﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<kamerwrk kamer="2" publtype="slag">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29708-8/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <titel>Tweede Kamer der Staten-Generaal</titel>
    <subtitel>2</subtitel>
    <subtitel>Vergaderjaar 2004-2005</subtitel>
  </kop>
  <frontm>
    <versie dtd="0.10" conv="prod1.8.0__3.4" markup="1xa"></versie>
    <ordernr>KST84097</ordernr>
    <vergjaar>2004-2005</vergjaar>
    <onderw>
      <nummer>29 708</nummer>
      <naam>Regels met betrekking tot de financiële markten en het toezicht
daarop (Wet op het financieel toezicht)</naam>
    </onderw>
  </frontm>
  <body>
    <stuk>
      <ltrlabel>Nr. </ltrlabel>
      <nummer>8</nummer>
      <titel>NADER VERSLAG</titel>
      <datum>Vastgesteld 10 februari 2005</datum>
      <al>De vaste commissie voor Financiën<voetref refid="v1.1" nr="1"></voetref> belast
met het voorbereidend onderzoek van bovenstaand wetsvoorstel, heeft na ontvangst
van de nota naar aanleiding van het verslag besloten tot het uitbrengen van
een nader verslag over het wetsvoorstel.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit nader
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de openbare behandeling
van het voorstel van wet voldoende voorbereid.</al>
      <tuskop letat="vet">Inhoudsopgave Blz.</tuskop>
      <al>• Vragen van de leden van de fractie van het CDA 1</al>
      <al>• Vragen van de leden van de fractie van de PvdA 4</al>
      <al>• Vragen van de leden van de fractie van de VVD 12</al>
      <al>• Vragen van de leden van de fractie van de SGP 19</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen van de leden van de fractie van het CDA</tuskop>
      <tuskop letat="vet">Procedure</tuskop>
      <al>De leden van de fractie van het CDA grijpen deze gelegenheid van het uitbrengen
van een nader verslag aan om hun ongerustheid en zorgen uit te spreken over
de procedure die gehanteerd wordt bij de behandeling van de Wet op het financieel
toezicht (Wft). Deze zorgen zijn bij deze leden de laatste maanden gegroeid
en helaas niet afgenomen na een gesprek met enkele leden van de Raad van State
over dit onderwerp op 3 februari 2005. De leden van de CDA-fractie realiseren
zich dat in een eerder stadium is afgesproken dat i.v.m. de grootte en omvangrijkheid
van het wetsvoorstel, deze wordt opgeknipt in 5 delen die afzonderlijk besproken
worden met een afrondend debat en stemmingen over het geheel van de Wft. Kan
de regering hierop ingaan en wat gaat de regering doen om de zorgen van deze
leden weg te nemen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Gaande het traject, zo is de Wet financiële dienstverlening (een
gedeelte van deel 3) inmiddels behandeld, lijkt de wetgeving steeds omvangrijker
te worden. (Inmiddels wordt er ook een deel 4 over toezicht infrastructuur toegevoegd.) Verder lijken de administratieve lastendruk en regelgeving
eerder toe- dan af te nemen. De leden van de CDA-fractie hechten eraan dat
nieuwe wetgeving pas aangenomen wordt als de oude verdwijnt. Kan de regering
aantonen dat er ook echt sprake is van een lastenreductie met de invoering
van de Wft?</al>
      <al>Het blijft namelijk niet bij de kaderwet Wfd: nadere regelgeving op dit
deel is in de vorm van het Besluit financiële dienstverlening ook inmiddels
aan de Tweede Kamer aangeboden ter behandeling.</al>
      <al>Bij deel 1 worden een aantal regels nader uitgewerkt in een amvb die de
leden van de CDA-fractie graag besproken zouden willen zien. Is de regering
voornemens om deze amvb middels een voorhangprocedure aan de Kamer aan te
bieden?</al>
      <al>Verder doorrekenend: als er per onderdeel één of meerdere
amvb's volgen, betekent dit een nog omvangrijker regelgeving waarbij de indruk
bij de leden van de fractie van het CDA is dat dit vrijwel onmogelijk kan
leiden tot een administratieve lastenvermindering en lagere regeldruk. Kan
de regering aangeven hoeveel amvb's in zijn totaliteit voor de Wft opgesteld
zullen worden? En kan de regering aangeven hoeveel lagere regelgeving van
technische en organisatorische aard door de Autoriteit Financiële Markten
(AFM) opgesteld zal gaan worden? Hoe gaat de regering optreden tegen toezichthouders
die toch regels vaststellen die verder gaan dan alleen technische en organisatorische?
Zal de Wft een rechtsgang mogelijk maken voor marktpartijen indien zij van
mening zijn dat de toezichthouderregels te ver gaan? Zo neen, waarom niet?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering de leden van de CDA-fractie gerust stellen dat door het
volgen van de afgesproken procedure de samenhang en consistentie tussen alle
delen van de Wft gewaarborgd blijft? Kan de regering garanderen dat aan het
einde van het traject geen sprake is van overlap en onnodige regelgeving?
Kan de regering tevens aantonen dat de administratieve lasten en regeldruk
en nalevingskosten voor de financiële sector daadwerkelijk afneemt met
minimaal 25% zoals afgesproken in het hoofdlijnenakkoord? Genoemde leden zijn
van mening dat eerst nader inzicht in de uitwerking en berekening van de lastenverlichting
verkregen moet zijn alvorens over te gaan tot verdere behandeling van de Wft,
is de regering hiertoe bereid?</al>
      <al>Kan de regering aantonen dat de ingeslagen weg heilzaam is en leidt tot
een goede en overzichtelijke wet met de doelstellingen inzichtelijkheid, doelgerichtheid
en marktgerichtheid; waar de financiële sector daadwerkelijk wat aan
heeft?</al>
      <al>Kan de regering nogmaals garanderen en gedegen aantonen dat het gedragstoezicht
door de AFM niet buitenproportioneel wordt met de invoering van deze wet?</al>
      <al>Zou de Wft gelet op de machtsconcentratie bij de toezichthouders niet
moeten voorzien in versterking van de «checks and balances» bij
de boeteoplegging, zeker nu de minister van Financiën heeft aangekondigd
dat hij veel hogere bestuurlijke boetes mogelijk wil maken? Wat denkt de regering
van de gedachte om de voorbereiding van het boetebesluit niet in handen te
leggen van de boetefunctionaris (een medewerker van de toezichthouder) maar
van een Adviescommissie Sancties, die bestaat uit rechters en onafhankelijke
deskundigen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De geplande datum van inwerkingtreding is inmiddels al twee keer met een
half jaar verschoven. Hoe realistisch is de huidige planning van de Wft, in
ogenschouw nemend de amvb's en lagere regelgeving van technische en organisatorische
aard, die mede onderdeel zijn van de Wft? Kan de regering een uiterste datum
van inwerkingtreding van de gehele Wft garanderen? Zo ja, welke datum is dat
dan? </al>
      <witreg></witreg>
      <al>De Nederlandse Vereniging van Banken en het Verbond van Verzekeraars dringen
bij de minister van Financiën aan op heroverweging van het wetsvoorstel
in zijn huidige vorm en opzet. Zij ondersteunen deze indringende oproep met
de volgende argumentatie:</al>
      <al>«In de Memorie van Toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel
noemt de Minister de drie doelstellingen van het wetsvoorstel: inzichtelijkheid,
doelgerichtheid en marktgerichtheid. Deze doelstellingen worden op zichzelf
van harte onderschreven. Zij vormen het fundament van het Wft-bouwwerk, bestaande
uit het Algemeen deel en de later bij nota van wijziging toe te voegen bijzondere
delen Prudentieel toezicht en Gedragstoezicht. Wij vragen ons echter ten zeerste
af of de gestelde doelen wel worden bereikt met het onderhavige voorstel en
de daarop volgende wijzigingen. Naar onze mening heeft het pas zin om een
oordeel te vormen over het Wft-bouwwerk, nadat is vastgesteld dat het fundament
ervan deugt. Als er ook maar enige twijfel bestaat over dat fundament, moet
niet met de bouw worden gestart en moet nog eens zorgvuldig worden heroverwogen
of het bouwwerk wel in de geplande vorm moet worden gerealiseerd. Daarmee
wordt voorkomen dat tijdens de bouw gebreken aan het licht komen die niet,
of slechts met zeer grote inspanningen kunnen worden hersteld.»</al>
      <al>Graag ontvangen de leden van de CDA-fractie een beargumenteerde reactie
waarom niet tot heroverweging van het wetsvoorstel overgegaan zou moeten worden.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Is het waar dat er een commissie van Wijze Mannen is geweest die het eerste
convenant tussen AFM en DNB heeft geëvalueerd? Zo ja, dan zijn de leden
van de CDA-fractie van mening dat de bevindingen van deze commissie aan de
Kamer gezonden dienen te worden. Kan de regering ook aangeven tot welke aanbevelingen
dit heeft geleid? Zijn er ook aanbevelingen die ertoe leiden dat het convenant
herzien zou moeten worden? Is er sprake geweest van overlap van werkzaamheden
waardoor de onder toezicht gestelde instellingen te maken hebben gekregen
met hogere administratieve lasten en dus ook kosten?</al>
      <tuskop letat="vet">Europese ontwikkelingen</tuskop>
      <al>De Nederlandse Vereniging van Banken en het Verbond van Verzekeraars geven
met betrekking tot de implementatie van Europese Richtlijnen het volgende
aan en stellen daarbij de volgende vragen:</al>
      <al>«De totstandkoming van de Wft legt een dermate groot beslag op de
capaciteit (mankracht) van Financiën dat de implementatie van veel Europese
richtlijnen grote vertraging heeft opgelopen. Op dit moment gaat het om de
volgende richtlijnen: de ICBE-richtlijnen (nrs. 2001/107 en 2001/108, implementatiedatum
13-08-2003), de richtlijn sanering en liquidatie van kredietinstellingen (nr.
