﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE handeling PUBLIC "-//SDU//DTD handelingenelementen xml 1.1//NL" "../../dtd/hand-11.dtd"[]>
<handeling kamer="2">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20092010-1294-1325/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <title>17de vergadering</title>
  </kop>
  <frontm>
    <vergjaar>2009-2010</vergjaar>
    <volgnr>17</volgnr>
  </frontm>
  <part bron="HAN8505A07" bpag="1294" epag="1325">
    <item>
      <itemnaam>Wonen Wijken en Integratie (begroting)</itemnaam>
      <itemkop>Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: <ondw><wetv>het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van de begroting Wonen,
Wijken en Integratie (XVIII) voor het jaar 2010 (onderdeel Wonen en Wijken)
(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</wetv></ondw></itemkop>
      <draad>
        <al>(Zie vergadering van 27 oktober 2009.)</al>
      </draad>
      <voorz nw="nee">
        <al>Door mij zijn schriftelijke antwoorden ontvangen van de minister voor
Wonen, Wijken en Integratie op vragen, gesteld in eerste termijn.</al>
        <al>Deze antwoorden zullen worden opgenomen in een bijvoegsel bij de Handelingen
van deze vergadering.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)<voetref>1</voetref></al>
      </draad>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt hervat.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik wil graag beginnen met de fracties te danken voor hun inbreng
van gisteren, die ik als erg positief, zakelijk en natuurlijk ook kritisch
heb verstaan. Ik wil ook graag de ambtenaren bedanken die het mogelijk hebben
gemaakt dat de meeste vragen vanochtend schriftelijk beantwoord zijn en die
daarvoor gisteravond en nog wat later erg hard hebben gewerkt, waarvoor dank. </al>
        <al>Ik zal mijn verhaal in een aantal blokjes indelen. Ik maak eerst een paar
algemene opmerkingen en bespreek dan de maatregelen die ter gelegenheid van
de crisis zijn genomen, waarbij ik onderscheid maak tussen de korte en lange
termijn. Het tweede blokje is de betaalbaarheid, het derde is corporaties,
het vierde is verstedelijking, het vijfde is krimp en het zesde en laatste
is wijken. Ik wil nog een slotopmerking maken over energiebesparing, maar
dat mag nauwelijks naam hebben na ons algemeen overleg van twee weken geleden.</al>
        <al>Ik begin met een paar algemene opmerkingen over de twee motto's die ik
in de beleidsagenda heb geprobeerd te stoppen en in het ministerschap sinds
ik het voorrecht heb dat te vervullen. Het ene is daadkracht en actief optreden
en het andere is solidariteit. Wat mij betreft, gaat het juist daarom bij
het volkshuisvestingsbeleid, de wijkenaanpak, het stedenbeleid en ook het
integratiebeleid, waarvan wij de begroting later in november bespreken.</al>
        <al>Ik begin met de actief optredende overheid. Dat is een duidelijke keuze:
geen afwachtende overheid en al helemaal geen terugtredende, maar een die
vooruitkijkt en ingrijpt wanneer dat nodig is en die dan ook de kansen pakt
die zich voordoen. Dat is niet, ter geruststelling van sommigen, om terug
te gaan naar een "maakbare samenleving", maar wel om ervoor te zorgen dat
wij over 20 of 30 jaar nog steeds tegen elkaar kunnen zeggen dat Nederland
een prachtland is waar je met ieder inkomen kunt wonen in een goed huis in
een prettige buurt. Nog steeds, ja. Laten wij elkaar niet de hele tijd de
put in praten. Het gaat niet verkeerd met Nederland. Natuurlijk zijn er problemen,
maar die pakken wij aan, als het moet ook door hard in te grijpen, maar liever
door op tijd intelligente oplossingen te vinden; oplossingen die daadwerkelijk
helpen opbouwen.</al>
        <al>Een heel mooi voorbeeld van actief optreden vind ik in het bericht –
ook de heer Depla verwees ernaar; dit is werkelijk toeval, hoewel wij onder
grote verdenking zullen staan – dat het aantal huisuitzettingen door
woningcorporaties in 2008 met 12% was gedaald ten opzichte van 2007.
Voor wie de getallen niet kent: het ging van 6700 naar 5900, dus 800 gezinnen
minder op straat gezet. Uit dit voorbeeld kun je zien dat corporaties de zaken
niet op hun beloop laten en, als het fout gaat in de huurbetaling, niet simpel
of niet meer simpel – vroeger gebeurde het natuurlijk wel eens –
naar de deurwaarder stappen. Nee, zij proberen op tijd de signalen te herkennen
en er actief wat mee te doen. Wat doen zij ermee? Zij zoeken de samenwerking
met de sociale dienst, schuldhulpverleners en wat er verder nodig is om ervoor
te zorgen dat de mensen tot rust komen, dat de mensen hun post weer durven
openmaken en dat zij actief worden. Zij brengen hen goed budgetbeheer bij.
Het resultaat is 12% minder huurders op straat. Dat betekent voor ongeveer
800 gezinnen dat hun kinderen gewoon naar dezelfde school kunnen blijven gaan
en met hun vriendjes in de buurt kunnen blijven spelen. Reken eens uit hoeveel
kosten en hoeveel leed daardoor worden bespaard. Dat is een voorbeeld van
die actieve maatschappelijke houding waar ik op doel en die ik wil laten gelden
als metafoor voor dat beleid van volkshuisvesting en wijken. Daarbij kunnen
beter kleine, maar doelgerichte stapjes worden gezet dan te hoog in te zetten.
