﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<kamerwrk kamer="2" publtype="brif">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-21501-28-45/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <titel>Tweede Kamer der Staten-Generaal</titel>
    <subtitel>2</subtitel>
    <subtitel>Vergaderjaar 2007-2008</subtitel>
  </kop>
  <frontm>
    <versie dtd="0.10" conv="rel_1_0_6_8__1.1" markup="1xa"></versie>
    <ordernr>KST121831</ordernr>
    <vergjaar>2007-2008</vergjaar>
    <onderw>
      <nummer>21 501-28</nummer>
      <naam>Defensieraad</naam>
    </onderw>
  </frontm>
  <body>
    <stuk>
      <ltrlabel>Nr. </ltrlabel>
      <nummer>45</nummer>
      <titel>BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN EN VAN DEFENSIE</titel>
      <al>Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Den Haag, <datum>28 augustus 2008</datum></al>
      <witreg></witreg>
      <al>Graag bied ik u hierbij de reactie aan op het verzoek van de vaste commissie
voor Defensie van 16 juni 2008 met kenmerk 08-DEF-B-101 inzake een appreciatie
van de plannen van het Franse EU-voorzitterschap voor de Europese veiligheid
en defensie.</al>
      <ondtek>
        <functie>De minister van Buitenlandse Zaken,</functie>
        <naam>M. J. M. Verhagen</naam>
        <functie>De minister van Defensie,</functie>
        <naam>E. Van Middelkoop</naam>
      </ondtek>
      <tuskop letat="vet">Inleiding</tuskop>
      <al>Op 10 juli 2006 (21 501-02, nr. 693) informeerden wij u
voor het laatst uitgebreid over het Europese Veiligheid- en Defensiebeleid
(EVDB). Bij brief van 16 juni jl. hebben de vaste commissies van Defensie
en Buitenlandse Zaken verzocht om een appreciatie van de voorstellen van het
Franse EU-voorzitterschap voor het defensiebeleid ter voorbereiding van een
algemeen overleg dat op 11 september a.s. zal plaatsvinden. Wij zien
hierin aanleiding u breder te informeren over de ontwikkelingen op het gebied
van de Europese veiligheid en defensie. Het Franse EU-voorzitterschap zal
een belangrijke impuls geven aan de discussie over de verdere ontwikkeling
van de defensiecapaciteiten van Europa. Deze discussie zal ook gaan over het
vermogen van Europa haar eigen rol te spelen bij de bevordering van vrede
en veiligheid in de wereld. Daarvan maken ook onderwerpen als de betrekkingen
met andere internationale organisaties en de vervlechting van externe en interne
aspecten van veiligheid deel uit. In deze brief wordt ook ingegaan op het
recent verschenen Franse Witboek voor de defensie en nationale veiligheid,
dat de lijnen schetst voor een grootscheepse reorganisatie van de Franse strijdkrachten
en in vele opzichten de inspiratie is voor de plannen van Frankrijk voor zijn
voorzitterschap op het gebied van veiligheid en defensie. In deze brief geven
wij u een overzicht van de hoofdpunten van de plannen van het Franse EU-voorzitterschap
en het standpunt dat Nederland zal innemen. In dit overzicht nemen wij de
aandachtspunten uit de brief van 16 juni jl. mee. Het is echter nog te
vroeg voor een <nadruk type="cur">midterm</nadruk> evaluatie van de militaire
operaties EUFOR ALTHEA in Bosnië en Herzegovina en EUFOR Tchad/RCA. U
zult daarover vanzelfsprekend tijdig worden geïnformeerd. In een bijlage
bij deze brief geven wij een opsomming van de lopende operaties die in het
kader van het EVDB zijn ontplooid. Deze opsomming werkt die van de vorige
brief van 10 juli 2006 bij.</al>
      <tuskop letat="cur">De wereld wordt onzekerder, de rol van de Unie neemt toe</tuskop>
      <al>De Europese Unie voert op dit moment elf operaties uit: twee militaire
en negen civiele. Tot dusver waren de civiele crisisbeheersingsoperaties klein
in omvang, maar met de ontplooiing van EULEX Kosovo is een nieuwe fase ingeluid:
deze operatie zal uiteindelijk ongeveer 1900 experts omvatten. Steeds vaker
wordt met succes een beroep gedaan op de Unie een bijdrage te leveren aan
de bevordering van vrede en veiligheid in de wereld. Dat doet de Unie uit
welbegrepen eigenbelang: een stabiele wereld is goed voor onze burgers, goed
voor onze welvaart en goed voor de ontwikkeling van andere landen. De wereld
is echter ook onzekerder geworden. De uitdagingen zijn talrijk en divers en
de bedreigingen komen van alle kanten en op onverwachte manieren. De Unie
moet op vele niveaus in staat zijn actie te nemen. Een brede, alomvattende
aanpak biedt de beste garantie voor duurzame vrede en veiligheid. De regering
staat dan ook geheel achter de versterking van het gemeenschappelijk buitenland
en veiligheidbeleid (GBVB) zoals dat in het Verdrag van Lissabon is voorzien.
Het EVDB maakt daarvan deel uit. Daarover is uitgebreid met de Kamer bij de
behandeling van de goedkeuringswet voor het verdrag van Lissabon gesproken.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Wij verwachten dat steeds vaker een beroep zal worden gedaan op het EVDB
om een bijdrage aan het brede, geïntegreerde buitenlandbeleid te leveren.
Wij constateren wel dat de capaciteiten achterblijven bij de ambities van
de Europese Veiligheidsstrategie. Wij steunen de inzet van Frankrijk om ons
opnieuw aan deze ambitie te committeren. Ondanks de bestaande capaciteitstekorten
is het evenzeer duidelijk dat de Unie nu al meerdere operaties van verschillende
aard en omvang uitvoert en dus stapje voor stapje op weg is aan deze ambitie
invulling te geven. Wij steunen de inzet van het voorzitterschap
op capaciteitsgebied een volgende verbeterslag te maken. Het doel is meerdere
militaire en civiele operaties van verschillende omvang en aard uit te kunnen
voeren. Wij zijn van mening dat Nederland daaraan een proportionele bijdrage
moet leveren.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Op militair gebied is de ambitie uitgewerkt in de <nadruk type="cur">Headline Goal</nadruk> (HLG) 2010. Het ambitieniveau omvat onder andere een
verbetering van het expeditionaire vermogen van Europese militaire capaciteiten,
snellere inzetbaarheid en de mogelijkheid om over een grotere afstand te opereren.
In de zogenaamde «<nadruk type="cur">Progress Catalogue 2007</nadruk>»
(PC07) is inzicht gegeven welke militaire capaciteiten nog ontbreken, tot
welke beperkingen dit leidt bij militair optreden door de Unie en wat hiervan
de risico’s zijn. Van belang is thans een vervolgtraject te bepalen
waarbinnen de tekortkomingen effectief en efficiënt worden aangepakt.
Nederland ziet hierbij een rol weggelegd voor het EU Militair Comité
als behoeftesteller en het Europees Defensieagentschap (EDA) om de capaciteitentekorten
aan te pakken. Op civiel gebied is in november 2007 het <nadruk type="cur">Civilian Headline Goal 2010</nadruk> (CHG 2010) overeengekomen. Daarin is
onder andere afgesproken dat een nieuw scenario zal worden ontwikkeld ten
behoeve van de capaciteitenontwikkeling door lidstaten met aandacht voor de
samenloop van civiele en militaire aspecten van een crisisbeheersingsoperatie.
Als voorvechter van de geïntegreerde aanpak heeft Nederland zich sterk
gemaakt voor deze samenhangende aanpak van de civiele en militaire capaciteitenontwikkeling.