2001/24, implementatiedatum 05-05-2004), de richtlijn financiële conglomeraten
(nr. 2002/87, implementatiedatum 11-08-2004), de richtlijn verkoop op afstand
van financiële diensten aan consumenten (nr. 2002/65, implementatiedatum
9-10-2004), de richtlijn marktmisbruik (nr. 2003/6, implementatiedatum 12-10-2004)
en de richtlijn verzekeringsbemiddeling (nr. 2002/92, implementatiedatum 15-01-2005).
Waarom geeft de Minister geen voorrang aan een adequate implementatie van
de Europese richtlijnen in de huidige sectorale toezichtwetten? Kan de Minister
verder van de nog te implementeren richtlijnen waarvan de implementatiedatum
nog niet is verstreken aangeven of de implementatiedatum wel wordt gehaald?»</al>
      <al>De leden van de CDA-fractie vragen de regering om deze vragen te beantwoorden.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland loopt in Europa en zelfs de rest van de wereld «uit de
pas» of misschien juist «voorop» als het gaat om het functionele
toezichtmodel. In de overige landen in Europa kent men het sectorale
toezichtmodel. Waarom zijn wij in Nederland hiermee begonnen? Het lijkt de
leden van de CDA-fractie waarschijnlijk dat de vorming van één
Europese interne financiële markt door de Wft eerder belemmerd dan bevorderd
wordt. Tevens valt te voorzien dat binnen afzienbare tijd de wet weer aangepast
moet worden aan de Europese regels van Basel II en Solvency II. De leden van
de CDA-fractie zien graag een nauwkeurige uiteenzetting van de regering waarom
ons functionele toezichtmodel niet belemmerend zou werken vanwege bovenstaande
feiten. De NVB en het Verbond geven aan dat met name grensoverschrijdende
fusies en overnames en grensoverschrijdende dienstverrichting door de Wft
bemoeilijkt wordt. Hebben zij hierin gelijk, en zo ja, waarom dan toch doorgaan
met het functionele toezichtmodel? Zo niet, waarom dan niet?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de media is nogal wat aandacht besteed aan de beoordeling van het IMF
van de Nederlandse financiële sector. De minister van Financiën
heeft de uitkomsten van die beoordeling wereldkundig gemaakt met een persbericht
waarin werd gemeld dat het IMF het Nederlandse functionele toezichtmodel als
na te volgen voorbeeld zou hebben aangeprezen. Kan de regering nog eens precies
aangeven wat het IMF over het functionele model heeft geschreven? Is het persbericht
daarmee in overeenstemming? Zo nee, op welke punten niet? Zo ja, waarom vindt
het Nederlandse model dan nog steeds geen enkele navolging?</al>
      <tuskop letat="vet">Deel 4 over infrastructuur</tuskop>
      <al>In een later stadium is door de minister van Financiën aangegeven
dat er ook nog een deel 4 aan de Wft wordt toegevoegd: het toezicht op de
infrastructuur. Echter, dit onderdeel loopt wat vertraging op en zal pas later
aan de Kamer worden aangeboden. Wanneer is later? En betekent dit dat de finale
afronding van de Wft dus nog langer op zich laat wachten? Of verwacht de regering
dat de Tweede Kamer eerst de delen 1, 2 en 3 behandelt en daar een afrondend
debat en stemmingen over houdt waarna de Wft in werking kan treden en dat
in een later stadium daarna deel 4 behandeld zal worden?</al>
      <al>De leden van de CDA-fractie menen dat deel 4 ook zo spoedig mogelijk naar
de Kamer toegezonden zou moeten worden. Is de regering bekend met de grootschalige
fraude bij één van de drie partijen waar kleine zelfstandige
ondernemers die geen contract met Interpay kunnen afsluiten, een contract
kunnen afsluiten voor creditcard-betalingen via internet? Is dit voor de regering
niet juist een reden om haast te maken met het toezicht op de infrastructuur?</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen van de leden van de fractie van het PvdA</tuskop>
      <al>De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
het wetsvoorstel en de nota naar aanleiding van het verslag. Deze leden hebben
nog enkele nadere vragen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Wanneer zullen de delen 2, 3 en 4 in de vorm van nota's van wijziging
worden ingevoegd en wanneer zal de Wft van kracht worden? Wanneer kan het
deel over de infrastructuur van afwikkelsystemen verwacht worden? Is het waar
dat ook toetredingsmogelijkheden en bevordering van concurrentie een onderdeel
zal vormen van dit deel 4? Hoe wordt de NMa hierbij betrokken?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Waarom wordt de AFM niet omgevormd naar een publiekrechtelijk zelfstandig
bestuursorgaan, zoals de regering aanvankelijk zelf overwoog? Kan de regering
dit plaatsen in het kader van de toenemende kritiek op de onduidelijke governance
structuren van met name stichtingen? Is het waar dat Stichtingen
uiteindelijk eigendom zijn van niemand? En daarmee uiteindelijk het risico
bestaat op de vorming van een staat in de staat?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering ingaan op de brief van de NVB en het Verbond van Verzekeraars
van 2 februari 2005 en de daarin verwoorde kritiek op de Wft? Is het
waar dat door de vertraging van de Wft de implementatie-achterstand van Nederland
steeds verder oploopt? Is het waar dat door Basel II en Solvency II de regelgeving
in korte tijd twee keer achter elkaar moet worden aangepast? Is het waar dat
het functionele model al twee jaar functioneert en de Wft daarvoor niet nodig
is? Deelt de regering de mening dat door de te grote gelaagdheid sprake is
van ontoegankelijke en ondoorzichtige regelgeving? Is het waar dat nu een
groot zoekplaatje is gecreëerd waarmee de doelstelling van meer inzichtelijkheid
niet wordt bevorderd, maar juist precies het tegenovergestelde wordt bereikt?
Deelt de regering de mening dat een overzichtelijk wetgevingsproces ook bijdraagt
aan het reduceren van administratieve lasten en een onoverzichtelijk wetgevingsproces
bijdraagt aan het tegenovergestelde? Is het waar dat te weinig aandacht is
besteed aan het eruit filteren van overlap tussen toezichthouders? Kan de
regering hierop ingaan?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Waarom worden de Wet toezicht trustkantoren en de Wet inzake de geldtransactiekantoren
niet opgenomen in de Wft? En waarom de Wet melding zeggenschap weer wel, terwijl
die zich niet als financiële toezichtwet kwalificeert?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Is het waar dat de ervaringen met door de AFM zelf opgestelde toezichtregelgeving
niet positief zijn vanwege het ondemocratische karakter, de ingrijpende gevolgen,
en de veelvuldige en door AFM slecht gecommuniceerde wijzigingen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Hoe oordeelt de regering over een mogelijke wettelijke basis in de Wft
voor het Convenant inzake de Samenwerking, waarmee overlap tussen de toezichthouders
voorkomen zou kunnen worden?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering ingaan op de publicatie voor de Vereniging voor Effectenrecht
(tevens preadvies) «Beschouwingen over de regulering van de financiële
markten» van de heren Oppelaar en Van Dijk? Zij wijzen op steeds voortschrijdende
regelgroei, machtsconcentratie bij de toezichthouders, de complexiteit en
slechte kwaliteit van de regelgeving, de vrijwel onbeperkte beleidsvrijheid
van de toezichthouders, een gebrek aan rechtszekerheid en transparantie, een
perceptie van willekeur bij de handhaving, onzekerheid over de civielrechtelijke
consequenties van overtredingen van de toezichtwetgeving, en het ontbreken
van de noodzaak van haastwerk. Wat is de reactie van de regering op een dergelijk
vernietigend oordeel van de Vereniging voor Effectenrecht?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De Vereniging voor Effectenrecht heeft met name ook kritiek op de kwaliteit
van de voorgenomen wetgeving. Volgens de Vereniging is de Wft onhanteerbaar,
buitengewoon ingewikkeld, zijn er definities die verwijzen naar definities,
die weer verwijzen naar andere definities, zijn er regels met uitbreidingen
en uitzonderingen, waarop weer andere uitbreidingen en uitzonderingen bestaan.
Er zouden ongeveer 850 verwijzingen bestaan naar andere bepalingen in de Wft,
waarmee de Wft een boeiend gezelschapspel zou zijn voor kundige juristen die
willen laten zien hoe snel zij in de wirwar van regels hun weg kunnen vinden,
dus kortom dat het wetsvoorstel in het geheel niet bijdraagt aan de inzichtelijkheid
en dat met name de delen 2 en 3 geheel opnieuw zouden moeten worden opgesteld.
