Vergaderjaar 2024-2025
Tweede Kamer der Staten-Generaal
2
Kamerstukken
27 020

Aanpak onderwijsachterstanden
31 293

Primair Onderwijs
Nr. 121

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2025
In Nederland maken gelukkig veel kinderen een goede start. De deelname aan voorschoolse educatie is hoog en bijna alle kinderen schrijven zich op vierjarige leeftijd ook in op school. De kwaliteit die pedagogisch professionals en onderwijzend personeel leveren voor kinderen in deze levensfase is bovendien hoog. Dat is goed nieuws.
Inzetten op een goede start voor elk kind is essentieel voor een verbetering van de basisvaardigheden in de rest van het leven van een kind. Voorkomen is beter dan genezen: kinderen die vroeg een achterstand oplopen, kunnen deze vaak niet meer inhalen.
1
B. Hof, C. van Klaveren, A. Heyma, M.I. van der Veen (2009). Maatschappelijke baten van het opheffen van onderwijsachterstanden. SEO Economisch Onderzoek (PDF).
Ik span mij in om voorschoolse educatie en basisonderwijs nog beter in te richten. Met deze brief informeer ik uw Kamer, mede namens de Staatssecretaris Participatie en Integratie, over de maatregelen die ik neem.
De maatregelen die ik in deze brief presenteer, sluiten aan op het onderzoek Kansen op een goede start, dat ik op 21 maart jl. naar uw Kamer stuurde.
2
Kamerbrief bij onderzoeksrapport over kansen op een goede start | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
In het onderzoek is gekeken naar kansrijke beleidsmaatregelen om jonge kinderen goed te laten starten in het basisonderwijs. Het onderzoek biedt heldere inzichten in welke maatregelen positief effect kunnen hebben op de onderwijskansen van jonge kinderen. Hierbij wordt niet alleen gekeken naar de wetenschappelijke effectiviteit van maatregelen, maar ook naar het draagvlak hiervoor, de uitvoerbaarheid, de kosten en de juridische consequenties.
Om elk kind goede kansen te geven aan de start van het basisonderwijs wil ik allereerst de deelname van kinderen aan voorschoolse educatie en aan het onderwijs vergroten. Daarnaast wil ik de kwaliteit van voorschoolse educatie en het onderwijs aan jonge kinderen (waaronder vroegschoolse educatie) verder verhogen. Uit onderzoek weten we namelijk dat kinderen die gebruikmaken van voorschoolse educatie van goede kwaliteit hier veel profijt van hebben in hun ontwikkeling.
3
Voor- en vroegschoolse educatie helpt, mits de kwaliteit goed is. Samenvatting eindrapport pre-COOL onderzoek, Kohnstamm Instituut (2022).
In het kader van de doorlopende ontwikkellijn vind ik het ook van belang dat kinderen zodra zij vier jaar worden optimaal gebruik weten te maken van het onderwijs en dat het onderwijs voor jonge kinderen optimaal aansluit bij hun ontwikkelingsstimulering. Hierdoor kunnen zij hun schoolloopbaan succesvol doorlopen.
Voor wat betreft het vergroten van de deelname is mijn ambitie om (1) de leerplichtige leeftijd te verlagen van vijf naar vier jaar, rekening houdend met een leeftijdsadequaat aanbod voor vierjarigen. Tegelijkertijd realiseer ik me dat de randvoorwaarden hiertoe (financieel en personeel) nog verdere uitwerking vragen. Die verdiepingsslag ga ik maken. Daarnaast (2) roep ik gemeenten die dat nog niet doen op voorschoolse educatie aan te bieden aan kinderen vanaf 2 jaar, en (3) moedig ik gemeenten aan zich te blijven inspannen voor het vergroten van het bereik van voorschoolse educatie op een manier die werkt voor de inwoners in hun wijken.
Voor wat betreft het verhogen van de kwaliteit (1) blijf ik scholen die dit het hardst nodig hebben, stimuleren om een hogere beroepskracht-kind ratio in te zetten in de groepen 1 en 2, en (2) beschrijf ik welke inzet dit Kabinet biedt in de ondersteuning van ontwikkelingsstimulering in de thuissituatie.