Eind 2009 zal onderzocht worden hoe de civiele en militaire capaciteitenontwikkeling
beter op elkaar afgestemd kunnen worden en waar ruimte bestaat deze gezamenlijk
verder te voeren.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Versterking van de capaciteiten van de lidstaten komt overigens nadrukkelijk
niet alleen het EVDB ten goede, maar draagt even goed bij aan het vermogen
van de lidstaten om in welk verband dan ook een bijdrage aan de bevordering
vrede en veiligheid te leveren. Wij denken dan vooral aan de NAVO, maar nadrukkelijk
ook aan de VN. De relatie tussen het EVDB en de NAVO springt daarbij het meest
in het oog. Het is belangwekkend dat daarin een wending ten goede lijkt te
zijn genomen, die een jaar geleden werd ingezet toen President Sarkozy stelde
dat het niet langer gaat om een keuze tussen het EVDB en NAVO, maar om de
optelsom van beide. De Unie en de NAVO zijn beide geroepen hun bijdrage te
leveren en de optelsom van beider capaciteiten toont aan dat er een gat zit
tussen wat zij moeten kunnen en wat zij daadwerkelijk kunnen. Wij hebben dan
ook met grote belangstelling uitgekeken naar de voorstellen van Frankrijk
op het gebied van veiligheid en defensie voor zijn voorzitterschap, juist
omdat de nieuwe houding van Frankrijk veel goeds belooft voor de ontwikkeling
van de Europese capaciteiten. Nu de voorstellen in grote lijnen bekend zijn,
zullen wij graag daarop onze visie geven. Wij beginnen echter met een beschouwing
over het Franse Witboek voor de defensie en nationale veiligheid. Het Witboek
is in vele opzichten verbonden met de voorstellen van het Franse EU-voorzitterschap
voor het defensiebeleid. Daarna gaan wij op de verschillende aspecten van
de voorstellen in. Tot slot zullen wij enkele conclusies met u delen.</al>
      <tuskop letat="vet">Het Franse Witboek voor Defensie en nationale veiligheid</tuskop>
      <al>Het kort voor de aanvang van het Franse voorzitterschap verschenen Witboek
schetst de strategie van Frankrijk op het gebied van defensie en nationale
veiligheid voor de komende vijftien jaar en is toegespitst op de veranderde
dreigingen sinds het verschijnen van het laatste witboek in 1994.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Het Witboek heeft enerzijds betrekking op de ontwikkeling van de Franse
krijgsmacht. Er wordt een reorganisatie van het hele defensieapparaat aangekondigd
om beter weerstand te kunnen bieden aan actuele dreigingen, zoals terrorisme
(in combinatie met massavernietigingswapens), langeafstandsraketten en cyberaanvallen
en om de operationele inzetbaarheid van de strijdkrachten te vergroten. Om
dit te bereiken zullen 54 000 van de 320 000 arbeidsplaatsen bij
het ministerie van Defensie komen te vervallen binnen een periode van zes
of zeven jaar. De plannen betekenen echter geen bezuiniging: tot 2012 is sprake
van een gelijkblijvende begroting in reële termen (de inflatie wordt
gecompenseerd) en na 2012 is er sprake van een reële groei van de defensiebegroting
met 1% meer dan de inflatie.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Anderzijds gaat het Witboek uitgebreid in op de Europese ambities van
Frankrijk. Europa moet beter in staat zijn zelfstandig haar eigen en de internationale
veiligheid te waarborgen. Hierbij leggen de Fransen veel nadruk op de vervlechting
tussen interne en externe veiligheid: wat ver buiten de grenzen speelt, kan
al snel de veiligheid in Europa beïnvloeden. In navolging van het eigen
witboek, pleit Frankrijk voor een Europees witboek voor defensie en veiligheid.
Het is nog niet bekend hoe Frankrijk hieraan invulling wil geven, maar vooralsnog
zal Nederland zich positief opstellen.</al>
      <tuskop letat="cur">De terugkeer in de militaire structuur van de NAVO</tuskop>
      <al>Frankrijk blijft streven naar een zelfstandige rol van Europa op veiligheid-
en defensiegebied. Anders dan vroeger is daarbij ook plaats voor de NAVO.
De EU en de NAVO zijn complementair. Het Witboek stelt duidelijke voorwaarden
aan de terugkeer van Frankrijk in de militaire structuur van de NAVO: het
wil de politieke vrijheid behouden om zelf prioriteiten te stellen op het
gebied van capaciteitenontwikkeling en te bepalen of Frankrijk aan een NAVO-operatie
deelneemt. Verder handhaaft Frankrijk zijn kernmacht en sluit het uit dat
Franse troepen permanent onder NAVO-commando worden geplaatst. Tot slot koppelt
Frankrijk de terugkeer in de NAVO nadrukkelijk aan de verdere versterking
van het Europese veiligheid- en defensiebeleid. Wat deze laatste voorwaarde
betreft stellen wij ons op het standpunt dat initiatieven ter versterking
van het Europese veiligheid- en defensiebeleid op hun eigen merites moeten
worden beoordeeld en niet in het licht van een eventuele terugkeer van Frankrijk
in de militaire structuur van de NAVO.</al>
      <tuskop letat="vet">Evaluatie van de Europese Veiligheidsstrategie</tuskop>
      <al>De Europese Veiligheidsstrategie dateert van 2003. SG/HV Solana heeft
tijdens de Europese Raad van 14 december 2007 opdracht gekregen de strategie
tegen het licht te houden. Het Franse voorzitterschap zal de SG/HV hierbij
ondersteunen en streeft naar aanvaarding tijdens de Europese Raad van december
van één of twee bijlagen bij de Europese Veiligheidsstrategie
met verbeteringen en aanvullingen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De inzet van Nederland in deze evaluatie richt zich op verbetering van
de coherentie. In de eerste plaats heeft coherentie betrekking op de inzet
van de middelen die de Unie en haar lidstaten ter beschikking staan. De Unie
beschikt over een instrumentarium waarmee zij in het gehele spectrum van conflictpreventie
tot en met post conflict wederopbouw kan optreden. De Unie moet beter in staat
zijn een afweging te maken en het evenwicht te vinden tussen inzet van bijvoorbeeld
handel, ontwikkelingssamenwerking of diplomatie. De instellingen en de lidstaten
moeten daartoe beter samenwerken en coördineren.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Daarnaast heeft coherentie ook betrekking op de samenwerking met externe
partners. Vooral aan de samenwerking met de NAVO kan nog veel worden verbeterd.
De meest in het oog springende operaties – EULEX Kosovo en EUPOL Afghanistan –
laten dagelijks de noodzaak zien dat beide organisaties hun activiteiten beter
op elkaar afstemmen. De Unie en de NAVO moeten nauwer samenwerken in het hele
spectrum van conflictvoorkoming tot en met postconflict wederopbouw.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Tot slot heeft coherentie ook te maken met de inzet van middelen binnen
het EVDB. Civiele en militaire crisisbeheersing zijn tot nu toe strikt gescheiden
en de mogelijkheden voor samenwerking zijn beperkt. Nederland heeft zich vanaf
het begin sterk gemaakt voor civiel-militaire samenwerking, maar wij moeten
constateren dat de oprichting van de zogenaamde Civ-mil Cel binnen de militaire
staf weinig heeft betekend. Het zou goed zijn als de strategie de noodzaak
van civiel-militaire samenwerking onderstreept. Ondanks hun zeer verschillende
aard horen civiele en militaire crisisbeheersingsoperaties vanaf de planning
tot en met de uitvoering zo naadloos mogelijk op elkaar aan te sluiten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nieuwe uitdagingen zoals klimaatverandering en energiezekerheid zijn de
laatste jaren prominenter op de voorgrond getreden. In de beschrijving van
de uitdagingen in de strategie is ruimte dieper in te gaan op aspecten van
klimaatverandering en energiezekerheid, die meer dan in 2003 de toekomstige
agenda van de Unie zullen bepalen. <nadruk type="cur">Mutatis mutandis</nadruk>
geldt hetzelfde voor de dreiging van de verspreiding van massavernietigingswapens.
Door een integrale benadering en een beleidsintensivering op wapenbeheersing,
ontwapening en non-proliferatie, kan vooruitgang worden geboekt bij de bestrijding
van de verspreiding van massavernietigingswapens. In de NAVO gebeurt dat al.