Kan de regering hierop ingaan?</al>
      <al>Is het waar dat het gebruik maken van de publicatiebevoegdheid niet alleen
met deze wet geregeld kan worden, maar ook door de AFM zelf ten uitvoer
moet worden gebracht, en mede afhankelijk is van het budget dat wordt vrijgemaakt
voor openbare bekendmakingen in kranten? Hoe gaat de regering dit bevorderen?
Is een publicatieplicht te overwegen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Is uitwisseling van informatie alleen mogelijk met andere toezichthouders
op de financiële markten of ook daarbuiten? Is uitwisseling met de NMa
mogelijk? En met toezichthouders in andere landen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De SEC in de VS kan informatie verstrekken aan het Congres. Waarom kunnen
DNB en de AFM geen informatie verstrekken aan de Tweede Kamer? Wanneer gaat
de regering de geheimhoudingsbepalingen in de Europese richtlijn in EU-verband
aan de orde stellen? Wat zijn de resultaten van de regering tot nu toe op
dit punt?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Opmerkelijk is dat de regering vindt dat een bestuurslid van een beursgenoteerde
onderneming vanuit het oogpunt van onafhankelijkheid niet geschikt is voor
een functie in de raad van toezicht van de AFM. Hoe verhoudt dit zich met
de praktijk dat dit wel regelmatig het geval is?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De regering stelt dat via het instemmingsrecht op de begroting toch invloed
uitgeoefend kan worden op de beleidsprioriteiten van DNB en AFM. Hoe wordt
van deze beleidsruimte gebruik gemaakt en hoe wordt hierover verantwoording
afgelegd aan het parlement?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Met de vraag in het eerste verslag bedoelden de leden van de PvdA-fractie
hoeveel tijd in de praktijk verstrijkt tussen een beschikking en de daadwerkelijke
oplegging en inning van een boete. Kan de regering hierop ingaan, ook in relatie
tot de effectiviteit van het boete-instrument als de daadwerkelijke inning
tot ver in de toekomst kan worden uitgesteld?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering ook concrete voorbeelden van taakverwaarlozing noemen,
zoals deze zich in de praktijk heeft voorgedaan? Kan daarbij gedacht worden
aan de bouwfraude of Vie d'Or?</al>
      <tuskop letat="vet">Planning</tuskop>
      <al>De geplande datum van inwerkingtreding van de Wft is inmiddels twee maal
met een half jaar verschoven, overigens zonder dat daaraan veel ruchtbaarheid
is gegeven. Deze verschuivingen, het uitstel van deel 4 en het uit de Wft
halen van bepaalde deelonderwerpen die dienen ter implementatie van Europese
richtlijnen, waaronder de prospectusrichtlijn en de richtlijn marktmisbruik,
lijken er echter op te wijzen dat de minister van Financiën ook voor
de meest recente planning zijn hand niet in het vuur durft te steken. Hoe
realistisch is de huidige planning van de Wft, zeker nu ook alle lagere regelgeving
nog aan de Wft-systematiek moet worden aangepast? Kan de regering een uiterste
datum van inwerkingtreding van de gehele Wft, inclusief de lagere regelgeving,
garanderen? Zo ja, welke datum is dat?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Parallel aan het onderhavige wetgevingstraject loopt de totstandkoming
van de Wet financiële dienstverlening (Wfd). Dit wetsvoorstel, dat te
zijner tijd zou moeten worden opgenomen in het onderhavige voorstel van wet,
is aanzienlijk beperkter van omvang dan de Wft. Desalniettemin heeft zelfs
dit wetsvoorstel inmiddels al een vertraging opgelopen van bijna twee jaar,
onder meer omdat de onderliggende lagere regelgeving niet op tijd gereed was
(en nog steeds niet is). Inwerkingtreding wordt nu voorzien voor oktober 2005.
Hoe denkt de regering te voorkomen dat het onderhavige voorstel van wet, dat
veel verder strekt dan de Wfd en (derhalve) vele malen omvangrijker is, niet
een vergelijkbare, zo niet veel grotere vertraging oploopt? Op welk moment
verwacht de regering de onderliggende lagere regelgeving gereed
te hebben? Wordt deze lagere regelgeving ook door middel van een voorhangprocedure
aan de Tweede Kamer voorgelegd?</al>
      <tuskop letat="vet">Richtlijnimplementatie</tuskop>
      <al>De totstandkoming van de Wft legt een dermate groot beslag op de capaciteit
(mankracht) van Financiën dat de implementatie van veel Europese richtlijnen
grote vertraging heeft opgelopen. Op dit moment gaat het om de volgende richtlijnen:
de ICBE-richtlijnen (nrs. 2001/107 en 2001/108, implementatiedatum 13-08-2003),
de richtlijn sanering en liquidatie van kredietinstellingen (nr. 2001/24,
implementatiedatum 05-05-2004), de richtlijn financiële conglomeraten
(nr. 2002/87, implementatiedatum 11-08-2004), de richtlijn verkoop op afstand
van financiële diensten aan consumenten (nr. 2002/65, implementatiedatum
9-10-2004), de richtlijn marktmisbruik (nr. 2003/6, implementatiedatum 12-10-2004)
en de richtlijn verzekeringsbemiddeling (nr. 2002/92, implementatiedatum 15-01-2005).
Kan de regering verder van de nog te implementeren richtlijnen waarvan de
implementatiedatum <nadruk type="cur">nog niet</nadruk> is verstreken aangeven
of de implementatiedatum <nadruk type="cur">wel wordt gehaald?</nadruk></al>
      <tuskop letat="vet">Administratieve lasten</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag vat de regering de vragen van
het CDA en de VVD samen in de eerste alinea. Op de laatste vraag in deze alinea
na is geen van de daar gestelde vragen geheel beantwoord. Kan de regering
aantonen dat er bij harmonisering van regels steeds is gekozen voor het minst
belastende alternatief en dat daardoor de totale administratieve en overige
nalevingskosten zijn verminderd?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de nota onder «Toezicht en handhaving» geeft de regering
aan geen overheidspercentage te kunnen geven van de kosten van toezicht. Even
verderop geeft de regering aan dat de percentages voor een periode van drie
jaar zijn gefixeerd. Is het dan niet zo dat de regering het overheidspercentage
wel kan geven, nu het reeds gefixeerd is? Kan de regering verder op basis
van de (voorlopige) realisatie 2004 reeds een inschatting maken van de juistheid
van het gefixeerde percentage? Zo ja, zijn er tussen de realisatie en het
gefixeerde percentage zodanige verschillen dat deze nopen tot een tussentijdse
aanpassing van het gefixeerde percentage?</al>
      <tuskop letat="vet">Behandeling Wft in tranches</tuskop>
      <al>De regering geeft aan dat de belangrijkste reden voor de «tranchebenadering»
in de behandeling van de Wft is dat het wetsvoorstel dermate omvangrijk is
dat het moeilijk is om een goede inhoudelijke discussie te voeren als het
wetsvoorstel in één keer zou worden ingediend. Wat voor soort
discussie staat de regering dan voor ogen? De regering geeft zelf in de nota
aan onder «structuur wetsvoorstel en gekozen aanpak» dat het Algemeen
deel onlosmakelijk verbonden is met het deel Prudentieel toezicht en het deel
Gedragstoezicht. Hoe wordt bij «tranchebenadering» voorkomen dat
er uiteindelijk een wet zal worden ingevoerd waarvan de volledige inhoudelijke
gevolgen, die het parlement niet heeft kunnen beoordelen, anders uitpakken
dan door de regering voorzien? </al>
      <tuskop letat="vet">Regelgevende bevoegdheden toezichthouders</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat toezichthouders technische
en organisatorische regels kunnen vaststellen. De wetgever heeft zich in een
eerder stadium ten doel gesteld de wildgroei aan toezichthoudersregels en
pseudo-regelgeving als «interpretaties» en «nadere uitleggen»
uit te bannen door de regelgeving op een passend, hoger niveau te brengen.
Desalniettemin biedt de Wft nog ruime en soms ongeclausuleerde mogelijkheden
tot het (laten) vaststellen van regels «bij of krachtens» amvb.
Kan de regering aangegeven waarom in de Wft in dit opzicht niet vaker en meer
afgebakend is bepaald dat regelgeving alleen «bij amvb» of «bij
ministeriële regeling» kan worden vastgesteld?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Ervaringen met de regelgevingsbevoegdheid van de toezichthouders onder
de sectorale toezichtwetten hebben geleerd dat de toezichthouders, met name
de AFM, hier gretig gebruik van maken. Dit levert extra administratieve lasten
op en vaak gaan deze regels veel verder dan alleen te zien op technische en
organisatorische aspecten. Kan de regering om een nieuwe wildgroei aan toezichthouderregels
en daarmee nieuwe administratieve lasten te voorkomen («the devil is
in the detail»), een specifiekere definitie geven van wat precies onder
technische en organisatorische regels moet worden verstaan dan nu in de nota
naar aanleiding van het verslag is gebeurd? In de nota gaat de regering er
vanuit dat onder technische onderwerpen vallen onderwerpen waarvoor een hoge
mate van deskundigheid over de uitvoering vereist is. De vraag rijst of de
uitvoering van regels (en de daarvoor al dan niet benodigde deskundigheid)
wel ziet op technische regels en niet veeleer op organisatorische regels.
