﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<officiele-publicatie xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:noNamespaceSchemaLocation="http://technische-documentatie.oep.overheid.nl/repository/schemas/op-consolidated/op-consolidated_2014-05-15/xsd/op-xsd-2014-05-15.xsd">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-28165-BJ/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kamerstuk>
    <kamerstukkop>
      <tekstregel inhoud="vergaderjaar">Vergaderjaar 2025-2026</tekstregel>
      <tekstregel inhoud="kameraanduiding">Eerste Kamer der Staten-Generaal</tekstregel>
      <tekstregel inhoud="kamernummer">1</tekstregel>
      <tekstregel inhoud="documenttype">Kamerstukken</tekstregel>
    </kamerstukkop>
    <dossier>
      <dossiernummer>
        <dossiernr>28 165</dossiernr>
      </dossiernummer>
      <titel>Deelnemingenbeleid Rijksoverheid</titel>
    </dossier>
    <stuk>
      <stuknr>
        <ondernummer kamer="1">BJ</ondernummer>
      </stuknr>
      <titel>BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN</titel>
      <algemeen>
        <vrije-tekst>
          <tekst status="goed">
            <al>Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer der Staten-Generaal</al>
            <al>Den Haag, 8 juni 2026</al>
            <al>Hierbij stuur ik u een afschrift van de brief waarin wordt teruggeblikt op het beheer van de staatsdeelnemingen in 2025. Deze brief heb ik, mede namens de Staatssecretaris van Financiën, naar de Tweede Kamer gestuurd.</al>
            <al>Ik vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.</al>
          </tekst>
        </vrije-tekst>
        <tekst-sluiting>
          <ondertekening>
            <functie>De Minister van Financiën,</functie>
            <naam>
              <voornaam>E.</voornaam>
              <achternaam>Heinen</achternaam>
            </naam>
          </ondertekening>
        </tekst-sluiting>
      </algemeen>
      <algemeen>
        <kop kopopmaak="vet">
          <titel>BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN</titel>
        </kop>
        <vrije-tekst>
          <tekst status="goed">
            <al>Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal</al>
            <al>Den Haag, 8 juni 2026</al>
            <al>In deze brief kijk ik terug op de wijze waarop in 2025 invulling is gegeven aan het aandeelhouderschap in de staatsdeelnemingen. Daarbij sta ik ook stil bij de belangrijkste ontwikkelingen van het afgelopen jaar op sectorniveau. Deze brief verstuur ik mede namens de Staatssecretaris van Financiën en dient ter vervanging van het Jaarverslag Beheer Staatsdeelnemingen. Eerder informeerde ik uw Kamer dat ik de publicatie van het Jaarverslag, omwille van de taakstelling op apparaatskosten uit het regeerprogramma van het vorige kabinet, niet meer aan uw Kamer doe toekomen.<noot id="ID-1253003-d40e98" type="voet"><noot.nr>1</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2024/25. <extref doc="kst-28165-461" soort="document" status="actief">28 165, nr. 461</extref>.</noot.al></noot></al>
            <al>In 2025 stonden de staatsdeelnemingen opnieuw voor uitdagende opgaven. Deelnemingen zoals TenneT en Stedin werken aan het oplossen van de drukte op ons stroomnet. COVRA en Urenco zijn cruciaal voor het verder ontwikkelen van de ambities van het kabinet op het gebied van kernenergie. Op het gebied van innovatie en een weerbare economie investeerden zowel Invest-NL als Invest International opnieuw in Nederlandse ondernemingen, waarmee zij een concrete bijdrage leverden aan het versterken van het concurrentievermogen en het Nederlandse vestigingsklimaat. Ten slotte blijven deelnemingen zoals KLM, Schiphol en NS werken aan de (internationale) bereikbaarheid en daarmee aantrekkelijkheid van Nederland.</al>
          </tekst>
          <divisie opmaak="default">
            <kop kopopmaak="vet">
              <nr status="officieel">1.</nr>
              <titel>Invulling aandeelhoudersbevoegdheden</titel>
            </kop>
            <al>Het deelnemingenbeleid kent drie verschillende doelen, waarbij de borging van het publieke belang het primaire, centrale doel vormt. Er is sprake van een publiek belang als de markt of samenleving zelf niet in staat is om het maatschappelijk belang voldoende te borgen en de overheid reden ziet om in te grijpen. Verder heeft het deelnemingenbeleid het doel het maatschappelijk vermogen te behouden. De financiële waarde die een deelneming vertegenwoordigt moet behouden blijven voor toekomstige generaties. Ten slotte beoogt de staat als aandeelhouder verschil te maken door te sturen op goed ondernemingsbestuur. Door als aandeelhouder actief bij te dragen aan dit doel, wordt beoogd om het publiek belang en lange termijn waardecreatie te bevorderen.</al>
