement van de CDA-fractie en
andere. Links kan tevreden zijn omdat een nominaal bedrag beter uitpakt voor
de lagere inkomens dan voor de hogere.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Huizinga-Heringa</nadruk> (ChristenUnie) stelt
dat ondanks de recente berichten over een lichte verbetering van de koopkracht
de hogere energieprijzen pijn doen in de portemonnee van de burger en vooral
bij de sociale minima. Het meest recente koopkrachtbeeld is nog steeds zeer
onevenwichtig. Vooral alleenstaande minima gaan er nauwelijks op vooruit en
in het overzicht van mevrouw Noorman-den Uyl gaan zij er zelfs op achteruit.
Voor die groep zou gerichte ondersteuning vanuit de Bijzondere Bijstand soelaas
bieden. Daar zal haar fractie bij de begrotingsbehandeling op terugkomen.
De onevenwichtigheid is gedeeltelijk te verklaren door de introductie van
het nieuwe zorgstelsel, maar het kabinet heeft tevens maatregelen voorgesteld
die een verdere denivellering in de hand werken, als de afschaffing van het
gebruikersdeel van de OZB en andere maatregelen die al zijn opgesomd. Overal
ontstaan voedselbanken omdat er steeds meer mensen zijn die het hoofd niet
boven water kunnen houden. Dat is de schrijnende werkelijkheid van dit moment.</al>
      <al>Zij vraagt specifiek aandacht voor de koopkracht van chronisch zieken
en gehandicapten. In alle koopkrachtplaatjes wordt uitgegaan van het netto
inkomen en niet van het beschikbare inkomen. Een Wajong-gerechtigde kan bijvoorbeeld
op jaarbasis door specifieke kosten € 500 minder te besteden hebben
dan een gezond persoon met een zelfde inkomen. In hoeverre houdt het kabinet
daar rekening mee? Het is de ChristenUnie-fractie niet zo zeer te doen om
compensatie van gestegen energieprijzen, maar meer om een evenwichtiger koopkrachtbeleid
en een evenwichtiger inkomensbeeld. Zij had dus liever een inkomensafhankelijke
compensatie gezien, maar zo’n amendement is niet gelukt. Daarom koestert
de fractie sympathie voor het CDA-voorstel dat ten minste een generieke teruggave
regelt, met een nominaal bedrag wat gunstiger is voor de lagere inkomens dan
voor de hogere. Dat werkt tevens nivellerend op het inkomensbeeld. Wel is
de dekking uit het FES problematisch. Die zou beter ergens anders vandaan
kunnen komen. Zij raadt degenen die de compensatie niet nodig
hebben het bedrag te storten op de rekening van de voedselbanken.</al>
      <al>De ChristenUnie-fractie bepleit op basis van duurzaamheidsoverwegingen
de hogere aardgasbaten in te zetten voor energiebesparende maatregelen via
de herintroductie van de energiepremieregeling waardoor mensen worden gestimuleerd
tot energiebesparende voorzieningen in bestaande woningbouw. Dat zou een goede
uitkomst zijn van de stijgende energieprijzen. Bovendien is het goed voor
de portemonnee en voor het milieu.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Van der Vlies</nadruk> (SGP) gaat het om een
evenwichtig koopkrachtbeeld en evenwichtige inkomensverhoudingen. Het beeld
is dat men er in het algemeen op vooruit gaat. Dit geldt echter niet voor
alleenstaande ouders met een minimuminkomen, terwijl de alleenverdiener met
tweemaal modaal er 5,5% en de tweeënhalf maal modale tweeverdieners
er 3,5% op vooruit gaan, al is dit conform vorig jaar gemaakte afspraken.