Is het niet veel logischer dat men bij technische regels moet denken aan bijvoorbeeld
bepaalde berekeningen (zoals in de bijlagen in de huidige Nadere Regeling
gedragstoezicht effectenverkeer 2002)? De regering suggereert dat objectieve
kennis en deskundigheid niet bij het Ministerie van Financiën aanwezig
zou zijn en wel bij de toezichthouders. Is het niet aannemelijker dat het
ministerie met name objectiever zal zijn? Kan de regering voorts aangeven
hoe wordt voorkomen dat als gevolg van de Lamfalussy-systematiek alsnog zeer
gedetailleerde toezichthoudersregels zullen worden geïntroduceerd?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Hoe gaat de regering optreden tegen toezichthouders die toch regels vaststellen
die verder gaan dan alleen technisch en organisatorisch? Zal de Wft een rechtsgang
voor marktpartijen mogelijk maken indien zij van oordeel zijn dat toezichthouderregels
te ver gaan? Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Overlap</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag staat vermeld dat overlap in
toezicht wordt voorkomen en dat daar waar DNB en de AFM met elkaar te maken
hebben, zij verplicht zijn tot samenwerking. Waarom is deze verplichting tot
samenwerking niet in de Wft opgenomen? Hoe zit dat met de samenwerking met
andere toezichthouders, als de NMa, de Zorgautoriteit i.o. en de Consumentenautoriteit
i.o.?</al>
      <al>In de nota is opgenomen dat de regels voor prudentieel toezicht en gedragstoezicht
in verschillende delen zijn opgenomen. Hieruit vloeit uiteraard niet automatisch
een duidelijke taakstelling voort tussen de AFM en DNB. Kan de regering uitleggen
waarom de scheiding tussen prudentieel en gedragstoezicht niet in de Wft zelf
is opgenomen, maar pas wordt aangebracht in de lagere regelgeving? Is een
zo essentieel onderdeel van het functionele toezichtsmodel niet juist iets
dat in de wet zelf moet zijn geregeld? Zo nee, waarom niet? </al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering meer expliciet aangeven waarom bepaalde toezichtsonderwerpen
niet exclusief aan hetzij de prudentiële, hetzij de gedragstoezichthouder
zijn toegewezen? Kan de regering meer informatie geven over de bevindingen
van de Commissie van Wijze Mannen die de werking van het eerste Convenant
heeft geëvalueerd? Kan de regering ook aangeven tot welke aanbevelingen
dit heeft geleid en welke van die aanbevelingen op welke wijze tot aanpassing
van het Convenant hebben geleid? Zijn marktpartijen nog in de gelegenheid
geweest het herziene Convenant te becommentariëren? Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Europese ontwikkelingen</tuskop>
      <al>Het Committee of European Securities Regulators (CESR) onder voorzitterschap
van dhr. Docters van Leeuwen heeft onlangs een rapport geconsulteerd getiteld
«Preliminary Progress Report: Which Supervisory tools for the EU securities
markets?» In dit rapport stellen de Europese toezichthouders, waaronder
de AFM, onder meer dat ze van mening zijn dat iedere individuele toezichthouder
dezelfde bevoegdheden moet hebben als haar Europese collega toezichthouders
hebben. Wat is de mening van de regering over dit rapport en dit voorstel?
Zal dit niet resulteren in een verzameling per individuele toezichthouder
van de meest vergaande bevoegdheden zoals onder meer de regelgevende bevoegdheid?
Hoe verhoudt zich dit met de Wft, waarin wordt aangegeven dat toezichthouders
alleen technische en organisatorische regels kunnen vaststellen? Deelt de
regering het standpunt van de Europese effectentoezichthouders (in het CESR-rapport:
Which Supervisory tools for the European securities markets) dat de EU-toezichthouders
dezelfde bevoegdheden moeten hebben, d.w.z. inclusief regelgevende bevoegdheden?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Zowel de Europese Commissie, het Europees Parlement als een aantal Europese
organisaties van marktpartijen discussiëren momenteel over de prioriteiten
voor de financiële sector voor de komende jaren. Naar welk Europees model
streeft de regering en hoe groot schat de regering haar kansen in? Wat vindt
de regering van de publicatie van twee ambtenaren van het Ministerie van Financiën
(Schoenmaker en Van Oosterloo), die een pleidooi houden voor versterking van
het beginsel van home country control, aangevuld met een Europees mandaat.
Kan de regering precies uitleggen wat dat model inhoudt en hoe zich dat verhoudt
tot het Nederlandse functionele model?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Is het waar dat alleen in Nederland de centrale bank direct toezicht houdt
op verzekeraars? Waarom denkt de regering dat dit internationaal gezien zo
ongebruikelijk is? Druist de uitbreiding van de taken van DNB niet in tegen
de internationale tendens dat centrale banken toezichtstaken verliezen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de media is nogal wat aandacht besteed aan de beoordeling van het IMF
van de Nederlandse financiële sector. De minister van Financiën
heeft de uitkomsten van die beoordeling wereldkundig gemaakt met een persbericht
waarin werd gemeld dat het IMF het Nederlandse functionele toezichtsmodel
als na te volgen voorbeeld zou hebben aangeprezen. Kan de regering nog eens
precies aangeven wat het IMF over het functionele model heeft geschreven?
Is het persbericht daarmee in overeenstemming? Zo nee, op welke punten niet?
Zo ja, waarom vindt het Nederlandse model dan nog steeds geen enkele navolging? </al>
      <tuskop letat="vet">Dubbele markttoetredingstoets</tuskop>
      <al>De in de Wft voorgestelde «dubbele markttoetredingstoets»
bij de vergunningverlening door DNB en AFM en de overlap in het operationele
toezicht door beide toezichthouders tast de concurrentiepositie aan van statutair
in Nederland gevestigde financiële instellingen. Is de regering van mening
dat hier inderdaad sprake is van een concurrentienadeel, of van de dreiging
daarvan, doordat branchegenoten in andere (lid)staten niet te maken hebben
met een dubbele toets bij de vergunningverlening en geen overlap in het operationele
toezicht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wordt het functionele model dan
toch doorgezet? Is de regering overigens van mening dat gedrag vóóraf,
d.w.z. bij de vergunningverlening, getoetst kan worden? Gebeurt dat ook in
enig andere lidstaat? Is dat overigens wel toegestaan op basis van het in
de EU-richtlijnen vastgelegde systeem van «één vergunningverlener»?
Is de Europese Commissie hierover geraadpleegd? Zo ja, wat was haar reactie?
Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Taakstellingsbepaling DNB verzwakt bescherming van verzekerden</tuskop>
      <al>Kan de regering bevestigen dat onder de huidige Wet toezicht verzekeringsbedrijf 1993
de toezichthouder zich moet laten leiden door één doelstelling,
te weten de bescherming van verzekerden? Heeft de taakstellingsbepaling van
DNB (art. 1:8 Wft) tot gevolg dat DNB een dubbele doelstelling gaat behartigen
bij het prudentiële toezicht op verzekeraars: de soliditeit van financiële
ondernemingen en het bijdragen aan de stabiliteit van de financiële sector?
Deelt de regering de mening dat beide doelstellingen kunnen conflicteren?
Als bijvoorbeeld een kredietinstelling binnen een financieel conglomeraat
in moeilijk vaarwater komt, kan en mag DNB dan op grond van art. 1:8 Wft toestaan
dat de «oversolvabiliteit» van een tot het conglomeraat behorende
verzekeraar wordt gebruikt om de problemen op te lossen (bijv. door intra-concern
leningen te verstrekken waaraan een groot kredietrisico is verbonden)? Indien
de bank vervolgens toch failleert en de leningen niet kan terugbetalen, zou
dan de continuïteit van de verzekeraar niet in gevaar kunnen komen, waardoor
verzekerden worden gedupeerd? Zou in art. 1:8 niet duidelijk moeten worden
bepaald dat DNB, in ieder geval wat betreft verzekeringsproducten, zich alleen
moet laten leiden door de bescherming van verzekerden?</al>
      <tuskop letat="vet">Overregulering</tuskop>
      <al>Kan de regering zich vinden in de stelling dat gedragstoezicht nodig is
voor alle financiële instellingen, prudentieel toezicht alleen voor banken,
verzekeraars en bepaalde effecteninstellingen (namelijk effecteninstellingen
die gelden/effecten van beleggers onder zich houden) en systeemtoezicht alleen
voor banken? Zal het Nederlandse model er niet toe leiden dat alle financiële
instellingen, ongeacht de door hen uitgeoefende activiteiten en daarmee samenhangende
risico's, onder zowel gedragstoezicht als prudentieel toezicht als systeemtoezicht
komen te staan? Waarom wil de regering prudentieel toezicht (solvabiliteitstoezicht)
invoeren voor beheerders van beleggingsfondsen? Zij mogen toch nimmer gelden/effecten
van beleggers onder zich hebben? Kennen andere landen solvabiliteitstoezicht
op beheerders van beleggingsfondsen en, zo ja, gaat men net als in Nederland
verder dan vereist onder de nieuwe ICBE-richtlijn? Wordt zo de concurrentiepositie
met Luxemburg en Ierland niet onnodig verder aangetast? </al>
      <tuskop letat="vet">Vergunningverlening</tuskop>
      <al>Kan de regering uitleggen waarom de AFM alleen bij banken die het effectenbedrijf
uitoefenen preventief moet kunnen toetsen en een marktexit moet kunnen bewerkstelligen?