Dat is het principe van de participatieladder, waarover ik al eerder aan de
Kamer heb gezegd het een heel fijnzinnig instrument te vinden. Daarmee
kunnen zelfvertrouwen en succes worden georganiseerd in plaats van teleurstelling
en nederlaag. De participatieladder hoort bij het project Achter de voordeur.
Ik herinner me nog als krantenlezer dat het project jaren geleden nog flink
omstreden was uit een oogpunt van privacy, maar ik vind het een van de absolute
parels die ik gezien heb in de wijkaanpak en gelukkig ook daarbuiten. Nu durven
we gewoon wel te kijken bij de mensen binnen, achter de voordeur en achter
de gesloten gordijnen. Daar treffen we vaak situaties aan waar we kunnen helpen.</al>
        <al>Het is eigenlijk twee keer achter de voordeur, zo vertelde een wethouder
uit Groningen mij. Door dit project kijken we namelijk ook veel beter achter
onze eigen voordeur: hebben wij – overheden, diensten, maatschappelijke
instellingen – de dingen wel slim georganiseerd? Werken we wel goed
genoeg met elkaar samen? Ook dat wordt enorm verbeterd door deze projecten.</al>
        <al>Wij nemen als overheid onze verantwoordelijkheid op verschillende manieren
en des temeer naarmate we actiever zijn. Maar ook de mensen zelf zullen dat
moeten doen en doen dat ook. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat de overheid
constant de wind van voren krijgt en dat mensen zichzelf in de luwte plaatsen.
Ik wil dit illustreren aan de hand van twee recente krantenartikelen, namelijk
in NRC van 3 oktober en De Telegraaf van vorige week. Uit onderzoek in
opdracht van de NRC bleek dat veel mensen solidariteit als diefstal ervaren.
Rijk en arm voelen zich gepakt. Arm kan bijna niet rondkomen en rijk wordt
bestolen via de belastingen. Geld waar de mensen recht op te hebben, verdwijnt
volgens hen al decennia via Den Haag in een bodemloze put. In De Telegraaf
was een enquête te lezen, waarin de lezers was gevraagd te reageren
op een publicatie mijn departement over het langzaam maar zeker verbeteren
van de leefbaarheid in de wijken. De meeste lezers die reageerden, 92%,
vonden helemaal niet dat de buurt verbeterde. Zij hoopten dat de gemeenten
daaraan wat meer zouden doen want zelf iets doen, daar willen, aldus De Telegraaf,
velen de handen niet aan branden: "ik doe niks, het is dweilen met de kraan
open" en "ik heb het opgegeven, ondanks beloftes blijf ik tegen een muur oplopen".</al>
        <al>Ik haal uit deze krantenberichten twee dingen die van belang zijn voor
de actieve en solidaire overheid. In de eerste plaats zijn veel mensen bezorgd.
Ze zijn bang te verliezen wat ze hebben opgebouwd of ze zijn onzeker over
wat er om hen heen gebeurt, zoals de verkleuring van de samenleving. Hoe gaat
het in de wijk, hoe gaat het bij mijn kinderen op school, kan ik 's avonds
nog wel veilig mijn hond uitlaten? Of ze zijn bijvoorbeeld bang of onzeker
over de economische crisis: wat gebeurt er met mijn baan?</al>
        <al>Dat begrijp ik natuurlijk heel erg goed. Tegelijkertijd zeg ik dat we
elkaar niet in de put moeten praten. Kijk eens wat we hebben bereikt in Nederland.
Kijk daarnaar door het te vergelijken met het verleden en te zien wat de laatste
honderd jaar tot stand is gebracht. Kijk ook naar andere landen en vergelijk
ze. Dan zie je dat het helemaal niet zo verkeerd gaat in Nederland.</al>
        <al>Ik ben nu in 36 van de 40 wijken geweest en ik heb echt ernstige problemen
gezien, maar gemiddeld genomen gaat het langzaam maar zeker daadwerkelijk
vooruit met die wijken. Ik durf deze stelling aan: vrijwel nergens ter wereld
zijn de wijken, ook die 40 wijken, zo op orde als hier. Dat komt door de manier
waarop we dat in Nederland hebben georganiseerd. Dat is van belang voor mijn
voordracht aan de Kamer. We hebben dat georganiseerd vooral met corporaties
die een fenomenale betekenis in die ontwikkeling hadden en hebben voor het
wonen en nu ook een grote betekenis hebben voor de leefbaarheid, de sociale
verbetering en bijvoorbeeld de bouw van brede scholen, gezondheidscentra enzovoort.
