Tweede Kamer der Staten-Generaal 2 Vergaderjaar 1996-1997 6K3931 1996-1997 25 130 Najaarsnota 1996 Nr. 1 BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal Den Haag, 29 november 1996 1. Inleiding en samenvatting. In deze Najaarsnota wordt een overzicht gegeven van de wijzigingen die sinds de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 (zoals geraamd in de meest recente Miljoenennota) zijn opgetreden in de begrotingsgefinancierde uitgaven en niet-belastingontvangsten. Voor de premiegefinancierde delen van de Sociale Zekerheid en Zorgsector zijn ten opzichte van de Miljoenennota 1997 geen nieuwe inzichten beschikbaar. Voorts wordt ingegaan op de meest recente inzichten in de realisatie van de belastingontvangsten 1996 en het beleidsrelevante financieringstekort. In tabel 1 worden de mutaties in de netto-uitgaven op de Rijksbegroting – onderverdeeld naar de budgetdisciplinesectoren – ten opzichte van de stand Miljoenennota 1996 gepresenteerd. Tabel 1 De budgetdiscipline relevante netto-uitgavenontwikkeling op de Rijksbegroting 1996 (in miljarden; in de kolommen «verschil» is tekortverlagend); Netto-uitgaven MN 1996 VJN 1996¹ VU 1996¹ NJN 1996 Kader Verschil Verschil (1) (2) (3) (4) (5) (4)-(3) (5)-(4) Rijksbegroting in enge zin 151,5 150,4 149,8 149,6 152,5 – 0,2 – 2,9 Sociale Zekerheid t.l.v. de Rbg 23,2 22,9 22,1 22,1 – 0,1 Zorg t.l.v. de Rbg 4,3 4,3 4,3 4,3 – 0,0 Totaal – 0,3 ¹ Inclusief de ramingstechnische veronderstelling uit hoofde van de in=uit-gedachte. Uit de tabel blijkt dat ten opzichte van de stand Vermoedelijke Uitkomsten de voor de budgetdiscipline relevante netto-uitgaven met ruim 0,3 miljard (312 miljoen) neerwaarts kunnen worden bijgesteld. Ook bij de netto-uitgaven die niet onder één van de onderscheiden uitgavenkaders vallen, doen zich meevallers voor. In totaal kunnen deze posten per saldo met 0,4 miljard worden verlaagd. De verlaging van deze uitgaven wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de meevallende ontwikkeling op de rentedragende studieleningen, de herfinancieringsverliezen Rijksleningen uit hoofde van de bruteringsoperatie, de verkoop van de DAF-aandelen en vertraging van projecten die uit het Fonds Economische Structuurversterking (FES) gefinancierd worden. Daartegenover staan onder andere hogere uitgaven ten laste van het FES voor de betaling van de Hogesnelheidslijn-zuid aan België ad 181 miljoen. Op grond van de voorlopige realisatiecijfers tot en met oktober mag voor dit jaar rekening gehouden worden met meevallende belastingopbrengsten (zie ook paragraaf 3 van deze nota). 2. De begrotingsgefinancierde netto-uitgaven De in deze nota geïnventariseerde (per saldo) neerwaartse bijstelling van uitgaven en opwaartse bijstelling van ontvangsten die onder de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin vallen, belopen te zamen 878 miljoen. Daarvan moet worden afgetrokken het bedrag dat reeds bij Voorjaarsnota 1996 aan onderuitputting was ingezet als tegenhanger van de toevoeging aan de begroting 1996 in verband met de eindejaarsmarge 1995. Het gaat hier om een bedrag van 635 miljoen. De netto-uitgaven onder de budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin kunnen ten opzichte van de Vermoedelijke Uitkomsten derhalve met 243 miljoen neerwaarts worden bijgesteld. De onderschrijding bij de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven van de Sociale Zekerheid bedraagt 125 miljoen. Ook voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Sociale Zekerheid en Zorg zijn bij Voorjaarsnota 1996 tegenposten opgenomen voor de toevoegingen van de eindejaarsmarges 1995 aan de begroting 1996. De toevoegingen bij Voorjaarsnota 1996 bedroegen uit dien hoofde respectievelijk 58 en 24 miljoen. Evenals voor de netto-uitgaven Rijksbegroting in enge zin is de voorziene onderuitputting bij de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven van de Sociale Zekerheid op basis van de stand Najaarsnota voldoende om de ramingstechnische veronderstelling te verwerken. Voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Sociale Zekerheid resteert derhalve een onderschrijding van 68 miljoen. Of de ramingstechnische veronderstelling voor de begrotingsgefinancierde netto-uitgaven Zorg wordt gerealiseerd, zal worden bezien bij Voorlopige Rekening. Per saldo en in totaal resteert bij de netto-uitgaven ten laste van de Rijksbegroting derhalve een onderschrijding van 312 miljoen. In bijlage I wordt, in de vorm van een verticale toelichting, per begroting de aansluiting gegeven tussen de Vermoedelijke Uitkomsten en de stand Najaarsnota. Daarbij worden wijzigingen vanaf 25 miljoen toegelicht. Voor een nadere toelichting zij verwezen naar de suppletore begrotingswetsvoorstellen die zoveel mogelijk gelijktijdig met de Najaarsnota aan de Staten-Generaal worden aangeboden. Op de volgende pagina worden de belangrijkste bijstellingen weergegeven en toegelicht. Tabel 2 Mutaties in begrotingsgefinancierde netto-uitgaven sinds de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 (in miljoenen; «-» is tekortverlagend) Budgetdisciplinesector Rijksbegroting in enge zin – Buitenlandse Zaken; vierde eigen middel – 48,0 – Justitie; boeten en transacties 60,0 Justitie; Plukze 16,0 – Binnenlandse Zaken; VVTV-uitkeringen – 30,0 Binnenlandse Zaken; Regeling Extra Werkgelegenheid langdurig werklozen – 50,0 – Nationale schuld; boete vervroegde aflossing 90,3 – Verkeer en Waterstaat; NS-Cargo 100,0 – Economische Zaken; gasbaten buitenland – 123,6 – Infrastructuurfonds; betaling België Hogesnelheidslijn-zuid 246,6 – Aanvullende posten; loonbijstellling – 43,5 – Aanvullende posten; wachtgelden – 95,9 – Afdrachten Europese Unie; invoerrechten – 163,0 Begrotingsgefinancierde deel Sociale Zekerheid – Sociale Zaken en Werkgelegenheid; experimenten activering uitkeringsgelden – 138,0 Sociale Zaken en Werkgelegenheid; volume bijstandsregelingen 172,0 Sociale Zaken en Werkgelegenheid; jeugdwerkgarantiewet 30,0 Sociale Zaken en Werkgelegenheid; toeslagenwet – 45,3 Rijksbegroting in enge zin De afdracht van het vierde eigen middel op de begroting van Buitenlandse Zaken is met 48 miljoen neerwaarts bijgesteld door het niet opvragen van de monetaire reserve door de EU in 1996. Op de begroting van Justitie vallen de ontvangsten uit hoofde van boeten en transacties met 60 miljoen tegen. Oorzaak hiervan zijn de lager dan geraamde gemiddelde tarieven en de vertraagde indexering van de boete-tarieven. Belangrijkste oorzaken van de tegenvallende Plukze-gelden zijn de langer dan geraamde duur van de ontnemingsprocedures en een veelvoud van knelpunten in de uitvoering. De daling in de uitgaven voor de voorlopige verblijfsvergunningen (VVTV-uitkeringen) op de begroting van Binnenlandse Zaken is het gevolg van een lagere instroom van het aantal asielzoekers. Daarnaast is ten laste van de begroting van Binnenlandse Zaken in 1995 100 miljoen aan voorschot uitgekeerd aan gemeenten voor de realisatie van de banen in het kader van de regeling Extra Werkgelegenheid langdurig werklozen. Hierbij was uitgegaan van een maximaal bedrag voor vanaf 1 januari gerealiseerde banen. Uiteraard zijn de feitelijk gerealiseerde banen over het jaar heen gespreid. Vanaf 1996 is bij de financieringswijze hiermee rekening gehouden. Het afrekeningssaldo gaat overigens niet ten laste van het totaal van 1,6 miljard dat beschikbaar is voor de voorziene 40 000 banen. Door vertraging