Waarom geldt dit niet voor bijv. verzekeraars die zich niet houden aan de
gedragsregels? Kan de regering reageren op de in de juridische literatuur
genoemde bestuursrechtelijke bezwaren tegen het systeem van een verklaring
van geen bezwaar? Is bijv. sprake van een beschikking? Hoe zit het met de
rechtsbescherming in geval van een weigering om de verklaring van geen bezwaar
te verstrekken? Is uit een oogpunt van rechtsbescherming, transparantie en
eenvoud een systeem waarbij de AFM en DNB ieder separate vergunningen afgeven
op hun eigen toezichtterrein, zoals in Australië, niet beter? </al>
      <tuskop letat="vet">Overlap</tuskop>
      <al>Het voorgestelde model leidt vooral tot overlap bij het integriteittoezicht
(betrouwbaarheidstoetsing en integere bedrijfsvoering). Waarom wordt het integriteittoezicht
voor alle financiële instellingen niet geconcentreerd bij de AFM? Zou
de AFM niet moeten worden belast met het toezicht op alle illegale financiële
activiteiten, inclusief illegale banken en verzekeraars? Hierdoor zouden bovendien
de strafrechtelijke autoriteiten te maken krijgen met één loket:
de AFM.</al>
      <tuskop letat="vet">Machtsconcentratie bij toezichthouders</tuskop>
      <al>Zou de Wft gelet op de machtsconcentratie bij de toezichthouders niet
moeten voorzien in versterking van de «checks and balances» bij
de boeteoplegging, zeker nu de minister van Financiën heeft aangekondigd
dat hij veel hogere bestuurlijke boetes mogelijk wil maken? Wat denkt de regering
van de gedachte om de voorbereiding van het boetebesluit niet in handen te
leggen van de boetefunctionaris (een medewerker van de toezichthouder) maar
van een Adviescommissie Sancties, die bestaat uit rechters en onafhankelijke
deskundigen? Waarom wordt de bezwaarschriftprocedure niet afgeschaft (net
zoals bij de OPTA en de NMa), zodat betrokkenen een boetebesluit direct kunnen
voorleggen aan de rechter? Deelt de regering het standpunt dat het opleggen
van een bestuurlijke boete bij overtreding van een vage norm in strijd is
met het Lex certa-beginsel?</al>
      <tuskop letat="vet">Toezicht en handhaving</tuskop>
      <al>Heeft de regering overwogen om te differentiëren tussen de bevoegdheden
van de AFM en DNB? Zou de AFM <nadruk type="cur">ren tussen de bevoegdheden
van de AFM en DNB? geschaft (net zoals bij de OPTA en de NMa), zodat betrokken
een boetebesluit dire</nadruk>boetebesluiten niet integraal openbaar dienen
te maken? Zou deze verplichte transparantie de bekendheid met de normen en
daarmee de handhaving niet kunnen bevorderen? In de memorie van toelichting
wordt verder op verschillende plaatsen benadrukt dat de AFM als zij een overtreding
constateert tot handhaving kán (maar niet moet) besluiten. Zou de AFM
in dergelijke gevallen niet wettelijk moeten worden verplicht om haar handhavinginstrumentarium
te gebruiken (gedogen of een onderhandse waarschuwing is dan niet langer toegestaan)?
Waarom wordt aan de consument niet de bevoegdheid verleend om een verzoek
tot handhaving in te dienen? Heeft de regering overwogen om (net als in het
Verenigd Koninkrijk) privaatrechtelijke sancties mogelijk te maken, zodat
de consument schadeloos kan worden gesteld? </al>
      <tuskop letat="vet">Regelgevende bevoegdheden</tuskop>
      <al>Is het waar dat het aantal niveaus van regelgeving voor banken, verzekeraars
en beleggingsinstellingen als gevolg van de Wft zal toenemen? Hoeveel amvb's
zullen op basis van de Wft worden vastgesteld?</al>
      <tuskop letat="vet">Artt. 1:16 en 1:17</tuskop>
      <al>In het kader van de controle door de externe accountant van de jaarrekening
van de AFM, hebben de leden van de farctie van de PvdA de vraag of zich geen
verstrengeling van belangen voordoet op het moment dat de AFM op haar beurt
weer toezicht houdt op deze accountantsorganisatie.</al>
      <tuskop letat="vet">Artikel 1:83</tuskop>
      <al>Graag zouden de leden van de PvdA-fractie van de regering antwoord krijgen
op de vraag hoe toezicht wordt gehouden op de verplichting de vergunning binnen
12 maanden te gebruiken. Deze vraag is in het verslag gesteld, maar in de
nota niet beantwoord.</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen van de leden van de fractie van de VVD</tuskop>
      <al>De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van
de nota naar aanleiding van het verslag op het wetsvoorstel voor de Wet op
het financieel toezicht. Zij hebben nog enkele nadere vragen en opmerkingen.</al>
      <tuskop letat="vet">Planning</tuskop>
      <al>De geplande datum van inwerkingtreding van de Wet op het financieel toezicht
(Wft) is inmiddels twee maal met een half jaar verschoven, overigens zonder
dat daaraan veel ruchtbaarheid is gegeven. Deze verschuivingen, het uitstel
van deel 4 en het uit de Wft halen van bepaalde deelonderwerpen die dienen
ter implementatie van Europese richtlijnen, waaronder de prospectusrichtlijn
en de richtlijn marktmisbruik, lijken er echter op te wijzen dat de minister
van Financiën ook voor de meest recente planning zijn hand niet in het
vuur durft te steken. De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe realistisch
de huidige planning van de Wft is, zeker nu ook alle lagere regelgeving nog
aan de Wft-systematiek moet worden aangepast? Kan de regering een uiterste
datum van inwerkingtreding van de gehele Wft, inclusief de lagere regelgeving,
garanderen? Zo ja, welke datum is dat?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Parallel aan het onderhavige wetgevingstraject loopt de totstandkoming
van de Wet financiële dienstverlening (Wfd). Dit wetsvoorstel, dat te
zijner tijd zou moeten worden opgenomen in het onderhavige voorstel van wet,
is aanzienlijk beperkter van omvang dan de Wft. Desalniettemin heeft zelfs
dit wetsvoorstel inmiddels al een vertraging opgelopen van bijna twee jaar,
onder meer omdat de onderliggende lagere regelgeving niet op tijd gereed was
(en nog steeds niet is). Inwerkingtreding wordt nu voorzien voor oktober 2005.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af hoe de regering denkt te voorkomen
dat het onderhavige voorstel van wet, dat veel verder strekt dan de Wfd en
(derhalve) vele malen omvangrijker is, niet een vergelijkbare, zo niet veel
grotere vertraging oploopt? Op welk moment verwacht de regering de onderliggende
lagere regelgeving gereed te hebben? De leden van de VVD-fractie vragen zich
daarbij af of deze lagere regelgeving ook door middel van een voorhangprocedure
aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd? </al>
      <tuskop letat="vet">Richtlijnimplementatie</tuskop>
      <al>De leden van de fractie van de VVD vragen zich af of de totstandkoming
van de Wft een dermate groot beslag op de capaciteit (mankracht) van Financiën
legt dat de implementatie van veel Europese richtlijnen grote vertraging heeft
opgelopen? Op dit moment gaat het om de volgende richtlijnen: de ICBE-richtlijnen
(nrs. 2001/107 en 2001/108, implementatiedatum 13-08-2003), de richtlijn sanering
en liquidatie van kredietinstellingen (nr. 2001/24, implementatiedatum 05-05-2004),
de richtlijn financiële conglomeraten (nr. 2002/87, implementatiedatum
11-08-2004), de richtlijn verkoop op afstand van financiële diensten
aan consumenten (nr. 2002/65, implementatiedatum 9-10-2004), de richtlijn
marktmisbruik (nr. 2003/6, implementatiedatum 12-10-2004) en de richtlijn
verzekeringsbemiddeling (nr. 2002/92, implementatiedatum 15-01-2005). Waarom
geeft de regering geen voorrang aan een adequate implementatie van de Europese
richtlijnen in de huidige sectorale toezichtwetten? Een dergelijke implementatie
van voornoemde richtlijnen gevolgd door een harmonisatie wet zou een wellicht
een betere en overzichtelijkere behandeling vormen dan de voorgestelde behandeling
in de vorm van de Wft. Deelt de regering deze mening? Kan de regering verder
van de nog te implementeren richtlijnen waarvan de implementatiedatum nog
niet is verstreken aangeven of de implementatiedatum wel wordt gehaald?</al>
      <tuskop letat="vet">Doelstellingen van het wetsvoorstel</tuskop>
      <al>In de memorie van toelichting bij het onderhavige wetsvoorstel noemt de
regering de drie doelstellingen van het wetsvoorstel: inzichtelijkheid, doelgerichtheid
en marktgerichtheid. Deze doelstellingen worden op zichzelf van harte onderschreven.