Maar denk ook aan het sociale huurbeleid en de investeringen die de overheden
jaarlijks in de steden en het wijkbeleid hebben gedaan. Er wordt natuurlijk
heel veel gemopperd op de overheid – en soms bepaald terecht –
maar het gebeurt allemaal wel en het heeft ons veel opgeleverd.</al>
        <al>Natuurlijk, we zijn er nog niet. Alleen al die 900.000 mensen die nog
steeds volgens die Leefbaarometer in wijken met grote problemen wonen en nog
veel meer mensen in wijken die er op zichzelf misschien wel goed bij staan,
maar toch ook met problemen te kampen hebben, vaak veroorzaakt door een kleine
groep. Het motto van die actieve overheid is: problemen zijn er om op te lossen
en daar zijn we in Nederland best goed in, gezien de geschiedenis en de gebeurtenissen
in het buitenland. Dat zijn we omdat we vooral solidair zijn.</al>
        <al>Mijn tweede punt is de solidariteit, die twee kanten heeft. De eerste
kant is het krijgen van de hulp die je nodig hebt. De andere kant is het nemen
van eigen verantwoordelijkheid. Het wordt soms wel iets te vanzelfsprekend
ervaren dat de overheid of de corporatie of een andere instelling jouw probleem
zal oplossen. Ik ben van mening dat je ook zelf keihard moet werken voor die
solidariteit. Natuurlijk doen velen dat ook. Hoeveel mensen zetten zich niet
in voor hun buurt en hun buren? Ik zou graag zien dat die mensen daar ook
iets voor terugkrijgen, namelijk dat ook anderen dat gaan doen, dat ook anderen
gaan investeren in hun eigen woonomgeving en hun eigen buren.</al>
        <al>Een goed voorbeeld van zulke burgers, die zelf hun verantwoordelijkheid
voor de buurt nemen – ik kwam zulke mensen veel tegen in de wijken –
zijn autochtone bewoners die hun kinderen uit idealisme naar zwarte scholen
in hun eigen wijk brengen en dus niet de wijk uit fietsen. Die ouders, die
tegen de wind in varen, moeten veel meer support krijgen dan zij tot nu toe
krijgen. Het is heel vervelend als je dat doet en de muziekles waar je op
gehoopt had, wordt afgeschaft omdat er te weinig belangstelling voor is. Het
is ook vervelend als je op het schoolplein alleen nog maar Turks of Marokkaans
kunt praten. Die mensen hebben extra hulp nodig.</al>
        <al>Aan de andere kant van het spectrum noem ik de hangjongeren die overlast
veroorzaken in de wijk en die bewoners het leven daar ongelooflijk zuur maken.
Het spreekt voor zichzelf dat zij moeten worden aangepakt, maar tussen beide
kanten van het spectrum in, zijn nog heel veel meer voorbeelden te noemen.
Een huurder kan ook zelf dingen ondernemen om geen huurachterstand op te lopen.
Ik refereer aan mijn voorbeeld van daarstraks. Een wijkbewoner kan ook zijn
eigen stoep vegen. En een nieuwe Nederlander kan natuurlijk ook coach worden
van de F'jes van de voetbalclub in de buurt. Hij kan ook wél naar de
ouderavond toe gaan.</al>
        <al>Wij investeren met de wijkenaanpak in alle Nederlanders. Ik vind dat wij
dan van diezelfde "alle Nederlanders" mogen vragen dat ook zij investeren
in zichzelf, in de toekomst van hun gezin en in hun directe leefomgeving en
buren. Ik maak de Kamer deelgenoot van een klein onbehaaglijk gevoel dat ik
kreeg. Ik weet dat ik nu op glad ijs kom, maar de Kamer controleert
mij bij het investeren in het opknappen van de huizen in die buurten. Ik vind
het soms een beetje onbehaaglijk dat veel nieuwe Nederlanders die daar wonen,
druk aan het sparen zijn voor hun eigen tweede huis in Marokko of Turkije.
Dat knelt. De Kamer mag mij straks tegenwerpen dat iedere Nederlander in Frankrijk
of België zijn huisje kan kopen, maar het gaat hier om iets wat net te
veel massa heeft om vanzelfsprekend te zijn in het licht van onze inspanningen
om in die wijken alles op alles te zetten om de omgeving en de huizen te verbeteren.
Ik zie die mensen het liefst investeren in hun eigen woonomgeving.</al>
        <al>Het gaat dus om solidariteit tussen inkomensgroepen, tussen generaties,
tussen regio's, tussen corporaties, tussen buurtbewoners. Dat is een belangrijk
middel om doelen te bereiken, maar het vereist steeds een invulling met twee
kanten: een actieve, verantwoordelijke en solidaire overheid en een actieve,
verantwoordelijke en solidaire burger.</al>
        <al>Ik kom op de blokken die ik genoemd heb en ik begin met de crisis, allereerst
de kortetermijnmaatregelen en -effecten.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Er is nu een blokje geweest ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Het blokje is nog niet voorbij.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb toch een vraag aan de minister. Hij zei dat hij zich op glad ijs
begaf en ik heb behoefte aan enige duidelijkheid over dat investeren in Turkije
en Marokko of dat investeren in de eigen wijk. De vraag is of je dat zo direct
aan elkaar kunt koppelen. Er zijn natuurlijk ook mensen die gewoon een huis
huren. De minister gaat er natuurlijk niet over wat zij vervolgens met de
rest van hun geld doen. Ik heb behoefte aan enige opheldering op dit punt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ga zeer veel opheldering geven in de integratiebrief die ik binnenkort
ga sturen. Daar hoort het onderwerp ook en misschien in zijn uitwerking meer
plaats dan hier. Geen enkel misverstand: iedereen mag doen wat hij wil. Het
gebeurt veel dat Nederlanders een huisje in het buitenland kopen. Maar wat
je heel veel ziet – dat blijkt ook uit allerlei onderzoeken –
is dat mensen hier een huis huren en sparen voor de beoogde echte toekomst:
een huis in het land van herkomst. Uit een oogpunt van integratie is dat te
betreuren, maar het knelt ook aangezien overheid en corporaties zeer veel
energie steken in het verbeteren van de woonomgeving in die wijken. Ik leg
hiermee niet de schuld bij iemand, ik heb alleen gezegd dat het mij een wat
onbehaaglijk gevoel geeft.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik zou het wat prettiger vinden – dat gebeurt waarschijnlijk in
de integratiebrief – als dat nader wordt onderbouwd. U mag van mij alles
