Vergaderjaar 2025-2026 Eerste Kamer der Staten-Generaal 1 Kamerstukken 29 023 Voorzienings- en leveringszekerheid energie AW VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG Vastgesteld 1 september 2026 De vaste commissie voor Economische Zaken / Klimaat en Groene Groei1Samenstelling:Van Aelst-den Uijl (SP), Van Ballekom (VVD), Baumgarten (JA21), Beukering (Fractie-Beukering), Bovens (CDA), Crone (GroenLinks-PvdA), Dessing (FVD), Van Gasteren (Fractie-Van Gasteren), Van der Goot (OPNL), Van Gurp (GroenLinks-PvdA), Holterhues (ChristenUnie), Karaaslan (D66), Kluit (GroenLinks-PvdA) (voorzitter), Kroon (BBB), Van Langen-Visbeek (BBB) (ondervoorzitter), Van Meenen (D66), Panman (BBB), Perin-Gopie (Volt), Petersen (VVD), Van Rooijen (50PLUS), Van de Sanden (Fractie-Van de Sanden), Schalk (SGP), Steenkamp (CDA), Straus (VVD), Van Strien (PVV), Thijsssen (GroenLinks-PvdA), Visseren-Hamakers (Fractie-Visseren-Hamakers), Walenkamp (Fractie-Walenkamp) heeft schriftelijk overleg gevoerd met de Minister van Klimaat en Groene Groei over toetsingskader garantie verlenging LNG-terminal Eemshaven (EET). Bijgaand brengt de commissie hiervan verslag uit. Dit verslag bestaat uit:

• De uitgaande brief van 1 juli 2026.

• De antwoordbrief van 28 augustus 2026.

De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken / Klimaat en Groene Groei, Karthaus BRIEF VAN DE VOORZITTER VAN DE VASTE COMMISSIE VOOR ECONOMISCHE ZAKEN / KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Minister van Klimaat en Groene Groei Den Haag, 1 juli 2026 De leden van de vaste commissie voor Economische Zaken / Klimaat en Groene Groei hebben met belangstelling kennisgenomen van uw brief van 28 mei 2026 betreffende het toetsingskader voor een garantie op de verlenging van de drijvende LNG terminal in de Eemshaven.2Kamerstukken I 2025/26, 29 023, AS. De leden van de fracties van de PvdD en SP hebben naar aanleiding daarvan een aantal gezamenlijke vragen en opmerkingen. Vragen en opmerkingen van de leden van de fracties van de PvdD en SP De fractieleden van de PvdD en SP vragen of u kunt aangeven hoeveel procent van het LNG dat via de EET-terminal wordt geïmporteerd momenteel afkomstig is uit de Verenigde Staten, en hoe deze afhankelijkheid zich naar verwachting zal ontwikkelen bij verlenging van de terminal tot 2036? Erkent u dat een groot deel van het Amerikaanse LNG wordt gewonnen door middel van schaliegaswinning (fracking), een techniek die gepaard gaat met aanzienlijke milieu-, natuur- en gezondheidsrisico’s? Zo ja, hoe verhoudt het verstrekken van een staatsgarantie voor de verlenging van de LNG-terminal zich tot de Nederlandse klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen? Is het correct dat een groot deel van de Amerikaanse LNG die naar Nederland wordt geëxporteerd afkomstig is uit de Permian Bassin, die bekend staat wegens zijn grote methaanlekken?3New Scientist, 23 april 2020, «»Ruimte-instrument Tropomi onthult grote methaanlekken in Amerikaans olieveld», te raadplegen op: Ruimte-instrument TROPOMI onthult grote methaanlekken in Amerikaans olieveld - New Scientist? Heeft u een analyse gemaakt van de broeikasgasuitstoot over de gehele keten van LNG-import, inclusief methaanlekken bij winning, transport en hervergassing, en hoe verhoudt deze uitstoot zich tot alternatieve investeringen in energiebesparing, elektrificatie en hernieuwbare energie? Bent u bekend met het rapport van professor Howarth van de Cornwell University uit 2024 die berekende dat Amerikaans LNG als brandstof voor Europese elektriciteitscentrales over een periode van 20 jaar 28 procent slechter voor het klimaat is dan binnenlandse productie en gebruik van steenkool, en dat daarmee de vermeende klimaatvoordelen van LNG teniet worden gedaan?4Energy Science & Engineering, 3 oktober 2024, «The greenhouse gas footprint of liquefied natural gas (LNG) exported from the United States», te raadplegen op: Howarth_LNG_assessment_preprint_in_press.pdf) Zo ja, kunt u daarop reflecteren? Hoe verhoudt de voorgenomen verlenging van de LNG-terminal tot 2036 zich tot de nationale klimaatdoelen, de afbouw van fossiele subsidies en de verplichtingen die voortvloeien uit de Klimaatwet? Deelt u de opvatting dat investeringen in nieuwe fossiele infrastructuur het risico vergroten op langdurige afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en daarmee de energietransitie kunnen vertragen? Zo nee, waarom niet? Heeft u alternatieven voor het sluiten van de EET-terminal in de Eemshaven onderzocht? Zoals extra energiebesparing, versnelling van duurzame energieproductie en verplichte vermindering van de gasvraag door de industrie? Waarom kiest u ervoor om met een garantie van 90 miljoen euro publieke middelen in te zetten voor het verlengen van fossiele infrastructuur tot 2036, terwijl deze middelen ook zouden kunnen worden ingezet om de afhankelijkheid van geïmporteerd fossiel gas structureel te verminderen? Kunt u aangeven of u met de regering van de Verenigde Staten in overleg bent getreden over een financiële bijdrage aan de kosten die Nederland maakt als gevolg van de huidige geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, waaronder de gevraagde staatsgarantie van 90 miljoen euro voor de verlenging van de EET LNG-terminal? Zo nee, waarom niet? Hoe beoordeelt u het feit dat Nederlandse belastingbetalers mogelijk financieel risico lopen voor het in stand houden van LNG-importcapaciteit, terwijl de Verenigde Staten niet alleen een belangrijke geopolitieke rol spelen in de huidige situatie in het Midden-Oosten, maar ook economisch profiteren van de gestegen export van LNG naar Europa?5NOS, «Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak», te raadplegen op: Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak. Bent u bereid te onderzoeken of een deel van de financiële risico’s en kosten die voortvloeien uit de huidige geopolitieke situatie en de daaruit volgende noodzaak tot verlenging van de LNG-terminal kan worden gedeeld met of verhaald op de Verenigde Staten? Zo nee, waarom niet? De leden van de vaste commissie voor Economische Zaken / Klimaat en Groene Groei zien uw reactie met belangstelling tegemoet en ontvangen deze graag uiterlijk op 1 september 2026, zodat deze in de eerste commissievergadering na het zomerreces behandeld kan worden. De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken / Klimaat en Groene Groei, S.M. Kluit BRIEF VAN DE MINISTER VAN KLIMAAT EN GROENE GROEI Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 28 augustus 2026 Hierbij stuurt het kabinet u de beantwoording op de vragen van de fracties PvdD en SP naar aanleiding van de brief van 28 mei jl. betreffende het toetsingskader voor een garantie op de verlenging van de drijvende LNG-terminal in de Eemshaven.6Kamerstukken I 2025/26, 29 023, AS. De Minister van Klimaat en Groene Groei, S. van Veldhoven – van der Meer 181635 1 Kunt u aangeven hoeveel procent van het LNG dat via de EET-terminal wordt geïmporteerd momenteel afkomstig is uit de Verenigde Staten, en hoe deze afhankelijkheid zich naar verwachting zal ontwikkelen bij verlenging tot 2036? Antwoord EemsEnergyTerminal (EET) laat weten dat 89% van LNG dat werd geïmporteerd via de terminal in de eerste helft van 2026 afkomstig was uit de Verenigde Staten (VS). Het kabinet kan geen sluitende uitspraken doen over het aandeel LNG uit de VS dat in de komende jaren via EET in Nederland zal worden geïmporteerd. De toekomstige herkomst van LNG wordt bepaald door de importcontracten van partijen die capaciteit hebben geboekt bij de importterminals in Nederland. Zij kunnen LNG inkopen over de hele wereld. Bij deze inkoop spelen naast contracten ook prijsontwikkelingen, geopolitieke ontwikkelingen en de beschikbaarheid van LNG uit producerende landen een rol. Echter, het is aannemelijk dat het aandeel LNG uit de VS groot blijft. 2 Erkent u dat een groot deel van het Amerikaanse LNG wordt gewonnen door middel van schaliegaswinning (fracking), een techniek die gepaard gaat met aanzienlijke milieu-, natuur- en gezondheidsrisico’s? Zo ja, hoe verhoudt het verstrekken van een staatsgarantie voor de verlenging van de LNG-terminal zich tot de Nederlandse klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen? Antwoord De garantieregeling voor de verlenging van EET is gericht op het operationeel houden van voldoende LNG-importcapaciteit in Nederland als essentiële randvoorwaarde voor de leveringszekerheid en weerbaarheid van het energiesysteem. De garantieregeling heeft geen betrekking op de herkomst van het LNG. Dit neemt niet weg dat LNG een fossiele energiedrager is en dat de winning, productie en het transport ervan gevolgen hebben voor het klimaat en het milieu. Zo is een deel van het LNG afkomstig uit de VS inderdaad geproduceerd uit schaliegasvelden. Het National Plan Energiesysteem (NPE) laat echter zien dat aardgas tot 2036 een dalend maar belangrijk onderdeel is van onze energievoorziening. De nationale gaswinning is ondertussen gedaald. Daarom is het belangrijk voor de leveringszekerheid, om import- infrastructuur via zowel pijpleidingen als schepen te verzekeren. De EET terminal is in hierbij van belang. De garantieregeling moet worden bezien in de context van de bredere transitie naar een klimaatneutrale energievoorziening. Het kabinet zet in op de afbouw van het gebruik van fossiele brandstoffen en op de ontwikkeling van hernieuwbare energie, energiebesparing en andere duurzame alternatieven. 3 Is het correct dat een groot deel van de Amerikaanse LNG die naar Nederland wordt geëxporteerd afkomstig is uit de Permian Bassin, die bekend staat wegens zijn grote methaanlekken?7New Scientist, 23 april 2020, «Ruimte-instrument Tropomi onthult grote methaanlekken in Amerikaans olieveld», te raadplegen op: Ruimte-instrument TROPOMI onthult grote methaanlekken in Amerikaans olieveld - New Scientist. Antwoord In mijn beantwoording van 12 juni 2026 op de vragen van het Tweede Kamerlid Van den Berg (JA21)8Kamerstukken II 2026, Antwoord op vragen van het lid Van den Berg over het voordeel van meer gebruik van steenkolen ten opzichte van geïmporteerd gas | Tweede Kamer der Staten-Generaal. over het voordeel van meer gebruik van steenkolen ten opzichte van geïmporteerd gas ben ik uitgebreid ingegaan op de herkomst van LNG en de winning ervan uit schaliegasvelden. Hierin heb ik aangegeven dat in Nederland circa 1/3^e deel van het aanbod van gas afkomstig is van LNG, waarvan sinds 2023 circa gemiddeld 71% afkomstig is uit de Verenigde Staten. Het overgrote deel (78% in 2023) van het totaal geproduceerde gas in de VS wordt gewonnen uit schaliegasvelden9United States, Energy Information Administration (EIA); raadpleegbaar via: How much shale gas is produced in the United States? - Frequently Asked Questions (FAQs) - U.S. Energy Information Administration (EIA).. Het is niet mogelijk om precies te bepalen hoeveel van de geïmporteerde Amerikaanse LNG afkomstig is uit schaliegasvelden, waaronder het Permian Bassin. De reden is dat in de VS het schaliegas gemengd wordt in het gasnet met conventioneel gas. 4 Heeft u een analyse gemaakt van de broeikasgasuitstoot over de gehele keten van LNG-import, inclusief methaanlekken bij winning, transport en hervergassing, en hoe verhoudt deze uitstoot zich tot alternatieve investeringen in energiebesparing, elektrificatie en hernieuwbare energie? Antwoord Nee, dat heb ik niet. Wat betreft de verhouding van broeikasgasuitstoot over de gehele keten van LNG versus alternatieve investeringen in energiebesparing, elektrificatie en hernieuwbare energie, zal de broeikasgasuitstoot doorgaans lager zijn bij alternatieve investeringen in energiebesparing en hernieuwbare energie (met elektrificatie). Daarom zet het kabinet ook volop in op energiebesparing, elektrificatie en hernieuwbare energie. 5 Bent u bekend met het rapport van professor Howarth van de Cornwell University uit 2024 die berekende dat Amerikaans LNG als brandstof voor Europese elektriciteitscentrales over een periode van 20 jaar 28 procent slechter voor het klimaat is dan binnenlandse productie en gebruik van steenkool, en dat daarmee de vermeende klimaatvoordelen van LNG teniet worden gedaan?10Energy Science & Engineering, 3 oktober 2024, «The greenhouse gas footprint of liquefied natural gas (LNG) exported from the United States», te raadplegen op: Howarth LCA LNG exports from the US. Zo ja, kunt u daarop reflecteren? Antwoord Zoals hierboven aangeven ben ik in mijn beantwoording van 12 juni 2026 op de Kamervragen van het Tweede Kamerlid Van den Berg (JA21) ingegaan op vragen over het voordeel van meer gebruik van steenkolen ten opzichte van geïmporteerd gas. Het IEA stelt dat de klimaatimpact van steenkool aanzienlijk hoger is dan de impact van aardgas.11IEA: Assessing Emissions from LNG Supply and Abatement Options, te raadplegen op: Assessing emissions from LNG supply and abatement options. Bij aardgas speelt het type gas een rol: geïmporteerd LNG heeft een grotere klimaatimpact dan in Nederland gewonnen aardgas of aardgas dat via pijpleidingen afkomstig is uit bijvoorbeeld Noorwegen. Over het algemeen is de klimaatimpact van LNG echter nog altijd aanzienlijk lager dan die van steenkool. Uit onderzoek van het IEA bleek dat in 2024 99% van het geconsumeerde LNG een lagere klimaatimpact had dan steenkool. 6 Hoe verhoudt de voorgenomen verlenging van de LNG-terminal tot 2036 zich tot de nationale klimaatdoelen, de afbouw van fossiele subsidies en de verplichtingen die voortvloeien uit de Klimaatwet? Antwoord Het kabinet benadrukt dat de verlenging van de LNG-terminal in de Eemshaven tot 2036 een tijdelijke, noodzakelijke maatregel is om de leveringszekerheid te waarborgen in de transitie naar een duurzame energievoorziening. Deze verlenging past binnen de Klimaatwet en de klimaatdoelen, waarbij de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen gecontroleerd wordt afgebouwd en die van duurzame energiebronnen stapsgewijs toeneemt. Het kabinet verwijst in dit verband ook naar het geactualiseerde Nationaal Plan Energiesysteem dat in september aan de Tweede Kamer zal worden aangeboden. Hierin gaat het kabinet ook uitgebreid in op de afbouw van het gebruik van fossiele energie. 7 Deelt u de opvatting dat investeringen in nieuwe fossiele infrastructuur het risico vergroten op langdurige afhankelijkheid van fossiele brandstoffen en daarmee de energietransitie kunnen vertragen? Zo nee, waarom niet? Antwoord De verlenging van EET betreft een periode van 1 juni 2028 tot 1 november 2036. Gasunie Transport Services (GTS) heeft berekend dat de komende jaren de gasvraag nog aanzienlijk blijft waardoor de verlenging van de terminal noodzakelijk is om de leveringszekerheid12Kamerstukken II 2026, 29 023, nr. 596. te waarborgen. Het kabinet zet in op een klimaatneutrale energievoorziening met een gecontroleerde afbouw van fossiele brandstoffen richting 2050. 8 Heeft u alternatieven voor het sluiten van de EET-terminal in de Eemshaven onderzocht? Zoals extra energiebesparing, versnelling van duurzame energieproductie en verplichte vermindering van de gasvraag door de industrie? Antwoord Antwoord De benoemde maatregelen worden reeds ingezet en vormen een belangrijk onderdeel van het Nederlandse en Europese energie- en klimaatbeleid. Deze maatregelen kunnen echter niet op korte termijn de volledige functie van LNG-infrastructuur vervangen. Energiebesparing, de uitbreiding van hernieuwbare energieproductie en de verduurzaming van industriële processen vergen investeringen, infrastructuur en tijd. De analyse onder het NPE laat zien dat de gasvraag naar verwachting niet binnen enkele jaren kan worden gereduceerd tot een niveau waarop de bestaande LNG-infrastructuur niet langer nodig is. 9 Waarom kiest u ervoor om met een garantie van 90 miljoen euro publieke middelen in te zetten voor het verlengen van fossiele infrastructuur tot 2036, terwijl deze middelen ook zouden kunnen worden ingezet om de afhankelijkheid van geïmporteerd fossiel gas structureel te verminderen? Antwoord De garantieregeling betreft geen directe uitgave van € 90 miljoen aan fossiele infrastructuur. Zoals toegelicht in het toetsingskader voor de garantieregeling gaat het om een reservering voor een tijdelijke en voorwaardelijke garantie voor het geval het risico zich voordoet dat onvoldoende capaciteit van de EET-terminal wordt verkocht en daardoor financiële verplichtingen ontstaan. Zonder de garantieregeling zag EET zich geconfronteerd met een te groot risico om een tijdig conditioneel investeringsbesluit te kunnen nemen. Het kabinet zal beide Kamers in het najaar informeren over de actuele stand van zaken wat betreft de verlenging van EET en de garantieregeling. 10 Kunt u aangeven of u met de regering van de Verenigde Staten in overleg bent getreden over een financiële bijdrage aan de kosten die Nederland maakt als gevolg van de huidige geopolitieke spanningen in het Midden-Oosten, waaronder de gevraagde staatsgarantie van 90 miljoen euro voor de verlenging van de EET LNG-terminal? Zo nee, waarom niet? Antwoord Er is geen overleg gevoerd met de regering van de Verenigde Staten of andere LNG leverende landen over een financiële bijdrage. Het waarborgen van de leveringszekerheid van energie en het op peil houden van voldoende LNG-importcapaciteit zijn primair een verantwoordelijkheid van Nederland en de Europese Unie. De garantieregeling betreft een Nederlandse maatregel in het belang van de leveringszekerheid. 11 Hoe beoordeelt u het feit dat Nederlandse belastingbetalers mogelijk financieel risico lopen voor het in stand houden van LNG-importcapaciteit, terwijl de Verenigde Staten niet alleen een belangrijke geopolitieke rol spelen in de huidige situatie in het Midden-Oosten, maar ook economisch profiteren van de gestegen export van LNG naar Europa?13NOS, «Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak», te raadplegen op: Enorme afhankelijkheid van energie uit de VS zorgt in Nederland voor ongemak. Antwoord Ik verwijs naar de antwoorden op de voorgaande vragen: de garantieregeling betreft een maatregel in het belang van het op peil houden van voldoende LNG-importcapaciteit in Nederland. De noodzaak voor voldoende LNG-importcapaciteit in Nederland – als netto-importeur – bestaat ongeacht de herkomst van het geïmporteerde LNG of de mate waarin specifieke LNG-producerende landen profiteren van de export van LNG. 12 Bent u bereid te onderzoeken of een deel van de financiële risico’s en kosten die voortvloeien uit de huidige geopolitieke situatie en de daaruit volgende noodzaak tot verlenging van de LNG-terminal kan worden gedeeld met of verhaald op de Verenigde Staten? Zo nee, waarom niet? Antwoord Gelet op de voorgaande antwoorden zie ik geen aanleiding om dit nader te onderzoeken.