Zij vormen het fundament van het Wft-bouwwerk, bestaande uit het Algemeen
deel en de later bij nota van wijziging toe te voegen bijzondere delen Prudentieel
toezicht en Gedragstoezicht. De leden van de fractie van de VVD vragen zich
echter ten zeerste af of de gestelde doelen wel worden bereikt met het onderhavige
voorstel en de daarop volgende wijzigingen. Naar de mening van deze leden
heeft het pas zin om een oordeel te vormen over het Wft-bouwwerk, nadat is
vastgesteld dat het fundament ervan deugt. Als er ook maar enige twijfel bestaat
over dat fundament, moet niet met de bouw worden gestart en moet nog eens
zorgvuldig worden heroverwogen of het bouwwerk wel in de geplande vorm moet
worden gerealiseerd. Daarmee wordt voorkomen dat tijdens de bouw gebreken
aan het licht komen die niet, of slechts met zeer grote inspanningen kunnen
worden hersteld. De leden van de VVD-fractie vragen de regering daarom om
een uitgebreide, inhoudelijke reactie op onderstaande bezwaren en dringen
aan op een heroverweging van het wetsvoorstel in zijn huidige vorm en opzet.</al>
      <tuskop letat="vet">Inzichtelijkheid</tuskop>
      <al>De leden van de VVD-fractie maken zich zorgen over het feit dat de inzichtelijkheid
van de wetgeving zou kunnen gaan lijden onder de «cross-sectorale»
opzet van de wet. Dit geldt nog niet zozeer voor het algemeen deel van de
wet, dat nu voorligt, maar des te meer voor de bijzondere delen die later
worden toegevoegd.</al>
      <al>De clustering van vergelijkbare, maar inhoudelijk (meer of minder) van
elkaar afwijkende verplichtingen voor verschillende soorten financiële
instellingen bevordert het inzicht niet. Integendeel, dit leidt tot verwarring.</al>
      <al>Een clustering van verplichtingen per sector (banken, verzekeraars, effecteninstellingen)
is voor deze instellingen beter werkbaar, temeer daar zij op grond van de
Europese regelgeving ook sectoraal moeten opereren. Het inventariseren van
de verplichtingen voor bijvoorbeeld een nieuw op te richten bank ontaardt
in de nieuwe wet in een zoekplaatje. Transponeringstabellen dragen
weliswaar bij aan de inzichtelijkheid van de wijzigingen in de nieuwe wet
ten opzichte van de oude wetten, maar zouden niet moeten fungeren als structurele
oplossing om de wet inzichtelijk te maken. Dat zou immers betekenen dat de
structuur van de oude wetten inzichtelijker is dan die van de nieuwe.</al>
      <tuskop letat="vet">Doelgerichtheid</tuskop>
      <al>Ook bij de doelgerichtheid van het wetsvoorstel zetten de leden van de
VVD-fractie vraagtekens. Het functionele model functioneert in de praktijk
reeds twee jaar zónder Wft. Blijkbaar is een wettelijke codificatie
van dit model door middel van twee taakstellingsartikelen daarvoor geen noodzakelijk
vereiste. De wijziging van sommige KB's en het nieuwe Convenant tussen AFM
en DNB inzake samenwerking en coördinatie op het gebied van toezicht,
regelgeving, beleid, (inter)nationaal overleg en andere taken met een gemeenschappelijk
belang, blijken samen een voldoende juridische basis te zijn voor een nieuwe
taakverdeling. Het met het wetsvoorstel beoogde doel kan dus ook met aanzienlijk
minder inspanning worden bereikt. In de nota naar aanleiding van het verslag
wordt aangegeven dat een belangrijke reden om het wetsvoorstel Wft op te stellen
is: de noodzaak om bestaande regelgeving beter af te stemmen op het toezichtmodel.
Gezien de hiervoor gegeven redenen vragen de leden van de VVD-fractie zich
af of deze noodzaak er eigenlijk wel is.</al>
      <tuskop letat="vet">Marktgerichtheid</tuskop>
      <al>Het wetsvoorstel zou de (inter)nationale concurrentiekracht van de Nederlandse
financiële sector moeten verbeteren door bij te dragen aan het (inter)nationale
en cross-sectorale level playing field, door een vermindering van de toezichtskosten
en door flexibel, transparant en slagvaardig toezicht en door rechtszekerheid
(memorie van toelichting, par. 1.3). De leden van de VVD-fractie vragen zich
af of het wetsvoorstel op al deze punten tot een verbetering zal leiden en
hebben de indruk dat het voorstel in sommige opzichten juist een verslechtering
zal opleveren.</al>
      <al>In de eerste plaats zijn inzichtelijkheid en stabiliteit van wetgeving
een noodzakelijk vereiste voor rechtszekerheid. Hiervoor hebben deze leden
reeds hun twijfels over de inzichtelijkheid geuit. Verder zal de wet binnen
afzienbare termijn moeten worden aangepast in verband met nu reeds voorzienbare
Europese regels zoals Basel II en Solvency II. Zoals de regering zelf in haar
beantwoording in de nota naar aanleiding van het verslag heeft aangegeven,
is de geplande levensduur van de wet 10 tot 15 jaar. Wetswijzigingen kunnen
in een dergelijke periode niet worden uitgesloten, maar het getuigt van een
zekere kortzichtigheid om een wet te introduceren waarvan op voorhand vaststaat
dat de levensduur gering is.</al>
      <al>In de tweede plaats wordt de vorming van één Europese interne
financiële markt eerder belemmerd dan bevorderd door het in de Wft afwijken
van de sectorale systematiek van de EU-regelgeving.</al>
      <al>Met name grensoverschrijdende fusies en overnames en grensoverschrijdende
dienstverrichting worden door de Wft bemoeilijkt.</al>
      <tuskop letat="vet">Administratieve lasten</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag vat de minister de vragen van
de leden van de VVD (samen met die van het CDA) samen in de eerste alinea.
Op de laatste vraag in deze alinea na is geen van de daar gestelde vragen
geheel beantwoord. De regering stelt tevens dat het wetsvoorstel het totale
aantal regels voor financiële instellingen vermindert en dat tegenstrijdigheden
en onnodige verschillen worden weggenomen. Dit levert echter niet per definitie
een vermindering van administratieve lasten op. Het wegnemen van verschillen
kan alleen tot een lastenreductie leiden indien de minst belastende
regel als harmonisatienorm wordt gehanteerd. Bovendien levert één
geharmoniseerde regel voor drie verschillende soorten instellingen nog steeds
nalevingsverplichtingen op met de daarbij behorende lasten. Kan de regering
deze leden aantonen dat er bij harmonisering van regels steeds is gekozen
voor het minst belastende alternatief en dat daardoor de totale administratieve
en overige nalevingskosten zijn verminderd?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In haar beantwoording van de vragen in het verslag van de Tweede Kamer
stelt de regering op verschillende plaatsen dat het wetsvoorstel zal leiden
tot een lastenverlichting van EUR 40 mln. Die ruimte voor die vermindering
zou volgens de regering voornamelijk bestaan binnen de strengere bepalingen
die Nederland hanteert boven op EU-richtlijnen. Een nadere uitwerking daarvan
en de berekening van de reductie, alsmede de toetsing door Actal, vindt plaats
bij de nog volgende delen van het wetsvoorstel. Teneinde het onderhavige wetsvoorstel
op dit moment te kunnen beoordelen op zijn merites, verzoeken de leden van
de VVD-fractie de regering dringend om eerst nader inzicht te geven in de
uitwerking en berekening van de lastenverlichting, alvorens tot verdere behandeling
van het onderhavige voorstel en de volgende delen over te gaan.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag staat vermeld dat het kabinetsbeleid
beoogt om i) het aantal regels waarmee ondernemingen en burgers te maken hebben
te verminderen, ii) om tegenstrijdige regels weg te nemen, iii) om regelgeving
inzichtelijker te maken en iv) om de administratieve lasten deze kabinetsperiode
met 25% te verminderen. Uit de reacties van marktpartijen op de consultaties
van de eerste drie delen van de Wft blijkt dat de Wft zeer onoverzichtelijk
is, waardoor de administratieve lasten fors zullen toenemen. Waarom is de
regering voornemens de invoering van de Wft door te zetten zetten nu te voorzien
is dat dit het gevolg is, richtlijnimplementatie grote vertraging oploopt
(hetgeen de concurrentiepositie van de Nederlandse financiële markten
en instellingen zou kunnen aantast), en gebleken is dat het functionele toezichtmodel
ook functioneert zónder Wft? Zou de regering aan kunnen geven hoe de
toezichthouders hier tegenover staan?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de nota onder «Toezicht en handhaving» geeft de regering
aan geen overheidspercentage te kunnen geven van de kosten van toezicht. Even
verderop geeft de regering aan dat de percentages voor een periode van drie