bij de invulling van deze banen wordt, conform de eerder gemaakte afspraken met de gemeenten, het teveel betaalde voorschot teruggestort aan het Rijk. Op grond van actuele rendementen op de kapitaalmarkt en rekening houdend met de te betalen boete is de Staat overgegaan tot vervroegde aflossing. Op de begroting Nationale Schuld stijgen hierdoor de uitgaven met 90,3 miljoen. In latere jaren staan hier lagere uitgaven tegenover. In het kader van de verzelfstandigingsoperatie is met de NS een kapitaaldotatie van 162 miljoen voor NS-Cargo overeengekomen, die met het oog op een rentebeding nog dit jaar volledig wordt betaald. Hiervoor was reeds 62 miljoen op de begroting van Verkeer en Waterstaat gereserveerd. Op de begroting van Economische Zaken is de (relevante) gasraming buitenland (exclusief FES) met 124 miljoen opwaarts bijgesteld. De hogere ontvangsten worden in hoofdzaak verklaard door de hogere olieprijs – waaraan de gasprijs is gekoppeld – en door de definitieve afrekening van vorige jaren. In verband met de overeenkomst die met België is gesloten om in totaal 823 miljoen bij te dragen aan de aanleg van het voor Nederland meest gunstige Hogesnelheidslijn-tracé in België, zal in 1996 reeds een bedrag van 428 miljoen betaald worden ten laste van het Infrastructuurfonds. Daarvan zal 181 miljoen uit het FES gedekt worden (niet relevant voor enige budgetdisciplinesector). Op het gedeelte van de aanvullende post arbeidsvoorwaarden dat onder de rijksbegroting in enge zin valt wordt in 1996 onderuitputting gerealiseerd omdat het met ombuigingsmaatregelen samenhangende beroep op de wachtgelden lager was dan geraamd. Ook het restant op de aanvullende post loonbijstelling is niet tot betaling gekomen. Door de ontwikkeling van met name het invoervolume is de raming van de afdrachten van de invoerrechten aan de Europese Unie met 163 miljoen neerwaarts bijgesteld. Begrotingsgefinancierde deel Sociale Zekerheid De realisatie van de Experimenten activering uitkeringsgerechtigden is achtergebleven bij de raming als gevolg van een vertraagde opstart bij het tot stand brengen van de banen. Het totale budget dat voor deze kabinetsperiode beschikbaar is gesteld, zal overigens niet wijzigen. De tragere opstart leidt (omdat deze banen worden vervuld door langdurig werkloze bijstandsgerechtigden) tot een spiegelbeeldige volumetegenvaller in de Algemene bijstandswet. Op grond van de realisatiecijfers is de volumeraming Jeugdwerkgarantiewet verhoogd. Voorts zijn op grond van de uitvoeringsgegevens de uitgaven op basis van de Toeslagenwet neerwaarst aangepast. Eindejaarsmarge 1996–1997 Het maximale bedrag dat op de Rijksbegroting op basis van de eindejaarsmarge van 1996 mag worden meegenomen naar 1997 bedraagt 1265 miljoen (1% van het (gecorrigeerde) begrotingstotaal). Op basis van de huidige inzichten zal 406 miljoen kunnen worden meegenomen. Voor een specificatie per begroting wordt verwezen naar bijlage II. 3. De belastingontvangsten De belastingontvangsten laten tot en met oktober een meevallende tendens zien. Voor een belangrijk gedeelte heeft deze betrekking op de Vennootschapsbelasting. De Vennootschapsbelasting is een belastingsoort met een sterk fluctuerend en moeilijk te ramen opbrengstpatroon. De maandelijkse aanslagoplegging en de daaruit voortvloeiende kasontvangsten kunnen dan ook nog wijzigingen in het beeld veroorzaken. De resterende afwijkingen zijn beperkter en niet ongebruikelijk van omvang, verdeeld over verschillende andere belastingsoorten. Tegenover deze op zichzelf gunstige ontwikkeling voor het totaal aan belastingontvangsten moet in de laatste maanden van 1996 een tegenvaller ten opzichte van de Miljoenennota-raming in de wijnaccijns worden opgevangen, in verband met de gerechtelijke uitspraak tot teruggave van wijnaccijns. Per saldo is er een gerede kans dat voor de totale belastingopbrengsten de raming van de Miljoenennota zal worden overtroffen. 4. Beleidsrelevant tekort Voorzichtig kan geconcludeerd worden dat op basis van de huidige inzichten de verwachting gerechtvaardigd is dat het beleidsrelevante financieringstekort per ultimo 1996 onder de raming uit de Miljoenennota 1997 (2,8% BBP) uit zal kunnen komen. Deze verwachting wordt bevestigd door het voorlopige realisatiecijfer tot en met oktober van het 12-maandcijfer van het beleidsrelevante tekort; het 12-maandcijfer van het beleidsrelevante tekort komt tot en met oktober uit op 2,63% BBP. De Minister van Financiën, G. Zalm BIJLAGE I VERTICALE TOELICHTING NAJAARSNOTA 1996 Inleiding De Verticale Toelichting bevat een overzicht van de beleidsmatig interessante mutaties voor alle begrotingen die zich hebben voorgedaan bij de Najaarsnota 1996 (mutaties ten opzichte van de Vermoedelijke Uitkomsten 1996 zoals deze in de Miljoenennota 1997 zijn opgenomen). Het betreft mutaties op de rijksbegroting, inclusief het begrotingsgefinancierde deel van de sociale zekerheid en de zorg op de begrotingen van SZW en VWS. Per begroting wordt een cijfermatige tabel gepresenteerd gevolgd door een toelichting. Mutaties die groter zijn dan 25 miljoen worden separaat in de tabel gepresenteerd en vervolgens toegelicht. In de tabel wordt de volgende indeling aangehouden: mee- en tegenvallers, beleidsmatige mutaties, desalderingen en overboekingen. De laatste twee categorieën zijn technisch van aard. Daar waar mee- en/of tegenvallers vanwege het feit dat ze onder een budgetteringsafspraak vallen, als beleidsmatig zijn aangeduid, wordt dit vermeld. Zoals gebruikelijk bevat het overzicht ook de mutaties die niet relevant zijn voor een ijklijn. Deze mutaties worden separaat in de tabel gepresenteerd. Bedragen in miljoenen guldens I HUIS DER KONINGIN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 12,9 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen 0,0 0,0 Totaal relevante mutaties 0,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 0,0 Stand Najaarsnota 1996 12,9 Bedragen in miljoenen guldens II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 281,2 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 3,8 – 3,8 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 1,6 1,6 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,6 1,6 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,8 – 0,8 Totaal relevante mutaties – 1,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 1,5 Stand Najaarsnota 1996 279,7 Bedragen in miljoenen guldens II HOGE COLLEGES VAN STAAT EN KABINET DER KONINGIN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 6,7 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 0,1 0,1 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,6 1,6 Totaal relevante mutaties 1,7 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 1,6 Stand Najaarsnota 1996 8,3 Bedragen in miljoenen guldens III ALGEMENE ZAKEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 51,9 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,2 – 0,2 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,3 1,3 Totaal relevante mutaties 1,2 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 1,1 Stand Najaarsnota 1996 53,1 Bedragen in miljoenen guldens III ALGEMENE ZAKEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 4,8 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 0,9 0,9 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,3 1,3 Totaal relevante mutaties 2,2 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 