Toen is afgesproken dat de middeninkomens er wat bij zouden krijgen.</al>
      <al>Hij memoreert de motie-Van der Vlies van december 2003 met de strekking
dat zodra in 2004 zou blijken dat de grens van min 1% werd onderschreden
er onverwijld maatregelen zouden komen. In de brief van december staat nu
dat dit zal worden bezien en dat er eventueel per 1 januari 2007 iets
aan wordt gedaan. Het toont de machteloosheid om de instrumenten te vinden
die het gewenst maatwerk leveren. Hij kan nu niet anders dan genoegen nemen
met de afspraak dat er in het aanstaande voorjaar van de regering een stuk
komt met mogelijke oplossingen. Dan gaat het om de zorgtoeslag, overige fiscale
regelingen en zo meer. Hij wil dat als een uitdagende inspanningsverplichting
zien, anders herhaalt deze discussie zich steeds weer. Het is van belang de
modelmatige werkelijkheid in verband te blijven brengen met de concrete wereld
van de mensen die het betreft. Het vergt creativiteit om nieuwe instrumenten
te zoeken die tot meer maatwerk leiden voor de groepen die hier zijn genoemd
en het zo nodig hebben Tot heden voldeden de maatregelen eigenlijk nooit voor
wat de bedoeling was. Daaraan moet een conclusie worden verbonden, maar daarmee
is de oplossing nog niet gevonden. Dat blijft heel moeilijk. Wat dat betreft
is hij voorzichtig.</al>
      <al>Eerder is gesuggereerd dat een compensatie voor de gestegen energieprijzen
zou kunnen in de sfeer van de vastrechtaansluiting. Daar gaat het amendement
van de CDA-fractie op in. Als er niets beters komt zal zijn fractie het waarschijnlijk
steunen, maar liever ziet hij iets beters, want nu gaat de compensatie ook
naar mensen die helemaal geen compensatie nodig hebben. Hij zoekt in solidariteit
met de motie-Verhagen naar een invulling als mevrouw Van Gent in het vooruitzicht
stelde.</al>
      <al>Vanmiddag heeft iedereen de hoofduitkomsten van het NIBUD-onderzoek voor
2005 gekregen. Daarin staat dat de inkomenspositie van chronisch zieken en
gehandicapten op het minimum toch weer beduidend achterblijft bij alle andere
groepen. Hij zou daarop graag uiterlijk volgende week een integrale reactie
krijgen van de minister van Sociale Zaken.</al>
      <al>De armoedemonitor toont een groeiend bestand, maar ook een verlegging
van de doelgroepen. Allochtonen en nieuwkomers komen er het slechtst vanaf.
Alle aan de orde zijnde oplossingen moeten niet langer papieren constructies
zijn, maar een effectief taakstellend afsprakenpakket.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Bakker</nadruk> (D66) onderschrijft de woorden
van de vorige spreker aangaande de NIBUD-cijfers. Hij hoopt dat het kabinet
daarbij dan de discussie betrekt die bij de behandeling van het belastingplan
is gevoerd dat het ook bij de Buitengewone-uitgavenregeling lastig is de mensen
te bereiken waar het om gaat. Dat blijkt steeds weer. Het is van belang te
zoeken naar betere, gerichtere instrumenten.</al>
      <al>Mevrouw Noorman-den Uyl heeft gelijk dat in de overzichten van de bewindslieden
de kleine lettertjes niet staan, maar dat is door alle jaren heen
zo geweest. Er zit wel de structuurwijziging van de ziektekostenverzekering
in waarin principieel is gekozen voor kinderen geen premie te heffen. Dat
geeft voor sommigen een fikse plus en is niet conform de klacht dat alleen
de hoge inkomens er op vooruit gaan.</al>
      <al>In aanmerking genomen dat de langste recessie sinds de jaren vijftig een
rol heeft gespeeld, valt hem de armoedetoename nog wel mee, al is die wel
zorgwekkend. In het bijzonder is zorgwekkend dat men een toenemende «verallochtonisering»
kan waarnemen, met name omdat het niet vooral een inkomensprobleem is maar
een probleem van sociale mobiliteit. Dat heeft te maken met kansen in de economie
en met de capaciteit om die kansen te pakken. Dat is misschien wel een van
de grootste problemen voor de komende tien tot twintig jaar: hoe ook daar
die sociale mobiliteit tot stand kan komen. Ook als het inkomen van die groep
wat zou verhogen, zou die groep aan de onderkant zitten. Daarop verwacht hij
een reactie van het kabinet.</al>
      <al>Aangaande de olieprijs heeft het kabinet vorige week op twee manieren
een beoordelingsfout gemaakt en in de eerste plaats een politieke. Er lag
een motie die was geënt op een zich ontwikkelende olieprijs en op de
ergernis van mensen dat de Nederlandse staat verdient aan de energierekening
waar burgers onder gebukt gaan. Het kabinet heeft er alles aan gedaan een
link te leggen met het koopkrachtbeeld. Op het moment dat het koopkrachtbeeld
een beetje meevalt, vooral doordat de ziektekosten meevallen, zoekt het kabinet
dat ene gaatje van het algemene koopkrachtbeeld. Daarmee heeft het kabinet
de zaak onnodig op de spits gedreven, mede door dat ook nog naar buiten te
brengen voordat de ministerraad een besluit had genomen. Ook inhoudelijk speelt
er een beoordelingsfout. Er komt volgend jaar een lastenverlichting van 2,5
mld., maar sinds dat besluit is de olieprijs gestegen. Voor de burgers betekent
dit dat zij via de hogere energierekening een belangrijk deel van de lastenverlichting
terugbetalen, maar het kabinet houdt vast aan de Haagse logica van het koopkrachtplaatje,
FES-bruggetjes en begrotingsnormen. Dat heeft geleid tot het amendement. Overigens
is een andere dekking mogelijk, maar uit het FES is niet zo oneigenlijk, want
het kabinet had zich al voorgenomen in 2007 de MEP-heffing af te schaffen
en duurzame energie op een andere wijze te financieren. Dat zou nu een jaar
naar voren worden gehaald uit de middelen die aanvullend in het FES komen.