jaar zijn gefixeerd. Is het dan niet zo dat de regering het overheidspercentage
wel kan geven, nu het reeds gefixeerd is? Kan de regering verder op basis
van de (voorlopige) realisatie 2004 reeds een inschatting maken van de juistheid
van het gefixeerde percentage? Zo ja, zijn er tussen de realisatie en het
gefixeerde percentage zodanige verschillen dat deze nopen tot een tussentijdse
aanpassing van het gefixeerde percentage?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In dezelfde paragraaf wordt de vraag verwoord waarom beleidsvoorbereidend
en internationaal overleg ook voor rekening van financiële instellingen
moet komen en hoe dit in sommige andere lidstaten is geregeld. Op de laatste
vraag wordt door de regering in het geheel geen antwoord gegeven en de eerste
vraag wordt afgedaan met «het draagt bij aan de kwaliteit van de toezichtuitvoering»
en «(conformiteit met) het profijtbeginsel en de aanbevelingen van het
rapport Maat Houden». De leden van de VVD-fractie vragen de regering
de redenen om genoemde activiteiten voor rekening te brengen van financiële
instellingen uitgebreider toe te lichten. </al>
      <tuskop letat="vet">Behandeling Wft in tranches</tuskop>
      <al>De regering geeft aan dat de belangrijkste reden voor de «tranchebenadering»
in de behandeling van de Wft is dat het wetsvoorstel dermate omvangrijk is
dat het moeilijk is om een goede inhoudelijke discussie te voeren als het
wetsvoorstel in één keer zou worden ingediend. Wat voor soort
discussie staat de regering dan voor ogen? De regering geeft zelf in de nota
aan onder «structuur wetsvoorstel en gekozen aanpak» dat het Algemeen
deel onlosmakelijk verbonden is met het deel Prudentieel Toezicht en het deel
Gedragstoezicht. Hoe wordt bij «tranchebenadering» voorkomen dat
er uiteindelijk een wet zal worden ingevoerd waarvan de volledige inhoudelijke
gevolgen, die het parlement niet heeft kunnen beoordelen, anders uitpakken
dan door de regering voorzien? Is de onmogelijkheid om een goede inhoudelijke
discussie te voeren niet juist bij uitstek een reden om de Wft niet in te
voeren? Hoe komt de regering tot de conclusie dat de keuze voor de behandelding
van de Wft in tranches in overleg met de brancheorganisaties en de Tweede
Kamer is gemaakt? De Raad van State heeft al aangegeven zich het recht voor
te behouden in advisering over latere delen terug te mogen grijpen op eerdere
delen van de Wft. Kan de regering aangeven of de markt deze gelegenheid ook
krijgt? Zo nee, waarom niet?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Wat vindt de regering van de gedachte om de totstandkoming van de Wft
volgens het huidige schema te verlaten en in plaats daarvan voortvarend en
met voorrang de nog liggende (en nog te verwachten) Europese richtlijnen (tijdig)
uit te voeren en daarnaast de bestaande wetgeving waar nog nodig aan te passen
door middel van een harmonisatiewet? Zo nee, is de regering het eens met de
stelling dat uitvoering van deze gedachte het belang van Nederland als Europese
lidstaat dient (tijdige richtlijnimplementatie), het belang van de financiële
markten dient (behoud van overzichtelijke sectorale wetgeving), de snelheid
en de beheersbaarheid van het gehele wetgevingsproces ten goede komt en de
kosten van de wetgevingsoperatie aanzienlijk zal beperken?</al>
      <tuskop letat="vet">Regelgevende bevoegdheden toezichthouders</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag staat dat toezichthouders technische
en organisatorische regels kunnen vaststellen. De wetgever heeft zich in een
eerder stadium ten doel gesteld de wildgroei aan toezichthoudersregels en
pseudo-regelgeving als «interpretaties» en «nadere uitleggen»
uit te bannen door de regelgeving op een passend, hoger niveau te brengen.
Desalniettemin biedt de Wft nog ruime en soms ongeclausuleerde mogelijkheden
tot het (laten) vaststellen van regels «bij of krachtens» amvb.
Kan de regering aangegeven waarom in de Wft in dit opzicht niet vaker en meer
afgebakend is bepaald dat regelgeving alleen «bij amvb» of «bij
ministeriële regeling» kan worden vastgesteld?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Ervaringen met de regelgevingsbevoegdheid van de toezichthouders onder
de sectorale toezichtwetten hebben geleerd dat de toezichthouders, met name
de AFM, hier gretig gebruik van maken. Dit levert extra administratieve lasten
op en vaak gaan deze regels veel verder dan alleen te zien op technische en
organisatorische aspecten. Kan de regering om een nieuwe wildgroei aan toezichthouderregels
en daarmee nieuwe administratieve lasten te voorkomen een specifiekere definitie
geven van wat precies onder technische en organisatorische regels moet worden
verstaan dan nu in de nota naar aanleiding van het verslag is gebeurd? In
de nota gaat de regering er vanuit dat onder technische onderwerpen vallen
onderwerpen waarvoor een hoge mate van deskundigheid over de uitvoering vereist
is. De vraag rijst of de uitvoering van regels (en de daarvoor al dan niet
benodigde deskundigheid) wel ziet op technische regels en niet
veeleer op organisatorische regels. Is het niet veel logischer dat men bij
technische regels moet denken aan bijvoorbeeld bepaalde berekeningen (zoals
in de bijlagen in de huidige Nadere Regeling gedragstoezicht effectenverkeer
2002)? De regering suggereert dat objectieve kennis en deskundigheid niet
bij het Ministerie van Financiën aanwezig zou zijn en wel bij de toezichthouders.
Is het niet aannemelijker dat het ministerie met name objectiever zal zijn?
Kan de regering voorts aangeven hoe wordt voorkomen dat als gevolg van de
Lamfalussy-systematiek alsnog zeer gedetailleerde toezichthoudersregels zullen
worden geïntroduceerd?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Hoe gaat de regering optreden tegen toezichthouders die toch regels vaststellen
die verder gaan dan alleen technisch en organisatorisch? Zal de Wft een rechtsgang
voor marktpartijen mogelijk maken indien zij van oordeel zijn dat toezichthouderregels
te ver gaan? Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Overlap</tuskop>
      <al>In de nota naar aanleiding van het verslag staat vermeld dat overlap in
toezicht wordt voorkomen en dat daar waar DNB en de AFM met elkaar te maken
hebben, zij verplicht zijn tot samenwerking. Waarom is deze verplichting tot
samenwerking niet in de Wft opgenomen? Hoe zit dat met de samenwerking met
andere toezichthouders, als de NMa, de Zorgautoriteit i.o. en de Consumentenautoriteit
i.o.?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de nota is opgenomen dat de regels voor prudentieel toezicht en gedragstoezicht
in verschillende delen zijn opgenomen. Hieruit vloeit uiteraard niet automatisch
een duidelijke taakstelling voort tussen de AFM en DNB. Kan de regering uitleggen
waarom de scheiding tussen prudentieel en gedragstoezicht niet in de Wft zelf
is opgenomen, maar pas wordt aangebracht in de lagere regelgeving. Is een
zo essentieel onderdeel van het functionele toezichtsmodel niet juist iets
dat in de wet zelf moet zijn geregeld? Zo nee, waarom niet?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Kan de regering meer expliciet aangeven waarom bepaalde toezichtsonderwerpen
niet exclusief aan hetzij de prudentiële, hetzij de gedragstoezichthouder
zijn toegewezen? Kan de regering mee informatie geven over de bevindingen
van de Commissie van Wijze Mannen die de werking van het eerste Convenant
heeft geëvalueerd? Kan de regering ook aangeven tot welke aanbevelingen
dit heeft geleid en welke van die aanbevelingen op welke wijze tot aanpassing
van het Convenant hebben geleid? Zijn marktpartijen nog in de gelegenheid
geweest het herziene Convenant te becommentariëren? Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Europese ontwikkelingen</tuskop>
      <al>Het Committee of European Securities Regulators (CESR) onder voorzitterschap
van dhr. Docters van Leeuwen heeft onlangs een rapport geconsulteerd getiteld
«Preliminary Progress Report: Which Supervisory tools for the EU securities
markets?» In dit rapport stellen de Europese toezichthouders, waaronder
de AFM, onder meer dat ze van mening zijn dat iedere individuele toezichthouder
dezelfde bevoegdheden moet hebben als haar Europese collega toezichthouders
hebben. Wat is de mening van de regering over dit rapport en dit voorstel?
Zal dit niet resulteren in een verzameling per individuele toezichthouder
van de meest vergaande bevoegdheden zoals onder meer de regelgevende bevoegdheid?
Hoe verhoudt zich dit met de Wft, waarin wordt aangegeven dat toezichthouders
alleen technische en organisatorische regels kunnen vaststellen? </al>
      <witreg></witreg>
      <al>De regering geeft in de nota naar aanleiding van het verslag aan dat de
meeste landen in Europa sprake is van een ontwikkeling van een traditioneel
sectoraal model in de richting van een cross-sectoraal model. De wetgeving
voor financiële instellingen is in andere lidstaten juist volgens het
sectorale model vormgegeven omdat de Europese financiële markten sectoraal
zijn georganiseerd. Ook de Europese richtlijnen zijn sectoraal van aard. Waarom
is de wetgever in Nederland aan deze in Europees perspectief geziene «Alleingang»
begonnen? (NB: in het verslag werd deze vraag reeds gesteld (het Nederlandse
model lijkt door te schieten ten opzichte van Europese regelgeving), die door
de regering ten onrechte werd opgevat als een vraag om niet verder te gaan
dan de Europese minimumregels bij implementatie van richtlijnen in Nederlandse
wetgeving.)</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Zowel de Europese Commissie, het Europees Parlement als een aantal Europese
organisaties van marktpartijen discussiëren momenteel over de prioriteiten
voor de financiële sector voor de komende jaren. In deze debatten komt
sterk naar voren dat er de komende jaren niet zozeer behoefte is aan nog meer
regelgeving, maar vooral aan adequate implementatie van aanvaarde richtlijnen,
een goed toezicht op naleving van de betrokken regels en samenwerking tussen
toezichthouders. In dit kader wordt ook gesproken over de meest wenselijke
vormgeving van het toezicht. Het Nederlandse model speelt in de onderhavige
discussies echter geen enkele rol. Kan de regering aangeven wat zijn positie
in dit Europese krachtenveld is? Naar welk Europees model streeft zij en hoe
groot schat de regering haar kansen in? Wat vindt de regering van de publicatie
van twee ambtenaren van het Ministerie van Financiën (Schoenmaker en
Van Oosterloo), die een pleidooi houden voor versterking van het beginsel
van home country control, aangevuld met een Europees mandaat. Kan de regering
precies uitleggen wat dat model inhoudt en hoe zich dat verhoudt tot het Nederlandse
functionele model?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de media is nogal wat aandacht besteed aan de beoordeling van het IMF
van de Nederlandse financiële sector. De regering heeft de uitkomsten
van die beoordeling wereldkundig gemaakt met een persbericht waarin werd gemeld
dat het IMF het Nederlandse functionele toezichtsmodel als na te volgen voorbeeld
zou hebben aangeprezen. Kan de regering nog eens precies aangeven wat het
IMF over het functionele model heeft geschreven?</al>
      <tuskop letat="vet">Dubbele markttoetredingstoets</tuskop>
      <al>De in de Wft voorgestelde «dubbele markttoetredingstoets»
bij de vergunningverlening door DNB en AFM en de overlap in het operationele
toezicht door beide toezichthouders tast de concurrentiepositie aan van statutair
in Nederland gevestigde financiële instellingen. Is de regering van mening
dat hier inderdaad sprake is van een concurrentienadeel, of van de dreiging
daarvan, doordat branchegenoten in andere (lid)staten niet te maken hebben
met een dubbele toets bij de vergunningverlening en geen overlap in het operationele
toezicht? Zo nee, waarom niet? Zo ja, waarom wordt het functionele model dan
toch doorgezet? Is de regering overigens van mening dat gedrag vóóraf,
d.w.z. bij de vergunningverlening, getoetst kan worden? Gebeurt dat ook in
enig andere lidstaat? Is dat overigens wel toegestaan op basis van het in
de EU-richtlijnen vastgelegde systeem van «één vergunningverlener»?
Is de Europese Commissie hierover geraadpleegd? Zo ja, wat was haar reactie?
Zo nee, waarom niet? </al>
      <tuskop letat="vet">Ingrijpende toezichtmaatregelen</tuskop>
      <al>In het wetsvoorstel wordt voorgesteld dat indien de gedragstoezichthouder
van mening is dat er een «ingrijpende toezichtmaatregel» moet
worden getroffen (bijvoorbeeld het intrekken van een vergunning), de prudentiële,
vergunningverlenende toezichthouder zwaarwegende argumenten hier tegenin moet
brengen indien hij dat niet wil doen. Is het niet logischer om die bepaling
om te draaien, in die zin dat de gedragstoezichthouder zwaarwegende argumenten
moet hebben om met zijn voorstel tot intrekking van de vergunning te komen?
Zo ja, wat gaat de regering voorstellen om dit te veranderen? Zo nee, waarom
niet? Is het ten algemene niet beter dat een besluit tot het treffen van een
«ingrijpende toezichthoudersmaatregel» niet altijd de voorafgaande
goedkeuring van beide toezichthouders moet hebben? Zo nee, waarom niet?</al>
      <tuskop letat="vet">Publicatiebevoegdheid en geheimhoudingsplicht</tuskop>
      <al>Op verschillende plekken in de hele nota komt de regering naar voren met
de stelling dat een bestuurlijke boete een strafmaatregel is en dat derhalve
de waarborgen gelden die verscheidene verdragen bieden aan burgers bij de
afdoening van strafmaatregelen. Kan de regering aangeven waarom publicatie
van een boete niet ook als strafmaatregel zou moeten worden bezien waarop
derhalve dezelfde waarborgen van toepassing zijn? Het bestraffende element
zit in de publicatie wel degelijk besloten. Vindt de regering niet dat in
verband met het bestraffende element en het element van waarschuwing van het
publiek, publicatie van boetes niet zou mogen geschieden bij financiële
instellingen die zijn geregistreerd dan wel een vergunning hebben (in dat
geval behoeft het publiek namelijk niet te worden gewaarschuwd voor de activiteiten
van de instelling)?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Op de vraag in de nota of de uitzonderingen op de geheimhoudingsbepalingen
niet teveel zijn opgerekt stelt de regering onder andere dat er voldoende
waarborgen zijn, waaronder dat «het beoogde gebruik van de gegevens
verband moet houden met het toezicht op financiële markten». Is
de regering niet van oordeel dat deze «waarborg» zou ruim is dat
feitelijk van een waarborg geen sprake is en dat de toezichthouder dus vrij
spel heeft?</al>
      <tuskop letat="vet">Artt. 1:16 en 1:17</tuskop>
      <al>In het kader van de controle door de externe accountant van de jaarrekening
van de AFM, hebben de leden van de VVD-fractie de vraag of zich geen verstrengeling
van belangen voordoet op het moment dat de AFM op haar beurt weer toezicht
houdt op deze accountantsorganisatie.</al>
      <tuskop letat="vet">Artikel 1:83</tuskop>
      <al>Graag zouden de leden van de VVD-fractie van de regering antwoord krijgen
op de vraag hoe toezicht wordt gehouden op de verplichting de vergunning binnen
12 maanden te gebruiken. Deze vraag is in het verslag gesteld, maar in de
nota niet beantwoord.</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen van de leden van de fractie van de SGP</tuskop>
      <al>De leden van de SGP-fractie zouden voor de plenaire behandeling van het
wetsvoorstel graag een nadere beantwoording ontvangen van de vragen die zij
hebben gesteld over de verdeling van de toezichttaken over de beide toezichthouders.
De beantwoording ging voorbij aan de vragen die betrekking hadden op de steeds
vaker voorkomende verweving van de functies binnen één instelling. </al>
      <al>De toelichting en de nota naar aanleiding van het verslag veronderstellen
dat er een duidelijk onderscheid te maken is tussen de organen die vooral
te maken hebben met prudentieel toezicht en de organen die vooral te maken
hebben met gedragstoezicht. In ieder geval wanneer er sprake is van verweving
binnen één organisatie zal er sprake zijn van een afbakeningsprobleem.
De stelling van de regering dat een instelling óf te maken heeft met
vooral prudentieel toezicht óf vooral met gedragstoezicht gaat in een
dergelijk geval niet op. Is in een dergelijke situatie wel eenvoudig vast
te stellen of een vergunning moet worden aangevraagd bij de AFM of bij DNB?
Of moeten dergelijke instellingen bij beide toezichthouders een vergunning
aanvragen?</al>
      <al>Ook moet van tevoren duidelijk zijn welke toezichthouder bij dergelijke
instellingen de primaire verantwoordelijkheid heeft op het functioneren.</al>
      <al>Graag zouden de leden van de SGP-fractie antwoord willen krijgen op de
vraag of op beide punten in de wet niet meer duidelijkheid moet worden geboden.</al>
      <ondtek>
        <functie>De voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,</functie>
        <naam>Tichelaar</naam>
        <functie>De griffier van de commissie,</functie>
        <naam>Berck </naam>
      </ondtek>
    </stuk>
  </body>
  <voetnoot id="v1.1" nr="1">
    <al>Samenstelling: Leden: Van der Vlies (SGP), Crone (PvdA), Bakker (D66),
Hofstra (VVD), De Haan (CDA), Bussemaker (PvdA), Vendrik (GL), Halsema (GL),
Kant (SP), Blok (VVD), Ten Hoopen (CDA), Ondervoorzitter, Smits (PvdA), De
Pater-van der Meer (CDA), Van As (LPF), Tichelaar (PvdA), Voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van Vroonhoven-Kok (CDA), Varela (LPF), De Nerée
tot Babberich (CDA), Koomen (CDA), Fierens (PvdA), Aptroot (VVD), Smeets (PvdA),
Heemskerk (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD) en Van Egerschot (VVD).</al>
    <al>Plv. leden: Rouvoet (CU), Koenders (PvdA), Dittrich (D66), Balemans (VVD),
Kortenhorst (CDA), Vacature (algemeen), Duyvendak (GL), Van Gent (GL), De
Ruiter (SP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Atsma (CDA), Dijsselbloem (PvdA), Omtzigt
(CDA), Eerdmans (LPF), Noorman-den Uyl (PvdA), Mosterd (CDA), Van Bommel (SP),
De Vries (CDA), Hermans (LPF), Mastwijk (CDA), Rambocus (CDA), Stuurman (PvdA),
Luchtenveld (VVD), Blom (PvdA), Douma (PvdA), De Vries (VVD) en Van Beek (VVD).</al>
  </voetnoot>
</kamerwrk>