zeggen, maar het gaat om de brede overweging wat mensen met hun geld doen,
wat natuurlijk geldt voor elke Nederlandse burger. Je hebt ook mensen die
de hele zomer op de camping of waar dan ook zitten, of een tweede auto willen
kopen. Hoe moet ik het een met het ander vergelijken? Wat wilt u hiermee precies
zeggen? U betreurt het, maar hoe vaak komt het voor en welke conclusies verbindt
u daaraan? U grijpt wel heel erg in in particuliere afwegingen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik grijp helemaal nergens op in. Ik kom ook met geen één
maatregel op dat punt. Ik heb de Kamer willen uitleggen waarmee wij bezig
zijn in de wijken en aangestipt dat ik al doende, en in al die wijken komend,
een onbehaaglijk gevoel krijg als ik zie dat de focus nog niet wezenlijk gericht
is op het blijven wonen in die wijken, terwijl wij nu juist van alles investeren
in die wijken om ze uit hun achterstand te tillen. Als we het kantelpunt kunnen
bereiken dat mensen wel hun vizier op de toekomst in die wijken richten, zijn
we een stuk verder in de fase van de integratie. Ter waarschuwing: prik mij
in geen enkel ander hoekje dan dit.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Daarom stel ik die vraag ook; ik wil u in geen enkel hoekje prikken. Maar
ik hoop wel dat u dat in de integratiebrief helder onderbouwt, en ook eens
kijkt naar hoe dat in de verschillende generaties zit. Dat kan per generatie
nog wel eens enorm verschillen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Daarin hebt u gelijk. In april/mei is een onderzoek gepubliceerd, waarin
werd vastgesteld dat wat ik heb aangestipt inderdaad verschilt per generatie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De minister heeft ook in de voortgangsrapportage van de wijkaanpak al
aangegeven dat juist de betrokkenheid van nieuwe Nederlanders daarbij problematisch
is en aandacht vraagt. Hoe beoordeelt hij het dat de groep mensen die juist
de meeste problemen met zich meebrengt het minst gemotiveerd is om die problemen
op te lossen? Hij moet toch toegeven dat zijn eigen constatering heel wrang
is, en dat de activiteiten en de betrokkenheid van die nieuwe Nederlanders
bij hun wijk te wensen overlaat.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ook daarop kom ik terug in de integratiebrief. Voor de precisie: ik zeg
niet dat dat voor de hele groep zo gesteld mag worden, laten we daarin wel
voorzichtig blijven. Maar in zijn algemeenheid is een van de erkende problemen
bij het actief meedoen aan de wijkenaanpak dat de oude Nederlanders daarbij
veel meer meedoen dan de nieuwe. Dat is een zorg waarmee diegenen die wel
actief zijn bijna dagelijks bezig zijn. Zelf heb ik daar natuurlijk ook over
nagedacht. Mensen die hier relatief korter zijn, zijn vaak nog meer bezig
met het overwinnen van problemen die samenhangen met het feit dat ze hier
nieuw zijn. Ik noem als voorbeeld het leren van de taal. Er is daardoor minder
ruimte voor andere activiteiten. Maar het is uitdrukkelijk te wensen –
ik ben het helemaal eens met de heer Fritsma – dat dat leidt tot veel
meer participatie en meedoen dan vandaag de dag.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik zit een beetje te kauwen op de opmerking die u maakt over dat tweede
huis. Ik begrijp best dat u dat zegt. Tegelijkertijd zijn er ook terugkeerregelingen,
bijvoorbeeld voor wat oudere mensen. Is de mogelijke consequentie dat u ook
af wilt van dat soort regelingen? Dat zou misschien de focus op het land van
herkomst kunnen handhaven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>De heer Van der Ham stelt een zeer terechte vraag. Het
antwoord kan "ja" zijn. Er komt binnenkort een voorstel naar de Kamer om die
terugkeerregeling aanzienlijk te veranderen en meer toe te snijden op degenen
die hier heel erg ongelukkig zijn. Zij wordt veel minder een vanzelfsprekende
faciliteit, zoals die de laatste jaren heeft bestaan: je kunt kiezen om hier
te blijven en kiezen om terug te gaan. Ik vind de vraag dus terecht. Het antwoord
dat gaat komen is een volmondig "ja".</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>In dat plan zal worden gedefinieerd hoe u gaat meten of iemand zich ongelukkig
voelt?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Vanzelfsprekend, maar dat is vanavond niet aan de orde. Daar mag de geachte
heer Van der Ham ten volle op vertrouwen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik sla even de maatregelen die genomen zijn over, want alle Kamerleden –
in ieder geval in deze samenstelling – kennen ze. Ik vraag nog wel aandacht
voor het rapport dat het Economisch Investeringsbureau, het EIB, heeft gemaakt
over de effecten van het stimuleringspakket dat wij in mei/juni hebben uitgebracht
en dat in werking is. Het EIB stelt drie dingen. Ten eerste krijgt de woningproductie
een stevige duw in de rug. De schatting is ongeveer 18.000 woningen over de
periode 2010-2012. Ten tweede leidt het tot behoorlijk minder banenverlies.
De schatting is zo'n 30.000 arbeidsjaren in de periode 2009-2011. Het is natuurlijk
steeds een jaar ervoor. Ten derde leidt het tot forse inverdieneffecten door
besparing op sociale uitkeringen. Er zelfs sprake van een schatting van ongeveer
0,5 mld. Wij verdienen het pakket dus ook nog terug, om het maar zo te zeggen.
Met de hulp van de Kamer hebben wij snel gehandeld en het effect lijkt dus
substantieel te worden, maar wij moeten het nog zien.</al>
        <al>Diverse sprekers hebben gevraagd naar de woningproductie. Die valt voor
2009 nog niet tegen. Wij verwachten dit jaar toch nog uit te komen op 77.000
woningen. Het waren er 86.000 in 2008. Dat is natuurlijk een terugval, maar
het valt mij mee. Ik hoop dat het de Kamer ook zo vergaat. De heer Van Bochove
heeft specifiek gevraagd wat de inschatting is voor de productie van de komende
jaren. In 2010 en 2011 voorzien wij op dit moment de grootste daling. De actuele
TNO-bouwprognoses zijn binnenkort gereed, maar wij hebben nu al wel de EIB-cijfers.