            <al-groep>
              <al>Hoe de staat de verschillende aandeelhoudersbevoegdheden inzet om deze doelen te bereiken wordt beschreven in de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2022 (hierna: de Nota 2022)<noot id="ID-1253003-d40e124" type="voet"><noot.nr>2</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2021/22, <extref doc="kst-28165-370" soort="document" status="actief">28 165, nr. 370</extref>.</noot.al></noot> en de verschillende handboeken.<noot id="ID-1253003-d40e133" type="voet"><noot.nr>3</noot.nr><noot.al><extref doc="https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/staatsdeelnemingen/dashboard-staatsdeelnemingen/handboeken" soort="URL" status="actief">https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/staatsdeelnemingen/dashboard-staatsdeelnemingen/handboeken</extref></noot.al></noot> In deze brief beschrijf ik hoe ik in 2025 de verschillende aandeelhoudersbevoegdheden heb ingevuld.</al>
              <al>Het belang van de staat in ABN AMRO en ASN Bank wordt beheerd door NL Financial Investments (NLFI), op afstand van het Ministerie van Financiën. Daarom zijn deze twee deelnemingen geen onderdeel van onderstaande beschrijving.</al>
            </al-groep>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">a.</nr>
                <titel>Publiek aandeelhouderschap</titel>
              </kop>
              <al>Conform de Nota 2022 wordt het aandeelhouderschap in elke deelneming minimaal één keer per zeven jaar geëvalueerd. In de evaluaties wordt onderzocht of het staatsaandeelhouderschap nog steeds nodig is om de publieke belangen te borgen en of het staatsaandeelhouderschap toegevoegde waarde heeft gehad. In 2025 zijn vijf aandeelhoudersevaluaties uitgevoerd: COVRA, Thales, FMO, KLM en Air France-KLM (gezamenlijk uitgevoerd) en Schiphol. Over de uitkomsten van de aandeelhoudersevaluaties van COVRA en Thales heb ik uw Kamer in de Kamerbrief Ontwikkelingen Beheer Staatsdeelnemingen van 19 maart 2025 geïnformeerd.<noot id="ID-1253003-d40e152" type="voet"><noot.nr>4</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-28165-446" soort="document" status="actief">28 165, nr. 446</extref>.</noot.al></noot> Voor FMO geldt dat uw Kamer hierover op 27 juni 2025 geïnformeerd is met het Jaarverslag Staatdeelnemingen 2024.<noot id="ID-1253003-d40e161" type="voet"><noot.nr>5</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-28165-461" soort="document" status="actief">28 165, nr. 461</extref>.</noot.al></noot> Over de uitkomsten van de evaluaties van Schiphol, KLM en Air France-KLM heb ik uw Kamer geïnformeerd op 30 september 2025.<noot id="ID-1253003-d40e170" type="voet"><noot.nr>6</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-28165-467" soort="document" status="actief">28 165, nr. 467</extref>.</noot.al></noot> Momenteel wordt het aandeelhouderschap in Gasunie en UCN geëvalueerd. Ik informeer u naar verwachting na de zomer over de uitkomsten van deze evaluaties in een separate brief.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">b.</nr>
                <titel>Strategie</titel>
              </kop>
              <al>In 2025 en begin 2026 hebben COVRA, NS, Nederlandse Loterij, Invest-NL, Invest International, Schiphol en TenneT hun bedrijfsstrategie herijkt. Om te waarborgen dat de strategie van staatsdeelnemingen gericht is op het realiseren van publieke belangen, is vastgelegd dat de staat wordt geconsulteerd bij het opstellen van de strategie van staatsdeelnemingen. Ter afronding van de consultatiefase is aan iedere deelneming een slotbrief gestuurd. Hieronder geef ik een samenvatting van de belangrijkste aandachtspunten die de aandeelhouder hierbij heeft meegegeven voor de strategie.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">COVRA</tussenkop>
              <al>De kern van de gewijzigde strategie is dat COVRA zich richt op het toekomstbestendig beheren en verwerken van radioactief afval, met aandacht voor de nucleaire transitie, uitvoering van ontmantelingsactiviteiten en verduurzaming van de bedrijfsvoering. Als aandeelhouder heb ik benadrukt dat COVRA moet investeren in het aantrekken van gekwalificeerd personeel en kennisopbouw voor ontmanteling, en dat hogere kosten en risico-opslagen adequaat verwerkt moeten worden in de tarieven. Daarnaast heb ik klimaatdoelstellingen onder de aandacht gebracht. COVRA heeft deze aandachtspunten verwerkt door o.a. scenario’s voor afvalstromen uit te werken en maatschappelijk verantwoord ondernemen integraal onderdeel te maken van de strategie.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">Invest-NL</tussenkop>
              <al>Invest-NL richt zich in de gewijzigde strategie op de ontwikkeling tot een bredere en slagkrachtigere nationale financierings- en ontwikkelingsinstelling, met een sterkere focus op het oplossen van financieringsknelpunten, het mobiliseren van kapitaal van private investeerders, technologische innovatie en weerbaarheid. Als aandeelhouder heb ik meegegeven aandacht te houden voor de financieringsvraag van scale-ups, te waken dat uitbreiding van taken op het terrein van bijvoorbeeld economische veiligheid niet ten koste gaat van de kerntaken en het mandaat ruimer te benutten met grotere investeringen per bedrijf. Invest-NL heeft deze aandachtspunten terug laten komen in de gewijzigde strategie. Zo zijn accenten in nationale veiligheid en concurrentievermogen in strategische doelstellingen vertaald en heb ik financiële doelstellingen afgesproken.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">Invest International</tussenkop>
              <al>In de nieuwe strategie zal Invest International zich richten op het financieren van Nederlandse ondernemingen en projecten in het buitenland meer gaat richten op de weerbaarheid van Nederland. Zo ziet Invest International voor zichzelf een grotere coördinerende en ontwikkelende rol op het gebied van waardeketens, en gaat ze zich meer richten op een integrale investeringsaanpak in plaats van individuele investeringen. Als aandeelhouder heb ik meegegeven dat de dubbele doelstelling (bijdragen aan zowel het Nederlands verdienvermogen als wereldwijde duurzame ontwikkeling) bij investeringen leidend moet blijven en dat ik realistische prioriteiten, financiële haalbaarheid en winstgevendheid van groot belang acht. Dit is meegenomen door de deelneming door de dubbele doelstelling helder te verwoorden in de strategie en door de strategie door te rekenen in het bedrijfsplan.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">Nederlandse Loterij</tussenkop>
              <al>Nederlandse Loterij streeft er in de nieuwe strategie naar haar huidige productaanbod verder te benutten en uit te bouwen. Als aandeelhouder heeft de Staatssecretaris van Financiën de nadruk gelegd op het borgen van het publiek belang van het verantwoord aanbieden van kansspelen. De Staatssecretaris ziet dit als de belangrijkste (strategische) doelstelling van Nederlandse Loterij. In lijn hiermee ambieert Nederlandse Loterij om de standaard voor verantwoord spelen neer te zetten. Dit komt terug in de strategie doordat één van de strategische pijlers is om de toonaangevende aanbieder te zijn op het gebied van zorgplicht en de standaard te zetten voor verantwoord spelen.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">NS</tussenkop>
              <al>De kern van de gewijzigde strategie van NS is het richten op een betrouwbare, betaalbare en betrokken dienstverlening, met als centrale opgave het herstellen van de financiële gezondheid en het borgen van het publieke belang van bereikbaarheid. Als aandeelhouder heb ik de nadruk gelegd op het borgen van publieke belangen (bereikbaarheid, betaalbaarheid, betrouwbaarheid, veiligheid en toegankelijkheid) en op het belang van een structureel financieel gezond bedrijfsmodel. Daarnaast heb ik gewezen op het belang van een voldoende ambitieus maar haalbaar strategisch profiel, waarin ook maatschappelijke verantwoordelijkheid en langetermijnontwikkelingen worden meegenomen. Dit is door NS verwerkt door de publieke belangen expliciet te verankeren in de strategische bouwstenen en door financiële gezondheid als prioriteit te benoemen, naast een focus op operationele betrouwbaarheid en betaalbaarheid.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">Schiphol</tussenkop>
              <al>Schiphol verlegt in haar strategie de focus van groei in aantal vluchten naar verbetering van de kwaliteit. Als aandeelhouder heb ik meegegeven dat ik het belang van deze verschuiving erken, en dat ik kwaliteit, arbeidsomstandigheden en een goede balans met de omgeving belangrijk vind. Ook heb ik meegegeven dat Schiphol een aantrekkelijke luchthaven moet blijven voor passagiers en luchtvaartmaatschappijen. Dit is meegenomen door de deelneming door ambitieuze doelstellingen en concrete stappen te definiëren op gebied van kwaliteit, geluidsoverlast, arbeidsomstandigheden en kostenreductie. Verder heb ik benadrukt dat ik buitenlandse investeringsvoorstellen, zoals bekend en gebruikelijk, kritisch zal beoordelen. Voor deze investeringen geldt dat ik verwacht dat deze meer dan alleen financieel resultaat opleveren. Ze moeten ten minste indirect bijdragen aan borging van het publieke belang in Nederland en gelieerd zijn aan de kernactiviteiten.</al>
              <tussenkop kopopmaak="ondlijn">TenneT</tussenkop>
              <al>De kern van de herijkte strategie van TenneT is het zo snel mogelijk vergroten van de netcapaciteit door het net uit te breiden én het bestaande net beter te benutten. Als aandeelhouder onderschrijf ik deze focus en heb ik daarnaast onder meer aandacht gevraagd voor kostenbeheersing, aangezien de kosten die gemaakt worden voor het vergroten van de netcapaciteit opgenomen worden in de nettarieven. Ook is samenwerking met alle betrokken partijen cruciaal om netcongestie zo snel mogelijk op te lossen. TenneT heeft de aandachtspunten van de aandeelhouder goed verwerkt in de geactualiseerde strategie. Ook is een actieplan opgesteld naar aanleiding van de stijgende investeringsagenda. Ik verwacht dat de acties die hieruit voortkomen worden geïmplementeerd en voortvarend worden toegepast. De herijkte strategie is van toepassing op TenneT Nederland en TenneT Duitsland.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">c.</nr>
                <titel>Investeringen</titel>
              </kop>
              <al>In 2025 heeft de staat in totaal 60 investeringsvoorstellen van deelnemingen goedgekeurd. Alle investeringen zijn beoordeeld langs de lijnen van het Handboek Investeringen.<noot id="ID-1253003-d40e234" type="voet"><noot.nr>7</noot.nr><noot.al><extref doc="https://open.overheid.nl/documenten/ronl-b91c9cfcee43b2314e2689db34deebc007663167/pdf" soort="URL" status="actief">Handboek Investeringen Staatsdeelnemingen</extref></noot.al></noot> Hiervan waren 28 investeringen gerelateerd aan kernactiviteiten. De 32 goedgekeurde buitenlandse investeringen betroffen uitsluitend investeringen van Gasunie en TenneT in de Duitse energie-infrastructuur. Van alle goedgekeurde investeringen dragen er 50 direct bij aan de energietransitie. Van de 60 goedkeuringen hebben er 45 betrekking op TenneT. Vanwege de grote investeringsopgave van TenneT is het aantal investeringsgoedkeuringen de afgelopen jaren flink gestegen. Ik ben momenteel met TenneT in gesprek over een andere invulling van het goedkeuringsrecht, die kan zorgen voor een lager aantal benodigde goedkeuringen en tegelijkertijd de controle van de aandeelhouder op de investeringsagenda kan borgen.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">d.</nr>
                <titel>Benoemingen</titel>
              </kop>
              <al>De staat vindt het van belang dat de samenstelling van een raad van bestuur (rvb) en een raad van commissarissen (rvc) divers en evenwichtig is. Twaalf van de veertien deelnemingen voldeden eind 2025 aan de vereiste van ten minste één derde vrouwen en één derde mannen in de rvb. Alle deelnemingen waar de staat doorslaggevende invloed heeft op benoemingen, voldeden eind 2025 aan de vereiste van ten minste één derde vrouwen en één derde mannen in de rvc. Daarnaast informeer ik u dat het Handboek benoemingen is geactualiseerd. Het herziene handboek bevat de uitwerking en concretisering van benoemingenbeleid op basis van praktijkervaringen en actuele ontwikkelingen. Daarnaast bevat het handboek de uitgangspunten voor de algemene profielschets voor de rvb en rvc.<noot id="ID-1253003-d40e251" type="voet"><noot.nr>8</noot.nr><noot.al><extref doc="https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/staatsdeelnemingen/dashboard-staatsdeelnemingen/handboeken" soort="URL" status="actief">Handboeken | Staatsdeelnemingen | Rijksoverheid.nl</extref></noot.al></noot></al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">e.</nr>
                <titel>Financiële positie</titel>
              </kop>
              <al>De hoofddoelen van het beleid ten aanzien van de financiële positie zijn 1) het waarborgen van de continuïteit van de deelneming en 2) het op lange termijn behouden van de financiële waarde die de deelneming vertegenwoordigt. Sinds de Nota 2022 worden er indicatoren geïntroduceerd om de financiële positie van de deelnemingen te monitoren. In 2025 en 2026 zijn nieuwe financiële indicatoren en doelstellingen afgesproken met NS, FMO, Schiphol, Invest-NL en Nederlandse Loterij. Hiermee zijn indicatoren afgesproken met tien van de vijftien deelnemingen waar de staat meerderheidsaandeelhouder is of voldoende invloed heeft. In totaal behaalt 71% van de deelnemingen waarmee indicatoren zijn afgesproken de meerderheid van de rendementsdoelstellingen. Bij de balans- en de operationele doelstellingen geldt dat respectievelijk 100% en 17%<noot id="ID-1253003-d40e267" type="voet"><noot.nr>9</noot.nr><noot.al>Bij de interpretatie van de resultaten op portefeuilleniveau is het lastig om algemene conclusies te trekken, omdat deelnemingen onderling verschillen in omvang, sector en doelstellingen. Dat neemt niet weg dat het ministerie in gesprek blijft met de deelnemingen over het (niet) behalen van de operationele doelstellingen.</noot.al></noot> van de deelnemingen de meerderheid van de doelstellingen heeft behaald. Het niet behalen van de operationele doelstellingen kent per deelneming verschillende redenen, zoals bijvoorbeeld een hoog ambitieniveau bij de gestelde doelstellingen. De resultaten zijn voor de staat een handvat om het gesprek met de deelnemingen aan te gaan.</al>
              <al>De staat ontvangt € 426 miljoen dividend van de niet-financiële staatsdeelnemingen over de winsten die zijn behaald in 2025 en € 126 miljoen aan afdrachten van Nederlandse Lotterij. De uitsplitsing per deelneming vindt u in de bijlage bij deze brief. Dit is € 53 miljoen meer dan in 2024, voornamelijk omdat Schiphol over 2025 weer dividend uitkeert, volgens het aangepaste dividendbeleid.</al>
              <al>Voor Schiphol zijn in 2025 de dividendafspraken voor de periode 2025–2029 aangepast.<noot id="ID-1253003-d40e282" type="voet"><noot.nr>10</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II, 2024/25, <extref doc="kst-36725-1" soort="document" status="actief">36 725, nr. 1</extref>, p. 115</noot.al></noot> Het uitkeringspercentage van de winst is voor deze periode bijgesteld van 60% naar 30%. Deze bijstelling draagt bij aan de financiële positie van Schiphol en daarmee aan het mogelijk maken van de investeringsagenda van Schiphol. Schiphol wil in de periode 2025–2034 ongeveer € 10 miljard investeren, waarvan een groot deel geïnvesteerd wordt in noodzakelijk onderhoud en verbeteringen van de infrastructuur. Deze investeringsagenda heeft gevolgen voor de kasstroom, waardoor een verlaging van het dividend bijdraagt aan een robuuste financiële positie van Schiphol. De investeringen zijn essentieel voor Schiphol om de hub-functie te behouden en bij te dragen aan de verbondenheid van Nederland.</al>
              <al>In 2025 zijn er ook nieuwe dividendafspraken gemaakt met Havenbedrijf Rotterdam voor de periode 2025–2034. Deze afspraken zijn opgesteld om een toekomstbestendig dividendbeleid te waarborgen, waarbij zowel het investeringsvermogen van het Havenbedrijf Rotterdam als een passend dividend voor aandeelhouders centraal staan. De nieuwe afspraken zijn marktconform en houden rekening met de noodzakelijke investeringen in haveninfrastructuur en verduurzaming. Het Havenbedrijf Rotterdam en de aandeelhouders hebben de afspraak gemaakt dat de dividendcapaciteit afhankelijk is van de voorziene investeringen en de financiële positie van de organisatie. Als deze posities het toelaten, wordt de komende jaren 70% van het nettoresultaat uitgekeerd. Dat is een toename ten opzichte van voorgaande jaren, waarin het uitkeringspercentage lag tussen 50% en 55% van het nettoresultaat.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">f.</nr>
                <titel>Maatschappelijk verantwoord ondernemen</titel>
              </kop>
              <al>De reductie van CO<inf>2</inf> is een randvoorwaarde voor het naleven van het Klimaatakkoord van Parijs. Van deelnemingen wordt verwacht dat zij maatregelen nemen om hun nadelige milieueffecten te verminderen of te compenseren. Vanaf dit jaar vraagt de staat deelnemingen naar hun bereikte doelstellingen in relatie tot hun eigen afbouwpad. Uit data blijkt dat van de zeventien deelnemingen er acht aangeven in 2025 op koers te zijn van hun eigen afbouwpad voor de reductie van scope 1 broeikasgasemissies.<noot id="ID-1253003-d40e304" type="voet"><noot.nr>11</noot.nr><noot.al>Scope 1-emissies zijn directe broeikasgasemissies van een organisatie.</noot.al></noot> Twee deelnemingen (Nederlandse Loterij en NWB Bank) geven aan meer broeikasgasemissies te hebben gereduceerd dan waar zij in 2025 op koersten. Dit betekent dat zeven deelnemingen niet op koers zijn, geen afbouwpad hebben of geen data hebben gedeeld. Soms is dit uitlegbaar, bijvoorbeeld als de activiteiten van de deelneming sterk toenamen, maar soms ook niet. De staat blijft hier in de gesprekken met deze deelnemingen kritisch op doorvragen.</al>
              <al>Deelnemingen hebben in 2025 ook geïnvesteerd in het verbeteren van arbeidsvoorwaarden voor alle groepen op de arbeidsmarkt en hun arbeidsomstandighedenbeleid. De afgelopen jaren hebben deelnemingen zich met name via het Nederlandse Charter Diversiteit van de SER gecommitteerd aan een diverse en inclusieve werkvloer. De staat onderscheidt op basis van het Charter vijf dimensies van diversiteit: arbeidsvermogen, etnisch-culturele diversiteit, man-vrouwverhouding, leeftijd en LHBTI+. Vier deelnemingen (FMO, Havenbedrijf Rotterdam, Stedin en Thales) hebben aangegeven een plan van aanpak op alle vijf deze dimensies te hebben opgesteld en hun doelstellingen voor 2025 te hebben behaald. Er zijn elf deelnemingen die hun doelen op minder dan vijf dimensies behaald hebben of geen data hebben gedeeld. De staat blijft het belang van brede diversiteit op de werkvloer benadrukken.</al>
            </divisie>
          </divisie>
          <divisie opmaak="default">
            <kop kopopmaak="vet">
              <nr status="officieel">2.</nr>
              <titel>Deelnemingen onder de loep</titel>
            </kop>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">a.</nr>
                <titel>Bereikbaarheid</titel>
              </kop>
              <al>Het kabinet heeft recentelijk een brief verzonden aan het bestuur van Air France-KLM (bijlage 3). Aanleiding is dat Air France-KLM en KLM behoefte hadden aan een verduidelijking van de beleidsinzet van het kabinet ten aanzien van de Nederlandse luchtvaartsector. In deze brief benadrukt het kabinet het belang van de hubfunctie van Schiphol en het netwerk van KLM voor de internationale bereikbaarheid en de Nederlandse economie, in balans met het klimaat en de leefomgeving. Het kabinet geeft aan dat de luchtvaartsector primair zelf verantwoordelijk is voor het borgen van haar concurrentiepositie, maar benadrukt het belang van een voorspelbaar en transparant overheidskader om dit te ondersteunen. In de brief worden diverse maatregelen in lijn met het Coalitieakkoord genoemd.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">b.</nr>
                <titel>Kansspelen</titel>
              </kop>
              <al>In 2023 is het aandeelhouderschap van de Staat in Nederlandse Loterij geëvalueerd.<noot id="ID-1253003-d40e333" type="voet"><noot.nr>12</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II, 2022/23, <extref doc="kst-28165-395" soort="document" status="actief">28 165, nr. 395</extref>.</noot.al></noot> Vervolgens is eind 2023 een verkenningsrapport met uw Kamer gedeeld waar op hoofdlijnen mogelijke privatiseringsvarianten voor de Nederlandse Loterij zijn geschetst.<noot id="ID-1253003-d40e342" type="voet"><noot.nr>13</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II, 2023/24, <extref doc="kst-28165-414" soort="document" status="actief">28 165, nr. 414</extref>.</noot.al></noot> In mei 2025 heeft de Staatssecretaris van Financiën laten weten de status quo voor Nederlandse Loterij te hanteren en op termijn opnieuw te kijken of staatsaandeelhouderschap nog passend is.<noot id="ID-1253003-d40e351" type="voet"><noot.nr>14</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II, 2024/25, <extref doc="kst-28165-449" soort="document" status="actief">28 165, nr. 449</extref>.</noot.al></noot></al>
              <al>Het verkenningsrapport uit 2023 was een verkenning op hoofdlijnen. De Staatssecretaris van Financiën wil vervolg geven aan die verkenning op hoofdlijnen en resterende openstaande vraagstukken onderzoeken. Daarbij wil hij onder andere een verfijnder en concreter beeld krijgen van privatiseringsmodaliteiten. Dit draagt bij aan de beoordeling van de haalbaarheid en uitvoerbaarheid. Hij denkt hierbij aan het in kaart brengen van verschillende governancemodellen die gehanteerd worden in de ons omringende landen en die mogelijk kunnen bijdragen aan het wegnemen van zorgen over de borging van publieke belangen.</al>
              <al>Belangrijk voor het kabinet is dat er niet enkel gekeken wordt naar de haalbaarheid en uitvoerbaarheid, maar ook naar de vraag of publieke belangen ten aanzien van kansspelen voldoende kunnen worden geborgd. Hierin zullen ook morele overwegingen meegenomen worden. Daarbij wil de Staatssecretaris van Financiën de passendheid en (maatschappelijke) meerwaarde van het staatsaandeelhouderschap opnieuw bekijken en daarin de ontwikkelingen van de afgelopen jaren op het gebied van (online) kansspelen en de uitgangspunten van de visie op kansspelen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid betrekken.</al>
              <al>Uitwerking van bovenstaande in een nadere verkenning is wat de Staatssecretaris van Financiën betreft een logische vervolgstap. De uitkomsten kunnen een basis bieden om hierover met uw Kamer een inhoudelijk gesprek te voeren. Het moment van deze nadere verkenning en de exacte vormgeving ervan zal de Staatssecretaris van Financiën in samenspraak met de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid bepalen. Daarbij is van belang te vermelden dat het kabinet prioriteit heeft bij de uitvoering van de in het coalitieakkoord opgenomen maatregelen voor kansspelen op afstand. Voor het einde van het jaar wil de Staatssecretaris van Financiën u nader informeren.</al>
              <al>Verder heeft de voorganger van de Staatssecretaris van Financiën in 2016 toegezegd om in de rol als aandeelhouder van Nederlandse Loterij erop toe te zien dat de Staatsloterij met gedupeerden van misleidende reclame op een goede manier tot een oplossing komt.<noot id="ID-1253003-d40e373" type="voet"><noot.nr>15</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2015/16 <extref doc="kst-28165-248" soort="document" status="actief">28 165, nr. 248</extref>.</noot.al></noot> In zijn rol als aandeelhouder van Nederlandse Loterij heeft de Staatssecretaris van Financiën de afgelopen jaren nauw contact gehad over de wijze waarop Nederlandse Loterij tot een oplossing kwam voor gedupeerden. Nederlandse Loterij heeft in 2017 met Stichting Staatsloterijschadeclaim een akkoord bereikt in de vorm van een vergoeding, heeft een bijzondere trekking georganiseerd waaraan alle toenmalige spelers mochten deelnemen en daarnaast zijn er afspraken gemaakt over een betere bescherming van het klantbelang in de toekomst. Op dit moment lopen er nog enkele juridische procedures tussen Nederlandse Loterij en individuele gedupeerden. Hierin heeft de Staatssecretaris van Financiën als aandeelhouder geen rol. Hij beschouwt deze toezegging daarmee als afgedaan.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">c.</nr>
                <titel>Energietransitie en leveringszekerheid</titel>
              </kop>
              <al>In 2025 heb ik structurele oplossingen gevonden voor de kapitaalbehoefte van zowel TenneT Nederland als TenneT Duitsland<noot id="ID-1253003-d40e388" type="voet"><noot.nr>16</noot.nr><noot.al>Kamerstukken II 2024/25, <extref doc="kst-28165-447" soort="document" status="actief">28 165, nr. 447</extref>, Kamerstukken II 2025/26, <extref doc="kst-28165-466" soort="document" status="actief">28 165, nr. 466</extref> en Kamerstukken II 2025/26, <extref doc="kst-28165-470" soort="document" status="actief">28 165, nr. 470</extref>.</noot.al></noot>. Voor TenneT Nederland heb ik gekozen voor een instellingsgarantie. Daarmee kan TenneT Nederland zelfstandig schuld aantrekken voor de grote investeringsopgave, zonder dat aanvullende kapitaalstortingen door de staat nog nodig zijn. Het garantieplafond wordt jaarlijks herijkt en voorgelegd aan het parlement, waarmee sturing en toezicht behouden blijven. Voor de kapitaalbehoefte van TenneT Duitsland zijn twee afzonderlijke overeenkomsten gesloten. Ten eerste is met drie private investeerders (Norges Bank Investment Management, APG en GIC) afgesproken dat zij via een onderhandse uitgifte gezamenlijk tot circa 46% van de aandelen zullen verkrijgen in ruil voor een kapitaalstorting tot € 9,5 miljard. Hiermee wordt de volledige kapitaalbehoefte afgedekt. Ten tweede is met de Duitse staat overeenstemming bereikt over toetreding als aandeelhouder (25,1%). De Duitse staat investeert onder dezelfde voorwaarden als de private partijen, wat leidt tot zowel directe opbrengsten voor Nederland als een extra financiële buffer voor toekomstige investeringen van TenneT. Beide transacties kunnen worden geïmplementeerd zodra de benodigde goedkeuringen van de relevante toezichthouders zijn ontvangen, naar verwachting nog in de eerste helft van 2026.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">d.</nr>
                <titel>Financieren en investeren</titel>
              </kop>
              <al>Het kabinet werkt in het kader van de Taskforce Toekomstige Welvaart en Verdienvermogen aan de oprichting van de nationale investeringsinstelling. Deze instelling heeft als doel om de Nederlandse kapitaalmarkt en ons verdienvermogen op de lange termijn te versterken. De instelling is er om financiering te verstrekken aan projecten en bedrijven die deze financiering niet zelfstandig op de private financieringsmarkt kunnen ophalen. De instelling zal overwegend marktconforme financiering verstrekken, die kan bestaan uit eigen vermogen en verschillende typen leningen. Deze instelling kan bestaande instrumenten integreren, is de Nederlandse partner van de Europese investeringsbank en werkt op afstand van politiek en departementen. De investeringsinstelling is gericht op private investeringen, verdringt privaat kapitaal niet en mobiliseert institutioneel kapitaal. De instelling is er niet voor zelfstandige publieke taken. Die investeringen lopen via de Rijksbegroting. Rond de zomer wordt uw Kamer verder geïnformeerd over de inrichting van de instelling.</al>
              <al>Conform artikel acht lid twee van de Machtigingswet oprichting Invest-NL heb ik ook het Jaarverslag 2025 van Invest-NL als bijlage bijgevoegd. Daarnaast ontvangt u conform artikel acht lid twee van de Machtigingswet oprichting Invest International ook het Jaarverslag 2025 van Invest International.</al>
            </divisie>
            <divisie opmaak="default">
              <kop kopopmaak="cur">
                <nr status="officieel">e.</nr>
                <titel>Schikking SRH en de VEB</titel>
              </kop>
              <al>SRH (voorheen: SNS REAAL) was de moedermaatschappij van SNS Bank (nu: ASN Bank) en verzekeraar REAAL (nu: Athora Netherlands). Op 1 februari 2013 is SNS REAAL genationaliseerd. Sinds de verkoop van REAAL op 26 juli 2015 en de overdracht van SNS Bank aan de staat op 30 september 2015 heeft SRH geen dochtervennootschappen en economische activiteiten meer. SRH zet zich in om tot afwikkeling van de vennootschap te komen onder meer door de werkzaamheden die verband houden met haar historie als houdster van aandelen in financiële instellingen af te ronden.</al>
              <al>In een brief van 14 maart 2023 heeft de Vereniging van Effectenbezitters (VEB) SRH aansprakelijk gesteld voor de door effectenbezitters vermeende geleden schade. Deze aansprakelijkheid is door SRH als ongegrond van de hand gewezen, maar SRH is wel op de uitnodiging van de VEB om in overleg te treden ingegaan. Na het voeren van meerdere gesprekken is SRH, tezamen met ASN Bank en de voormalig accountant van deze vennootschappen, tot een schikkingsafspraak met de VEB gekomen.</al>
              <al>SRH, ASN Bank en de voormalig accountant van deze vennootschappen hebben bij de schikking geen aansprakelijkheid of schuld erkend. Onderdeel van de afspraken is een betaling van maximaal € 10,25 miljoen door SRH, ASN Bank en de voormalig accountant tezamen aan de VEB. Voor een vergoeding uit hoofde van de schikking komen alleen leden van de VEB in aanmerking die aandelen in SNS REAAL hadden in de periode vanaf 18 mei 2006 tot en met 1 februari 2013 (de datum van de nationalisatie) en die in die periode per saldo koersverlies hebben geleden op hun aandelen. Met deze schikking wordt een langdurige en kostbare juridische procedure met de VEB vermeden.</al>
              <al>Conform de afspraken tussen SRH en de staat heeft SRH mij om goedkeuring gevraagd voor de schikkingsafspraak. Ik heb hiermee ingestemd. Na afronding van de schikking met de VEB zal de afwikkeling van SRH verder vorm krijgen en op termijn uiteindelijk kunnen worden beëindigd.</al>
              <tussenkop kopopmaak="vet">Afsluiting</tussenkop>
              <al>Tot slot wil ik mijn waardering uitspreken voor de inzet van de mede<?xpp afbm?>werkers, bestuurders en commissarissen van de deelnemingen. Zij zetten zich elke dag met toewijding in voor het publieke belang. Hiervoor wil ik hen hartelijk bedanken.</al>
            </divisie>
          </divisie>
        </vrije-tekst>
        <tekst-sluiting>
          <ondertekening>
            <functie>De Minister van Financiën,</functie>
            <naam>
              <voornaam>E.</voornaam>
              <achternaam>Heinen</achternaam>
            </naam>
          </ondertekening>
        </tekst-sluiting>
      </algemeen>
    </stuk>
  </kamerstuk>
</officiele-publicatie>