Geen one-size-fits-all oplossing
De ontwikkeling van jonge kinderen is complex. Kinderen ontwikkelen zich wanneer zij zich veilig voelen en een rijke speelomgeving van hoge kwaliteit wordt aangeboden.
4
Idem.
Kinderen ontwikkelen zich bovendien de hele dag door: thuis, op de opvang, op school, op de sportvereniging, bij vrienden en familie. Er is niet één gouden ervaring die verantwoordelijk is voor de totale ontwikkeling die kinderen doormaken. Het is zelfs niet mogelijk om te bepalen welke ervaring precies welk effect heeft op de ontwikkeling van kinderen. De focus moet dus liggen op een combinatie van beleidsmaatregelen, die ingrijpen op zowel de vraag- als de aanbodzijde van die ontwikkeling. Ook moeten de maatregelen in samenhang worden beoordeeld.
Voorschoolse educatie vindt plaats binnen de kinderopvang en wordt aangeboden binnen de reguliere (hele) dagopvang of binnen kortdurende opvang (dagdelen) in aparte groepen. Naast de kinderopvangtoeslag voor werkende ouders zijn er gemeentelijke regelingen om de toegankelijkheid te waarborgen voor kinderen die dat het hardst nodig hebben. Voor peuters gaat het dan om voorschoolse educatie, bedoeld voor kinderen met een risico op een onderwijsachterstand en het peuteraanbod waarmee gemeenten een aanbod kunnen doen aan peuters zonder een indicatie voor voorschoolse educatie. Tussen gemeenten bestaan er grote verschillen in het beleid voor voorschoolse educatie. Gemeenten verschillen bijvoorbeeld in hun definitie van de doelgroep van voorschoolse educatie en in de financiële bijdrage die ouders moeten betalen.
Reeds ingezette stappen
Afgelopen najaar heb ik uw Kamer geïnformeerd over de stappen die ik reeds neem ten behoeve van voor- en vroegschoolse educatie.
5
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2024/11/21/beleidsreactie-onderzoeken-voor-en-vroegschoolse-educatie
Ik wil dat scholen heldere ambities stellen op het gebied van vroegschoolse educatie en leerlingen met een risico op achterstand planmatig begeleiden. Scholen moeten hierbij gebruik maken van de brede beschikbare kennis over wat werkt. Ook bekijken we in overleg met de sector hoe de informatieoverdracht tussen kinderopvang en basisonderwijs wettelijk kan worden uitgebreid, zodat basisscholen weten welke kinderen voorschoolse educatie hebben gevolgd. Om gerichter te werken aan het verhogen van de deelname van voorschoolse educatie wil ik gemeenten een kader bieden waarin is beschreven voor welke kinderen voorschoolse educatie in ieder geval is bedoeld. Ook wordt via een experimenteerbesluit gewerkt aan de mogelijkheid om onder voorwaarden peuters en kleuters te mengen. Dit besluit wordt dit najaar in internetconsultatie gebracht.
Schooldirecteuren in het basisonderwijs geven aan dat leerkrachten in de kleuterklassen problemen ondervinden doordat sommige kleuters nog niet schoolrijp zijn.
6
AVS 2024.
Daarom heb ik het NRO gevraagd om in kaart te brengen welke programma’s en interventies effectief zijn om schoolrijpheid van kleuters te bevorderen.
7
Welke programma’s/interventies zijn effectief in het bevorderen van schoolrijpheid van kleuters? Kennisrotonde, 2024: Welke programma’s/interventies zijn effectief in het bevorderen van schoolrijpheid van kleuters?
Bij schoolrijpheid kijk je zowel naar het kind als naar de school en stel je de vragen «Is het kind klaar voor school?» en «Is de school klaar voor het kind?» Het NRO geeft op basis van de Databank Effectieve Jeugdinterventies weer welke programma’s en interventies er zijn om schoolrijpheid (vanuit het kind of vanuit de school) te bevorderen. We moedigen scholen die deze druk ervaren aan om deze programma’s in te zetten. Ik ga scholen hierover ook gericht informeren.
Maatregelen voor het vergroten van onderwijskansen bij jonge kinderen
Maatregelen om de deelname aan ve en de start in het onderwijs te vergroten
1. Verlagen van de leerplichtige leeftijd van vijf naar vier jaar
In Nederland staan bijna alle kinderen met de leeftijd van vier jaar ingeschreven op een school. Daar mogen we trots op zijn. Deelname aan onderwijs zorgt ervoor dat jonge kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen. Dit gaat in Nederland op veel onderdelen goed, maar juist vanwege de groep leerlingen met de grootste kans op achterstand wil ik mij inspannen dit nog verder te verbeteren. Ongeveer 2% van de vierjarigen is nog niet ingeschreven op een school op het moment dat zij vier jaar worden. Kinderen zijn pas leerplichtig wanneer zij vijf jaar worden. Er is geen landelijk zicht op het aantal uren dat kinderen daadwerkelijk onderwijs volgen in hun vijfde levensjaar. Wel zijn er signalen dat er steeds meer kinderen die wel ingeschreven zijn op school, langere tijd niet naar school gaan.
8
Ingrado (2023). Meer zicht op verzuim. Duiding en aanvulling op de cijfers uit de leerplichttelling 2022–2023.
Ik vind dit een slecht signaal. Vooral voor kinderen die een risico op achterstand lopen, is continue ontwikkeling essentieel.
Ik ga daarom een wetswijziging voorbereiden waarmee de leerplicht wordt verlaagd van vijf naar vier jaar, met als doel de ontwikkeling van vierjarigen in Nederland beter te stimuleren. Uit het onderzoek van Sardes en SEO blijkt dat er aanwijzingen zijn dat de effecten van vroeger starten groter zijn voor kinderen met risico op een achterstand. Het is van groot belang elk kind in Nederland dezelfde kansen krijgt op een goede start in het basisonderwijs. Dat is waar ik mij voor inzet.
De wetswijziging zou moeten starten vanuit de positie dat alle kinderen een rijke ontwikkelomgeving met speelruimte nodig hebben, zonder het aanbod voor jonge kinderen te verschoolsen. Ook moeten flexibiliteit en maatwerk mogelijk blijven; niet alle vierjarigen zijn immers in staat om direct vijf hele dagen naar school te gaan. Er dient ruimte te blijven voor het verlengen van de opvangtijd, of voor startklassen of instroomklassen binnen het onderwijs.
Een ander aandachtspunt is dat een eventuele leerplichtverlaging vraagt om meer onderwijspersoneel, terwijl sprake is van een lerarentekort. Ook betekent dit een uitbreiding van de taken van leerplichtambtenaren. Daarnaast spelen wachtlijsten voor het speciaal onderwijs evenals de jeugdzorg een rol bij het niet-bereik van vierjarige leerlingen.
9
Kamerbrieven II, 2024/2025, 31 839, nr. 1050.
Ook daar is sprake van tekorten, waarmee in de uitvoering van deze maatregel rekening moet worden gehouden. Een verlaging van de leeftijd van de leerplicht kan leiden tot een nog grotere druk op deze sectoren. Tenslotte leidt een leerplicht met individuele afwijkmogelijkheden tot administratieve lasten van ofwel scholen ofwel ouders.
10
In 2002 is een wetsvoorstel over de verlaging van de leerplichtige leeftijd behandeld in de Tweede Kamer. Dit wetsvoorstel is uiteindelijk ingetrokken, onder andere vanwege de mogelijkheid om kinderen een vrijstelling van de leerplicht te geven, met administratieve lasten tot gevolg.
Omdat een verlaging van de leerplicht een ingrijpende stap is, zal de noodzaak tot het zetten van deze stap ook goed moeten worden onderbouwd. Daarvoor is het nodig om een nauwkeuriger beeld te krijgen van de huidige deelname van vierjarigen aan het onderwijs. Dan gaat het om vragen als: hoeveel uren per week komen vierjarigen gemiddeld per week naar school, om welke redenen zijn zij afwezig en zijn er bepaalde groepen kinderen die zich later inschrijven en/ of duidelijk meer afwezig zijn? Ik laat dit in beeld brengen in nauw overleg met veldpartijen in en om het onderwijs, met als intentie om tot een leerplichtverlaging te komen.
2. Meer gemeenten voorschoolse educatie vanaf 2 jaar
Voorschoolse educatie wordt aangeboden in de periode voordat kinderen vier worden. In regelgeving is het minimum aantal uren voor voorschoolse educatie vastgelegd. Sinds 2019 geldt dat kinderen tussen de 2,5 en 4 jaar tenminste 960 uur voorschoolse educatie te krijgen aangeboden, gespreid over anderhalf jaar.
11
In de praktijk komt dit neer op 16 uur per week. Voor 2019 dienden peuters 600 uur aangeboden gekregen te krijgen.
Recent onderzoek naar deze urenuitbreiding laat ook zien hoe goed dit werkt: kinderen krijgen meer educatieve activiteiten aangeboden en daardoor worden zij meer in hun ontwikkeling gestimuleerd. Die extra uren leiden er daardoor toe dat de sociaal-emotionele ontwikkeling van de kinderen versterkt en dat kinderen hoger scoren op tests voor taal, executieve functies en fijne motoriek.
12
Effectstudie voorschoolse educatie: een natuurlijk experiment in Nederlandse gemeenten | Rapport | Rijksoverheid.nl
Ongeveer de helft van de gemeenten kiezen ervoor om voorschoolse educatie al vanaf 2 jaar aan te bieden. Hierbij kiezen ze, aansluitend bij de leeftijd van de peuter, er bijvoorbeeld voor om in de periode tot 2,5 jaar minder dan 16 uur ve per week aan te bieden. Op deze manier krijgt een jong kind ook de tijd om te wennen aan het aanbod. Gemeenten bepalen zelf welke inzet zij bieden bovenop de landelijk vastgestelde minimuminzet. Ik roep gemeenten die dit nog niet doen op om te onderzoeken of zij ook in hun gemeente voorschoolse educatie vanaf 2 jaar mogelijk kunnen maken.
3. Bereik van ve vergroten: maatwerk per gemeente
De grote meerderheid van peuters met een risico op achterstand maakt gebruik van voorschoolse educatie. Daar mogen we trots op zijn. Tegelijkertijd zijn er ook zorgen over een mogelijke daling van het bereik. Het Landelijk Rapport LEA/vve 2023–2024 van de Inspectie van het Onderwijs toont hier de laatste cijfers in. Vanwege het belang voor de ontwikkeling van kinderen span ik mij er samen met gemeentes voor in om het bereik verder te verhogen, in lijn met de motie-Kisteman.
13
Kamerstukken II, 2023/2024, 31 293, nr. 745.
Redenen voor ouders om hun kinderen geen gebruik van voorschoolse educatie te laten maken zijn enorm divers. Het kan gaan om principiële redenen, bijvoorbeeld de opvatting dat jonge kinderen door hun ouders thuis moeten worden opgevoed. Ook praktische redenen kunnen een rol spelen, zoals onhandige opvangtijden. Tot slot kunnen ouders vanwege de kosten of wachtlijsten ervoor kiezen om hun kind niet naar de voorschool te sturen.
14
Buitenhek, E. (2022). Monitor bereik van voorschoolse voorzieningen in Nederland 2021. Bureau Buitenhek.
Het is daarom niet effectief om alle gemeenten te verplichten het bereik van ve op dezelfde manier te vergroten. Tegelijkertijd blijft deelname aan ve het uitgangspunt voor elk kind dat daarvoor in aanmerking komt. Ik wil daarom gemeenten oproepen om te blijven zoeken naar mogelijkheden die aansluiten bij de inwoners in hun wijken, om zo bij te dragen aan goede kansen bij de start van de schoolloopbaan voor elk kind. Gemeenten kunnen hiervoor gericht middelen inzetten vanuit het Rijk middels de SPUK GOAB.
Hierin zie ik allerlei manieren waarop het gemeenten lukt om hun bereik verder te vergroten. Zo heeft de gemeente Den Haag ervoor gekozen om peuterconsulenten in te zetten die actief de wijk ingaan om ouders die nog geen gebruik maken van ve te bereiken en de meerwaarde van ve te laten zien. Ouders worden vervolgens begeleid bij het inschrijfproces. Gemeentes kunnen hierin ook leren van de aanpak van gemeentes die op hen lijken. Zo benoemt het onderzoek van Sardes en SEO de mogelijkheid voor gemeenten om voorschoolse educatie vaker aan te bieden binnen de opvang die de hele dag duurt, naast de kortdurende opvang. Dit kan ouders die werken ruimte bieden om makkelijker gebruik te maken van ve. Het uitwisselen van effectieve aanpakken stimuleer ik via het ondersteuningstraject van het Gemeentelijk Onderwijsachterstand Beleid. Dit ondersteuningstraject organiseert driemaal per jaar kenniskringen voor gemeenten en ontwikkelt producten ten behoeve van het versterken van het ve-beleid van gemeenten, zoals de handreiking ten behoeve van het verhogen van het bereik van voorschoolse educatie.
15
https://goab.eu/nieuws/nieuwe-handreiking-bereik-ve-verhogen/
Voor sommige gemeentes is het vanwege multiproblematiek extra uitdagend om het bereik van ve te vergroten. Om die reden stimuleer ik vanuit het Programma Ontwikkeling Jonge Kind binnen het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid 20 focusgebieden financieel om met onderbouwde maatregelen die aansluiten bij de doelgroep in hun gebied het bereik van ve te vergroten. De focusgebieden zijn hier in 2025 mee gestart. De SPUK Kansrijke wijk, waar deze middelen onder vallen, wordt tot en met 2028 verlengd. De middelen voor het programma Ontwikkeling Jonge Kind worden voor deze periode ook doorgezet. Hierdoor krijgen deze gebieden de mogelijkheid om duurzame inzet te ontwikkelen voor het verhogen van hun bereik van ve.
Daarnaast is het, om deelname te vergroten, belangrijk dat kinderopvang in het algemeen en ve in het bijzonder financieel beter toegankelijk wordt en blijft. Juist in gezinnen met beperkte financiële middelen kan een beter toegankelijk aanbod het verschil maken. Het kabinet verkent samenhangend met de herziening financieringsstelsel kinderopvang, aanvullende maatregelen zoals het bestendigen van gemeentelijke regelingen gericht op toegankelijkheid van de kinderopvang voor kinderen van ouders die niet (beiden) werken.
Maatregelen om de kwaliteit van ontwikkelingsstimulering te verhogen
1. Stimuleren van scholen om een extra beroepskracht in te zetten in de groepen 1 en 2
Onderzoek laat zien dat jonge kinderen zich ontwikkelen door hoogwaardige interacties met volwassenen. Dit betekent dat een volwassene ook tijd en ruimte moet hebben om deze interacties met individuele kinderen te hebben. Hoe groter de groepen die een onderwijsprofessional onder zich heeft, hoe minder ruimte er voor dergelijke interacties is. Om deze reden kent de kinderopvang regels voor de verhouding tussen het aantal kinderen en het aantal beroepskrachten. Het onderwijs kent dergelijke regels niet. Scholen bepalen zelf hoe groot zij de groepen maken en hoeveel onderwijspersoneel zij hier op inzetten.
Ik blijf scholen die dit het hardst nodig hebben middels het hierboven genoemde Programma Ontwikkeling Jonge Kind stimuleren om extra beroepskracht in te zetten in de kleutergroepen.
16
Kamerbrief https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2023/07/04/kamerbrief-over-de-uitwerking-van-ca-maatregelen-voor-en-vroegschoolse-educatie-en-de-start-van-programma-ontwikkeling-jonge-kind
Daarnaast kunnen scholen op basis van hun Onderwijsachterstandsmiddelen zelf kiezen voor extra inzet van onderwijsprofessionals in de kleuterklassen. Scholen met veel doelgroepkinderen ontvangen extra onderwijsachterstandsmiddelen. Ik ben me ervan bewust dat ook hier het lerarentekort een rol kan spelen in het de mogelijkheid van scholen om de middelen in te zetten voor extra personeel.
2. Aanbieden van ondersteuning van ontwikkelingsstimulering in de thuissituatie
Jonge kinderen ontwikkelen zich in interactie met hun omgeving. Denk hierbij bijvoorbeeld aan ouders die hun kinderen voorlezen. Als een kind te weinig stimulerende interactie heeft in de thuisomgeving, kan een vertraging in de ontwikkeling ontstaan. Ik span mij daarom ook in voor ondersteuning in de thuissituatie, bijvoorbeeld via de mogelijkheid voor kinderen om gratis boeken te lenen bij de bibliotheek. Ook kan hier het Programma Ontwikkeling Jonge Kind worden genoemd dat deel uit maakt van het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid. Deelnemende gemeenten organiseren bijvoorbeeld spelochtenden in bibliotheken of moeder- en vadercafés organiseren waar ouders elkaar kunnen ontmoeten en kinderen een gericht stimulerend aanbod krijgen. Ook vanuit de Gelijke Kansen Alliantie wordt gewerkt aan de samenwerking met ouders voor de taalontwikkeling van kinderen, met name via de Landelijke GKA-agenda Taal & Ouders. In de afgelopen jaren zijn (onderwijs)professionals van scholen uit het hele land samen met andere partners aan de slag geweest met de aanpak Thuis in taal, die leraren en pedagogisch medewerkers helpt om goed samen te werken met ouders en zo de taalontwikkeling van (hun) jonge kinderen te stimuleren. In deze Landelijke GKA-agenda is kennis opgebouwd en kennis gedeeld over wat werkt. In 2025 kijkt de Gelijke Kansen Alliantie naar de mogelijkheid om vervolg te geven aan deze agenda, gericht op de implementatie en borging hiervan bij (voor)scholen. Daarnaast investeren we structureel in een brugfunctionaris op scholen die dit het hardste nodig hebben. Dit is iemand die de verbinding legt tussen het gezin thuis en het kind op school. Door signalen uit de thuissituatie op tijd te zien, er wat aan te doen en door ouders te betrekken bij de school, krijgen kinderen beter de kans om zich te ontwikkelen.
De ondersteuning van ontwikkelingsstimulering in de thuissituatie beperkt zich niet tot mijn ministerie. Zo bieden de jeugdgezondheidswet en de jeugdwet ouders ook de mogelijkheid tot opvoedondersteuning. Denk bijvoorbeeld aan interventie SPARK die ouders en jeugdverpleegkundigen ondersteunt bij het voeren van gestructureerde gesprekken over de opvoed- en opgroeisituatie van jonge kinderen, of aan de opvoedtraining Triple P voor ouders met specifieke opvoedvragen die advies of vaardigheidstraining willen. Ondersteuning gebeurt ook via het actieprogramma Kansrijke Start van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Dit programma richt zich op de eerste 1.000 dagen van het kind: van de periode tijdens de zwangerschap tot ongeveer twee en een half jaar. Vanuit dit actieprogramma wordt bijvoorbeeld het project Taalschatten gefinancierd, waarin een toolkit is ontwikkeld met tips, ideeën en inspiratie aan ouders, professionals, gemeenten en netwerken die aan de slag willen met de taalontwikkeling van het jonge kind. Komende periode wordt bekeken hoe hier vervolg aan wordt gegeven, waarbij de nadruk zal liggen op het vergroten van het bewustzijn bij ouders over het belang van praten met het kind.
Ook in de kinderopvang werken pedagogisch professionals en ouders beiden aan de ontwikkeling van kinderen. Het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bekijkt samen met de kinderopvangsector hoe dit pedagogisch partnerschap tussen pedagogisch professionals en ouders verder versterkt kan worden.
Daarnaast werkt het Kabinet zoals aan het begin van deze brief al aangegeven aan het versterken van de pedagogische basis rond kinderen, samen met onder meer de VNG en in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd. Daarbij hoort ook beter samenwerken door alle organisaties rond gezinnen in sterke lokale teams en in samenwerking met het onderwijs, zodat de ondersteuning past en haar doel bereikt.
17
Kamerbrieven II, 2024/2025, 31 839, nr. 1050
Een goede start voor elk kind
We hebben het talent van ieder kind nodig. In de praktijk is voor sommige kinderen de kans groter dat zij al bij de start van hun schoolloopbaan een achterstand oplopen. Die kans moeten we koste wat kost zo klein mogelijk maken.
Dat is niet zomaar geregeld. Een duurzame verandering lukt bovendien alleen wanneer we met alle betrokkenen de handen ineenslaan.
Laten we ons gezamenlijk hard maken om achterstanden vroeg bij de start van het onderwijs weg te werken. We hebben elk kind én elk talent in Nederland even hard nodig.
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M.L.J.
Paul