Coherente samenwerking op deze gebieden tussen de Unie en de NAVO is belangrijk.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Opvallend is het gebrek aan aandacht in de strategie voor belangrijke
thema’s als mensenrechten, <nadruk type="cur">gender</nadruk> en kinderen
in gewapend conflict. Alleen onder de strategische doelstelling «een
internationale orde gebaseerd op doeltreffend multilateralisme» wordt
gesproken over de bescherming van de mensenrechten als een van de manieren
om de internationale orde te versterken. Hoe de Unie hiermee aan de slag zou
moeten gaan wordt niet duidelijk gemaakt, behalve dat de VN hierbij een centrale
rol speelt.</al>
      <al>In de praktijk speelt de Unie echter al een belangrijke rol bij de bevordering
van alle aspecten van de mensenrechten in de wereld en daar zou de strategie
navenant aandacht aan moeten besteden. Daar zal Nederland ook op inzetten.</al>
      <tuskop letat="vet">Relatie EU-NAVO</tuskop>
      <al>Nu met name Frankrijk een positievere houding tegenover de NAVO inneemt
dan voorheen, zijn de problemen in de relatie tussen de EU en de NAVO niet
in de laatste plaats terug te voeren op de kwestie van de deling van Cyprus
en het feit dat een NAVO-bondgenoot een EU-lidstaat niet erkent. Het is niet
te verwachten dat er een structurele verbetering van de institutionele problemen
komt voordat het onderliggende probleem tussen Cyprus en Turkije is opgelost.
Turkije en Cyprus komen in de NAVO respectievelijk de EU steeds geïsoleerder
te staan. Frankrijk heeft voorgesteld een EU-NAVO «<nadruk type="cur">High Level Group</nadruk>» in het leven te roepen, waarin de beide secretarissen-generaal
samen met de belangrijkste commandanten en directeuren regelmatig van gedachten
kunnen wisselen over zaken van wederzijds belang met het doel tot een betere
coördinatie van activiteiten te komen. Nederland juicht deze nieuwe impuls
aan een al bestaand informeel overleg toe. De politieke erkenning
moet zijn beslag krijgen tijdens de Europese Raad in december en de NAVO-top
in april 2009.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De NAVO en de EU treden steeds vaker gezamenlijk op in operatiegebieden.
De ervaring leert dat de institutionele problemen ook tot praktische problemen
leiden, met mogelijk negatieve gevolgen voor de veiligheid van onze mensen.
Zo kan de onderlinge samenwerking in het veld tussen de NAVO en de EU in Afghanistan
en Kosovo niet op het hoogste niveau worden geformaliseerd. Dergelijke ongewenste
situaties doen afbreuk aan de geloofwaardigheid van de operaties en aan het
draagvlak voor de missies. Wij zijn van mening dat juist in risicovolle omstandigheden
volledige onderlinge openheid van informatie moet bestaan en het EU-personeel
moet kunnen rekenen op bijstand vanuit de grotere militaire troepenmacht.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>De capaciteitstekorten van de EU overlappen grotendeels met die van de
NAVO; het zijn <nadruk type="cur">Europese</nadruk> tekorten. NAVO en EU moeten
dus niet in concurrentie met elkaar capaciteiten ontwikkelen, maar elkaar
aanvullen. Capaciteitsversterking in EU- en NAVO-verband moet leiden tot vergroting
van de nationale beschikbaarheid van inzetbaar materieel en personeel. Wij
maken ons sterk voor samenwerking op het gebied van capaciteiten tussen beide
organisaties en zetten ons in daarin onder andere via de EU-NAVO Capaciteitengroep
verbetering te brengen.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Het formele raamwerk waarin de samenwerking tussen EU en NAVO is geregeld, «Berlijn-plus»,
kent beperkingen. Deze overeenkomst dekt vooral de situatie waarbij de Unie
gebruikt maakt van NAVO-capaciteiten bij de aansturing van een militaire operatie
van de EU, zoals bij operatie EUFOR ALTHEA in Bosnië, maar niet de situaties
waarbij een autonome civiele EU-operatie en een autonome NAVO-operatie in
hetzelfde gebied opereren (bijvoorbeeld in Kosovo en Afghanistan) en van elkaar
afhankelijk zijn. Een geheel nieuw raamwerk is niet strikt noodzakelijk en
gezien de tegenstelling tussen Cyprus en Turkije onhaalbaar. De Nederlandse
voorkeur gaat daarom eerder uit naar een politiek document waarin een aantal
grondbeginselen en intenties van de samenwerking wordt uiteengezet. Naar onze
mening is een politieke parapluovereenkomst zinvoller en sneller te verwezenlijken
dan een technische detailovereenkomst. De praktijk heeft laten zien dat de
NAVO capaciteiten heeft die de EU niet of onvoldoende heeft (militaire slagkracht)
en de EU mogelijkheden heeft die de NAVO ontbeert (civiele capaciteiten, ontwikkelingssamenwerking,
handelspolitiek). Deze complementaire elementen zouden deel kunnen uitmaken
van politieke afspraken over de verhouding tussen beide organisaties.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland streeft naar een politieke oplossing van de problematische relatie
tussen de EU en de NAVO. Daarnaast moet blijvend druk worden uitgeoefend op
Cyprus en Turkije om te komen tot pragmatische oplossingen in de operatiegebieden.</al>
      <tuskop letat="vet">Ontwikkeling van defensiecapaciteiten</tuskop>
      <al>Het Franse voorzitterschap zet sterk in op ontwikkeling van defensiecapaciteiten.
Een herbevestiging van het EVDB-ambitieniveau vormt de opmaat voor een aantal
initiatieven om belangrijke tekortkomingen op te heffen.</al>
      <tuskop letat="cur">Concrete projecten ter versterking van crisisbeheersingscapaciteiten</tuskop>
      <al>Frankrijk zet tijdens het voorzitterschap in op concrete projecten ter
versterking van Europese crisisbeheersingscapaciteiten. De projecten kunnen worden gestart door een kleine groep lidstaten, waarna andere
lidstaten zich kunnen aansluiten. Frankrijk denkt bijvoorbeeld aan projecten
op het gebied van strategisch en tactisch luchttransport, ruimtewaarneming
en mijnenbestrijding.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland steunt het Franse streven naar concrete projecten die belangrijke
Europese tekortkomingen opheffen. De Nederlandse mogelijkheden om hieraan
bij te dragen, zijn echter beperkt. Er is thans geen uitzicht op verruiming
van de mogelijkheden tot aanvullende investeringen in Europese samenwerking.
Samenwerking is doorgaans alleen mogelijk als dit in het verlengde ligt van
Nederlandse initiatieven waarvoor al middelen zijn gereserveerd. Defensie
kan door samenwerking projecten realiseren die niet binnen het nationale bereik
liggen, in bepaalde gevallen een gunstiger prijs-kwaliteitverhouding bereiken
en de interoperabiliteit met partners vergroten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Wij zijn voorstander van samenwerkingsprojecten voor capaciteitenverbetering
die worden gestart door groepen van lidstaten. De Unie moet zich hierbij echter
niet richten op de prioriteiten van een beperkt aantal landen. Het op 8 juli
jl. vastgestelde capaciteitenontwikkelingsplan (<nadruk type="cur">Capability
Development Plan</nadruk>, CDP) van het EDA moet hierbij een leidende rol
spelen. Het plan heeft als doel de versterking van de Europese militaire capaciteiten
aan de hand van concrete projecten en door bevordering van internationale
samenwerking. Wij hechten eraan dat samenwerkingsinitiatieven zich richten
op de Europese prioriteiten en open staan voor alle lidstaten. Daarnaast is
het aan de lidstaten om hun nationale defensieplannen aan de hand van het
CDP nogmaals tegen het licht te houden. Zo onderzoekt Nederland op basis van
het CDP waar Defensie mogelijk kan samenwerken met Europese partners, bijvoorbeeld
op het gebied van mijnenbestrijdingsvaartuigen.</al>
      <tuskop letat="cur">Innovatieve capaciteitenontwikkeling</tuskop>
      <al>Het Franse voorzitterschap wil tevens nieuwe manieren zoeken om capaciteiten
te ontwikkelen, omdat de initiatieven tot nu toe nog niet voldoende resultaat
hebben opgeleverd. Het CDP moet hiervoor een impuls geven. Daarnaast zet het
Franse voorzitterschap in op innovatieve oplossingen om kosten te besparen,
gezamenlijke ontwikkeling en gezamenlijk gebruik van capaciteiten, pooling,
lastenverdeling, taakspecialisatie en meer gezamenlijke financiering van militaire
operaties en van capaciteiten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Zoals wij hierboven al stelden, hechten ook wij aan een sturende rol van
het CDP. Het is cruciaal voor het succes van dergelijke samenwerking dat eerst
de behoeften en eisen worden geharmoniseerd en dat landen zich daar ook aan
houden. Andere lessen die lidstaten hebben kunnen trekken, betreffen de tijdige
betrokkenheid van de industrie, een goed programmamanagement en het rekening
houden met de gehele levensduur van materieel. Het EDA verwerkt deze lessen
nu in een «<nadruk type="cur">Armaments Strategy</nadruk>» en
zal ze op korte termijn in de praktijk moeten brengen. Daarnaast staat Nederland
open voor goede, innovatieve ideeën om de vastgestelde capaciteitstekorten
op te lossen. Voorbeelden hiervan zijn de recente initiatieven voor een C-17
pool en een fonds voor de verbetering van de Europese helikoptercapaciteit.</al>
      <tuskop letat="cur">Europese defensie-industrie</tuskop>
      <al>Het Franse voorzitterschap streeft naar een sterkere Europese defensie-industrie.
De EDA-bestuursraad heeft in 2007 een strategie aangenomen voor een gezonde
toekomstige Europese defensie technologische en industriële basis (EDTIB).
Die moet de Europese landen voorzien van de militaire capaciteiten
die zij in de toekomst nodig hebben en innovatief, kostenefficiënt en
concurrerend op de wereldmarkt zijn. De Europese landen investeren veel minder
in materieel en in technologische innovatie dan de Verenigde Staten. Meer
openheid en samenwerking zijn noodzakelijk. De Europese markt voor defensiematerieel
is nog in belangrijke mate versnipperd langs nationale lijnen. Dat betekent
ook fragmentatie op het gebied van de industrie en voor een deel van onderzoek
en ontwikkeling. Een belangrijke doelstelling van het voorzitterschap die
wij van harte steunen, is in dit verband om vooruitgang te boeken met het
defensie richtlijnenpakket van de Europese Commissie. Nog dit jaar zou overeenstemming
moeten worden bereikt over een nieuwe richtlijn voor overheidsopdrachten op
het gebied van defensie en veiligheid. Die richtlijn moet leiden tot meer
eerlijke concurrentie op de Europese defensiemarkt. Ook zouden er stappen
moeten worden genomen om het verkeer van defensiegoederen binnen de EU te
liberaliseren. Uiteraard moet Defensie ook de mogelijkheid houden buiten Europa
te kopen, waaraan in de voorstellen van de Commissie ook geen enkele beperking
stelt.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland is met Frankrijk van mening dat een open markt een essentiële
voorwaarde is voor de ontwikkeling van een slagvaardige en innovatieve Europese
defensie-industrie. Nederland meent dat een open Europese markt toegang moet
bieden aan alle Europese bedrijven, ook de kleinere bedrijven uit landen met
een bescheiden defensie-industrie. Tot er voor al deze bedrijven een gelijk
speelveld is gecreëerd zullen lidstaten maatregelen moeten nemen om hun
nationale defensie-industrie zodanig te positioneren dat zij een kans krijgen
om te concurreren op deze markt. De nieuwe richtlijn zal deze kans moeten
bieden aan alle Europese bedrijven. Tegelijkertijd moet de richtlijn rekening
houden met vooral de operationele behoeften van Defensie, informatieveiligheid
en andere specifieke kenmerken van de defensiemarkt.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>In de Nederlandse Defensie Industrie Strategie (DIS, Kamerstuk 2006–2007,
31 125, nr. 1, 27 augustus 2007) is uiteengezet dat Nederland
belang heeft bij zowel vrijheid van materieelverwerving als een sterke, geconsolideerde
Europese DTIB met daarin een goede positie voor de nationale industrie en
kennisinstituten. Het Franse voorzitterschap erkent dat herstructurering van
de defensie-industrie primair een verantwoordelijkheid van de betreffende
bedrijven is. Lidstaten kunnen echter wel de juiste voorwaarden creëren
door harmonisering van militaire behoeften, meer samenwerking in EDA-kader
en een open Europese markt. Deze aanpak komt overeen met wat Nederland voorstaat
in de DIS. Kanttekening daarbij is dat industriële belangen voor Nederland
op zichzelf nooit een reden kunnen zijn om deel te nemen aan internationale
defensiesamenwerking. Voor Defensie staat de operationele behoefte van de
krijgsmacht altijd voorop. Verder zal Nederland ervoor waken dat deze initiatieven
bedrijven uit landen zonder grote defensie-industrie buiten sluiten.</al>
      <tuskop letat="cur">European Security and Defence College</tuskop>
      <al>Het Franse voorzitterschap wil gezamenlijke Europese opleidingen en de
uitwisselingen tussen nationale opleidingen bevorderen. In dit verband wordt
gesproken van een «<nadruk type="cur">Erasmus militaire</nadruk>».
Een belangrijke rol is weggelegd voor het in 2005 opgerichte <nadruk type="cur">European Security and Defence College</nadruk> (ESDC). Het ESDC is een virtueel
college dat bestaat uit een netwerk van nationale trainingsinstituten zoals
het Instituut Defensie Leergangen (IDL). In ESDC-verband doen nationale instituten
vrijwillig een aanbod een (deel van een) cursus te organiseren. Het ESDC richt
zich op de bevordering van kennis en bekendheid met EVDB-concepten en -procedures
en niet op de training van praktische vaardigheden. Naast algemene
EVDB-cursussen zijn er thans ook cursussen met een specifieker thema of doelgroep,
zoals de Nederlands-Franse trainingsmodule op het gebied van de hervorming
van de veiligheidssector (<nadruk type="cur">Security Sector Reform</nadruk>,
SSR) die beoogt uitzendbare SSR-experts te trainen in de internationale en
EU-beleidskaders en de EU-ervaringen met SSR. Dit moet de kwaliteit van de
SSR-missies van de EU ten goede komen. Het ESDC heeft geen eigen budget en
een klein secretariaat dat de cursussen coördineert.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Naar aanleiding van een recente evaluatie is besloten het ESDC Secretariaat
uit te breiden met twee personen, waaronder een hoofd van het ESDC die moet
zorgen dat de cursussen van de verschillende lidstaten onderling coherent
en consistent zijn. Ook is besloten dat het Raadssecretariaat in november
een studie voltooit naar de toekomstperspectieven van het ESDC, inclusief
een analyse van de behoefte aan training. Waarschijnlijk zullen de uitkomsten
van de studie leiden tot een hernieuwde discussie over de vraag of het ESDC
een meer permanent karakter moet krijgen. Frankrijk is voorstander hiervan.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland hecht veel waarde aan het ESDC, maar is terughoudend als het
gaat om een meer permanente structuur van het ESDC en hecht aan toepassing
van het subsidiariteitsbeginsel: de verantwoordelijkheid voor opleiding en
training ligt in eerste instantie bij de lidstaten. Waar mogelijk en wenselijk
kunnen lidstaten participeren in elkaars cursussen. Wij zullen ons daarom
kritisch opstellen tegenover initiatieven om het ESDC een meer permanent karakter
te geven en hiermee alleen instemmen als er duidelijk sprake is van een belangrijke
toegevoegde waarde.</al>
      <tuskop letat="cur">Europese militaire ruimtecapaciteit</tuskop>
      <al>Frankrijk hecht in zijn Witboek voor Defensie en nationale veiligheid
veel belang aan inlichtingen die vanuit de ruimte kunnen worden verzameld.
Frankrijk verdubbelt daarom de komende jaren het defensiebudget gericht op
ruimtevaart. Ook in Europees verband streeft Frankrijk naar versterking van
defensiecapaciteiten in de ruimte. Voor Frankrijk zijn in dit verband het
satellietsysteem Galileo en het observatieproject <nadruk type="cur">Global
Monitoring for Environment en Security</nadruk> (GMES) belangrijke Europese
ruimtevaartprojecten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Ook de Nederlandse krijgsmacht is in toenemende mate afhankelijk van ruimtecapaciteiten,
en communicatie- en waarnemingssatellieten in het bijzonder. Voor navigatie
maakt Defensie gebruik van het Amerikaanse <nadruk type="cur">Global Positioning
System</nadruk> (GPS). Defensie volgt de ontwikkelingen van het Europese satellietsysteem
Galileo met interesse. De Europese afhankelijkheid van het Amerikaanse GPS
wordt verminderd met de komst van Galileo. Op Europees niveau is afgesproken
dat militair gebruik van Galileo moet stroken met het beginsel dat Galileo
een civiel systeem is dat onder civiel toezicht staat.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Hoewel Nederland behoefte heeft aan eigen toegang tot militaire satellietcapaciteit,
wordt vanwege de beperkte financiële mogelijkheden vooralsnog gebruik
gemaakt van data van commerciële satellieten en van het Europese Satellietcentrum
SATCEN. Nederland bepleit een betere benutting van civiele ruimtecapaciteit
voor militaire doeleinden. Om de hierboven al vermelde reden zal Nederland
geen extra middelen voor investeringen in Europese militaire capaciteit in
de ruimte kunnen vrijmaken.</al>
      <tuskop letat="cur">Versterking EU planningscapaciteit</tuskop>
      <al>Het Franse voorzitterschap wil de Europese militaire planning- en commandovoeringcapaciteit van het EVDB versterken op basis van de
opgedane ervaring bij operaties en de gebleken operationele behoeftes. Het
is echter nog niet duidelijk wat het voorzitterschap precies voor ogen staat.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Nederland heeft altijd aarzelingen gehad bij uitbreiding van de militaire
planning- en commandovoeringcapaciteit. Dit zou kunnen leiden tot onnodige
duplicering van bestaande NAVO- en nationale capaciteiten. Onder «Berlijn-plus»
kan de EU immers in beginsel gebruik maken van NAVO-commandovoeringsfaciliteiten.
Zoals eerder in deze brief beschreven, onderkent Nederland echter ook dat «Berlijn-plus»
beperkingen kent. Ook kleven er een aantal nadelen aan de huidige planningspraktijk,
waarin het Raadssecretariaat de <nadruk type="cur">strategische</nadruk> planning
van een operatie verzorgt en de <nadruk type="cur">operationele</nadruk> planning
vervolgens gebeurt in één van de vijf operationele hoofdkwartieren
(dat wordt versterkt met officieren van deelnemende landen) en door een aan
te wijzen operatiecommandant. Ten eerste kan de besluitvorming vertragen doordat
pas in een laat stadium een operatiecommandant wordt aangewezen (zoals gebeurde
bij de planning van de operatie in de Democratische Republiek Congo). Ten
tweede is het aantal militaire operaties dat gelijktijdig kan worden uitgevoerd
beperkt doordat slechts een beperkt aantal officieren beschikbaar is om een
nationaal hoofdkwartier multinationaal te maken. De huidige planningssystematiek
heeft overigens ook voordelen. Inzet van een nationaal hoofdkwartier kan leiden
tot meer betrokkenheid van een grote EU-partner. De tot dusver uitgevoerde
militaire operaties stonden steeds onder Duits of Frans commando. Vooral voor
het welslagen van zwaardere operaties vindt Nederland deze betrokkenheid van
belang. Wij zijn het met Frankrijk eens dat de Unie moet investeren in betere
planning- en commandovoering. Voor wat betreft de militaire planning en commandovoering
blijven wij echter van mening dat de relatie met de bij de NAVO al aanwezige
capaciteiten op dat gebied goed in de gaten moet worden gehouden.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Aan de kant van de civiele crisisbeheersing is in augustus 2007 het <nadruk type="cur">Civilian Planning and Conduct Capability</nadruk> (CPCC) opgericht.
Daarmee is de operationele planning en uitvoering van civiele crisisbeheersingsoperaties
naar het spiegelbeeld van de militaire crisisbeheersingsoperaties ingericht.
Een belangrijk verschil is dat in plaats van een commandant per operatie en
een directeur-generaal van de militaire staf er één commandant
aan het hoofd van alle civiele crisisbeheersingsoperaties staat, die tevens
directeur van het CPCC is. Deze Commandant civiele operaties stuurt de missiehoofden
aan. Voor de strategische planning van crisisbeheersingsoperaties beschikt
de Unie over een directoraat voor de civiele en een directoraat voor militaire
crisisbeheersing.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Naast de problemen bij de planning en aansturing van een militaire EVDB-operatie,
onderkent Nederland ook knelpunten ten aanzien van de planning en aansturing
van civiele operaties. De capaciteit van het CPCC is met zestig functies niet
meer berekend op de steeds complexere civiele EVDB-operaties zoals in Kosovo
en Afghanistan. Gezien het aantal en de complexiteit van de civiele operaties
die de Unie thans uitvoert en in de toekomst zal uitvoeren, ligt versterking
van de civiele planning- en aansturingcapaciteit voorde hand. Dit zou mede
tot stand komen via verbeterde civiel-militaire samenwerking en civiele gebruikmaking
van militaire expertise.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Naar onze mening is de sleutel voor versterking van de militaire- en civiele
planning- en commandovoeringcapaciteit derhalve de versterking van de civiel-militaire
samenwerking. De effectiviteit van civiele en militaire operaties is gebaat
bij hechtere planning en commandovoering tussen beide, ondanks de inherent
verschillende aard van beide soorten operaties. In de huidige
structuur wordt echter onvoldoende van elkaars sterke punten geprofiteerd
en gebeurt werk dubbelop. Nederland zet zich in voor praktische maatregelen
die het coherente optreden van de Unie kunnen verbeteren.</al>
      <tuskop letat="vet">Herziening van het financieringsmechanisme «Athena»</tuskop>
      <al>Voor militaire operaties geldt in principe «<nadruk type="cur">costs lie where they fall</nadruk>». Er zijn echter kostensoorten die
voor gemeenschappelijke financiering in aanmerking komen. Deze zijn vastgelegd
in «Athena», het mechanisme voor het beheer van gemeenschappelijke
kosten. Alle lidstaten met uitzondering van Denemarken dragen hieraan bij
op basis van een vaste verdeelsleutel.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Het Athena-mechanisme moet na elke operatie en ten minste om de achttien
maanden worden geëvalueerd. De volgende evaluatie is voorzien tijdens
het Franse voorzitterschap. Naast een aantal technische, procedurele verbeteringen
van het mechanisme, zal de herziening zich waarschijnlijk vooral toespitsen
op de vraag of de mogelijkheden van gemeenschappelijke financiering moeten
worden verruimd. Nederland heeft zich bij vorige herzieningen van het mechanisme
ingezet voor verruiming van de in aanmerking komende gemeenschappelijke kosten
en staat hiervoor nog steeds open. De herzieningen van 2004 en 2006 hebben
echter duidelijk gemaakt dat binnen de EU verdeeldheid bestaat over de wenselijkheid
hiervan. Ook nu lijkt de tijd nog niet rijp voor een uitbreiding van het werkingsgebied
van het Athena-mechanisme. Nederland zal daarom blijven inzetten op een zo
flexibel mogelijk gebruik ervan.</al>
      <tuskop letat="vet">Maritieme samenwerking en piraterijbestrijding</tuskop>
      <al>In algemene zin staat Nederland positief tegenover het streven van het
Franse voorzitterschap om de maritieme component van het EVDB een nadere invulling
te geven. De Unie onderzoekt de mogelijkheden voor een actieve rol van de
EU bij de implementatie van VNVR-resolutie 1816 (2008) ten aanzien van piraterijbestrijding
voor de kust van Somalië. De RAZEB van 22 juli jl. heeft kennisgenomen
van eventuele opties die de Unie in dit kader kan overwegen. Deze opties worden
de komende tijd verder uitgewerkt en zullen tijdens de RAZEB van 15 september
a.s. opnieuw worden besproken. In het licht van de steeds grotere humanitaire
noden in Somalië zou een eventuele EU-inzet zich wat Nederland betreft
in ieder geval moeten richten op het beschermen van humanitaire transporten
tegen piraterij. Wij zien verdere voorstellen van Frankrijk op het gebied
van de marinesamenwerking met belangstelling tegemoet.</al>
      <tuskop letat="vet">Conclusie</tuskop>
      <al>Defensie en veiligheid behoren tot de prioriteiten van het Franse voorzitterschap.
Nu steeds vaker een beroep op de Unie wordt gedaan buiten haar grenzen vrede
en veiligheid te brengen, loopt deze steeds vaker tegen de grenzen aan van
haar vermogen om adequaat op te treden. Lopende operaties maken duidelijk
dat de Unie moet investeren in verdere versterking van haar capaciteiten,
wil zij in de toekomst een waardevolle partner kunnen zijn bij crisisbeheersing.
Het is een gelukkige samenloop van omstandigheden dat Frankrijk zijn houding
tegenover de rol van en het functioneren in de NAVO heeft bijgesteld en re-integratie
in de militaire structuur van de NAVO op de eigen agenda heeft gezet. Tegelijkertijd
is alom het besef gegroeid dat beide organisaties een eigen rol te vervullen
hebben en dat het niet draait om een keuze tussen beide, maar om de optelsom
van beide. De capaciteitstekorten van de Unie zijn ook die van
de NAVO en de inzet moet dus gericht zijn op versterking van de <nadruk type="cur">Europese</nadruk> capaciteiten.</al>
      <witreg></witreg>
      <al>Vanuit Nederlands perspectief valt dit alleen maar toe te juichen. Als
actieve deelnemer aan crisisbeheersingsoperaties onder het EVDB en van de
NAVO kunnen wij deze gelegenheid aangrijpen om het Europese vermogen tot bevordering
van de vrede en veiligheid effectiever te maken. Nederland doet dit vanuit
de overtuiging dat verbeterde defensiecapaciteiten een onmisbare bijdrage
leveren aan een alomvattende, geïntegreerde aanpak van veiligheid en
ontwikkeling. Nederland let dan ook in het bijzonder op de coherentie tussen
de «3D’s»: <nadruk type="cur">defence, diplomacy</nadruk>
en <nadruk type="cur">development</nadruk> moeten elk naar vermogen hun bijdrage
kunnen leveren. De mogelijkheden daadwerkelijk een financiële of materiële
bijdrage te leveren aan de capaciteitsversterking zijn echter op de korte
termijn beperkt. Nederland is overigens niet de enige lidstaat die tegen budgettaire
beperkingen aanloopt. Dat mag ons echter niet ervan weerhouden steeds naar
mogelijkheden te zoeken een bijdrage aan de Europese capaciteitsversterking
te leveren. De aanzetten die in het komende half jaar op het gebied van de
versterking van de Europese veiligheid en defensie zullen worden gezet, kunnen
ook een belangrijke bijdrage leveren aan de Verkenningen naar de omvang en
toerusting van onze eigen krijgsmacht.</al>
      <bijlage>
        <titel>BIJLAGE</titel>
        <tuskop letat="vet">ONDER HET EVDB UITGEVOERDE OPERATIES</tuskop>
        <tuskop letat="vet">Lopende Operaties</tuskop>
        <tuskop letat="cur">EUPM</tuskop>
        <al>Sinds 1 januari 2003 is in Bosnië-Herzegovina (BiH) de <nadruk type="cur">European Union Police Mission</nadruk> (EUPM) actief. Deze EU-politiemissie
is de opvolger van de internationale politiemacht van de VN. Doel van deze
missie is om door middel van <nadruk type="cur">monitoring</nadruk>, <nadruk type="cur">mentoring</nadruk> en <nadruk type="cur">inspecting</nadruk> bij
te dragen aan de opbouw van een duurzame politiestructuur in BiH, die voldoet
aan de Europese en internationale normen. In juni van dit jaar is, nadat in
april politiewetgeving voor oprichting van een aantal instellingen op staatsniveau
is aangenomen, een Stabilisatie en Associatie Akkoord met de EU getekend.
Op 10 april is de politiewetgeving aangenomen voor de oprichting van
een aantal instellingen op staatsniveau.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>In januari 2006 is, na de toenmalige vernieuwing van het mandaat van EUPM,
de missie verkleind van een omvang van ruim 800 personen (waarvan 500 internationale
politiefunctionarissen) naar 388 personen (waarvan 170 internationale politiefunctionarissen).
Op 15 oktober 2007 heeft de Raad laten weten dat er geen significante
vooruitgang is geboekt in de herstructurering van de politie in BiH en aangegeven
het mandaat nogmaals voor een periode van twee jaar te verlengen tot 31 december
2009. Sindsdien is enige voortgang geboekt, maar er is nog een lange weg te
gaan. Nederland levert momenteel een bijdrage van tien politiefunctionarissen
aan EUPM, waarvan zes civiele politiefunctionarissen en vier functionarissen
van de Koninklijke Marechaussee. Nederland heeft de bijdrage tot juni 2009
verlengd.</al>
        <tuskop letat="cur">EUFOR ALTHEA</tuskop>
        <al>Sinds 2 december 2004 leidt de EU de militaire operatie ALTHEA in
BiH. De operatie wordt uitgevoerd door de EU-troepenmacht EUFOR. EUFOR heeft
de stabilisatietaken overgenomen van de NAVO-geleide troepenmacht SFOR en
is daarmee verantwoordelijk voor de handhaving van de militaire aspecten van
annex 1A van de Dayton-akkoorden: 1) toezicht houden op het staakt het vuren
en ontwapening van de voormalige Bosnische strijdkrachten en 2) zorgen voor
een veilige omgeving waarin de internationale gemeenschap haar werk kan doen.
Ondersteuning van het <nadruk type="cur">Mission Implementation Plan</nadruk>
van de Hoge Vertegenwoordiger/EU Speciaal Vertegenwoordiger (HV/EUSV) Miroslav
Lajèák en meer aandacht voor de strijd tegen de georganiseerde
misdaad zijn tevens belangrijke aandachtspunten van de missie. EUFOR heeft
nauwe banden met alle EU-partners en andere internationale actoren (waaronder
de NAVO). Delen van de <nadruk type="cur">European Gendarmerie Force</nadruk>
(EGF), een samenwerkingsverband met Frankrijk, Italië, Portugal en Spanje
met een politiemacht met militaire status, participeren in de geïntegreerde
politie-eenheid van EUFOR sinds november 2007.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>EUFOR is met dezelfde troepenomvang begonnen als de eindsterkte van de
NAVO-troepenmacht SFOR – circa 6000 militairen. Inmiddels is de troepenmacht
gereduceerd van 6000 naar 2500. Op 21 november is het mandaat van de
missie door de VN Veiligheidsraad met een periode van 12 maanden verlengd.
Op 10 december 2007 onderstreepte de Raad dat EUFOR in BiH aanwezig zal
blijven zolang dat nodig is.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Nederland neemt momenteel ongeveer met 85 militairen deel aan EUFOR. Deze
bijdrage bestaat uit bemensing van de <nadruk type="cur">Liaison and Observer
Teams</nadruk> (LOT) huizen en een aantal marechaussees voor de geïntegreerde
politie-eenheid die is ontplooid onder de vlag van de EGF. Nederland
heeft de bijdrage tot juni 2009 verlengd.</al>
        <tuskop letat="cur">EULEX Kosovo</tuskop>
        <al>EULEX Kosovo is op 16 februari 2008 van start gegaan en heeft tot
doel een bijdrage te leveren aan de bestendiging van regionale vrede, veiligheid
en stabiliteit en aan de ontwikkeling van duurzame, democratische lokale instellingen
in Kosovo. Het is de grootste civiele EVDB-operatie tot nu toe. De missie
zal de Kosovaarse autoriteiten, het justitiële systeem en de rechtshandhavinginstellingen
bijstaan hun taken op verantwoorde wijze uit te oefenen en bijstaan in de
ontwikkeling van een multi-etnisch onafhankelijk justitie- en politieapparaat
en een douanedienst. Bescherming van minderheden, corruptie en het bestrijden
van de georganiseerde misdaad zijn prioriteiten binnen deze missie. Naast
de adviserende taken, heeft EULEX ook executieve bevoegdheden, onder meer
op het gebied van rechtspraak. De EULEX missie kent een moeizame start vanwege
de tegenwerking van Servië en Rusland. Met de VN zijn na lang onderhandelen
afspraken gemaakt over de overname van door UNMIK uitgevoerde taken naar EULEX.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Bij volledige ontplooiing bestaat de missie uit 1900 internationale politiemensen,
rechters, aanklagers en douanebeambten en ongeveer 1100 lokale beambten. Het
hoofdkwartier is gevestigd in Pristina. Verschillende afdelingen zijn verdeeld
over de regio’s. Het mandaat is in beginsel voor twee jaar. Nederland
ambieert een bijdrage van 40 tot 60 functionarissen aan de missie.</al>
        <tuskop letat="cur">EUPOL COPPS</tuskop>
        <al>EUPOL COPPS is een civiele EVDB-missie voor de Palestijnse Gebieden die
zich richt op het ondersteunen van de Palestijnen bij het opzetten van een
effectieve en verantwoordelijke politieorganisatie. Dit zal de Palestijnse
Autoriteit helpen zelf de verantwoordelijkheid voor vrede, veiligheid en ordehandhaving
in de Palestijnse Gebieden op zich te nemen en daarmee te voldoen aan de verplichtingen
die de routekaart naar vrede stelt op het gebied van de opbouw van veiligheidsinstituties.
De missie is gestart op 1 januari 2006 voor een periode van 3 jaar.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Recent is besloten EUPOL COPPS uit te breiden naar de bredere <nadruk type="cur">rule of law</nadruk> sector. Hiervoor wordt de missie op korte
termijn uitgebreid naar een totaal van 70 medewerkers, waarvan 53 internationaal.
De missie heeft geen executieve bevoegdheden. Nederland zal vanaf september één
juridische expert bijdragen aan EUPOL COPPS. Politieke discussie en besluitvorming
over verdere uitbreiding van het mandaat van EUPOL COPPS tot een bredere missie
ter ondersteuning van de rechtsstaat met een geïntegreerde benadering
van de gehele strafrechtketen, zal in het najaar plaatsvinden naar aanleiding
van een eventuele verlenging van het mandaat na 2008.</al>
        <tuskop letat="cur">EU Border Assistance Mission Rafah (EU BAM Rafah)</tuskop>
        <al>EU BAM Rafah is gestart op 25 november 2005 nadat Israël en
de Palestijnse Autoriteit een akkoord bereikten over de openstelling van de
grenzen tussen de Gazastrook en Egypte. Dit akkoord voorziet in een rol voor
de EU met betrekking tot waarnemen en capaciteitsopbouw van de Palestijnse
grenswachten. Openstelling van deze grenzen is van groot politiek en economisch
belang. Nadat de grens bij Rafah als gevolg van de overname van de Gazastrook
door Hamas op 14 juni 2007 werd gesloten, staakte de missie haar activiteiten.
De missie heeft wel haar operationele vermogen bewaard om op
korte termijn opnieuw op te kunnen starten, zodra de politieke omstandigheden
dat mogelijk maken. In mei 2008 is besloten de missie te verlengen voor de
duur van 1 jaar in afgeslankte vorm. Het grootste deel van de functionarissen
is op afroep beschikbaar en kan op korte termijn naar het gebied worden gestuurd
als de grens open is. Nederland houdt drie marechaussees beschikbaar.</al>
        <tuskop letat="cur">EUJUST LEX</tuskop>
        <al>Civiele EVDB-missie ten behoeve van de Irakese <nadruk type="cur">rule
of law</nadruk> sector, die als doel heeft het opleiden van politiefunctionarissen,
onderzoeksrechters en gevangenisdirecteuren. De opleidingen vinden plaats
buiten Irak en worden aangeboden door diverse EU-lidstaten. Tot dusver hebben
er 73 cursussen, waarin ruim 1650 functionarissen zijn opgeleid, en 12 <nadruk type="cur">work experience secondments</nadruk> plaatsgevonden. Na een evaluatie
door het hoofd van de missie, waarin werd bevestigd dat de doelstellingen
van de missie worden vervuld, is het mandaat van de missie verlengd tot 30 juni
2009.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Nederland heeft tot dusverre succesvol bijgedragen aan deze missie met
zeven senior managementcursussen voor in totaal ongeveer 180 Irakezen. De
laatste drie cursussen zijn in BENELUX-verband georganiseerd. Tevens levert
Nederland het plaatsvervangend missiehoofd en tot voor kort de algemene coördinator
in het liaisonkantoor in Bagdad.</al>
        <tuskop letat="cur">EUPOL Afghanistan</tuskop>
        <al>Op 15 juni 2007 ging de EU-politiemissie voor Afghanistan, EUPOL
Afghanistan, van start. Doelstelling van de EUPOL missie is om, onder Afghaans
eigenaarschap, bij te dragen aan strategieontwikkeling en professionalisering
van de politiesector, evenals het goed en gebalanceerd functioneren van de
Afghaanse politie en het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hiertoe zal EUPOL
zich vooral richten op training, begeleiding en advisering van het hogere
politiekader op centraal, regionaal en provinciaal niveau. Goede samenwerking
en coördinatie met het Amerikaanse <nadruk type="cur">Combined Security
Transition Command – Afghanistan</nadruk> (CSTC-A) is daarbij essentieel.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>De ontplooiing heeft tot dusver plaatsgevonden in de hoofdstad Kabul,
drie regionale commando centra (Noord, West en de hoofdstad) en in 14 provincies,
waaronder Uruzgan. EUPOL Afghanistan heeft inmiddels door nauw samen te werken
met de EUSV en internationale en Afghaanse tegenvoeters, een sleutelrol op
zich genomen om de architectuur van de politiehervormingen in Afghanistan
te herstructureren. Mentors en adviseurs zijn aangesteld op centraal niveau
bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken. Bij de Afghaanse politie zijn op
een aantal belangrijke posities sleutelfiguren benoemd.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>De EUPOL missie zal bestaan uit ongeveer 240 medewerkers, waarvan 195
adviseurs, mentoren en trainers. Momenteel zijn 180 van de 240 formatieplaatsen
vervuld. Nederland levert een bijdrage aan EUPOL van 3 marechaussees in Uruzgan,
4 marechaussees in Kandahar (nog te ontplooien), 1 genderdeskundige (gedetacheerd
vanuit het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) en het
hoofd van de administratie (op het hoofdkwartier in Kabul).</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Op 26 mei jl. heeft de RAZEB besloten tot een substantiële vergroting
van de missie, maximaal tot verdubbeling. EUPOL ontwikkelt momenteel plannen
voor deze uitbreiding. </al>
        <witreg></witreg>
        <al>De missie levert tevens een bijdrage aan stroomlijning van de internationale
coördinatie van de politiehervormingen in Afghanistan. Hiertoe worden
22 adviseurs toegevoegd aan het International Police Coordination Board (IPCB)
secretariaat, waarvan reeds 16 plekken vervuld zijn. Dit secretariaat coördineert
de politie-activiteiten van de belangrijkste spelers (Afghaanse ministerie
van Binnenlandse Zaken, VS en EUPOL).</al>
        <tuskop letat="cur">EU SSR Guinee-Bissau</tuskop>
        <al>De doelstelling van de missie is het adviseren en assisteren van lokale
autoriteiten ten behoeve van de uitvoering van de nationale strategie voor
de hervorming van de lokale veiligheidssector in samenwerking met overige
betrokkenen uit de internationale gemeenschap. Deze één jaar
durende missie, die in juni 2008 van start is gegaan, bestaat uit hoge officieren
en civiele adviseurs op het gebied van gewapende strijdkrachten, politie en
justitie. De missie heeft een methodologie voor aanpak van hervorming van
veiligheidssector (SSR), met daarbij horend tijdpad, aan de autoriteiten voorgelegd.
Dankzij totstandkoming van <nadruk type="cur">Status of Mission Agreement</nadruk> (SOMA) op 11 juli jl., heeft de missie nu meer operationele
armslag.</al>
        <tuskop letat="cur">EUFOR Tchad/RCA</tuskop>
        <al>De VN Veiligheidsraad resolutie 1778 van 25 september 2007 geeft
het mandaat voor de VN-operatie (MINURCAT) en de militaire EU-operatie (EUFOR
Tchad/RCA) in Tsjaad en de Centraal Afrikaanse Republiek (CAR). EUFOR Tchad/RCA
heeft op grond van de resolutie de bevoegdheid binnen het operatiegebied in
Oost-Tsjaad en het noordoosten van de CAR alle noodzakelijke maatregelen te
nemen om de volgende taken uit te oefenen: het bijdragen aan de bescherming
van burgers in gevaar, in het bijzonder vluchtelingen en ontheemden; het faciliteren
van het verstrekken van humanitaire hulp en de bewegingsvrijheid van humanitair
personeel door hulp bij het verbeteren van de veiligheidssituatie in het operatiegebied;
en het bijdragen aan de bescherming van personeel, faciliteiten, installaties
en uitrusting van de VN en het garanderen van de veiligheid en bewegingsvrijheid
van haar staf en van VN geassocieerd personeel. Nederland levert een verkenningseenheid
van circa 60 mariniers. Deze eenheid maakt deel uit van een Iers bataljon
in het zuidoosten van Tsjaad. EUFOR is een overbruggingsoperatie van een jaar,
tot 15 maart 2009, die moet worden opgevolgd door een VN-missie.</al>
        <tuskop letat="cur">EUPOL DRC – EU SSR Police Mission</tuskop>
        <al>EU-politiemissie in Kinshasa, Democratische Republiek Congo (DRC). In
december 2003 besloot de EU de DRC te assisteren bij het opzetten van een
geïntegreerde Congolese politie-eenheid voor de bescherming van de (transitie)regering
en instituties: de <nadruk type="cur">Integrated Police Unit</nadruk> (IPU).
De EU-inzet is begonnen met een trainingsproject van de Europese Commissie
(EC) dat in januari 2005 opgevolgd werd door een EVDB-missie genaamd EUPOL
Kinshasa. Na afronding van de steun aan de IPU is de missie per 1 juli
2007 omgevormd tot een strategisch adviesmissie met als doelstelling het adviseren
en assisteren van de Congolese autoriteiten bij het hervormen van de <nadruk type="cur">Police Nationale Congolaise</nadruk> (PNC) en de samenwerking tussen
politie en justitie.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Sindsdien draagt de missie bij aan de voorbereidingen van het PNC hervormingsproces.
Zo is met betrokken EC-onderdelen, de oprichting van een <nadruk type="cur">Comité de suivi de la réforme de la police</nadruk> ondersteund:
een gemengd lokaal en internationaal coördinatiecomité verantwoordelijk
voor de hervorming van de politie.</al>
        <tuskop letat="cur">EUSEC DRC</tuskop>
        <al>Dit is een kleinschalige SSR-missie in de DRC die advies geeft over en
assisteert bij het hervormen van het Congolese defensieapparaat. Het doel
is het ondersteunen van de opbouw van het geïntegreerde Congolese leger
(FARDC) tot een effectief, transparant apparaat met voldoende aandacht voor
zaken als goed bestuur, respect voor mensenrechten en <nadruk type="cur">rule of law</nadruk>. Onder de paraplu van EUSEC wordt tevens een project
genaamd EUSEC FIN uitgevoerd dat de betaling van soldij aan de FARDC soldaten
stroomlijnt en met behulp van biometrische middelen transparant maakt. In
de opstartfase van dit project hebben zes lidstaten, waaronder Nederland,
een bijdrage geleverd van in totaal 900 000 euro.</al>
        <witreg></witreg>
        <al>Mede omdat de hervorming van het FARDC sinds begin 2007 en het proces
van ontwapening, demobilisatie en re-integratie (<nadruk type="cur">Disarmament,
Demobilisation and Reintegration</nadruk>, DDR) sinds medio 2006 door de regering
op de lange baan lijken te zijn geschoven, is de missie in de loop van 2007
in lastig vaarwater gekomen. De missie heeft in 2007 een rapport opgemaakt
over de staat waarin het grootste deel van krijgsmacht verkeerd; Congolese
autoriteiten weigerden echter bepaalde onderdelen te laten doorlichten. De
EU wil, net als Nederland, het SSR-proces in de DRC desondanks blijven proberen
te ondersteunen. Nederland levert sinds mei 2006 twee functionarissen aan
EUSEC FIN en per juli 2006 één hoge functionaris aan de EUSEC
missie zelf voor de duur van 1 jaar.</al>
        <tuskop letat="cur">Overige activiteiten op aan EVDB gerelateerde gebieden</tuskop>
        <al>European Union Border Assistance Mission (EUBAM) Moldavië-Oekraïne/
EUSV Border Team De Europese Commissie is een missie op het gebied van grensbeheer
gestart op de grens tussen Moldavië en Oekraïne (EU BAM), gebaseerd
op een <nadruk type="cur">Memorandum of Understanding</nadruk> met de overheden
van de twee landen. De missie heeft tot doel smokkel, mensenhandel en douanefraude
door de Moldavische en Oekraïense grensbewaking te helpen voorkomen en
douanediensten te adviseren en op te leiden. Vanaf 1 december 2007
is de missie met 24 maanden verlengd. Het hoofd van EU BAM is tevens politiek
adviseur voor de speciale vertegenwoordiger van de EU voor Moldavië (EUSV).
EU BAM is opgezet in nauwe samenwerking met het EUSV <nadruk type="cur">Border
Team</nadruk>, welke voor deze missie versterkt is met drie extra adviseurs.
Versterking van de Moldavische en Oekraïense capaciteiten voor grensbewaking
kan helpen bij het vinden van een oplossing voor het bevroren conflict betreffende
Transdnjestrië.</al>
        <tuskop letat="cur">EUSV Border Support Team in Georgië</tuskop>
        <al>Het <nadruk type="cur">Border Support Team</nadruk> van de speciale vertegenwoordiger
van de EU (EUSV) in de zuidelijke Kaukasus assisteert bij de ontwikkeling
van hervormingsbeleid voor de Georgische grensbewakingsdienst. Dit beleid
maakt deel uit van beleidsprioriteit 4 van het EU-Georgië actieplan onder
het Europese Nabuurschapbeleid. Ook helpt het team bij het opstellen van gezamenlijke
procedures (douane-grenspolitie) om de samenwerking en coördinatie van
grensoperaties in overeenstemming met het Europese concept voor geïntegreerd
grensmanagement te laten verlopen. Met het verlengen van het mandaat van de
speciale vertegenwoordiger is ook het werk van het <nadruk type="cur">Border
Support Team</nadruk> in Georgië verlengd. Naar aanleiding van het conflict
tussen Rusland en Georgië over de regio’s Zuid-Ossetië en
Abchazië heeft de Unie besloten het team van de speciale vertegenwoordiger
tijdelijk uit breiden vanuit de CRT expertpool om de uitvoering van het zes
puntenplan dat de presidenten Sarkozy en Medvedev overeenkwamen te monitoren.
In dat kader wordt ook nagedacht over uitbreiding van het <nadruk type="cur">Border Support Team</nadruk>.</al>
      </bijlage>
    </stuk>
  </body>
</kamerwrk>