Hij is het niet eens met het kabinet. Dat heeft hij reeds duidelijk gemaakt.</al>
      <al>Hij is niet van mening dat de dekking beter ten laste van het tekort van
de staatsschuld kan komen, maar er is wel te praten over een andere dekking.</al>
      <al>Het inkomensafhankelijk maken van de energieprijs heeft niet zijn voorkeur.
Juist de neiging steeds te kiezen voor inkomensafhankelijke maatregelen heeft
geleid tot versteiling van de marginale druk en tot de armoedeval. Dat is
niet goed voor de arbeidsmarkt. De betaling van energie gebeurt overigens
ook niet inkomensafhankelijk. Voor het veranderen van de inkomensverhoudingen
bestaan andere instrumenten, bijvoorbeeld fiscale. De essentie is dat de overheid
niet vet hoeft te worden van een hoge olieprijs. Hoe die compensatie wordt
gedekt, is daarbij niet de belangrijkste kwestie.</al>
      <tuskop letat="vet">Het antwoord van de bewindslieden</tuskop>
      <al>De <nadruk type="vet">minister van SZW</nadruk> wijst erop dat het al
zo lang lopende koopkrachtdebat juist vandaag wordt gevoerd in een positieve
context waarin het inkomen en de koopkracht van vrijwel alle burgers volgend
jaar substantieel kunnen gaan stijgen en dat het aantal mensen met een uitkering
via de WW, WAO en de Bijstand daalt. Door de langere levensduur zal het aantal
AOW-gerechtigden wel nog wat stijgen. Tegelijkertijd trekt de arbeidsmarkt
aan, wat zichtbaar wordt door een toename van het aantal vacatures. Dat is
een keerpunt dat mensen meer kansen biedt weer mee te doen. Nu
gaat het om het matchen van de mogelijkheden van mensen en de kansen op de
arbeidsmarkt.</al>
      <al>Vanavond gaat het over het inkomensbeleid. De jaren dat er wat dat betreft
van iedereen offers werden gevraagd en daarom specifieke maatregelen voor
ouderen, minima, chronisch zieken en gezinnen met een middeninkomen nodig
waren, zijn voorbij. Daarnaast is er het schokeffect van de Zorgverzekeringswet
door het voordeel dat voor kinderen niet meer hoeft te worden betaald. Er
ontstaat echter vanuit de oppositie debat over een andere verdeling. Het is
wonderlijk dat mevrouw Noorman-den Uyl komt met een overzicht waarin niet
standaardproblemen worden meegenomen. Dat werkt verwarrend. Zelf heeft spreker
een boekje gemaakt over de bruikbaarheid van koopkrachtplaatjes, inclusief
een toelichting op hoe die zijn te gebruiken.</al>
      <al>De problematiek bij allochtonen bestaat uit het aspect van de achterblijvende
participatie en van de minder opgebouwde rechten. De minister twijfelt of
tegemoetkoming aan het laatste zo ver moet gaan dat er een brengplicht van
de SVB naar de gemeente komt. Wel zegt hij toe de informatie dienaangaande
tussen de gemeenten en SVB te optimaliseren waardoor de gemeenten snel inzicht
hebben in de situatie.</al>
      <al>Wat betreft de voedselbanken is het paradoxaal dat het minimuminkomen
bestaanszekerheid kan bieden en dat er zoveel mensen zijn die voor hun directe
levensbehoefte een beroep doen op voedselbanken. De indruk bestaat dat dit
onder andere veel te maken heeft met schulden. De resultaten van het toegezegde
onderzoek komen in februari volgend jaar beschikbaar.</al>
      <al>Hij heeft op dit moment geen inzicht in de overmakingen van geld naar
het land van herkomst, maar dat aspect zal worden meegenomen.</al>
      <al>Een van de voornaamste oorzaken van armoede is dat mensen schulden hebben
en dat de aflossing daarvan een enorme belasting betekent op het toch al lage
inkomen. Het onderzoek zal worden uitgevoerd door een onafhankelijk bureau
dat dit zeer zorgvuldig en met respect voor de mensen zal doen. Het gaat daarbij
om de motieven en oorzaken van een beroep op de voedselbanken, zodat daarop
eventueel kan worden ingespeeld. Het plan van aanpak heeft de Kamer gekregen.</al>
      <al>Een reactie op de armoedemonitor is vandaag aan de Kamer verstrekt. De
door mevrouw Noorman-den Uyl aangekondigde amendementen strekken ertoe om
een aantal inkomensafhankelijke aspecten toe te voegen aan het inkomensbeleid,
zijnde een verhoging van de kinderkorting en de no-claimpremie in relatie
tot de Bijzonder Bijstand. Inkomensafhankelijkheid blijkt nu juist een van
de kwetsbare elementen te zijn bij het principe dat werk moet lonen. Daarbij
wordt gestreefd naar een precair evenwicht dat noopt tot terughoudendheid
ten aanzien van meer inkomensafhankelijke maatregelen. Dat geldt eveneens
voor het amendement dat mevrouw Van Gent in het vooruitzicht stelde. De koopkracht
wordt volgend jaar hersteld en ook de minima gaan erop vooruit.</al>
      <al>Hij vervolgt in reactie op de inbreng van de heer Varela dat inkomensverschillen
misschien wel iets mogen toenemen, dat het kabinet geen aanleiding ziet het
inkomensbeeld uit elkaar te trekken omdat het verwerven van meer inkomen op
de arbeidsmarkt gebeurt als men weer aan het werk gaat. Overeind blijft dat
werk moet lonen en aan de onderkant van het inkomensgebouw de mobiliteit in
het geding kan komen als het evenwicht doorslaat naar meer inkomensafhankelijke
voorzieningen.</al>
      <al>Bij de opmerking van mevrouw Huizinga-Heringa over Wajongers verwijst
hij naar een eerder debat waarin specifiek aandacht werd gevraagd voor niet
alleen de arbeidspositie van mensen met een inkomensbescherming, maar ook
voor de mogelijke combinatie van bepaalde kosten. Daarover gaat een NIVA-onderzoek
dat er deze maand aan komt waarna het kabinet zijn opvatting zal geven. Hij
houdt staande dat het kabinet een evenwichtig inkomensbeleid voert.</al>
      <al>Op de vraag aangaande een herintroductie van de energiepremie moet hij het antwoord nu schuldig blijven. Dat komt schriftelijk voor de bespreking
van de begroting volgende week.</al>
      <al>Wat betreft de inbreng van de heer Van der Vlies over de positie van alleenstaande
ouders op het minimum is er mogelijk een misverstand. Het beeld was dat die
in de standaardsituatie 0,5% inkomensverbetering zouden hebben. Dat
is in de decemberraming opgelopen tot 1,25%, zijnde € 203.</al>
      <al>Over de inkomenspositie van chronisch zieken en gehandicapten waar de
heer Van der Vlies op wees, is najaar 2003 een zeer indringend debat gevoerd
met de aangenomen motie-Van der Vlies als resultaat. Daarover is een aantal
maanden geleden een brief gestuurd en toen al zijn enkele maatregelen genomen
om de positie van die groepen te verbeteren terwijl het nog niet mogelijk
was greep te krijgen op welk maatwerk nodig is. Die maatregelen blijken voor
bedoelde groepen serieuze verbeteringen te hebben gebracht. De invoering daarvan
loopt volgens plan.</al>
      <al>Wat betreft de opmerking in verband met het NIBUD-rapport moet gezegd
worden dat 2005 voor velen nog een moeilijk jaar is geweest, maar gelukkig
is die ontwikkeling nu op een keerpunt.</al>
      <al>Op de signalen van de armoedemonitor wordt wel degelijk gereageerd door
dit kabinet. Daartegen worden maatregelen genomen op vier manieren, namelijk
wat betreft overkreditering, kredietrente, schuldsanering en voorlichting.</al>
      <al>Hij heeft het NIBUD-onderzoek vandaag ontvangen en zal voor de begrotingsbehandeling
van zijn portefeuille schriftelijk reageren.</al>
      <al>Het allerbeste beleid is gericht op participatie. Dat is een beleid dat
ertoe bijdraagt dat het aantal vacatures stijgt, dat het aantal uitkeringen
daalt en de economische groei op gang komt. In de tussentijd is het kabinet
niet ontslagen van de plicht rekening te houden met de bestaanszekerheid van
mensen. Het herstel van de koppeling is een van de zaken die het volgend jaar
mogelijk maakt voor minima te delen in de welvaartsontwikkeling.</al>
      <al>Hij memoreert de motie-Verhagen c.s. en citeert daaruit: «overwegende
dat de vooruitzichten voor 2006 gunstig zijn» (wat betreft de koopkracht).
Op dat moment velt de heer Verhagen een politiek oordeel over het op dat moment
voorliggende beeld. Het beeld van nu is beter. Vervolgens stelt de heer Verhagen: «maar
dat er door de extreme situatie op de oliemarkt tegelijkertijd een verstoring
van het algemene koopkrachtbeeld dreigt door een eventueel verdere stijging
van de olieprijzen» om zo bij het dictum uit te komen: «verzoekt
de regering ingeval de gemiddelde geraamde olieprijs hoger is dan 50 dollar
per vat en dit leidt tot een hogere energierekening» (dan de al geprognosticeerde
verhoging van € 100). Als dat het slot van de motie was, zou het
kabinet die zeker hebben ontraden, want het meende steeds dat het gaat om
een totaalbeeld. De motie vervolgt echter met de woorden: «en een verstoring
van het koopkrachtbeeld» en pas dan wordt gevraagd om een eenmalige
compensatie. Dat elke verhoging van de energieprijs boven de verhoging van € 100
een verstoring van het beeld, ongeacht andere wel meevallende factoren die
het totale koopkracht beeld bepalen, zou zijn, was toen niet de geldende interpretatie.
De toezegging van het kabinet waar men zich vervolgens zo tevreden mee betoonde,
was die dat er nog voor het einde van het jaar compensatie zou komen wanneer
de latere raming ten opzicht van het gunstige beeld in september aan zou geven
dat burgers er in hun totale koopkracht op achteruit gaan. Daar gaat de motie-Verhagen
over. En het totale koopkrachtbeeld is duidelijk verbeterd! De grote groep
van tweeverdieners met anderhalf maal modaal stond in september nog op nul
en blijkt er in de standaardsituatie volgens de laatste prognose in 2006 € 137
op vooruit te gaan. De alleenstaande ouder op het minimum gaat van 0,5 naar
1,25% vooruitgang. Alle senioren gaan er extra op vooruit. Alles afwegend
is er dus geen reden tot compensatie van de hogere energieprijs.</al>
      <al>Het feit dat indieners over de duiding van hun motie gaan, ontslaat het kabinet niet van de plicht het beleid vorm te geven conform de tekst
van een aangenomen motie, inclusief de context daarvan. Daarover bestaat kennelijk
verschil van mening, maar het kabinet heeft naar eer en geweten gehandeld
conform de letter en de geest van de motie. Het daarop volgende amendement
heeft op grond van het koopkrachtbeeld geen noodzaak. Dat het amendement financiering
zoekt in de portefeuille van EZ betekent in ieder geval dat de betreffende
minister erbij moet worden betrokken. Na bespreking in het kabinetsberaad
zal de Kamer namens het kabinet een nadere reactie krijgen van minister Brinkhorst.
Gegeven het totale koopkrachtbeeld is er geen noodzaak tot compensatie.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">minister van Financiën</nadruk> begint met
te stellen dat er van de kant van de regering steeds heel helder is gezegd
hoe de motie-Verhagen werd geïnterpreteerd. Als voorbeeld memoreert hij
de woorden van de premier tijdens de Algemene Beschouwingen: «Ik heb
al gezegd dat wij niet alleen naar de kosten van energie kijken, maar naar
het totale koopkrachtbeeld.» Daarvan is door de indiener van de motie
geen afstand genomen. Dat heeft hij zelfs uitgedragen op een CDA-bijeenkomst.
Ook mevrouw Verburg was die interpretatie toegedaan, zoals moge blijken uit
een citaat uit de Handelingen van het ordedebat: «Er is een procedureafspraak
gemaakt nadat de bewuste motie over compensatie was aangenomen. Wij zouden
uitgaan van het totale koopkrachtbeeld.» Die «longstanding»
interpretatie is door dit kabinet trouwhartig gevolgd.</al>
      <al>De motie begint ermee dat het beeld in september gunstig is. Het beeld
is nu dat van een prettige verstoring. Daarmee vervalt de reden voor compensatie.</al>
      <al>Kijkend naar de lastenverlichting zijn er trouwens meer redenen om die
positie te betrekken. In de Miljoenennota waren er twee manieren om de koopkracht
te ondersteunen. Dat kan allereerst via premies en belastingen waarvoor toen
een bedrag stond gereserveerd van 2,1 mld. Inmiddels is dat bedrag door de
Algemene Beschouwingen en de behandeling van het belastingplan met 400 mln.
opgelopen. Het gaat daarbij om de kinderkorting, de kilometervergoeding, de
auto van de zaak niet onder de sociale premies brengen en verlaging van de
jeneverprijs. Vervolgens zijn er de premievaststellingen – en die tellen
ook mee voor de lastendruk – met nog eens een verlaging van die lastendruk
van 500 mln. De teller staat nu op 2,9 mld. lastenverlichting voor 2006 via
de belasting en premies. Daarnaast is er tevens bijna 700 mln. ter ondersteuning
van de koopkracht aan de uitgavenkant door afschaffing van het lesgeld, door
2 mln. voor de kinderopvang en het voorkomen dat de MEP-aansluitingstarieven
zouden oplopen door een rijksbijdrage. Alles bij elkaar gaat de ondersteuning
en lastenverlichting uit boven het bedrag dat indertijd door de GroenLinks-fractie
als veel te volumineus werd betiteld van Paars I in 2001, zijnde in euro’s
een lastenverlichtingsoperatie van 3,3 mld. Men dient tevens voor ogen te
houden dat er voor het begrotingsbeleid een systeem bestaat waarin afspraken
worden gemaakt voor een periode van vier jaar wat betreft de omvang van de
lastenverlichting, de uitgavenkaders en alle inkomsten en meevallers gaan
gewoon het saldo in omdat de wens is dat er een overschot op de begroting
ontstaat en de staatsschuld kan worden afgelost. Kijkend naar de lastenverlichting
van 2,9 mld. voor 2006 en welk budget er is voor de totale periode, blijft
er nog 0,5 mld. over voor de begroting van 2007. Het is daarom verstandig
niet de eerste de beste meevaller onmiddellijk te gebruiken voor extraatjes.
Wat dat betreft ervoer hij de inbreng van de heer Bakker bij het vragenuurtje
van 29 november jongstleden als zeer inspirerend. Die memoreerde dat
er een aantal jaren geleden ook een periode was waarin de ene na de andere
meevaller binnenkwam. Toen is veel te snel gegrepen naar extra uitgaven. De
heer Bakker vroeg aanmoedigend of de minister van plan was te blijven leren
van het verleden en voortaan zorg te dragen voor een structurele en definitieve sanering van de overheidsfinanciën. Daardoor voelt spreker
zich zeer aangemoedigd.</al>
      <al>Als die situaties zich als feiten aandienen, is een beslissing aan de
orde. Na bespreking in het kabinet, zoals dat betaamt, zal er een reactie
komen op het amendement.</al>
      <al>Mevrouw Verburg wijst hij op een zeer behartigenswaardige tekst op de
CDA-website over het aflossen van de staatsschuld in 20 tot 25 jaar. Dat was
een initiatief van de CDA-fractie en dat staat in het Strategisch Akkoord
van ongeveer 5 jaar geleden. In de eerste vijf jaar zijn er slechts schulden
bij gekomen en ook in 2006 zal dat het geval zijn, volgens de projecties van
het CPB zelfs nog meer dan in 2005. In 2005 wordt 6 mld. aan de schuld toegevoegd
en in 2006 volgens de raming 7,5 mld. De sanering van de staatsschuld is nog
niet eens begonnen en dat is wel de bedoeling.</al>
      <al>Over wat er in het torentje en in de ministerraad is besproken, doet hij
vanzelfsprekend geen mededelingen.</al>
      <al>Het FES is bedoeld om economische structuurversterkende programma’s
te financieren, met een tijdelijk karakter gelet op de aard van de voeding
van het FES. Daaruit zijn geen structurele uitgaven mogelijk. Overigens is
door het kabinet in het voorjaar een discussie over de voedingssystematiek
toegezegd.</al>
      <al>De heer Varela verzekert hij dat het kabinet zijn beloftes wel degelijk
nakomt en dat er nu een beter beeld voorligt dan iedereen had durven hopen.</al>
      <al>De energiepremieregeling is destijds om goede redenen afgeschaft. Na evaluatie
bleek die regeling niet effectief en duur in de uitvoeringskosten. Daardoor
is herintroductie niet voor de hand liggend.</al>
      <al>De heer Bakker werpt hij tegen dat het ook typisch Haagse logica is als
de wind even meezit populaire tegemoetkomingen te willen. Naast de rentemeevaller
zijn er overigens ook nog tegenvallers, waardoor het CPB toch nog uitkomt
op een toename van het tekort van 1,2% dit jaar naar 1,5% volgend
jaar. Daarnaast moet een deel van het ESF nu zelf worden opgebracht, is er
de tegenvaller bij de huursubsidie die misschien doorwerking heeft, de Werktop
die ook nog wat heeft gekost, is de vraag wat het OM en de politie extra moet
doen vanwege de Parkmoord en zijn er tal van andere budgettaire problemen
die een beroep doen op hetzelfde uitgavenkader waar ook eventuele koopkrachtondersteuning
uit zou moeten worden gefinancierd.</al>
      <al>De najaarsnota laat een overschrijding van de uitgaven zien ten opzichte
van de eerdere plannen.</al>
      <tuskop letat="vet">Nadere gedachtewisseling</tuskop>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Verburg</nadruk> (CDA) wil de regering meegeven
dat de gestegen energieprijzen wel degelijk verstorend werken op het koopkrachtbeeld.
Dat heeft daar onder te leiden. De CDA-fractie heeft gewacht tot het totale
koopkrachtplaatje bekend was, maar als de olieprijs zo omhoog gaat, is er
tevens een enorme toename van de aardgasbaten. Wetend dat heel veel mensen
het moeilijk hebben en hebben gehad, bevat dit amendement een verantwoord
voorstel. De toename van de aardgasbaten is een incidentele meevaller en als
zodanig is het voorstel een incidentele benutting.</al>
      <al>De CDA-fractie is en blijft voorstander van het aflossen van de staatsschuld
en dat is de reden dat de dekking voor het amendement niet wordt gezocht in
het laten oplopen van de staatsschuld.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Noorman-den Uyl</nadruk> (PvdA) is erg teleurgesteld
dat veel vragen niet zijn beantwoord en dat de ernst van de situatie die blijkt
uit de armoedemonitor niet wordt onderschreven. Het meerjarig effect van het
kabinetsbeleid op de inkomenspositie wordt weggewoven, evenals de intentie
van de Kamer om op het terrein van de energielasten burgers te compenseren
wordt genegeerd. De Tweede Kamer is medewetgever. Als die het van groot belang
acht dat er een maatregel komt, verwacht zij een ontvankelijker houding van
de regering. De PvdA-fractie staat met sympathie tegen over het amendement
van de CDA-fractie en had slechts vragen bij de financiële dekking. Zij
had gehoopt dat daarover hier meer te horen. Het debat zal morgen een vervolg
krijgen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Van Gent</nadruk> (GroenLinks) constateert
dat er ruzie is binnen de coalitiegeledingen en daardoor signaleert zij een
politiek explosieve situatie. De vraag is wie gaat buigen en wie gaat barsten.
Ook binnen de CDA-geleding zijn de nodige problemen gezien de verschillen
tussen de bewindslieden van die huize en de fractie. Zij is blij met het amendement,
want minister Zalm kan uitvoering na aanname niet weigeren. Zij hoopt dat
ongeacht de gevolgen voor deze coalitie de minima er beter van worden.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Bibi de Vries</nadruk> (VVD) zegt dat de VVD-fractie
heel tevreden is met de standvastige houding van de beide ministers. De kwestie
ligt nu bij het kabinet.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">De Wit</nadruk> (SP) valt het gezien de aan
de orde zijnde problemen tegen dat de bewindslieden er niets aan willen doen
en praten alsof het zou gaan om het uitdelen van cadeautjes. De monitor toont
dat de inkomensverhoudingen volstrekt scheef zijn. Het is niet verantwoord
dat het kabinet zich daarbij verschuilt achter de prognoses voor 2006 van
gemiddeld ruim 1% meer met een uitschieter voor de hogere inkomens.
Hij zal daar morgen op terugkomen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Varela</nadruk> (LPF) blijft onverminderd van
mening dat de staatsschuld moet worden afgelost. Het kabinet moet er meer
aan doen om mensen met lage inkomens en minima hun positie te laten verbeteren
zodat er minder koopkrachtdebatten nodig zijn.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Huizinga-Heringa</nadruk> (ChristenUnie) heeft
geboeid geluisterd naar de exegese van de motie-Verhagen door de bewindslieden.
Dat laat onverlet dat er een amendement ligt dat op een meerderheid kan rekenen.
Daarop zal het kabinet een antwoord moeten vinden. Daar is zij heel benieuwd
naar.</al>
      <al>Haar fractie meent dat een energiepremieregeling wel effectief kan zijn
en pleit voor herinvoering. Daarop komt zij op een ander moment terug.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Van der Vlies</nadruk> (SGP) vraagt nog naar
de intentie van het kabinetsoverleg over het amendement. Is daarbij de inzet
op een creatieve en constructieve manier de wensen van de Kamer te heroverwegen
en tegemoet te komen of wordt het een herbevestiging van het in dit AO gegeven
oordeel?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Bakker</nadruk> (D66) acht van belang dat mensen
gebukt gaan onder de opgelopen energierekeningen. Anders dan bij andere koopkrachteffecten
van buitenaf gaat het hier om een uitgave van burgers die rechtstreeks de
inkomsten van de staat betreft. Die relatie is de kern van dit debat en ook
van de discussie afgelopen september. Naast de begrijpelijke consistentie
van het kabinet is er tevens de consistentie van de Kamer. De fractie van
D66 wacht de reactie van het kabinet aanstaande vrijdag af.</al>
      <al>Hij wijst erop dat het FES inderdaad is bedoeld voor economische structuurversterking,
maar niet alleen voor asfalt, ook voor duurzame energie en die is hier eveneens
aan de orde. Het enige wat het amendement doet, is de financiering een beetje
veranderen, maar over de techniek valt te praten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">minister van SZW</nadruk> heeft vandaag een deelantwoord
gegeven door aan te geven dat compensatie vanuit koopkrachtoverwegingen niet
noodzakelijk is gezien de met de Kamer gemaakte afspraken en dat het koopkrachtbeleid
consistent is. Op het amendement komt nog een totaalreactie, met medeneming
van de gevolgen voor de economiebegroting.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">minister van Financiën</nadruk> stelt dat de
uitspraak van mevrouw Verburg dat zij een incidentele meevaller incidenteel
benut erop neerkomt dat de mensen in 2006 worden verblijd met € 35
verlaging van de aansluitkosten en dat die in 2007 weer worden verhoogd.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Verburg</nadruk> (CDA) is bekend dat er wordt
nagedacht over afschaffing van de hele MEP in 2007.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">minister</nadruk> zegt dat de begroting voor 2007
in het voorjaar van 2006 wordt opgesteld. Daarbij is dit een van de zaken
die zal moeten concurreren binnen het uitgavenkader ten opzichte van onderwijs,
politie, justitie, asielproblematiek en zo meer. Dat is geen gedane zaak.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">voorzitter</nadruk> heeft twee toezeggingen genoteerd.
In februari 2006 zal de Kamer de resultaten van het onderzoek naar de voedselbanken
ontvangen en ten behoeve van de begrotingsbehandeling zal de Kamer op korte
termijn een reactie krijgen op het recente NIBUD-rapport.</al>
      <ondtek>
        <functie>De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,</functie>
        <naam>Smits</naam>
        <functie>De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,</functie>
        <naam>Tichelaar</naam>
        <functie>De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,</functie>
        <naam>Nava</naam>
      </ondtek>
    </stuk>
  </body>
  <voetnoot id="v1.1" nr="1">
    <al>Samenstelling:</al>
    <al>Leden: Noorman-den Uyl (PvdA), Bakker (D66), Bibi de Vries (VVD), De Wit
(SP), Van Gent (GroenLinks), Verburg (CDA), Hamer (PvdA), Bussemaker (PvdA),
Vendrik (GroenLinks), Mosterd (CDA), Smits (PvdA), voorzitter, Örgü
(VVD), Weekers (VVD), Rambocus (CDA), Ferrier (CDA), ondervoorzitter, Huizinga-Heringa
(ChristenUnie), Varela (LPF), Eski (CDA), Koomen (CDA), Smeets (PvdA), Douma
(PvdA), Stuurman (PvdA), Kraneveldt (LPF), Hirsi Ali (VVD), Van Hijum (CDA)
en Van der Sande (VVD).</al>
    <al>Plv. leden: Depla (PvdA), Koşer Kaya (D66), Blok (VVD), Kant (SP),
Halsema (GroenLinks), Smilde (CDA), Verbeet (PvdA), Timmer (PvdA), Azough
(GroenLinks), Omtzigt (CDA), Visser (VVD), Algra (CDA), Vietsch (CDA), Van
der Vlies (SGP), Hermans (LPF), Van Oerle-van der Horst (CDA), Van Dijk (CDA),
Van Dijken (PvdA), Blom (PvdA), Kalsbeek (PvdA), Van As (LPF), Aptroot (VVD),
Hessels (CDA) en Van Egerschot (VVD).</al>
  </voetnoot>
  <voetnoot id="v1.2" nr="2">
    <al>Samenstelling:</al>
    <al>Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66), Hofstra (VVD),
De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GroenLinks), Halsema (GroenLinks),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), ondervoorzitter, Smits (PvdA), De
Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée tot Babberich
(CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA), Heemskerk
(PvdA), Dezentjé Hamming (VVD) en Van Egerschot (VVD), Irrgang (SP).</al>
    <al>Plv. leden: Rouvoet (ChristenUnie), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans
(VVD), Kortenhorst (CDA), Duyvendak (GroenLinks), Van Gent (GroenLinks), De
Krom (VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt (CDA), Eerdmans (LPF),
Noorman-den Uyl (PvdA), Mosterd (CDA), Jan de Vries (CDA), Hermans (LPF),
Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA), Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA),
Douma (PvdA), Bibi de Vries (VVD), Van Beek (VVD) en Gerkens (SP).</al>
  </voetnoot>
</kamerwrk>