2,2 Stand Najaarsnota 1996 7,0 Bedragen in miljoenen guldens IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 3,4 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,1 – 0,1 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,3 – 0,3 Totaal relevante mutaties – 0,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 0,4 Stand Najaarsnota 1996 3,0 Bedragen in miljoenen guldens IV KABINET VOOR NEDERLANDS-ANTILLIAANSE EN ARUBAANSE ZAKEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 27,0 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 0,8 0,8 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,1 – 0,1 Totaal relevante mutaties 0,7 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 0,6 Stand Najaarsnota 1996 27,6 Bedragen in miljoenen guldens V BUITENLANDSE ZAKEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 2 684,3 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin vierde eigen middel – 48,0 – 48,0 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 5,0 5,0 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,4 1,4 Totaal relevante mutaties – 41,6 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 41,6 Stand Najaarsnota 1996 2 642,7 Uitgaven Mee- en tegenvallers De afdracht van het vierde eigen middel is met 48 miljoen neerwaarts bijgesteld door het niet opvragen van de monetaire reserve door de Europese Unie in 1996. Bedragen in miljoenen guldens V BUITENLANDSE ZAKEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 105,5 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 4,8 4,8 Totaal relevante mutaties 4,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 4,8 Stand Najaarsnota 1996 110,3 Bedragen in miljoenen guldens VI JUSTITIE 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 5 952,3 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin tegenvallende uitgaven decentrale opvang 30,0 diversen – 5,0 25,0 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 5,5 – 5,5 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin logistiek en informatietechnologie 48,0 diversen 1,6 49,6 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 5,5 – 5,5 Totaal relevante mutaties 63,6 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 63,7 Stand Najaarsnota 1996 6 016,0 Uitgaven Mee- en tegenvallers De uitgaven voor de opvang van asielzoekers vallen 30 miljoen hoger uit. Enerzijds zijn er hogere uitgaven bij de decentrale opvang (72 miljoen) als gevolg van een langzame daling van de bezetting en anderzijds zijn de kosten voor de centrale opvang (42 miljoen) gedaald als gevolg van een lagere bezetting. Desalderingen De hogere uitgaven en de daarmee samenhangende ontvangsten van het Korps Landelijke Politiediensten zijn het gevolg van extra diensten voor de regiokorpsen, met name in de sfeer van de automatisering en uitrusting van de regiopolitie. Bedragen in miljoenen guldens VI JUSTITIE 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 1 322,2 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin terugbetaling door coa van teveel ontvangen subsidie in 1995 30,0 diversen – 10,6 19,4 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin tekort boeten en transacties – 60,0 diversen – 16,0 – 76,0 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin logistiek en informatietechnologie 48,0 diversen 1,6 49,6 Totaal relevante mutaties – 7,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 7,0 Stand Najaarsnota 1996 1 315,2 Ontvangsten Mee- en tegenvallers Het Centraal Orgaanopvang Asielzoekers (COA) heeft de teveel ontvangen subsidie 1995 terugbetaald. Beleidsmatige mutaties De tegenvaller boeten en transacties wordt voornamelijk veroorzaakt doordat de gemiddelde boetentarieven lager uitvallen dan voorzien en de indexering van de boetentarieven pas per 1 januari is ingevoerd in plaats van 1 augustus 1995. Desalderingen Zie toelichting bij de uitgaven. Bedragen in miljoenen guldens VII BINNENLANDSE ZAKEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 7 145,0 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin voorlopige vergunning tot verblijf – 30,0 diversen – 15,9 – 45,9 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 19,9 19,9 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijdrage justitie LSOP 33,5 diversen 43,9 77,4 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin naar aanvullende post: terugbetaling voorschot uszo – 28,3 diversen – 2,8 – 31,1 Totaal relevante mutaties 20,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 20,4 Stand Najaarsnota 1996 7 165,4 Uitgaven Mee- en tegenvallers De daling in de uitgaven voor voorlopige verblijfsvergunningen is het gevolg van een lagere instroom van het aantal asielzoekers. Desalderingen De kosten van het Landelijk Selectie Orgaan en Opleidingsinstituut Politie (LSOP) worden gedragen door Binnenlandse Zaken en Justitie. De desaldering is het gevolg van een verrekening van het aandeel van Justitie in de LSOP-kosten op de begroting van Binnenlandse Zaken. Overboekingen In 1995 is voor de Uitvoering Sociale Zekerheid Overheidspersoneel (USZO) een voorschot verstrekt van ruim 56 miljoen. Destijds is afgesproken dat dit voorschot in de jaren 1996 en 1997 zou worden terugbetaald. Thans wordt ruim 28 miljoen overgeboekt naar de aanvullende post Arbeidsvoorwaarden. Bedragen in miljoenen guldens VII BINNENLANDSE ZAKEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 480,5 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen 50,0 diversen 10,0 60,0 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijdrage justitie 33,5 diversen 43,9 77,4 Totaal relevante mutaties 137,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 137,4 Stand Najaarsnota 1996 617,9 Ontvangsten Beleidsmatige mutaties In 1995 is 100 miljoen aan voorschot uitgekeerd aan gemeenten voor de realisatie van extra banen in het kader van de regeling extra werkgelegenheid langdurig werklozen. In 1995 is de realisatie van deze banen vertraagd tot stand gekomen. Conform eerder gemaakte afspraken dienen gemeenten het teveel betaalde voorschot terug te storten aan het Rijk. Desalderingen Zie toelichting bij de uitgaven. Bedragen in miljoenen guldens VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 38 679,0 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin personeelslasten 75,7 uitvoeringskosten uszo 45,0 diversen – 110,5 10,2 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin beroepen universiteiten 90,0 terugvordering exploitatievergoeding 27,0 diversen – 66,2 50,8 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 13,2 13,2 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 0,8 0,8 Totaal relevante mutaties 75,0 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND rentedragende leningen – 142,8 – 142,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 67,6 Stand Najaarsnota 1996 38 611,4 Uitgaven Mee- en tegenvallers De uitgavenverhoging van de personeelslasten is met name het gevolg van de verwerking van de gevolgen van het ABP-complex in de sector primair onderwijs en de toevoeging van het restant van de beschikbare middelen ten behoeve van de CAO 1996. In 1996 wordt een extra bedrag van 45 miljoen geraamd voor de financiering van de uitvoeringskosten samenhangend met de start van USZO. Beleidsmatige mutaties Een aantal universiteiten heeft het proces bij de Raad van State tegen de nieuwe verdeling van de onderzoeksmiddelen in 1992, die een verschuiving van middelen naar kleine universiteiten inhield, gewonnen. Als gevolg hiervan wordt in 1996 een schadeloosstelling van 90 miljoen uitgekeerd aan de procesvoerende universiteiten. De teveel bevoorschotte bedragen en projectmiddelen van de HBO-raad van 27 miljoen worden dit jaar teruggevorderd. Niet tot een ijklijn behorend De meevaller van circa 143 miljoen op de niet-relevante studieleningen is het gevolg van een terughoudend schuldopnamegedrag bij studenten. Bedragen in miljoenen guldens VIII ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAPPEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 3 358,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin lagere ster-inkomsten – 51,0 diversen 1,8 – 49,2 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin onttrekking algemene omroepreserve 51,0 terugvordering bevoorschotte gelden hbo-raad 31,0 diversen 3,0 85,0 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 13,2 13,2 Totaal relevante mutaties 49,0 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND rentedragende leningen 30,8 30,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 79,7 Stand Najaarsnota 1996 3 438,4 Ontvangsten Mee- en tegenvallers Het totaal aan tegenvallende STER-inkomsten in 1996 bedraagt circa 51 miljoen. De tegenvaller wordt gedekt door een onttrekking aan de algemene omroepreserve (zie ook beleidsmatige ontvangsten-mutaties). Beleidsmatige mutaties Ter dekking van de tegenvallende STER-inkomsten is een bedrag van circa 51 miljoen onttrokken aan de algemene omroep-reserve. Door terugvordering van nog niet benodigde voorschotten en projectmiddelen van de HBO-raad, wordt een ontvangst gerealiseerd van circa 31 miljoen. Niet tot een ijklijn behorend De realisatie van aflossingen op rentedragende leningen geeft aanleiding tot een opwaartse bijstelling van de ontvangstenraming met circa 31 miljoen. Bedragen in miljoenen guldens IXA NATIONALE SCHULD 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 30 491,4 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin boete vervroegde aflossing 90,3 rentebetalingen 52,5 diversen 10,8 153,6 Totaal relevante mutaties 153,6 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND agio bij inkoop van schuld 39,4 diversen 0,2 39,6 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 193,2 Stand Najaarsnota 1996 30 684,6 Uitgaven Mee- en tegenvallers Op grond van actuele rendementen op de kapitaalmarkt en rekening houdend met de te betalen boete is de Staat overgegaan tot vervroegde aflossing. Daarbij is voor 90,3 miljoen aan boete betaald. De renteraming 1996 wordt als gevolg van een administratieve correctie met 52,5 miljoen opgehoogd. Niet tot een ijklijn behorend Op grond van actuele rendementsverhoudingen op de kapitaalmarkt is de Staat overgegaan tot inkoop van onderhandse leningen. Daarbij is 39,4 miljoen aan agio betaald. Bedragen in miljoenen guldens IXA NATIONALE SCHULD 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 1 524,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin rentevergoeding schatkistsaldo – 35,0 diversen 1,3 – 33,7 Totaal relevante mutaties – 33,7 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND diversen 14,3 14,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 19,5 Stand Najaarsnota 1996 1 505,2 Ontvangsten Mee- en tegenvallers De raming van de rentevergoeding schatkistsaldo is met 35 miljoen verlaagd als gevolg van een lager dan geraamd gemiddeld schatkistsaldo en een lagere vergoedingsrente door DNB. Bedragen in miljoenen guldens IXB FINANCIËN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 4 930,5 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin exportkredietverzekering – 30,0 diversen – 16,1 – 46,1 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin huisvestings- en automatiseringskosten 25,0 diversen – 26,8 – 1,8 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 3,8 3,8 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin naar rgd: huisvesting douane – 60,8 diversen 2,0 – 58,8 Totaal relevante mutaties – 102,9 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND heffings- en invorderingsrente – 73,3 – 73,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 176,3 Stand Najaarsnota 1996 4 754,2 Uitgaven Mee- en tegenvallers Op grond van realisatie-gegevens is de raming van de uitgaven voor schadeuitkeringen met betrekking tot de Exportkredietverzekering met 30 miljoen verlaagd. Beleidsmatige mutaties Het uitgavenartikel wordt met 25 miljoen opgehoogd voor versnelling van huisvestings- en automatiseringsprojecten om ruimte te maken voor de aanschaf van een extra containerscanner door de Douane in 1997. Overboekingen De overboeking heeft betrekking op het overmaken van huurgelden van Douane aan de Rijksgebouwendienst. Niet tot een ijklijn behorend Het artikel voor heffings- en invorderingsrente wordt per saldo met circa 73 miljoen verlaagd. Dit is het gevolg van enerzijds een verlaging in verband met een aantal van de eerdere raming afwijkende macro-economische factoren en anderzijds extra rente-uitgaven in verband met het arrest betreffende de accijns op vruchtenwijnen. Bedragen in miljoenen guldens IXB FINANCIËN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 6 495,8 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin dienst wegverkeer 26,1 kostenvergoeding voor sociale fondsen 29,8 verkoop domeinen 85,0 diversen 41,5 182,4 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 57,8 57,8 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 3,8 3,8 Totaal relevante mutaties 244,0 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND administratieve boeten 52,1 heffings- en invorderingsrente – 125,0 verkoop gouden munten 48,1 diversen 4,2 – 20,6 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 223,3 Stand Najaarsnota 1996 6 719,1 Ontvangsten Mee- en tegenvallers In verband met de overdracht van roerende zaken aan de Dienst voor het Wegverkeer wordt de ontvangstenraming met circa 26 miljoen opgehoogd. De nacalculatie van de vergoeding voor werkzaamheden voor de sociale fondsen leidt tot een verhoging van de ontvangsten. Het ontvangstenartikel algemeen wordt met 85 miljoen verhoogd als gevolg van extra opbrengsten bij de verkoop van agrarische domeingronden, onroerend goed en roerende zaken. Niet tot een ijklijn behorend In verband met een minder grote negatieve invloed van het afschaffen van de Motorrijtuigenbelasting op de opbrengsten Schikkingen en administratieve boeten dan eerder verwacht worden de geraamde ontvangsten met circa 52 miljoen verhoogd. In verband met een aantal van de eerdere raming afwijkende macro-economische factoren wordt de raming van de ontvangsten als gevolg van de heffings- en invorderingsrente met 125 miljoen verlaagd. Door de verkoop van een voorraad gouden munten die in bezit waren van de Staat, is een netto-opbrengst gerealiseerd van 48,1 miljoen. Bedragen in miljoenen guldens X DEFENSIE 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 13 802,3 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 15,2 – 15,2 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diverse mutaties personeel en materieel – 32,5 diverse projecten groot materieel 25,0 herfasering mlu – f16 – productie – 53,0 herfasering project las/flir (mlu-gerelateerd) – 25,0 lagere begrotingssterkte personeel koninklijke luchtmacht – 28,9 diversen 91,7 – 22,7 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 19,7 – 19,7 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 2,1 2,1 Totaal relevante mutaties – 55,5 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 55,6 Stand Najaarsnota 1996 13 746,7 Uitgaven Beleidsmatige mutaties Bij de uitgaven voor personeel en materieel treedt een aantal meevallers op dat leidt tot een verlaging van de uitgaven met circa 33 miljoen. Zowel bij het burgerpersoneel als bij het militairpersoneel ligt de werkelijke sterkte lager dan eerder voorzien. Daarnaast is er sprake van vertragingen in de aanschaf van materieel. Op het artikel groot materieel bij de Koninklijke landmacht is sprake van het inlopen van eerder aangemelde vertragingen bij de uitvoering van een aantal projecten. Het betreft met name de projecten mobiele operatiekamers, gevechtswaardeverbetering pantserrups tegen luchtdoelen en investeringen ten behoeve van VN-operaties. In totaal leidt dit tot een uitgavenverhoging van 25 miljoen. Bij het project midlife update F-16 (MLU-F16) is de uitgavenverlaging van 53 miljoen het gevolg van vertragingen in de uitvoering. De uitgavenverlaging van 25 miljoen bij het project las/flir (betreft nachtzicht- en aanstralingsapparatuur) is eveneens het gevolg van vertragingen in de uitvoering. Bij de Koninklijke luchtmacht is de werkelijke personeelssterkte lager uitgevallen dan eerder voorzien als gevolg van herplaatsing van overtollig personeel. Hetgeen leidt tot verlaging van de uitgavenraming met circa 29 miljoen. (Bovenstaande mutaties zijn beleidsmatig gelabeld, omdat zij onder een budgetteringsafspraak vallen.) Bedragen in miljoenen guldens X DEFENSIE 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 625,4 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 6,2 – 6,2 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 19,7 – 19,7 Totaal relevante mutaties – 25,9 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 25,9 Stand Najaarsnota 1996 599,5 Bedragen in miljoenen guldens XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 6 984,3 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin herfinancieringsverliezen rijksleningen – 30,0 huisvesting gehandicapten – 30,0 diversen – 7,7 – 67,7 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin bijdrage covra 25,0 diversen – 27,9 – 2,9 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bodemsanering vinex – 38,5 diversen 2,5 – 36,0 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin van ez: bijdrage aan covra 25,0 diversen – 0,7 24,3 Totaal relevante mutaties – 82,3 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND herfinancieringsverliezen rijksleningen – 125,0 – 125,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 207,4 Stand Najaarsnota 1996 6 776,9 Uitgaven Mee- en tegenvallers Onderdeel van de balansverkortingsoperatie betreft de verplichte aflossing van rijksleningen. Indien toegelaten instellingen, als gevolg van de verplichte aflossing van rijksleningen, herfinancieringsverliezen leiden dan kunnen zij hiervoor compensatie krijgen. De uitgaven voor compensatie van herfinancieringsverliezen waren geraamd in 1996 en 1997. Uit een steekproef van VROM is gebleken dat de controles door accountantsbureaus niet altijd op adequate wijze is geschied. Dit heeft tot gevolg dat de voor 1996 geplande uitgaven in 1997 zullen worden gedaan. Dit leidt tot uitgavenverlaging van 30 miljoen in 1996. De raming voor huisvesting gehandicapten valt mee, mogelijk omdat een aantal aanvragen is afgehandeld op grond van de nieuwe Wet Voorzieningen Gehandicapten (WVG); dit heeft geleid tot (ook budgettaire) decentralissatie naar de gemeenten. Beleidsmatige mutaties De Centrale Organisatie voor Radio-actief Afval (COVRA) heeft voor de jaren 1996 en 1997 te maken met onafwendbare verliezen. Hiertoe zal 10 miljoen aan het bedrijf beschikbaar worden gesteld. Voorts wordt 40 miljoen vrijgemaakt om het bedrijf in staat te stellen de kapitaallasten zodanig te verlagen dat in de toekomst sprake zal zijn van een jaarlijks sluitende exploitatie. Desalderingen De daling in de uitgaven met 38,5 miljoen is het gevolg van een vertraging in de uitvoering van de geplande projecten voor bodemsanering. De hiermee samenhangende verlaging in de ontvangstenraming betreft de aanpassing van de hiervoor beschikbare middelen uit het Fonds Economische Structuurverkenning (zie ook de toelichting bij het FES). Overboekingen Ten behoeve van de betaling aan COVRA wordt 25 miljoen overgeboekt van het departement van EZ. Niet tot een ijklijn behorend Zie toelichting bij mee- en tegenvallers. Het bedrag voor de ijklijn niet-relevante uitgaven bedraagt 125 miljoen. Bedragen in miljoenen guldens XIA VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 228,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen 15,2 15,2 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 9,4 9,4 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bodemsanering vinex – 38,5 diversen 2,5 – 36,0 Totaal relevante mutaties – 11,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 11,4 Stand Najaarsnota 1996 217,3 Ontvangsten Desalderingen Zie toelichting bij de uitgaven. Bedragen in miljoenen guldens XIB RIJKSGEBOUWENDIENST 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 1 450,5 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 30,0 – 30,0 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 13,6 13,6 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,0 1,0 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin douane/belastingdienst programma 60,8 diversen 13,8 74,6 Totaal relevante mutaties 59,2 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 59,1 Stand Najaarsnota 1996 1 509,6 Uitgaven Overboekingen Ten behoeve van de huisvesting voor de Douane voert de Rijksgebouwendienst tal van bouw- en verbouwingsactiviteiten uit. De overboeking heeft betrekking op de in 1996 te verrichten activiteiten. Bedragen in miljoenen guldens XIB RIJKSGEBOUWENDIENST 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 135,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 9,0 – 9,0 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,0 1,0 Totaal relevante mutaties – 8,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 7,9 Stand Najaarsnota 1996 127,8 Bedragen in miljoenen guldens XII VERKEER EN WATERSTAAT 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 10 547,6 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 3,4 – 3,4 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin Hartelkering 45,0 kapitaaldotatie NS-cargo 132,0 vertraging projecten primaire waterkeringen – 31,7 verzelfstandiging rijksdienst wegverkeer – 59,8 diversen – 19,6 65,9 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 4,2 4,2 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,4 – 0,4 Totaal relevante mutaties 66,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 65,9 Stand Najaarsnota 1996 10 613,5 Uitgaven Beleidsmatige mutaties De voorfinanciering van de Hartelkering door de gemeente Rotterdam wordt voor een bedrag van 45 miljoen vervroegd afgelost. In het kader van de verzelfstandigingsoperatie is met NS een kapitaaldotatie van 162 miljoen voor NS-cargo overeengekomen, die met het oog op een rentebeding nog dit jaar volledig wordt betaald. Hiervoor was reeds 62 miljoen in de begroting van Verkeer en Waterstaat gereserveerd. Daarnaast is overeengekomen dat NS-cargo afziet van het voornemen om E1700 locomotieven van NS-reizigers over te nemen. NS-reizigers krijgt hiervoor een compensatie van 32 miljoen toegekend. Enkele projecten uit het Deltaplan Grote Rivieren hebben in de uitvoering vertraging opgelopen; van de geraamde uitgaven komt een bedrag van circa 32 miljoen in 1996 niet meer tot besteding. In verband met de verzelfstandiging van de Dienst voor het Wegverkeer per 1 juli dit jaar wordt de uitgavenraming op de begroting van Verkeer en Waterstaat aangepast. Deze aanpassing is het saldo van enerzijds een uitname van de uitgaven van deze dienst van circa 127 miljoen. Anderzijds wordt 20 miljoen bijgedragen aan het eigen vermogen van deze dienst en wordt voor de lopende exploitatie in het tweede halfjaar van 1996 een bijdrage van circa 47 miljoen toegekend. Bedragen in miljoenen guldens XII VERKEER EN WATERSTAAT 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 1 876,1 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen 44,7 44,7 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin opbrengst grondverkopen IJsselmeerpolders 48,0 verzelfstandiging rijksdienst wegverkeer – 75,6 diversen 34,7 7,1 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 4,2 4,2 Totaal relevante mutaties 56,0 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND heffingen wet verontreiniging oppervlaktewateren – 25,9 diversen – 12,9 – 38,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 17,2 Stand Najaarsnota 1996 1 893,3 Ontvangsten Beleidsmatige mutaties Door niet geraamde verkopen van gronden en opstallen aan pachters en gemeenten in Flevoland, worden extra ontvangsten gerealiseerd voor een bedrag van 48 miljoen. In het kader van de verzelfstandiging van de Dienst voor het Wegverkeer per 1 juli 1997 worden de op de begroting van Verkeer en Waterstaat geraamde ontvangsten, voorzover deze in het eerste halfjaar nog niet zijn gerealiseerd, met een bedrag van circa 76 miljoen afgeboekt. Niet tot een ijklijn behorend Als gevolg van minder belastbare vervuilingseenheden dan geraamd, worden minder ontvangsten gerealiseerd in het kader van de Wet Verontreiniging Oppervlaktewateren. Bedragen in miljoenen guldens XIII ECONOMISCHE ZAKEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 4 172,6 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin lagere uitgaven investeringspremieregeling – 35,0 vertraging specifieke bedrijfsgerichte technologiestimulering – 39,6 diversen – 28,8 – 103,4 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 32,8 32,8 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin naar VROM: Covra – 25,0 diversen 1,3 – 23,7 Totaal relevante mutaties – 94,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 94,4 Stand Najaarsnota 1996 4 078,2 Uitgaven Beleidsmatige mutaties De uitgaven van Economische Zaken aan de provincies in het kader van de decentrale investeringspremieregeling, worden momenteel 35 miljoen lager geraamd. Vooralsnog is verondersteld dat een deel van de oorspronkelijk geraamde bevoorschotting in 1996 achterwege kan blijven, gelet op de liquiditeitspositie van de provincies. Op technologiebeleid wordt de uitgavenraming met ruim 39 miljoen neerwaarts bijgesteld. Deze verlaging wordt veroorzaakt door een kasvertraging bij het programma ten behoeve van de Elektronische Snelwegen en een daling van het aantal declaraties bij de bedrijfsgerichte technologiestimulering. (Deze mutatie is beleidsmatig gelabeld, omdat zij onder een budgetteringsafspraak valt.) Overboekingen De mutatie betreft een overboeking van 25 miljoen naar het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu ten behoeve van een bijdrage aan de Centrale Organisatie Voor Radio-actief Afval (COVRA). Bedragen in miljoenen guldens XIII ECONOMISCHE ZAKEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 6 296,7 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin aflossing achtergestelde lening DAF 40,0 gasbaten buitenland exclusief fes 123,6 diversen 9,9 173,5 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 32,8 32,8 Totaal relevante mutaties 206,3 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND gasbatenmutatie binnenland 74,7 verkoop aandelen DAF 315,7 390,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 596,7 Stand Najaarsnota 1996 6 893,4 Ontvangsten Beleidsmatige mutaties Als gevolg van de verkoop van de aandelen DAF wordt een aan DAF verstrekte achtergestelde lening ten bedrage van 40 miljoen vervroegd afgelost. De hogere ontvangsten voor gasbaten buitenland (exclusief FES) worden hoofdzakelijk verklaard door een hogere olieprijs, waaraan de gasprijs is gekoppeld, en door definitieve afrekening van vorige jaren. Niet tot een ijklijn behorend De opwaartse bijstelling voor gasbaten binnenland wordt voornamelijk veroorzaakt door een hogere olieprijs. Door de verkoop van haar aandelenbezit in DAF ontvangt de Staat 315,7 miljoen in 1996. Bedragen in miljoenen guldens XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 3 239,2 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 41,8 – 41,8 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,5 – 0,5 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 9,3 9,3 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 1,5 1,5 Totaal relevante mutaties – 31,5 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 31,4 Stand Najaarsnota 1996 3 207,8 Bedragen in miljoenen guldens XIV LANDBOUW, NATUURBEHEER EN VISSERIJ 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 558,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 16,1 – 16,1 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 9,3 9,3 Totaal relevante mutaties – 6,8 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND diversen – 11,3 – 11,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 18,1 Stand Najaarsnota 1996 540,6 Bedragen in miljoenen guldens XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 23 986,3 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 4,7 Sociale zekerheid experimenten activering uitkeringsgelden – 138,0 volume bijstandsregelingen c.a. 172,0 volume jeugdwerkgarantiewet 30,0 volume toeslagenwet – 45,3 diversen – 36,6 – 22,6 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 6,6 Sociale zekerheid diversen 0,7 7,3 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 0,8 0,8 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 2,0 – 2,0 Totaal relevante mutaties – 16,5 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 16,4 Stand Najaarsnota 1996 23 969,9 Uitgaven Mee- en tegenvallers Sociale zekerheid: De uitgaven voor de Experimenten activering uitkeringsgelden (EAU) zijn achtergebleven bij de raming als gevolg van een vertraagde opstart van de experimenten. Het totaal (cumulatief) beschikbare budget voor deze kabinetsperiode (720 miljoen) zal overigens niet worden gewijzigd. De tragere opstart bij de Experimenten activering uitkeringsgelden leidt (omdat de EAU-banen worden vervuld door langdurig werkloze bijstandsgerechtigden) tot een spiegelbeeldige volume-tegenvaller in de Algemene Bijstandswet (Abw). Op grond van de realisatiecijfers tot en met september is de volumeraming voor de Jeugdwerkgarantiewet (JWG) opwaarts bijgesteld. Op grond van de uitvoeringsgegevens doet zich een meevaller voor bij de Toeslagenwet (TW). Bedragen in miljoenen guldens XV SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 801,1 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen 4,5 Sociale zekerheid bijstandszaken: restituties 48,5 sociale verzekeringsregelingen: restituties 33,7 uitvoering WSW, JWG en banenpools: restituties 25,6 112,3 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 0,8 0,8 Totaal relevante mutaties 113,1 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 113,1 Stand Najaarsnota 1996 914,2 Ontvangsten Mee- en tegenvallers Sociale zekerheid: De restituties op het terrein van bijstandszaken hebben betrekking op een tweetal elementen. Ten eerste betreft het verrekeningen van declaraties over voorgaande jaren, onder andere ten aanzien van de Experimenten activering uitkeringsgelden. Ten tweede betreft het terugontvangen middelen op grond van het zogenaamde vaststellings- en maatregelenbeleid. De restituties op het terrein van de sociale verzekeringsregelingen en het arbeidsmarktbeleid zijn het gevolg van afrekeningen over voorgaande jaren. Bedragen in miljoenen guldens XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 12 876,6 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 7,0 Zorg diversen 3,5 – 3,5 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 0,0 Zorg diversen 6,7 6,7 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 2,2 Zorg diversen 13,3 15,5 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 3,9 – 3,9 Totaal relevante mutaties 14,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 14,8 Stand Najaarsnota 1996 12 891,4 Bedragen in miljoenen guldens XVI VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN SPORT 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 230,6 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin diversen – 7,0 Zorg diversen 3,5 – 3,5 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen 2,2 Zorg diversen 13,3 15,5 Totaal relevante mutaties 12,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 11,9 Stand Najaarsnota 1996 242,5 Bedragen in miljoenen guldens GEMEENTEFONDS 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 18 265,6 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 3,6 – 3,6 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 0,2 – 0,2 Totaal relevante mutaties – 3,8 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 3,8 Stand Najaarsnota 1996 18 261,8 Bedragen in miljoenen guldens GEMEENTEFONDS 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen 0,1 0,1 Totaal relevante mutaties 0,1 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 0,1 Stand Najaarsnota 1996 0,1 Bedragen in miljoenen guldens PROVINCIEFONDS 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 1 735,5 Totaal relevante mutaties Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 0,0 Stand Najaarsnota 1996 1 735,5 Bedragen in miljoenen guldens INFRASTRUCTUURFONDS 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 6 572,7 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin investeringsbijdragen ten behoeve van rijksvaarwegen – 44,5 investeringsbijdragen ten behoeve van spoorwegen – 191,0 diversen – 41,0 – 276,5 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin Hoge Snelheidslijn 246,6 overdrachten Brokx nat 60,3 diversen 18,2 325,1 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijdrage fes in verband met betaling België HSL 181,0 fes projecten – 154,0 diversen – 30,9 – 3,9 Totaal relevante mutaties 44,7 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 44,6 Stand Najaarsnota 1996 6 617,3 Uitgaven Mee- en tegenvallers De verlaging van de investeringsbijdragen ten behoeve van rijksvaarwegen wordt veroorzaakt door vertraging bij een aantal vaarwegprojecten. Voorts is de reservering ten behoeve van een nieuwe Europese sloopregeling voor de binnenvaart niet benodigd doordat deze regeling naar verwachting pas tegen het einde van het jaar zal worden geautoriseerd. Doordat bij de uitvoering van een aantal spoorwegprojecten vertraging is opgelopen, komt een bedrag van 191 miljoen dit jaar niet meer tot besteding. Beleidsmatige mutaties In verband met de overeenkomst die met België is gesloten om in totaal 823 miljoen bij te dragen aan de aanleg van het voor Nederland meest gunstige HSL-tracé in België, wordt thans een bedrag van 246,6 miljoen betaald. In het kader van Brokx-nat zal het onderhoud van een aantal vaarwegen en waterstaatkundige objecten tegen een afkoopsom met een omvang van ruim 60 miljoen aan provinciale en regionale overheden worden overgedragen. Desalderingen Met België is overeengekomen dat de HSL via het door Nederland gewenste traject langs de E19 zal worden aangelegd. Uit deze overeenkomst vloeit een compensatie voort voor het langere trace op Belgisch grondgebied van 823 miljoen. Hiervan zal 427,6 miljoen in 1996 betaald worden. De hiervoor benodigde dekking geschiedt voor 246,6 miljoen uit reguliere middelen Infrastructuurfonds en voor 181 miljoen uit een bijdrage van het FES. De FES-bijdragen aan het Infrastructuurfonds die dit jaar niet meer tot besteding zullen komen, worden teruggeboekt naar het FES. Het gaat hierbij om de FES-bijdragen aan verkeersignaleringsprojecten, projecten vaarwegen, projecten spoorwegen (waarvan 80 miljoen voor de Betuweroute), lokale verkeersprojecten en bodemsaneringsprojecten. Bedragen in miljoenen guldens INFRASTRUCTUURFONDS 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 6 324,4 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin verrekening voorschotten 54,1 54,1 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin diversen – 19,0 – 19,0 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijdrage fes in verband met betaling België HSL 181,0 fes – 154,0 diversen – 30,9 – 3,9 Totaal relevante mutaties 31,2 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 31,2 Stand Najaarsnota 1996 6 355,6 Ontvangsten Mee- en tegenvallers Na verrekening van over het vierde kwartaal 1995 verstrekte voorschotten voor aanleg van railinfrastructuur, is vastgesteld dat het Fonds nog circa 54 miljoen tegoed heeft. Desalderingen Zie de toelichting onder uitgaven. Bedragen in miljoenen guldens FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 1 283,7 Totaal relevante mutaties 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND betaling aan België in verband met HSL 181,0 vertraging verkeer en vervoerprojecten – 47,0 vertraging Betuweroute – 80,0 vertraging bodemsanering VenW – 27,0 vertraging bodemsanering VROM – 38,5 diversen – 13,0 – 24,5 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 24,5 Stand Najaarsnota 1996 1 259,2 Uitgaven Niet tot een ijklijn behorend Met België is overeengekomen dat de HSL via het door Nederland gewenste traject langs de E19 zal worden aangelegd. Uit deze overeenkomst vloeit een compensatie voort voor het langere trace op Belgisch grondgebied van 823 miljoen. Hiervan zal 427,6 miljoen in 1996 betaald worden. De hiervoor benodigde dekking geschiedt voor 246,6 miljoen uit reguliere middelen Infrastructuurfonds en voor 181 miljoen uit een bijdrage van het FES. De uitgavenverlaging is het gevolg van vertragingen bij de kleinere verkeers- en vervoersprojecten. Doordat de procedures voor het verwerven van grond meer tijd in beslag nemen dan aanvankelijk werd voorzien, komt 80 miljoen van de FES-bijdrage aan de Betuweroute dit jaar niet meer tot besteding. De uitgavenverlaging voor bodemsaneringsprojecten voor het verkeer en vervoer is het gevolg van vertragingen bij de realisatie van deze projecten. De daling in de uitgaven voor bodemsaneringsprojecten, die op de begroting van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu worden verantwoord, wordt eveneens veroorzaakt door een vertraging in de realisatie van deze projecten. Bedragen in miljoenen guldens FONDS ECONOMISCHE STRUCTUURVERSTERKING 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 4 317,7 Totaal relevante mutaties 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND diversen 1,7 1,7 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 1,7 Stand Najaarsnota 1996 4 319,4 Bedragen in miljoenen guldens KOPPELING UITKERINGEN/NOMINALE BIJSTELLING AKW 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 2,3 Totaal relevante mutaties Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 2,3 Stand Najaarsnota 1996 0,0 Bedragen in miljoenen guldens ARBEIDSVOORWAARDEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 153,4 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin onderuitputting – 139,4 Sociale zekerheid diversen 2,3 – 137,1 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin van Binnenlandse Zaken: terugbetaling voorschot uszo 28,3 diversen – 2,8 25,5 Totaal relevante mutaties – 111,6 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 111,6 Stand Najaarsnota 1996 41,8 Uitgaven Mee-en tegenvallers Op het gedeelte van de aanvullende post arbeidsvoorwaarden wat onder de rijksbegroting in enge zin valt wordt in 1996 onderuitputting gerealiseerd omdat het beroep op de wachtgelden, gereserveerd als uitverdieneffect van ombuigingsmaatregelen, lager was dan geraamd en een gedeelte van de loonbijstelling niet tot betaling is gekomen. Overboekingen Op de aanvullende post arbeidsvoorwaarden wordt een overboeking van de begroting van Binnenlandse zaken verwerkt in verband met de terugbetaling van een voorschot aan USZO. Bedragen in miljoenen guldens BELASTINGAFDRACHTEN AAN DE EUROPESE UNIE 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 7 498,0 1. MEE- EN TEGENVALLERS Rijksbegroting in enge zin invoerrechten – 163,0 – 163,0 Totaal relevante mutaties – 163,0 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 163,0 Stand Najaarsnota 1996 7 335,0 Uitgaven Mee- en tegenvallers Door de ontwikkeling van met name het invoervolume is de raming van de afdrachten van de invoerrechten aan de Europese Unie met 163 miljoen neerwaarts bijgesteld. Bedragen in miljoenen guldens NADER TE BEPALEN/TE VERDELEN OMBUIGINGEN 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 – 676,7 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin realisatie eindejaarsmarge 634,9 vrijval fiscale uitvoeringskosten – 25,8 Sociale zekerheid realisatie eindejaarsmarge 56,7 665,8 4. OVERBOEKINGEN Rijksbegroting in enge zin diversen – 3,5 – 3,5 Totaal relevante mutaties 662,3 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 662,3 Stand Najaarsnota 1996 – 14,4 Uitgaven Beleidsmatige mutaties De bij de Voorjaarsnota 1996 verwerkte ramingsveronderstelling voor wat betreft de eindejaarsmarge en de bandbreedte ontwikkelingssamenwerking, is door de gelokaliseerde onderuitputting op de verschillende begrotingen voor de rijksbegroting in enge zin en het rijksbegrotingsdeel van de Sociale Zekerheid gerealiseerd. De op deze aanvullende post geraamde fiscale uitvoeringskosten zijn voor 1996 niet meer nodig en vallen daarom vrij. Bedragen in miljoenen guldens NADER TE BEPALEN/TE VERDELEN OMBUIGINGEN 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 1 500,0 5. NIET TOT EEN IJKLIJN BEHOREND verkoop aandelen DAF – 315,7 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 – 315,7 Stand Najaarsnota 1996 1 184,3 Ontvangsten Niet tot een ijklijn behorend De geraamde ontvangstenpost buiten de sfeer van de microlasten (tevens niet relevant voor het beleidsrelevante tekort) wordt deels gerealiseerd via de opbrengst van de verkoop van aandelen DAF met 315,7 miljoen. Bedragen in miljoenen guldens ONTWIKKELINGSSAMENWERKING 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 6 776,9 2. BELEIDSMATIGE MUTATIES Rijksbegroting in enge zin humanitaire noodhulp – 30,0 landenprogramma Azië en Oost-Europa 85,4 diversen – 55,5 – 0,1 Totaal relevante mutaties – 0,1 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 0,0 Stand Najaarsnota 1996 6 776,9 Uitgaven Beleidsmatige mutaties De verlaging van de humanitaire noodhulp met 30 miljoen wordt veroorzaakt door vertragingen bij de herstelwerkzaamheden op Sint Maarten, waardoor de kosten van de herstelwerkzaamheden pas in 1997 tot betaling zullen komen. De verhoging van 85,4 miljoen is de optelsom van een verhoging van 80 miljoen bij het programma Centraal-Aziatische Republieken en Oost-Europa en een verhoging van 5,4 miljoen bij het landenprogramma Azië. Deze verhoging heeft met name betrekking op de reconstructiehulp aan Bosnië, waartoe is opgeroepen door de Europese Unie en de Wereldbank. De verhoging bij het landenprogramma Azië wordt veroorzaakt door een gewijzigd kasritme bij onder meer het programma voor Pakistan, Bangladesh en overig Azië. Bedragen in miljoenen guldens CONSOLIDATIE 1996 UITGAVEN Stand Miljoenennota 1997 – 7 000,6 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijstelling in verband met FES en ISF 74,4 74,4 Totaal relevante mutaties 74,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 74,4 Stand Najaarsnota 1996 – 6 926,2 Uitgaven Desalderingen De bijstelling op de post consolidatie (uitgaven en niet-belastingontvangsten) houdt verband met de geringere bijdrage van het FES aan andere begrotingen en een wijziging in de bijdrage van Verkeer en Waterstaat aan het Infrastructuurfonds (ISF). De aanpassing dient om de geringere dubbeltelling voor de totale rijksbegroting te corrigeren. Bedragen in miljoenen guldens CONSOLIDATIE 1996 NIET-BELASTINGONTVANGSTEN Stand Miljoenennota 1997 – 7 000,6 3. DESALDERINGEN Rijksbegroting in enge zin bijstelling in verband met FES en ISF 74,4 74,4 Totaal relevante mutaties 74,4 Totaal mutaties na de Miljoenennota 1997 74,4 Stand Najaarsnota 1996 – 6 926,2 Ontvangsten Desalderingen Zie toelichting bij de uitgaven. BIJLAGE II Onderstaand treft u een overzicht aan met het gebruik dat de departementen op dit moment van de eindejaarsmarge kunnen maken. Het overzicht is nog zeer indicatief. Begroting Maximale Eindejaarsmarge (in mln.) Eindejaarsmarge 1996 o.b.v. Najaarsnota 2. Hoge Colleges van Staat 2,5 2,3 3. Algemene Zaken 0,5 0,5 5. Buitenlandse Zaken 2,8 0 6. Justitie 57,3 0 7. Binnenlandse Zaken 61,2 32,4 8. Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen 344,0 0 9B. Financiën 40,4 40,4 10. Defensie 115,5 48,8 11A. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (in enge zin) 68,1 68,1 11B. Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (Rijksgebouwendienst) 70,0¹ 21,1 12. Verkeer en Waterstaat 72,2 23,0 13. Economische Zaken 31,2 31,2 14. Landbouw, Natuurbeheer en Visserij 30,5 10,9 15. Sociale Zaken en Werkgelegenheid (in enge zin) 16,4 4,9 15. Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZ RBG-deel) 226,4 125,0 16. Volksgezondheid, Welzijn en Sport (in enge zin) 25,0 0 16. Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Z RBG-deel) 101,0 0 Totaal 1265,0 408,6 ¹ Conform kabinetsafspraak wijkt de eindejaarsmarge voor de RGD af van de 1%-regel: (t+1: 70 mln en t-1: 35 mln). De suppletore begrotingswetsvoorstellen bevatten wijzigingen ten opzichte van de suppletore wetten samenhangend met de Voorjaarsnota. Ze bevatten derhalve ook wijzigingen die bij Vermoedelijke Uitkomsten reeds zijn gemeld.