De Kamer heeft die vorige week gehad. Het EIB verwacht dat de terugval voor
2010 beperkt blijft tot rond de 74.000, mede dankzij de crisismaatregelen.
Dat komt neer op 69.000 woningen en 5000 productie anderszins. Dat is misschien
wat optimistisch, zeg ik er voorzichtigheidshalve bij. Voor 2011 verwacht
het EIB ruim 68.000 woningen. Los van het precieze aantal waarop het zal uitkomen,
zijn het er gelukkig, zeg ik tegen de heer Van Bochove, meer dan de 30.000
tot 60.000 waarover hij had gelezen en waarvan hij vreesde dat het dat weleens
zou kunnen worden.</al>
        <al>Ik kom op de langere termijn. Wat is de impact van de crisis op de langere
termijn? Pijnlijke maatregelen kunnen niet worden uitgesloten en wonen is
een van de onderwerpen in de heroverwegingsoperatie van het kabinet. Het is
winst dat het taboe om te praten over de woningmarkt er vanaf gaat. Gisteren
zag ik, als ik het goed heb gezien, een zeker enthousiasme bij de Kamer om
te praten over de heroverweging. Dat neem ik dan als graadmeter. Het wordt
echter wel heel erg complex. Tegen de heer Van der Ham zeg ik dat het beeld
niet klopt, dat wij alleen maar hoeven te kiezen uit stapels rapporten, want
dat zijn allemaal rapporten die geschreven zijn met een andere vraagstelling
dan de concrete vragen waarvoor wij nu staan. Ook ik was onder de indruk van
het beeld van de fractievoorzitter van D66 bij de algemene beschouwingen,
maar nu wij in de uitvoering zitten komt het aan op andere en veel preciezere
vragen. Ik kom daarop zo terug, want een aantal Kamerleden heeft suggesties
gedaan die zij graag betrokken willen zien in de heroverweging. Ik wil die
ook graag meenemen naar de betreffende werkgroep.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil even terug naar de kortetermijnmaatregelen. U haalt het onderzoek
van het EIB aan. Als ik het goed begrepen heb, werden er in de eerste tranche
15.000 nieuwe woningen verwacht, gezien de investering. Nu blijkt de raming
over de totale periode op 18.000 woningen te liggen. Mijn vraag aan u is waar
het verschil zit. Lekt er zo veel weg? Eigenlijk valt het dan een beetje tegen,
gezien het bedrag.</al>
        <al>Een andere vraag die ik daaraan toe wil voegen, is de volgende. In de
praktijk wordt er erg aan getwijfeld of op 1 januari de schop in de grond
is gezet, gezien de complicaties. Ik heb zelfs gehoord dat het in 50%
of meer niet het geval zal zijn. Hebben die berichten de minister ook bereikt?
Kan hij daar nadere informatie over geven?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Wat de eerste vraag betreft: wij houden de vinger aan de pols en zullen
hier vaak over spreken. Ik denk dat het verschil erin zit dat wij in onze
eerste tranche verklaringen kregen van de colleges van B en W dat het ging
om woningprojecten die anders niet door zouden zijn gegaan. Dan kom je op
dat aantal van 15.000 woningen. Ik denk dat dit de berekening is van het aantal
huizen dat zonder het pakket aan eind van deze periode daadwerkelijk gebouwd
is en dat anders niet gebouwd zou zijn. Dat zijn dus twee soorten schattingen.</al>
        <al>De tweede vraag is heel relevant, maar het antwoord is weer heel duidelijk.
Die berichten hebben ons namelijk ook bereikt. Sterker nog, er hebben ons
verzoeken bereikt om door de datum van 1 januari heen te mogen schieten.
Al die verzoeken worden afgewezen. Wij zeggen dan: als het je niet lukt om
voor 1 januari de spa in de grond te krijgen, zoals afgesproken in de
subsidievoorwaarden, laat het geld dan netjes terugvallen naar ons, want dan
gebruiken wij het in de volgende tranche voor projecten die wel kansrijk zijn;
mocht dan het project waar jij niet voor 1 januari mee van start kon
gaan, wel kansrijk zijn geworden, dan kun je opnieuw subsidie aanvragen. Wij
willen de euro's die wij hiervoor ter beschikking stellen zo veel mogelijk
daadwerkelijk laten rollen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat om 395 mln. en maximaal € 10.000 per woning. Het gaat
dan dus om bijna 40.000 woningen. Dat betekent dat op de een of andere manier
meer dan de helft is weggelekt omdat de verklaringen niet kloppen. Of zie
ik dat verkeerd?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Volgens mij ziet u dat echt verkeerd. In de eerste tranche ging het om
100 mln., in de tweede om 150 mln. en in de derde om het restant.
Daar moet u de monumentenregeling, 75 mln., van aftrekken. Er zijn nog andere
dingen die u daar ook van af moet trekken. Ik stel echter voor om nu niet
in dat soort details te treden. Ik zeg toe dat ik daar op schrift preciezere
informatie over zal geven. Dan kunnen wij, met alle respect, vandaag praten
over dingen die echt problemen zouden kunnen opleveren.</al>
        <al>Voorzitter. Ik was begonnen aan de langetermijnmaatregelen. Ik heb al
gesproken over de heroverweging. Hopelijk heb ik de heer Van der Ham ervan
overtuigd dat er echt wel wat nodig is om te denken en te onderzoeken, voordat
wij echt aan de woningmarkt kunnen gaan sleutelen. Ik heb hem dat hier in
de Kamer in de korte tijd dat ik hier ben, toch wel een keer of tweehonderd
horen roepen.</al>
        <al>Op de vraag van de heer Jansen wil ik antwoorden dat bij de heroverweging
ook de vormgeving van de woontoeslagen aan de orde komt. Ik wil hem echter
ook geruststellen. Ik hoorde hem het woord "privatisering" gebruiken. Ik zal
mij dit keer niet laten uitlokken, maar alleen zeggen dat het natuurlijk geen
privatisering wordt. Hooguit zal bij de heroverweging aan de woontoeslagen
iets kunnen veranderen in de sfeer van de uitvoering naar anderen. Het inkomensbeleid,
waar dit een onderdeel van is, zal echter altijd worden gemaakt door het Rijk.
Ik kan mij geen andere situatie voorstellen.</al>
        <al>De werkgroep Heroverweging wonen moet zijn werk kunnen doen. Dat betekent,
die afspraken zijn ook in het kabinet gemaakt, dat ik er in dit stadium niet
te veel over zal zeggen. Ik ga zo wel een paar dingen zeggen die mij specifiek
gevraagd zijn, maar ik zal dat doen op attitudeniveau, want anders ga ik snel
te ver. Ik kan u wel zeggen dat het wat mij betreft moet gaan over de vierhoek
huren, kopen, corporaties en grond/ruimte. Dat zeg ik ook in de richting van
de heer Van Bochove, die concreet gevraagd heeft of ook corporaties en bouwlocaties
onderdeel zijn van de heroverweging. Dat zijn ze inderdaad allebei.</al>
        <al>Wat betreft de discussie die de woordvoerders in eerste termijn onderling
hebben gevoerd over de verschillen tussen huren en kopen – ik heb het
dan met name over wat de heer Van Bochove daarover zei; hij sprak over appels
en peren – wil ik kwijt dat huurders in mijn ogen geen tweederangsburgers
zijn en dat de huursector op geen manier het stiefzusje van de koopsector
is. De huursector vervult een eigen rol in de voorziening in de woonbehoefte.
Ik heb over het belang van een huursector, corporatiesector, aan het begin
van mijn betoog uitvoerig gesproken. Ik vind dat de heer Van Bochove met zijn
woorden "evenwicht" en "niet neutraal" op zichzelf een genuanceerde benadering
kiest, maar ik ben het niet helemaal met hem eens. Ik ben hiermee hopelijk
net zo duidelijk en net zo genuanceerd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De minister suggereert dat ik op dat punt de huursector gediskwalificeerd
zou hebben ten opzichte van de koopsector. Dat beeld heb ik niet willen oproepen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is dan nu verduidelijkt.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb een hekel aan suggesties wekken. Als ik mij heb vergist, moet dat
dus even helder uitgesproken worden. Ik meende dat ik de heer Van Bochove
hoorde zeggen dat je evenwicht moet hebben tussen de verschillende sectoren,
maar dat je, politiek gesproken, wel verschillend mag aankijken tegen de waarde
van een koopsector en de waarde van een huursector. Ik heb hem dus gelukkig
verkeerd verstaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb gezegd dat je materieel en financieel beide sectoren niet gelijk
hoeft te benaderen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dan weet ik niet of ik mezelf zo-even niet te snel gelukkig verklaarde.
Ik wil mijzelf graag gelukkig verklaren en ik zie liever tussen ons geen licht.
Ik ben dus blij met uw interruptie.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik heb laatst gelezen dat de Nederlanders 60 gelukkige jaren kennen. U
hebt er nu weer een momentje bij gepakt.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ben heel blij, mevrouw de voorzitter. Ik ben 54, dus het was nodig
ook.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U hebt nog zes jaar te gaan. Vervolgt u uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Er is door verschillende Kamerleden naar de toetspunten bij de heroverweging
gevraagd. Met inachtneming van de voorzichtigheid dat ik niet te vroeg mag
spreken en dat de werkgroep voluit zijn werk moet doen, zijn voor mij de volgende
toetspunten aan de orde. Ik noem er zeven. Sommigen zullen het veel te weinig
vinden en anderen zullen het veel te veel vinden.</al>
        <al>Mijn allereerste toetspunt is: dragen de sterkste schouders de zwaarste
lasten? Het tweede is: levert het voldoende op? Anders gezegd: kun je hetzelfde
kwaliteitsniveau bereiken door minder geld rond te laten gaan? Het derde punt
is: gaat het functioneren van de woningmarkt erop vooruit, in die zin dat
mensen sneller bij het huis kunnen komen dat ze willen? Het vierde punt: hoe
zit het met de betaalbaarheid voor de doelgroepen? Het vijfde punt: kunnen
wij het maatschappelijk vermogen van corporaties beter samen, als partners,
aanwenden? Bijna last but not least: het vertrouwen in de woningmarkt is essentieel.
Wij willen geen Zweedse toestanden. Anders dan in Engeland is daar nogal rigoureus
in de hypotheekrenteaftrek ingegrepen zonder een goed transitiepad, maar wel
met ernstige gevolgen: een prijsdaling van 25%, het instorten van de
bouwproductie met 75%, het verlies van 100.000 arbeidsplaatsen en een
verdubbeling van het aantal huishoudens met een woontoeslag. Het laatste punt,
dat hierin overloopt, is dus een in ieder opzicht meer dan voortreffelijk
transitiepad.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U zei immers al dat sommige mensen meer voorwaarden hadden en anderen
minder. Ik had er ook nog eentje. Wilt u bij de beoordeling van de voorstellen
ook als uitgangspunt gebruiken of ze een bijdrage leveren aan de bestrijding
van de segregatie of in ieder geval het voorkomen daarvan? De ene aanpak leidt
daar meer toe dan de andere.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dit punt zit niet in mijn lijstje, maar dat is eerder slordigheid dan
een bewuste keus. Ik vind namelijk dat dit ook een uitgangspunt is. Het kan toeval of slordigheid zijn dat dit punt niet in het lijstje is gekomen,
maar in ieder geval niet een keuze.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben blij dat we kunnen concluderen dat dit dan het achtste punt is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Allereerst ben ik heel tevreden over die acht criteria, inmiddels. Ik
vind die vertrouwenwekkend. Toch heb ik nog even een vraag over de eventuele
privatisering van de woontoeslag. De minister zei dat de overheid, als krachtige
overheid, wel blijft gaan over het beleid en de spelregels. Het ging mij om
de vrees van de SP-fractie dat het geld straks uit de portemonnee van de corporaties
komt; daarbij kijk ik met een schuin oog bijvoorbeeld ook naar de heer Van
Bochove en naar het opschalen van huren op maat. Ik begrijp dat u dat uitsluit.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik maak straks nog een opmerking over huren op maat. Dan geef ik eigenlijk
antwoord op deze vraag. Voor alle duidelijkheid: ik sluit dat niet uit. Huren
op maat kan immers zo georganiseerd worden dat het juist heel goed past binnen
deze uitgangspunten. Dat denk ik, verwacht ik en hoop ik.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>U sluit dus niet uit dat de huidige huurtoeslag, die wordt betaald vanuit
de staatskas, financieel en materieel wordt overgenomen door de corporaties.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Als dat onderdeel is van een totaalpakket, kan ik mij zelfs een situatie
voorstellen waarin de corporaties zouden zeggen: graag. Voor alle duidelijkheid
moet ik de heer Jansen echter zeggen dat in dat pakket misschien ook een onderdeeltje
zit dat hij niet zo leuk vindt, bijvoorbeeld een huurverhoging. Het gaat om
een pakket.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Als wij nog even doorpraten, hebben wij straks een heel lang lijstje.
Ik heb een vraag aan de minister. Ik heb schriftelijk antwoord gekregen op
mijn vraag wat de visie van de minister is op de hypotheekrenteaftrek. Het
antwoord was typisch een staaltje van met meel in de mond geen antwoord geven.
Hij verwijst naar de heroverweging in de commissie. Ik blijf toch indringend
die vraag stellen. De minister noemt een heel lijstje criteria. Hij begint
met de opmerking dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen.
Dan lijkt het mij volstrekt logisch dat de hypotheekrenteaftrek eerder in
aanmerking komt voor een heroverweging dan de huurtoeslag.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik wil eerst even zeggen dat ik niet begrijp waarom mevrouw Van Gent zo
mopperig begint over de brief.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is het schriftelijke antwoord.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Jawel, maar wij hebben vanavond ook een mondelinge beantwoording, waarin
ik nogal wat zeg. Ik hoop dat mevrouw Van Gent in ieder geval tevreden is
met wat ik vanavond heb gezegd, los van het feit of zij het ermee eens is.
Er is geen sprake van meel in de mond bij wat ik zojuist heb gezegd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Nee, daar ben ik op zich blij mee, want ik was enorm teleurgesteld over
het antwoord dat schriftelijk is gegeven op de vraag wat de visie van de minister
op de hypotheekrenteaftrek is. Ik ken u als iemand die geen blad voor de mond
neemt. U komt nu met acht criteria, inmiddels negen na de toevoeging van de
heer Depla, en ik zou graag uw visie daarop willen vernemen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>In die zeven, acht, negen criteria zit inmiddels aardig wat visie. Dat
wil ik tegenwerpen. De vraag wat het precies betekent voor de hypotheekrenteaftrek,
ga ik nu juist niet beantwoorden. Ik heb gezegd dat ik in dit stadium alleen
de uitgangspunten geef. De werkgroep moet in alle vrijheid haar onderzoekswerk
kunnen doen. Het kabinet moet daarna in alle vrijheid zaken afwegen en keuzes
maken. Het is nu te vroeg om meer te zeggen dan de uitgangspunten die ik heb
genoemd. Waarom heb ik die genoemd? Omdat ik met de Kamer graag duidelijkheid
wil. Ik heb ze genoemd, zodat u weet wat voor vlees u in de kuip hebt op dat
niveau.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Laat ik de vraag dan anders stellen. Als de minister zegt dat de sterkste
schouders de zwaarste lasten moeten dragen, ben ik het helemaal met hem eens.
Is de minister het met mij eens dat het logisch is dat er dan niet verder
wordt gekort op de huurtoeslag?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb het geachte Kamerlid mevrouw Van Gent dusdanig hoog zitten dat
ik haar in staat acht om dezelfde vraag op 225 manieren aan mij te stellen.
Het antwoord zal echter steeds hetzelfde zijn: ik ga niet verder dan ik zojuist
ben gegaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>De minister noemt een aantal uitgangspunten en het lijkt mij zinnig dat
de Kamer, in dit geval door een vraag van mij, behalve wat goede teksten die
in een rijtje zijn opgelepeld – waarvoor mijn complimenten overigens –
antwoord krijgt op de vraag wat dat concreet inhoudt. De uitspraak dat de
sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen, klinkt altijd prachtig,
maar dan moet u ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Van Gent, u bent inmiddels aan uw vierde interruptie begonnen,
terwijl u uw vraag aan mij richtte.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Wij spreken altijd via de voorzitter.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U probeerde volgens mij te zeggen: voorzitter, help, de minister antwoordt
niet. Ik merk dat ook, maar de minister wil geen antwoord geven. Het ligt
niet in mijn macht om hem daartoe te dwingen. Hij blijft bij het antwoord
dat hij heeft gegeven. U kunt nog zes keer interrumperen, maar ik vrees dat
er niets anders komt.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik vraag het niet voor mijzelf, maar voor al die mensen die nu huurtoeslag
ontvangen en die vaker geconfronteerd zijn met kortingen op de huurtoeslag.
Dit jaar is het dan wel goed gegaan, maar zij willen ook rustig slapen. Misschien
kan de minister daarover opheldering geven.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Uw punt is duidelijk gemaakt. Mijnheer Van der Ham.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Mag ik nog iets terug zeggen op de vraag van mevrouw Van Gent? Ik heb
mevrouw Van Gent te lief om die onweersproken te laten.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Het woord is aan de minister.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ga zo het blokje betaalbaarheid behandelen. Als de geachte mevrouw
Van Gent dat blokje heeft gehoord, kan zij zelf antwoord op haar eigen vraag
geven, zonder dat ik voor de troepen van het kabinet ben uit gelopen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De minister-president en fracties die de coalitie ondersteunen, hebben
gezegd: er zijn geen taboes. Niet over de hypotheekrenteaftrek – wil
de minister dat bevestigen? – maar ook niet over het omvormen van huurtoeslagen
en het hele model rond de huren. Ook daarop rust geen taboe. We hebben natuurlijk
wel de uitgangspunten van de minister en de coalitiepartijen. Dat klopt toch?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja, dat klopt als een bus.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dus, mevrouw Van Gent, niets is zeker, alles kan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik kom inderdaad bij het blokje betaalbaarheid. Mevrouw Van
Gent wordt weer een beetje op haar wenken bediend. In deze economisch zware
tijden blijft de betaalbaarheid van het wonen voor de lage inkomens gewaarborgd.
Met het huurprijsbeleid en de huurtoeslag zorgen wij daarvoor. De crisis laat
haar sporen na in de koop, op een pijnlijke manier voor huiseigenaren die
worden ontslagen en soms hun woning moeten verkopen. Zij lopen ook nog het
risico met een restschuld te blijven zitten. Huurders hebben wat dat betreft
geen last van de crisis. Voor wie in de heroverweging wil kijken naar de huur-
en koopsector: er is een stabiliserend effect van de solidariteit door ons
stelsel met een corporatiesector. Verder heeft het kabinet een bezuiniging
op de huurtoeslag, al is het te elfder ure, weten te voorkomen. Ook in 2010
stijgen de huren met niet meer dan het inflatiepercentage. Omdat het CPB een
inflatie van 1% over 2009 verwacht, zal de maximale huurstijging in
2010 dan ook historisch laag worden. In navolging van wat de heer Depla gisteren
heeft gezegd, zeg ik met nadruk in de richting van de heer Jansen –
die mij af en toe iets te gemakkelijk verwijt huurders rekeningen te laten
betalen – dat dit duidt op een zeer grote betaalbaarheid voor 2010.
Ik zeg zo nog iets over de hele kabinetsperiode.</al>
        <al>Eerst zet ik de heer Jansen tegenover mevrouw Van der Burg, die precies
andersom zegt dat ik de huurders "de hand boven het hoofd houd" terwijl zij
zelf zegt: "handen af van de hypotheekrenteaftrek". In de richting van de
heer Jansen zeg ik: in deze kabinetsperiode zorgen wij voor de laagste huurstijgingen
sinds jaren. De maximale jaarlijkse huurstijging heeft 20 jaar lang boven
inflatieniveau gelegen: gemiddeld 2,56 procentpunt boven de inflatie. Hij
ligt nu volgens de coalitieafspraken al drie jaar precies op het inflatieniveau.
Ook in absolute zin zijn de maximale huurverhogingspercentages in deze kabinetsperiode
de laagste sinds 1987, dus sinds 22 jaar. Ik zou het dus heel prettig vinden
als niemand hier van dit kabinet zegt dat het de huurders de rekening laat
betalen, want daar is geen enkele maar dan ook geen enkele sprake van.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>In mijn bijdrage heb ik het juist opgenomen voor het inflatievolgend huurbeleid.
Ik constateer dat collega's daaraan van alle kanten aan het knabbelen zijn,
met name op grond van het argument dat de bouw- en beheerkosten zo hard stijgen.
Dat was mijn insteek voor de behandeling van de begroting. Mijn stelling is
dat je dan het probleem bij de bron moet aanpakken, namelijk bij de stijging
van de bouwkosten door het achterblijven van innovatie in de bouw dan wel
de algemene bedrijfskosten bij de verhuurders, met name de corporaties. Dat
is beter dan direct toegeven aan de kritiek dat wij het inflatievolgend huurbeleid
niet kunnen betalen. Op die insteek krijg ik graag een reactie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik kan de heer Jansen geruststellen: er is tot op de dag van vandaag geen
enkele reden voor hem om er bezorgd over te zijn dat wij de critici aan wie
hij refereert, tegemoetkomen. In het kader van de heroverweging kan het aan
de orde komen, enerzijds om te bezuinigen en anderzijds om te komen tot een
stelselhervorming waarvan iedereen gelukkig wordt. Op dit moment – dat
zeg ik ook omdat wij elkaar straks op de markten tegenkomen – zeg ik
echter dat er in 22 jaar niet zo weinig huurstijging is geweest als onder
dit kabinet.</al>
        <al>Mevrouw Van der Burg zit aan de andere kant van het spectrum en met haar
ben ik het op politiek niveau nog veel meer oneens dan met de heer Jansen.
Met alle respect, maar zij weet dat ik het meen. