﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<kamerwrk kamer="2" publtype="slag">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-29665-3/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <titel>Tweede Kamer der Staten-Generaal</titel>
    <subtitel>2</subtitel>
    <subtitel>Vergaderjaar 2004-2005</subtitel>
  </kop>
  <frontm>
    <versie dtd="0.10" conv="prod1.8.0__3.4" markup="1xa"></versie>
    <ordernr>KST80253</ordernr>
    <vergjaar>2004-2005</vergjaar>
    <onderw>
      <nummer>29 665</nummer>
      <naam>Evaluatie Schipholbeleid</naam>
    </onderw>
  </frontm>
  <body>
    <stuk>
      <ltrlabel>Nr. </ltrlabel>
      <nummer>3</nummer>
      <titel>VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG</titel>
      <datum>Vastgesteld 20 oktober 2004</datum>
      <al>De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat<voetref refid="v1.1" nr="1"></voetref>
en de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer<voetref refid="v1.2" nr="2"></voetref> hebben op 2 september 2004 overleg gevoerd met staatssecretaris
Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Verkeer en Waterstaat en staatssecretaris
Van Geel van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer over:</al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat van 17 juni 2004 houdende afschrift van de brief van de
staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat aan de Eerste Kamer inzake uitvoering
van de motie-Baarda (29 665, nr. 1);</nadruk>
      </al>
      <al>
        <nadruk type="vet">– de brief van de staatssecretaris van Verkeer
en Waterstaat van 18 juni 2004 houdende plan van aanpak voor de evaluatie
Schipholbeleid (VW-04-449).</nadruk>
      </al>
      <al>Van dit overleg brengen de commissies bijgaand beknopt verslag uit.</al>
      <tuskop letat="vet">Vragen en opmerkingen uit de commissies</tuskop>
      <al>De heer <nadruk type="vet">De Krom</nadruk> (VVD) ziet de evaluatie van
het Schipholbeleid als een uitgelezen kans voor de overheid en de sector om
het vertrouwen dat in het afgelopen jaar bij een deel van de buren van Schiphol
verloren is gegaan, terug te winnen. Het plan van aanpak ademt een sfeer en
een ambitie van openheid, transparantie en zorgvuldigheid. Hij ziet het hele
proces en de uitkomst daarvan dan ook met vertrouwen tegemoet en hoopt dat
iedereen uiteindelijk zal zeggen dat het een eerlijk en open proces is geweest.
Dat is het doel van de evaluatie.</al>
      <al>Het heeft zijn instemming dat de staatssecretaris verder gaat met de evaluatie
dan de wet vereist en dat er ruimte is voor het indienen van voorstellen ter
verbetering van het stelsel. Hij benadrukt dat de VVD de mainportdoelstelling
en het dubbelbesluit als zodanig niet ter discussie wil stellen. Welke toetsingscriteria
liggen overigens ten grondslag aan de mainportdoelstelling? Hoe en door wie
worden deze criteria opgesteld en wanneer krijgt de Kamer die?</al>
      <al>De heer De Krom wil dat de evaluatie wordt gezien als een project. Het
vereist een strakke tijdsplanning omdat er veel partijen bij betrokken zijn
en ook opdrachten aan derden worden verstrekt. Verder moet worden voorzien
in een goede communicatie. Het is derhalve noodzakelijk dat op het ministerie
een apart projectbureau wordt opgericht dat beschikt over voldoende financiële
middelen en menskracht om dit proces tot een goed einde te brengen. Dit moet
dan ook terug te vinden zijn in de begroting van het ministerie.</al>
      <al>Het is nog onduidelijk hoeveel onafhankelijke commissies er worden ingesteld
en wat deze commissies precies gaan doen. Waar nodig moet de onafhankelijkheid
worden gewaarborgd, maar er moet tegelijkertijd voor worden gewaakt dat niet
een hele kerstboom wordt opgetuigd met tal van commissies en deskundigen die
over elkaar heen struikelen. Dit kan leiden tot een vertraging van het proces
en het onnodig uitstellen van te maken keuzes. De heer De Krom pleit voor
meer duidelijkheid op dit punt. Hij is van mening dat de gelijkwaardigheid
van het beschermingsniveau strikt onafhankelijk moet worden beoordeeld, maar
dat de regie over en het management van het hele proces bij het ministerie
zelf moeten liggen. Het ministerie moet kunnen worden aangesproken op het
verloop van de evaluatie. Het zal in eerste instantie zelf keuzes moeten maken
en voor de beoordeling van bepaalde voorstellen externe expertise moeten inhuren.
De Kamer zal dan in een later stadium over die keuzes discussiëren. De
Kamer zal dan voorts inzicht moeten krijgen in de aangedragen alternatieven
en de redenen waarom bepaalde voorstellen wel zijn overgenomen en andere niet.</al>
      <al>De heer De Krom acht een goede tijdsplanning en een zorgvuldige procedure
essentieel voor het welslagen van de evaluatie van het Schipholbeleid. Sommige
partijen hebben aangegeven dat zij de planning erg krap vinden. Hij dringt
er derhalve met klem op aan dat een projectbureau zo spoedig mogelijk met
een gedetailleerde planning komt waarbij wordt teruggerekend vanaf begin 2006,
het moment waarop de evaluatie in de Kamer aan de orde zal zijn. De Kamer
dient de beschikking te krijgen over de uitwerking van de planning, opdat
zij beter kan beoordelen hoe het proces eruitziet en op welke wijze de verschillende
stappen in elkaar grijpen. Hoe kan zij op een adequate en efficiënte
wijze worden geïnformeerd?</al>
      <al>Hij is voorts van mening dat iedereen voorstellen en ideeën ter verbetering
moet kunnen indienen. De ideeën van gewone burgers verdienen op z'n minst
een fatsoenlijk en tijdig antwoord, ook al voldoen zij niet aan alle vereisten
die de staatssecretaris in het plan schetst. Hoe zal dit proces overigens
verlopen? Kunnen mensen hulp ook krijgen bij de uitwerking van ideeën
met een zeker perspectief?</al>
      <al>De heer De Krom kan zich vinden in de actieve rol van de Commissie Regionaal
Overleg luchthaven Schiphol (CROS) in het proces. Beschikt zij over voldoende
middelen en menskracht om die serieuze rol te kunnen spelen? Het voorstel
van de CROS om een apart adviestraject met de Kamer in te gaan, heeft hem
verbaasd. Wat is daarvan de achtergrond?</al>
      <al>De heer De Krom vindt dat het ministerie een aantal dingen zelf actief
zal moeten uitwerken. Zo zou de staatssecretaris zelf het voortouw moeten
nemen bij het ontwikkelen van voorstellen op het gebied van het hinderbeleid.
Welke mogelijkheden zijn er om hinderbeleving te verminderen? Verder moeten
de rol en de organisatorische positie van de luchtverkeersleiders onder de
loep worden genomen. Is er reden om iets aan de ZBO-status te doen? Moet de
luchtverkeersleiding van tijd tot tijd worden geaudit? Kan de Kamer ervan
uitgaan dat de luchtverkeersleiding binnen alle wettelijke randvoorwaarden
tot het uiterste gaat om ervoor te zorgen dat ook vanuit het oogpunt van geluidbelasting
de beste routes worden gekozen? Hij wil voorts dat het functioneren van de
CROS bij de evaluatie wordt betrokken.</al>
      <al>De samenhang met de nota Ruimte is de heer De Krom niet geheel helder. In de nota wordt een heel duidelijke grens gesteld voor bebouwing in
een gebied binnen de 20 Ke-contour. De uitkomsten van de evaluatie van het
Schipholbeleid kunnen echter wel consequenties hebben voor het beleid dat
nu in de nota Ruimte is vastgelegd. Die samenhang moet nadrukkelijk in de
afweging worden betrokken. De afspraken naar aanleiding van de nota Ruimte
mogen dan ook niet helemaal worden dichtgetimmerd. Hoe zien beide bewindslieden
dat?</al>
      <al>De regering geeft aan dat zij de motie-Meijer waarin de regering wordt
verzocht om een totale grenswaarde voor emissies vast te stellen, niet letterlijk
wil uitvoeren omdat dit in het milieubeleid niet gebruikelijk is en een precedentwerking
kan hebben. De heer De Krom bestrijdt dit en verwijst naar het beleid ten
aanzien van broeikasgassen. Hij verzoekt de regering, de motie-Meijer alsnog
uit te voeren.</al>
      <al>De heer De Krom brengt ten slotte in herinnering dat hij de staatssecretaris
een half jaar geleden heeft verzocht om informatie over het vervolgingsbeleid
naar aanleiding van incidentmeldingen. Hij wil graag binnen twee weken een
antwoord.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Verdaas</nadruk> (PvdA) stelt allereerst dat
de evaluatie van het Schipholbeleid aan de orde is en dat de neiging om alvast
een voorschot te nemen op de beoogde uitkomsten van die evaluatie moet worden
beschouwd als de grootste valkuil bij dit dossier. Hij is positief over het
plan van aanpak voor de evaluatie van het Schipholbeleid. De technocratische
aanpak met vooral cijfers, feiten en berekeningen wordt enigszins losgelaten
en er wordt nadrukkelijker gekeken naar de bredere context van het beleid.
Iedereen wordt uitgenodigd om ideeën in te brengen. Hij heeft zo langzamerhand
schoon genoeg van de discussie over de exacte interpretatie van de motie-Baarda.
Wat is erop tegen om bij het begin van de evaluatie zowel de formele technocratische
invalshoek als een andere interpretatie mee te nemen? Dan kan men tenminste
gewoon aan de slag gaan! De heer Verdaas houdt een pleidooi voor het al eerder
ingediende plan van de PvdA waarbij de systematiek als het ware wordt omgedraaid:
het belonen van milieuzuinig vliegen in plaats van het almaar oprekken van
de grenzen. Er zou moeten worden gestreefd naar een gedragsverandering.</al>
      <al>Hij stelt vervolgens dat de rol van de communicatie en informatievoorziening
rondom Schiphol nog nadrukkelijker in het plan van aanpak moet worden opgenomen.
Bewoners rondom Schiphol schijnen twee keer vaker te klagen dan mensen in
een vergelijkbare situatie elders op de wereld. Dat gedrag zou kunnen worden
ingegeven door het gevoel dat zij niet serieus worden genomen en met een gesloten
bolwerk te maken hebben. Het verschil tussen de hinder die mensen ervaren
en de te meten of te berekenen geluidsbelasting moet worden meegenomen in
de evaluatie.</al>
      <al>Naar aanleiding van de opmerking van de heer De Krom over de rol van de
Luchtvaartverkeersleiding Nederland (LVNL) wijst de heer Verdaas op de noodzaak
om het institutionele complex rondom Schiphol systematisch in kaart te brengen.
Het is van belang dat de verschillende afhankelijkheden en relaties goed worden
geanalyseerd, zodat eventuele knelpunten op voorhand kunnen worden voorkomen.</al>
      <al>De heer Verdaas zet vraagtekens bij het voornemen om delen van de evaluatie
door een externe onafhankelijke partij uit te laten voeren. In de brief kan
«onafhankelijk» worden gelezen als «neutraal». Er
moet wel een onafhankelijke commissie komen die het proces bewaakt, die ervoor
zorgt dat de spanningsvelden in beeld worden gebracht en dat aan de inbreng
van alle belanghebbenden recht wordt gedaan. Een onafhankelijke commissie
moet echter niet het inhoudelijke advies opstellen. Die discussie moet in
de Tweede Kamer plaatsvinden.</al>
      <al>Hij vraagt vervolgens aandacht voor een bericht in het Haarlems Dagblad
dat uit een vertrouwelijke notitie van minister Peijs zou blijken dat het kabinet wil inzetten op extra groei voor Schiphol. Ook vanuit de sector
komen geluiden dat men in 2006 al weer tegen de grenzen aanloopt. Hoe verhouden
deze berichten zich tot de evaluatie?</al>
      <al>De heer Verdaas wijst ten slotte op de uitspraak dat een oprekking van
het nachtregime tot 07.00 uur ertoe zal leiden dat Schiphol zo ongeveer failliet
gaat. Kan dit onderwerp worden meegenomen in de evaluatie? Waar ligt nu een
kritische grens?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Ook de heer <nadruk type="vet">Duyvendak</nadruk> (GroenLinks) wijst erop
dat het voor het welslagen van deze hele exercitie van belang is dat iets
van het gigantische wantrouwen bij mensen in de regio Schiphol wordt weggenomen.
Dat is een heel kwetsbaar proces. Als dat niet lukt, bestaat het gevaar dat
het zich tegen het proces keert en er alleen maar meer wantrouwen wordt gezaaid.
Het plan van aanpak roept nog veel vragen op. Veel lijkt onaf te zijn of is
nog niet ingevuld. De toonzetting van het plan van aanpak en de sfeer van
openheid geven hoop, maar er zijn ook passages die het ergste doen vrezen.
Zo wordt gesteld dat het huidige beleid met zorg en in goed overleg met betrokkenen
tot stand is gebracht. Dat is niet bepaald de indruk van velen in de regio.
Alle bewonersorganisaties en natuur en milieuorganisaties hebben indertijd
het overleg opgezegd en niet meegewerkt aan de totstandkoming van dit beleid.
Zelfkritiek en zelfreflectie zijn hier dus wel op z'n plaats.</al>
      <al>De heer Duyvendak acht het voor het enigszins herstellen van het vertrouwen
in ieder geval beslissend dat het kabinet vandaag en in toekomstige stukken
scherp uitspreekt dat het op geen enkele manier het doel van deze operatie
is om te morrelen aan het beschermingsniveau of de tot nu toe gestelde grenzen.
Het wantrouwen is groot dat deze evaluatie een opmaat is om, net zoals in
het verleden regelmatig is gebeurd, de grenzen te versoepelen. Ook nu klinken
immers vanuit de luchtvaartsector alweer geluiden dat de grenzen spoedig bereikt
zullen zijn. Het kabinet en de sector dienen de evaluatie af te wachten en
geen voorbarige uitspraken te doen. Verder wordt in paragraaf 3.4 «Toetsen
van de effectiviteit van het beleid» de vraag gesteld of de luchtvaart
de mogelijkheid heeft om zich te ontwikkelen binnen de milieuruimte. Moet
die vraag wel gesteld worden? De milieuruimte was tot nu toe immers een vaststaand
gegeven.</al>
      <al>Er dient voorts meer helderheid te komen over het referentiepunt bij deze
evaluatie. Met welke maat wordt gemeten? Deze materie lag ook ten grondslag
aan de motie-Baarda. In het plan van aanpak wordt gesteld dat wordt getoetst
of in de praktijk de beoogde bescherming wordt geboden zoals die is vastgelegd
in de Schipholwet. Verderop in het plan wordt echter gesproken over een toets
aan het niveau van de beoogde bescherming zoals die is vastgelegd in de overgangsartikelen
en weer ergens anders over een toets aan de bescherming zoals die is beloofd
in de PKB. De staatssecretaris zou helder moeten uitspreken dat er bij de
evaluatie wordt gekeken of de nieuwe wet een beschermingsniveau biedt dat
gelijkwaardig is aan dat van de PKB. Dat was destijds ook de concessie waarmee
de Eerste Kamer uiteindelijk over de streep is getrokken. Wil de staatssecretaris
uitspreken dat een gelijkwaardig beschermingsniveau het uitgangspunt bij deze
evaluatie is? Als die uitspraak er niet komt, zal GroenLinks zich fel verzetten
tegen de evaluatie. De heer Duyvendak hoopt oprecht dat ook bewonersorganisaties
en andere betrokken instanties dan zullen weigeren om mee te werken aan de
evaluatie. Die is dan immers een grote fopspeen, dan wordt geëvalueerd
of «kulnormen» worden gehaald.</al>
      <al>Hij mist bewonersorganisaties, natuur- en milieuorganisaties, afzonderlijke
gemeenten en individuele bewoners in het lijstje van de betrokken partijen
in het proces. In de CROS zijn deze groepen lang niet allemaal vertegenwoordigd.
Ook zij moeten volwaardig in de evaluatie kunnen participeren.</al>
      <al>Ook de heer Duyvendak wijst op de onduidelijkheid over onafhankelijke
commissies en derden die bepaalde zaken zouden moeten toetsen. Hij is het
eens met de heer De Krom dat de primaire verantwoordelijkheid voor het kader
of de context van het hele project bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat
ligt. Echter, op het moment dat de ruwe contouren zijn vastgesteld, moet het
project worden losgelaten. Een suggestie is om de heer Van Egmond van het
RIVM en de heer Don van het CPB een centrale en onafhankelijke rol te laten
spelen bij de regie over de evaluatie van het Schipholbeleid. In het plan
van aanpak wordt aangekondigd dat een Commissie voor de Milieueffectrapportage
verantwoordelijk is voor een onafhankelijke toetsing van de uitvoering van
het Milieueffectrapport (MER). Er is echter nergens sprake van richtlijnen
voor de MER of een startnotitie. Die moeten er snel komen, zodat de Commissie
voor de Milieueffectrapportage al aan het begin van het proces kan worden
ingeschakeld.</al>
      <al>De heer Duyvendak spreekt zijn zorgen uit over de plaats van het werk
van de Commissie Deskundigen Vliegtuiggeluid (CDV) in het proces. De staatssecretaris
geeft aan dat de verbetervoorstellen van deze commissie zullen worden meegenomen.
De CDV doet echter nog ander werk. Zij vergelijkt bijvoorbeeld de overgang
van de maat Ke naar de maat Lden. Komt dat werk ook in de MER terecht? Ook
het slaapverstoringsonderzoek baart zorgen.</al>
      <al>De heer Duyvendak is ten slotte blij dat de Kamer nog steeds geen voorstel
voor een wetswijziging heeft ontvangen om de groepsrisiconormen uit de wet
te halen. Die zullen nu bijna geëffectueerd moeten worden. Waarom is
dit wetsvoorstel overigens een jaar na de aankondiging nog steeds niet verschenen?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Mevrouw <nadruk type="vet">Gerkens</nadruk> (SP) memoreert dat er in het
afgelopen jaar heel veel te doen is geweest rondom Schiphol. De commissie-Berkhout
is opgestapt, Spaarndam heeft zich verzet tegen de uitvliegroute van de Polderbaan
en er was een beruchte invoerfout die tot veel commotie heeft geleid over
met name de Zwanenburgbaan. De overlast is groot en lijkt te groeien, terwijl
er van geluidsisolatie weinig terechtkomt. Ook de sector zelf is ontevreden
omdat men niet tegemoet kan komen aan klachten over geluidsoverlast.</al>
      <al>Zij is derhalve blij dat het omstreden Schipholbeleid zal worden geëvalueerd.
Er valt veel aan het nieuwe beleid te verbeteren. Zij juicht het toe dat de
staatssecretaris versneld wil overgaan tot een systeem van meten van geluidsbelasting.
Hopelijk zal dit bijdragen tot een herstel van het vertrouwen in de overheid
en zal dit tevens leiden tot een afname van de hinder.</al>
      <al>Mevrouw Gerkens ziet veel positieve elementen in het plan van aanpak van
de evaluatie. Er zijn echter ook enkele kanttekeningen te plaatsen en vragen
te stellen. Is het mogelijk om aan de hand van de evaluatie het systeem met
handhavings- en/of meetpunten te herijken? Wat is de precieze rol van de CROS
bij de evaluatie en worden de belangen van de omwonenden en organisaties ook
nog onafhankelijk van de CROS meegenomen? Zou de evaluatie kunnen leiden tot
radicale wijzigingen in het beleid, zoals een verbod op lawaaiige vliegtuigen
of een verbod op groei van de luchthaven? Kan het kader helder worden aangegeven?
Voorkomen moet immers worden dat mensen onterechte hoop koesteren of dat hun
onnodig angst wordt aangejaagd. De staatssecretaris heeft gesteld dat de tijdsplanning
ambitieus doch haalbaar is. Waarop wordt dat gebaseerd? In hoeverre is het
mogelijk om de aanvlieg- en uitvliegroutes te wijzigen indien alle betrokkenen
hiermee kunnen instemmen en hoe functioneert de luchtverkeersleiding binnen
dit veld? Wordt haar rol ook meegenomen in de evaluatie?</al>
      <al>Mevrouw Gerkens stelt dat het ministerie van Verkeer en Waterstaat een
omstreden partij is geworden, die door veel omwonenden niet meer wordt
vertrouwd. Het is tijd dat de regering wat vertrouwen terugwint en opkomt
voor de omwonenden van de luchthaven, zeker nu binnenkort het isolatieproject
rondom Schiphol aan de orde is. Mevrouw Gerkens steunt het pleidooi van hoogleraar
bestuurskunde Van Twist voor een onafhankelijke regie. Zij kan zich vinden
in de suggestie van de heer Duyvendak om de verantwoordelijkheid voor het
kader van het hele project bij één aanspreekpunt te leggen.
Vervolgens zou er sprake moeten zijn van een gedeelde verantwoordelijkheid
. Immers, als de uiteindelijke voorstellen breed gedragen worden, biedt dat
de staatssecretaris ook een steun in de rug. Is zij derhalve bereid om de
evaluatie gezamenlijk te doen onder een gedeelde verantwoordelijkheid? Dit
zou het vertrouwen zeker ten goede komen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Haverkamp</nadruk> (CDA) stelt allereerst dat
de Schipholwet en de twee Luchthavenbesluiten aan twee eisen moeten voldoen:
zij moeten ruimte bieden aan de luchthaven om te groeien en zij moeten de
omgeving een bescherming bieden die gelijkwaardig is aan de milieunormen van
de PKB van 1995. Er was echter grote zorg of de beoogde bescherming in de
praktijk wel zou worden geboden. De Eerste Kamer heeft deze zorg verwoord
in de motie-Baarda, waarin de regering wordt verzocht in de praktijk te toetsen
of de beoogde bescherming zoals vastgelegd in de Schipholwet, ook daadwerkelijk
wordt geboden.</al>
      <al>De staatssecretaris stelt voor om een onafhankelijk bureau een rapportage
te laten opstellen, de Inspectie Verkeer en Waterstaat vervolgens te laten
toetsen of de daarvoor gebruikte gegevens juist zijn en daarnaast een derde
partij te zoeken die de procesgang van de uitvoering van de motie van een
oordeel moet voorzien. De heer Haverkamp vraagt zich af of het niet verstandiger
is om binnen het ministerie van Verkeer en Waterstaat een projectbureau op
te richten dat verantwoordelijk is voor de projectmatige aanpak van zowel
de uitvoering van de motie-Baarda als de evaluatie. Op deze manier kan worden
voorkomen dat er dezelfde spanning ontstaat als over de aanpassing van de
MER het geval was. De CDV is wellicht een geschikt gremium om een oordeel
te vormen over de uitvoering van de motie-Baarda. De leden van deze commissie
zijn immers goed ingevoerd in het dossier en hebben al met de belangrijkste
spelers kennisgemaakt. Dit zou de voortgang ten goede komen. Wat vindt de
staatssecretaris hiervan?</al>
      <al>Ook de heer Haverkamp vindt dat ervoor moet worden gewaakt dat niet te
hoge verwachtingen worden gewekt. Hij deelt de zorg van onder andere de CROS
over het tijdpad. Begin 2006 zullen de ingrediënten voor beleidsmatige
conclusies aanwezig moeten zijn en pas daarna zal het wetgevingstraject worden
gestart. Wanneer krijgt de evaluatie dan daadwerkelijk haar beslag in nieuwe
wet- en regelgeving?</al>
      <al>Het toetsingskader voor de effectiviteit van het beleid zal in de eerste
fase van de evaluatie worden uitgewerkt. Waarom is nog niet vastgesteld waarop
getoetst zal worden? Hoe kun je van mensen verwachten dat zij ideeën
aandragen zonder dat zij weten waarop deze getoetst zullen worden? Wanneer
zullen de toetsingscriteria bekend worden gemaakt? De heer Haverkamp stelt
voor om de inspraakperiode voor de inbreng van ideeën pas te starten
als die criteria daadwerkelijk vastgesteld zijn. De inspraaktermijn kan vervolgens
worden verkort. Een van de toetsingscriteria die nader uitgewerkt moeten worden,
is het begrip «mainport». Dat begrip speelt immers een belangrijke
rol in het Schipholbeleid. Hij verwoordt zijn zorgen over de facilitering
van het proces. Een invoerfoutje is immers zo gemaakt en een op het oog eenvoudige
vraag of parallel starten wel of niet mogelijk is, laat zich minder makkelijk
beantwoorden dan men in eerste instantie zou denken. Het zou voor betrokkenen
mogelijk moet zijn om voor de indiening van ideeën te «sparren»
met een onafhankelijke deskundige commissie.</al>
      <al>De heer Haverkamp steunt de gedachte dat de verantwoordelijkheid voor
de projectmatige aanpak bij het ministerie van Verkeer en Waterstaat ligt
en dat het vervolgens aan een onafhankelijke partij is om de binnengekomen
ideeën te beoordelen en te toetsen aan het toetsingskader. Het voorstel
om een onafhankelijke partij een voorstel te laten doen voor bundeling van
de voorstellen die aan het toetsingskader voldoen en die vervolgens in een
MER-procedure als alternatieven worden onderzocht, heeft echter niet zijn
instemming. Hij gaat ervan uit dat de staatssecretaris een advies van de onafhankelijke
partij ontvangt, dat zij vervolgens politieke keuzes maakt en dat zij na een
debat met de Kamer de MER-procedure start.</al>
      <al>De heer Haverkamp brengt de motie-Meijer in herinnering, waarin de regering
wordt verzocht om de mogelijkheid van uitruil tussen de verschillende luchtverontreinigende
stoffen, een vorm van saldering, toe te passen. Het is met de huidige stand
van de techniek immers niet reëel om te eisen dat vliegtuigen én
stiller worden én dat van alle luchtverontreinigende stoffen minder
wordt uitgestoten. De regering wil de motie-Meijer niet letterlijk uitvoeren,
omdat salderen een precedentwerking tot gevolg zou kunnen hebben voor andere
situaties in Nederland. De heer Haverkamp vindt deze motivatie niet voldoende.
Hoe wordt omgegaan met de resultaten van de onderzoeken die nu nog lopen,
zoals het slaapverstoringsonderzoek en het onderzoek naar externe veiligheid?
Worden de resultaten hiervan verwerkt in de toetsingscriteria? Krijgen de
indieners dan een kans om hun plannen tussentijds aan te passen?</al>
      <al>Vervolgens stelt de heer Haverkamp nog enkele vragen over de inhoud van
de evaluatie. Is er aandacht voor problemen die later zijn onderkend, bijvoorbeeld
het probleem van het grondlawaai? Wat is de rol van de CROS bij de evaluatie,
met name de rol bij de toetsing van het draagvlak? De CROS vertegenwoordigt
immers zeer veel verschillende instanties met verschillende belangen. In zijn
ogen zou de CROS voornamelijk moeten dienen als spreekbuis van de omgeving.
Is er overigens ruimte voor experimenten voordat ideeën daadwerkelijk
in beton worden gegoten? Wordt gedacht aan een overgangsperiode waarin de
uitwerking van bepaalde ideeën daadwerkelijk getoetst wordt?</al>
      <al>De heer Haverkamp wijst ten slotte op de in brede kring gehoorde klacht
over de inflexibiliteit van het huidige stelsel. Is het mogelijk om bepaalde
normen aan te passen als daarover overeenstemming bestaat?</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Van der Ham</nadruk> (D66) memoreert dat zijn
fractie indertijd tegen de Schipholwet heeft gestemd. De argumenten van toen
gelden eigenlijk nog steeds. Het in de motie-Baarda verwoorde uitgangspunt
wordt door zijn fractie nog steeds van harte omarmd.</al>
      <al>Het is van belang voor beide staatssecretarissen om een beetje afstand
te nemen van het verleden, van de manier waarop destijds met het Schipholdossier
is omgegaan. Wat dat betreft, geeft de goede toonzetting van de brieven aan
de Eerste Kamer hoop. Naar de mening van de heer Van der Ham kunnen heel veel
zorgen en klachten over het handelen van de overheid en van Schiphol worden
toegeschreven aan het gevoel van mensen dat zij in de afgelopen jaren bedonderd
zijn, dat zij niet serieus zijn genomen. Als mensen goed geïnformeerd
worden, zijn zij sneller geneigd om te accepteren wat er gebeurt. Er moet
verder enige flexibiliteit in het systeem zitten, teneinde het hoofd te kunnen
bieden aan bepaalde weersomstandigheden en marktontwikkelingen. Als er duidelijkheid
is, zijn mensen best bereid om een flexibel systeem te aanvaarden. Hoe kunnen
mensen beter geïnformeerd worden?</al>
      <al>De heer Van der Ham kan zich volledig vinden in de opmerking van de heer
De Krom dat de evaluatie van het Schipholbeleid consequenties kan hebben voor
het in de nota Ruimte voorgestelde beleid. Er moeten dus niet voorhand al
allerlei zaken worden vastgelegd. Ook hij vraagt meer informatie over het
begrip «mainport». Zijn er verder mogelijkheden om Schiphol
te helpen bij het weren van lawaaiige vliegtuigen? Is de regering bereid om
dat in internationaal verband aan te pakken. Het is hem ter ore gekomen dat
British Airways z'n meest lawaaiige vliegtuigen vooral op Schiphol laat landen,
zodat Schiphol zijn taks snel bereikt. Een dergelijke valse concurrentie is
natuurlijk uit den boze.</al>
      <al>Ook de heer Van der Ham hecht veel belang aan de inspraak. De CROS is
een goed inspraakorgaan, maar er moeten ook andere partijen bij betrokken
worden. Verder zou de inspraak op een wat creatievere manier moeten worden
ingevuld. De huidige manier van inspreken – de inspraakavond met de
ambtenaar achter de tafel en de boze zaal daartegenover – voldoet absoluut
niet.</al>
      <al>Hij stelt dat het nachtregime zou moeten worden verlengd tot 07.00 uur.
Er is bij de sector vooral sprake van onwil. Dit moet onderdeel uitmaken van
de evaluatie.</al>
      <al>De heer Van der Ham benadrukt tot slot dat er sprake moet zijn van een
gelijkwaardig beschermingsniveau. Ook flexibiliteit is van groot belang. «Eerlijkheid»
en «transparantie» zijn sleutelbegrippen in het Schipholbeleid.
Hij verwacht van beide staatssecretarissen dat zij open en eerlijk zullen
zijn.</al>
      <tuskop letat="vet">Het antwoord van de bewindslieden</tuskop>
      <al>De <nadruk type="vet">staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat</nadruk>
spreekt allereerst dank uit voor de positieve opmerkingen over het plan van
aanpak voor de evaluatie. De wet voorziet in een feitelijke evaluatie op basis
van de overgangsbesluiten. Het kabinet is echter van mening dat de discussie
over Schiphol in de afgelopen jaren een ruimere evaluatie vereist en heeft
dan ook voor een bredere opzet gekozen. Er wordt getoetst of in de praktijk
de in de wet beoogde bescherming wordt geboden (uitvoering motie-Baarda).
Verder wordt bekeken of het gekozen beleid voor Schiphol effectief is. Heeft
de luchtvaart binnen de milieuruimte de mogelijkheid om zich te ontwikkelen
en leiden de gestelde grenzen en regels tot beheersing van de overlast en
risico's? Bovendien roept het kabinet mensen op om met voorstellen voor mogelijke
verbeteringen van het Schipholbeleid te komen. Omdat van verschillende kanten
het signaal kwam dat een volledige uitvoering van de evaluatie door Verkeer
en Waterstaat het draagvlak voor het beleid niet ten goede zou komen, stelt
het kabinet voor om delen van die evaluatie door een externe onafhankelijke
partij te laten uitvoeren. De staatssecretaris kondigt aan eind september
met het toetsingskader te komen. Dan kan ook worden gediscussieerd over een
nader voorstel inzake de begeleiding van de evaluatie. Over de evaluatie is
overigens ook advies gevraagd aan een aantal bestuurskundigen.</al>
      <al>De staatssecretaris benadrukt dat met een onafhankelijke evaluatie wordt
beoogd om het vertrouwen ten aanzien van het proces te waarborgen. Voorts
moet men erop kunnen vertrouwen dat de ingebrachte voorstellen daadwerkelijk
worden beoordeeld. Zij draagt echter uiteindelijk de verantwoordelijkheid
voor de keuze die gemaakt wordt voor de trajecten 2 en 3: de beoordeling van
de beoogde werking van de wet- en regelgeving en de mogelijke verbeteringen
van het beleid. Dat zijn immers politieke keuzes.</al>
      <al>Voor de feitelijke evaluatie is al een toetsingskader voorhanden: de overgangsartikelen
in de Schipholwet, waarin is verwoord wat onder een gelijkwaardige bescherming
wordt verstaan. De Eerste Kamer heeft de zorg of de bescherming in de praktijk
wel goed zou zijn, indertijd verwoord in de motie-Baarda. Er is daarna, onder
meer in de Eerste Kamer, veel discussie geweest over de vraag of de toets
op de criteria in de Schipholwet wel de juiste uitvoering van deze motie is.
Ter voorkoming van een discussie over de juistheid van systemen of de interpretatie
van een motie is tijdens de begrotingsbehandeling in april 2004 aan de Eerste
Kamer gevraagd welke elementen gemist worden in de uitvoering van de motie,
zodat ook die in beeld kunnen worden gebracht bij de evaluatie. Op basis
van voorstellen van de Eerste Kamer zullen elementen aan het plan worden toegevoegd,
mits deze voorstellen haalbaar en uitvoerbaar zijn. De staatssecretaris gaat
ervan uit dat de discussie over de motie hiermee uit de wereld is. Zij roept
de Tweede Kamer overigens ook op om aan te geven welke elementen aan de evaluatie
zouden moeten worden toegevoegd.</al>
      <al>Er zal een toetsingskader worden ontwikkeld voor de beoordeling van de
effectiviteit en de mogelijke voorstellen voor verbetering van het beleid.
Er is indertijd in de Kamer gekozen voor een dubbeldoelstelling: de sector
moest kunnen groeien, maar dat moest dan wel gebeuren binnen de in 1990 vastgestelde
milieuruimte. Die groei zou mogelijk zijn door stiller, schoner en via andere
routes te vliegen. Uit de evaluatie zou kunnen blijken dat dit helemaal niet
mogelijk is. Ook zou de economische groei dusdanig kunnen zijn dat milieugrenzen
overschreden worden. In beide gevallen is dan de dubbeldoelstelling niet bereikt.
Om dat te kunnen meten, zijn objectieve criteria vereist. Ook de voorstellen
voor mogelijke verbeteringen van het Schipholbeleid moeten kunnen worden getoetst
aan de hand van objectieve criteria. Vooraf moet helder zijn waaraan voorstellen
worden getoetst, zodat geen valse verwachtingen ten aanzien van de uitkomsten
worden gewekt. De staatssecretaris benadrukt dat de politiek het laatste woord
heeft, dat de politiek altijd wijzigingen kan aanbrengen in het Schipholbeleid.
Dat is echter niet de essentie van de evaluatie, want daarmee worden alleen
maar de mogelijkheden in beeld gebracht. Vervolgens zijn het kabinet en de
Kamer aan zet.</al>
      <al>De staatssecretaris kondigt aan dat nog zal worden gezocht naar extra
budget om de bredere evaluatie te bekostigen. Het tweede en derde deel van
de evaluatie vereisen immers veel meer menskracht en deskundigheid dan de
in de wet voorziene feitelijke evaluatie. Er zal wel worden gewerkt met een
uitgavenplafond. Een en ander zal worden uitgewerkt in de Voorjaarsnota. Volgens
de wet moet drie jaar na inwerkingtreding van de Luchtvaartbesluiten, dus
op uiterlijk 20 februari 2006, worden geëvalueerd of de in de wet
beoogde bescherming ook daadwerkelijk wordt geboden. Deze eis geldt dus alleen
voor het feitelijke deel van de evaluatie. Het kabinet wil om praktische redenen
echter alle elementen van de evaluatie in de tijd bundelen, zodat één
integrale afweging kan worden gemaakt over het beleid en de wensen tot aanpassing.
Of vervolgens een wetswijziging nodig is en welk tijdpad daar dan bij hoort,
is nu nog niet aan te geven. Dat is uiteraard ook afhankelijk van de samenstelling
van toekomstige kabinetten en de politieke situatie van dat moment. De Kamer
zal snel een gedetailleerde planning krijgen waarbij inderdaad wordt teruggerekend
vanaf februari 2006. De Kamer wordt uiteraard ook tussentijds op de hoogte
gehouden van het proces.</al>
      <al>De staatssecretaris zal de diverse suggesties voor een onafhankelijke
beoordeling van voorstellen voor mogelijke verbeteringen van het Schipholbeleid
meenemen. Het is overigens niet te vermijden dat mensen teleurgesteld worden.
De CROS is niet alleen een bewonersplatform, maar een platform dat is opgericht
om bewoners en sector bij elkaar te brengen, opdat kan worden geprobeerd om
een bepaalde onenigheid onderling op te lossen voordat het Rijk als scheidsrechter
zou moeten optreden. De CROS moet niet worden gezien als de enige vertegenwoordiger
van de verschillende partijen. Iedereen kan inspreken en een eigen rol in
de evaluatie spelen. De regering ziet wel een belangrijke rol weggelegd voor
de CROS bij de evaluatie van het Schipholbeleid, vooral bij het indienen van
verbetervoorstellen die zowel door de luchtvaartsector als door de omgeving
worden gedragen. De CROS is daartoe expliciet uitgenodigd en heeft bijvoorbeeld
ook al aangegeven dat zij een rol wil spelen bij de wijziging van aan- en
uitvliegroutes. Ook de staatssecretaris is enigszins verbaasd over het verzoek
van de CROS om direct aan de Kamer te mogen adviseren. Navraag heeft inmiddels
geleerd dat deze ongewone gang van zaken te wijten is aan een wisseling in
de samenstelling van de CROS en dat er eigenlijk niets aan de
hand is. De CROS zal het moeten doen met de haar beschikbare menskracht. Dat
zal waarschijnlijk geen grote problemen opleveren, omdat de meeste voorstellen
door een eventueel nog op te zetten projectbureau of een andere instantie
zullen worden doorgerekend.</al>
      <al>De staatssecretaris onderkent de noodzaak van het in kaart brengen van
het institutionele complex rondom Schiphol en het bestuderen van de rol en
de organisatorische positie van de LVNL. De wijze waarop de luchtverkeersleiding
routes kiest, is een essentieel element van de evaluatie. Dat geldt eveneens
voor de wijze waarop de LVNL, Schiphol en de luchtvaartmaatschappijen met
elkaar omgaan. De Kamer zal overigens zo snel mogelijk een brief ontvangen
over het vervolgingsbeleid bij incidenten.</al>
      <al>Naar aanleiding van de vermeende berichten en geluiden over extra groei
voor Schiphol merkt de staatssecretaris op dat in de nota Ruimte is vastgelegd
dat in ieder geval niet moet worden gebouwd in een gebied waar een uitbreiding
van Schiphol beoogd is. Voorts moeten er niet nog meer huizen komen in bepaalde
hindergebieden, omdat de problemen dan alleen maar groter worden. Dit zal
uiteraard terugkomen bij de evaluatie.</al>
      <al>Ook de staatssecretaris is van mening dat communicatie en informatie essentieel
zijn voor een goed vertrouwen. De oorzaak van het verschijnsel dat bewoners
rondom Schiphol twee keer zoveel klagen als mensen in een vergelijkbare positie
elders in de wereld, moet zowel bij die mensen als bij de overheid worden
gezocht. Om te vermijden dat langs elkaar heen wordt gesproken, zal zowel
een objectieve als een subjectieve evaluatie moeten plaatsvinden. Voorstellen
voor een compensatie van ondervonden hinder zijn pas aan de orde als de evaluatie
uitwijst dat compensatie beter werkt dan de huidige maatregelen. De regering
zal in ieder geval geen nieuw hinderbeleid inbrengen gedurende de evaluatie.
Zij werkt via omwegen overigens wel mee aan de vorming van een hinderbeleid.</al>
      <al>De staatssecretaris deelt mee dat de nota van wijziging bij het wetsvoorstel
inzake het groepsrisico onlangs is teruggekomen van het Kabinet der Koningin.
Het wetsvoorstel zal zo spoedig mogelijk naar de Tweede Kamer gaan.</al>
      <al>Er is uiteraard ruimte voor aanpassing van bepaalde normen, aan- en uitvliegroutes
en het handhavingskader als daarover overeenstemming bestaat tussen de betrokken
partijen. Maatschappijen worden op grond van Europese regels gestraft voor
het vliegen met lawaaiige vliegtuigen. Als British Airways veel van dergelijke
vliegtuigen op Schiphol laat landen, heeft die maatschappij daar zelf ook
last van. Dan zijn ze immers snel uitgevlogen. De formulering van het kabinetsstandpunt
over het nachtregime maakt deel uit van de discussie over het slaapverstoringsonderzoek.
De Kamer zal in het najaar worden geïnformeerd over de resultaten van
dat onderzoek. Verder spelen economische aspecten een rol bij de keuze voor
een bepaald nachtregime.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer</nadruk> kan zich, wat de milieunormen betreft, volledig
vinden in de door staatssecretaris Schulz gegeven interpretatie van de motie-Baarda
en de wijze waarop die normen in de besluiten verwoord zijn. De milieunormen
in deze discussie zijn hard en spelen een belangrijke rol in de evaluatie.
Als dat niet zo zou zijn, zou dat eerlijk en open gezegd worden.</al>
      <al>Hij erkent het belang van het verschil tussen de fysieke geluidsbelasting
en de hinderbeleving. Uit alle onderzoeken blijkt dat elementen als openheid,
transparantie en betrokkenheid van grote invloed zijn op de hinderbeleving.
Die zaken worden dan ook zeer serieus genomen. Hij hoopt dat alle partijen
in het proces deze houding zullen aannemen.</al>
      <al>Ook de staatssecretaris heeft zich verbaasd over krantenkoppen dat, in
samenhang met de nota Ruimte, Schiphol meer ruimte zou krijgen. In de nota
Ruimte is een ruimtelijke vertaling van milieunormen gegeven. Voorts
is een eind gemaakt aan de «knollen en citroenen»-discussie. Het
kan immers niet zo zijn dat iedereen zich keurig houdt aan de geluids- en
veiligheidsnormen voor Schiphol, maar dat gemeenten vervolgens die ruimte
aan de andere kant weer volbouwen. Als men kiest voor het volvliegen van de
beschikbare ruimte, moet die niet weer beperkt worden door woningbouw. Er
is derhalve een lijn getrokken in de sfeer van «no regret». Die
contour kan worden ingevuld naar aanleiding van de bevindingen van de commissie-Eversdijk
met betrekking tot het buitengebied, de resultaten van het slaapverstoringsonderzoek
en de mogelijke gevolgen daarvan voor de ruimtelijke inrichting, en de externe
veiligheid. De regering hoopt dit najaar met een nieuwe vorm van gebiedsgericht
groepsrisico te komen, waarbij het groepsrisico wordt toegespitst op de echte
probleemgebieden. Dat vraagt om een meer verfijnde dataverzameling. Ook dat
nieuwe beleid kan consequenties hebben voor de ruimtelijke inrichting.</al>
      <al>De staatssecretaris memoreert ten slotte dat de motie-Meijer in 2002 is
ingediend, omdat bij de behandeling van de twee ontwerp-besluiten inzake Schiphol
bleek dat er knelpunten waren met betrekking tot de uitstoot van een aantal
stoffen. In de motie wordt verzocht om de mogelijkheid van uitruil tussen
de verschillende luchtverontreinigende stoffen, dus om een vorm van saldering.
De regering heeft er echter voor gekozen om meer flexibiliteit in de grenswaarden
voor de uitstoot van luchtverontreiniging te brengen. De evaluatie zal moeten
uitwijzen of die grenzen voldoende zijn geweest. Er wordt in het broeikasbeleid
inderdaad met equivalenten gewerkt. In dat beleid is echter sprake van een
eenduidig milieudoel: het minimaliseren van het broeikaseffect. Dat is niet
het geval als wordt gesaldeerd met andere stoffen. Dan is er geen sprake van
eenduidige effecten. Een principiële discussie over saldering in het
milieubeleid zal echter op een ander moment moeten worden gevoerd.</al>
      <tuskop letat="vet">Nadere gedachtewisseling</tuskop>
      <al>De heer <nadruk type="vet">De Krom</nadruk> (VVD) is enigszins teleurgesteld
over het antwoord van de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat over de
hinderbeleving. Het zou geen goede zaak zijn als het ministerie, in afwachting
van ideeën van anderen, anderhalf jaar achterover leunt. Hij pleit voor
een proactieve rol van het ministerie op dit gebied.</al>
      <al>Hij begrijpt de redenering van de staatssecretaris van VROM niet over
de motie-Meijer en de onderlinge uitwisselbaarheid van stoffen. Wat is het
verschil tussen hetgeen in het klimaatbeleid ten aanzien van broeikasgassen
gebeurt en de redenering die hier wordt gevolgd?De staatssecretaris wil in
feite nog anderhalf jaar wachten met de motie-Meijer. Ook dat zou geen goede
zaak zijn.</al>
      <al>De heer De Krom concludeert dat de meerderheid van de woordvoerders vindt
dat het management van het hele project bij het ministerie moet liggen. Hij
blijft van mening dat de staatssecretaris ook moet kunnen worden aangesproken
op de uiteindelijke keuze van de verbetervoorstellen. Die verantwoordelijkheid
ligt bij haar, en niet bij een onafhankelijke commissie. Er zou wel een begeleidingscommissie
kunnen worden ingesteld om een goed verloop van het proces te waarborgen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Verdaas</nadruk> (PvdA) erkent dat de staatssecretaris
uiteindelijk altijd verantwoordelijk is voor de toetsing van ideeën.
Mensen moeten erop kunnen vertrouwen dat hun ideeën op een fatsoenlijke
manier worden meegenomen. Hij pleit nogmaals voor de instelling van een onafhankelijke
commissie die het proces bewaakt en bij wie mensen en instanties met hun verhaal
terecht kunnen.</al>
      <al>Hij vindt het prima dat de staatssecretaris de Eerste en Tweede Kamer
oproept om aan te geven welke elementen gemist worden bij de uitvoering van
de motie-Baarda, zodat ook die in beeld kunnen worden gebracht bij
de evaluatie. In navolging van deze oproep roept hij mensen en instanties
op om hun opvattingen daarover door te geven aan de Kamerleden die hiermee
bezig zijn.</al>
      <al>De heer Verdaas zou graag zien dat alleen maatschappijen die met stille
en zuinige vliegtuigen op Schiphol landen, ook profiteren van de daardoor
verkregen extra geluidsruimte. Is het mogelijk om maatschappijen op die manier
te belonen voor hun goede gedrag?</al>
      <al>Hij doet tot slot de suggestie om de kosten van de invoerfout op de sector
te verhalen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Duyvendak</nadruk> (GroenLinks) vestigt de
aandacht op de openbare gesprekken die thans door de commissie-Duivesteijn
worden gevoerd, en vraagt zich af of een evaluatie van het Schipholbeleid
zoals dat in de afgelopen periode door Verkeer en Waterstaat is gevoerd, niet
een mooi startschot voor deze evaluatie zou zijn. Anders komt er misschien
over zo'n vier jaar bijvoorbeeld een commissie-De Krom die alle spelers naar
de Kamer roept om hen alsnog aan de tand te voelen. Kan het ministerie niet
gewoon een voorschot nemen op zo'n parlementair onderzoek en zijn eigen beleid
evalueren? Enige zelfreflectie komt wellicht ook het vertrouwen in de regio
ten goede.</al>
      <al>De opmerkingen over de motie-Baarda hebben enige verwarring gewekt. Er
wordt enerzijds gezegd dat er een feitelijk kader is en dat de normen hard
zijn. Als daarmee wordt gezegd dat alleen wordt getoetst of de geboden bescherming
gelijk is aan het niveau van de beoogde bescherming in de overgangsartikelen,
heeft de regering een groot probleem met de fractie van GroenLinks. Dat was
immers niet de essentie van de motie-Baarda, het was niet de intentie van
de Kamer en het was indertijd ook niet de bedoeling van minister Netelenbos.
Zij heeft gezegd dat in de evaluatie sprake zou zijn van een toets aan de
bescherming zoals die is beloofd in de PKB. Anderzijds roept de staatssecretaris
op om aan te geven welke elementen nog gemist worden bij de uitvoering van
de motie. Als de Kamer suggesties op dat gebied zou doen, worden die elementen
dan ook daadwerkelijk meegenomen in de evaluatie? Of vindt er een schifting
plaats en wordt daar vervolgens over verder gesproken?</al>
      <al>De heer Duyvendak wijst nogmaals op het ontbreken van richtlijnen voor
een MER. De Commissie voor de Milieueffectrapportage dient al aan het begin
van het proces te worden ingeschakeld.</al>
      <al>Op de vraag of de milieugrenzen tijdens de evaluatie ter discussie staan,
heeft de staatssecretaris gezegd dat politici altijd andere grenzen kunnen
stellen. Dat is waar, maar het kabinet moet uitspreken dat het niet de intentie
heeft om bij deze evaluatie de grenzen ter discussie te stellen.</al>
      <al>De heer Duyvendak roept de staatssecretarissen op om extra geld ter beschikking
te stellen aan bewonersgroepen en -organisaties, zodat zij goed uitgewerkte
verbetervoorstellen kunnen aandragen. Hij ziet graag dat in een volgende versie
van het plan van aanpak niet alleen de CROS maar ook afzonderlijke partijen,
zoals bewonersorganisaties, gemeenten en natuur- en milieuorganisaties worden
genoemd.</al>
      <al>Hij wijst ten slotte op de belangrijke rol van de commissie-Eversdijk
in het project. Uit de brief van eind september moet blijken dat het gehele
traject in goed overleg met deze CDV tot stand is gekomen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Haverkamp</nadruk> (CDA) constateert dat het
belangrijkste document eind september zal komen. Daarin worden de wijze van
evaluatie en het toetsingskader beschreven.</al>
      <al>Hij benadrukt nogmaals dat een projectbureau bij Verkeer en Waterstaat
het proces moet bewaken. Er is voorts een belangrijke rol voor de commissie-Eversdijk
bij de uitvoering van de motie-Baarda. Er moet verder een onafhankelijke commissie
komen die beoordeelt of ideeën van mensen voldoen aan het toetsingskader.
Daarna vindt een politieke afweging plaats. Op dat moment kan de Kamer in
debat gaan met de staatssecretaris en het proces eventueel nog
bijsturen, zodat zij niet eind 2005/begin 2006 met iets geconfronteerd wordt
wat niet aan de verwachtingen voldoet.</al>
      <al>De heer Haverkamp wijst er ten slotte op dat het vooral vrijwilligers
zullen zijn die zich inspannen voor het Schipholdossier. Het is een zeer ingewikkelde
materie. Als deze mensen zouden kunnen «sparren» met deskundigen,
komt dat de verbetervoorstellen zeker ten goede.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De heer <nadruk type="vet">Van der Ham</nadruk> (D66) heeft behoefte aan
een terugblik van het ministerie op de periode voorafgaand aan deze wet. Welke
lessen kunnen daaruit worden getrokken? Daarmee kan een frisse start worden
gemaakt en kan veel krediet worden verdiend. Deze terugblik zou kunnen worden
meegestuurd met de brief van eind september inzake het toetsingskader.</al>
      <al>Hij uit nogmaals zijn ongenoegen over de inspraakavonden over grote infrastructurele
projecten. Deze avonden worden meestal ervaren als een moeras van kruipend
ongenoegen. Een goede inspraak is een kunst op zichzelf. Er moet serieus worden
nagedacht over de vorm waarin mensen kunnen inspreken.</al>
      <al>Hij meent ten slotte dat maatschappijen als British Airways opzettelijk
lawaaiige vliegtuigen op Schiphol laten landen om de KLM en andere maatschappijen
die goede investeringen doen, uit de markt te drukken. Daarmee zijn andere
vliegvelden in het voordeel.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat</nadruk>
brengt in herinnering dat de Kamer er bewust voor heeft gekozen om het plan
van aanpak voor de evaluatie van het Schipholbeleid als een concept te behandelen.
De Kamer wilde geen kant en klaar voorstel, maar wilde nog invloed kunnen
uitoefenen op het uiteindelijke stuk. Van de aangedragen punten en gemaakte
opmerkingen wordt uiteraard goede nota genomen.</al>
      <al>Naar aanleiding van de teleurstelling van de heer De Krom over het hinderbeleid
erkent de staatssecretaris dat subjectieve beleving van groot belang is en
dat via hinderbeleid een en ander kan worden opgelost. Handhaving en compensatie
zullen echter altijd op basis van objectieve gegevens moeten plaatsvinden.
Het ministerie is terughoudend in het doen van voorstellen voor hinderbeleid,
omdat het al een zware taak heeft aan de uitvoering van het isolatieproject.
Er wordt wel geprobeerd om via omwegen, bijvoorbeeld met onderzoek of door
een subsidie, iets aan hinderbeleid te doen, maar het is ook aan de sector
om activiteiten te ondernemen die iets extra's toevoegen op dat gebied. Degene
die de overlast veroorzaakt, moet er ook maar voor zorgen dat die overlast
zoveel mogelijk wordt weggenomen.</al>
      <al>De staatssecretaris meent dat bij een zelfevaluatie ook de rol van de
Tweede Kamer bij de totstandkoming van de wet zou moeten worden betrokken.
De Tijdelijke Commissie Infrastructuur neemt ook beide elementen mee. Dat
maakt het werk van deze commissie ook zo interessant. De staatssecretaris
stelt voor om tijd, aandacht en geld te concentreren op de werkelijke evaluatie
van het Schipholbeleid en met elkaar te werken aan een nieuw wetsvoorstel.
Een terugkijkexercitie is niet nodig. Zij verwacht wel dat gedurende de evaluatie
veel boven tafel zal komen over de wijze waarop mensen dingen ervaren hebben.
Dat moet goed gedocumenteerd worden. Daarmee wordt voor een deel al voldaan
aan de wens van een zelfevaluatie.</al>
      <al>De staatssecretaris deelt mee dat er naast een totale geluidsruimte ook
heffingen per vliegtuig zijn waarbij de hoogte afhankelijk is van de geluidszwaarte.
Zij heeft in Europees verband al eerder gepleit voor de mogelijkheid van het
belonen van maatschappijen die met stillere en schonere vliegtuigen werken.
Er is in internationaal verband nog een aantal andere grote luchtvaartproblemen
op te lossen, maar het is zeker een interessant onderwerp. De regering zal
proberen om dat op de Europese agenda te houden.</al>
      <al>De Commissie voor de Milieueffectrapportage heeft inderdaad een belangrijke
rol, niet alleen aan het einde van het traject maar ook bij de startnotitie.
Deze rol is formeel vastgelegd in de wet. Zij toetst of de juiste milieueffecten
in kaart worden gebracht maar ook of de milieueffecten op de juiste wijze
in kaart zijn gebracht. Er heeft al overleg plaatsgevonden met de commissie,
omdat zij heeft aangegeven meer te willen doen rond de evaluatie. Daarover
wordt nu verder gesproken. Er zal worden getracht om in de septemberbrief
meer informatie te geven over de rol van de Commissie voor de Milieueffectrapportage.</al>
      <al>De staatssecretaris meent naar aanleiding van de opmerkingen over de inspraakavonden
dat zou moeten worden gedacht aan inloopavonden waarbij ook deskundigen aanwezig
zijn die op dat moment hun expertise kunnen uitlenen aan bewoners of aan andere
organisaties. Dan kunnen verwachtingen worden uitgewisseld en kunnen ook mensen
worden geholpen om hun ideeën verder uit te werken. Inspraak blijft een
zeer moeilijk iets, omdat mensen vaak de verwachting hebben dat inspraak leidt
tot verandering. Dat is natuurlijk niet altijd het geval. Het ministerie heeft
een speciaal inspraakpunt in het leven geroepen om hoorzittingen, inloop-,
informatie- en inspraakavonden te begeleiden, maar het is en blijft ingewikkeld.
Het enige wat kan worden gedaan, is zo goed en helder mogelijk communiceren.
Het is nog niet duidelijk of aparte budgetten beschikbaar zullen worden gesteld
voor bewoners of andere groepen. Eerst moet helder worden wat de totale evaluatie
ongeveer gaat kosten.</al>
      <al>De staatssecretaris beoogt steeds te zeggen dat de motie-Baarda feitelijk
wordt aangehouden. Zij wil af van de discussie rond die motie. Met de motie
wordt eigenlijk een beetje gesuggereerd alsof iets verzwegen wordt, alsof
iets buiten de orde gelaten wordt. Daarom is de Eerste Kamer uitgedaagd om
aan te geven welke elementen gemist worden, zodat ook die eventueel in beeld
kunnen worden gebracht bij de evaluatie. Die oproep geldt uiteraard ook voor
de Tweede Kamer.</al>
      <al>De staatssecretaris stelt tot slot dat de milieugrenzen en het groeiperspectief
bij de evaluatie niet ter discussie staan. Het is aan de politiek om in een
later stadium eventueel de wet aan te passen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">staatssecretaris van Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer</nadruk> geeft nogmaals aan dat de regering niet
heeft gekozen voor saldering maar voor een ander oplossing. De vraag of het
probleem daarmee ook opgelost is, maakt onderdeel uit van de evaluatie. Daarnaast
speelt het meer algemene principe of salderen in het milieubeleid wel wenselijk
is. Het gaat met betrekking tot CO<inf>2</inf> om een aantal stoffen die wetenschappelijk
heel gemakkelijk om te zetten zijn in equivalenten voor CO<inf>2</inf>. Men
praat bij andersoortige stoffen echter over heel verschillende effecten. Zo
is de ene stof van belang voor verzuring, de andere voor gezondheid en weer
een andere voor giftigheid. Dat maakt het veel lastiger. De discussie over
saldering in het milieubeleid zou nader kunnen worden gevoerd in een overleg
over het nieuwe instrumentarium voor het milieubeleid.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De <nadruk type="vet">voorzitter</nadruk>: Er is een aantal toezeggingen
door de bewindslieden gedaan. 1. Er komt eind september een nadere brief over
de evaluatiewijze en het toetsingskader. 2. Voor 20 februari 2006 zal
de evaluatie worden afgerond. 3. Er komt nog een brief over het vervolgingsbeleid naar aanleiding van vliegincidenten. 4. Dit najaar zal er nog nadere
informatie komen over zowel het groepsrisico als het probleem van de slaapverstoring.</al>
      <ondtek>
        <functie>De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,</functie>
        <naam>Atsma</naam>
        <functie>De voorzitter van de vaste commissie voor Volkshuisvesting, Ruimtelijke
Ordening en Milieubeheer,</functie>
        <naam>Buijs</naam>
        <functie>De griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,</functie>
        <naam>Roovers</naam>
      </ondtek>
    </stuk>
  </body>
  <voetnoot id="v1.1" nr="1">
    <al>Samenstelling:</al>
    <al>Leden: Duivesteijn (PvdA), Dijksma (PvdA), Hofstra (VVD), ondervoorzitter,
Timmermans (PvdA), Van Bommel (SP), Van der Staaij (SGP), Oplaat (VVD), Geluk
(VVD), Atsma (CDA), voorzitter, Dijsselbloem (PvdA), Depla (PvdA), Van As
(LPF), Van Gent (GroenLinks), Duyvendak (GroenLinks), Bruls (CDA), Gerkens
(SP), Van Lith (CDA), Van Hijum (CDA), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
Mastwijk (CDA), Boelhouwer (PvdA), Dubbelboer (PvdA), De Krom (VVD), Hermans
(LPF), Dezentjé Hamming (VVD) en Haverkamp (CDA).</al>
    <al>Plv. leden: Heemskerk (PvdA), Samsom (PvdA), Snijder-Hazelhoff (VVD),
Smeets (PvdA), De Ruiter (SP), Slob (ChristenUnie), Aptroot (VVD), Szabó
(VVD), Hessels (CDA), Van Dijken (PvdA), Waalkens (PvdA), Herben (LPF), Vos
(GroenLinks), Halsema (GroenLinks), Ten Hoopen (CDA), Vergeer (SP), Van Haersma
Buma (CDA), Buijs (CDA), Jager (CDA), Bakker (D66), Van Winsen (CDA), Van
Dam (PvdA), Verdaas (PvdA), Van Beek (VVD), Van den Brink (LPF), Luchtenveld
(VVD) en De Pater-van der Meer (CDA).</al>
  </voetnoot>
  <voetnoot id="v1.2" nr="2">
    <al>Samenstelling:</al>
    <al>Leden: Duivesteijn (PvdA), Hofstra (VVD), Buijs (CDA), voorzitter, Schreijer-Pierik
(CDA), Van Gent (GroenLinks), Geluk (VVD), Veenendaal (VVD), Dijsselbloem
(PvdA), ondervoorzitter, Snijder-Hazelhoff (VVD), Depla (PvdA), Van Oerle-van
der Horst (CDA), Van As (LPF), Van den Brink (LPF), Van Bochove (CDA), De
Ruiter (SP), Duyvendak (GroenLinks), Huizinga-Heringa (ChristenUnie), Koopmans
(CDA), Spies (CDA), Van Lith (CDA), Van der Ham (D66), Van Velzen (SP), Timmer
(PvdA), De Krom (VVD), Verdaas (PvdA), Kruijsen (PvdA) en Samsom (PvdA).</al>
    <al>Plv. leden: Crone (PvdA), Dezentjé Hamming (VVD), Mastwijk (CDA),
Ormel (CDA), Halsema (GroenLinks), Luchtenveld (VVD), Oplaat (VVD), Boelhouwer
(PvdA), Örgü (VVD), Dubbelboer (PvdA), Hessels (CDA), Kraneveldt
(LPF), Varela (LPF), Ten Hoopen (CDA), Vergeer (SP), Vos (GroenLinks), Van
der Staaij (SGP), Vietsch (CDA), Sterk (CDA), Haverkamp (CDA), Koser-Kaya
(D66), Gerkens (SP), Verbeet (PvdA), Balemans (VVD), Waalkens (PvdA), Van
Heteren (PvdA) en Wolfsen (PvdA).</al>
  </voetnoot>
</kamerwrk>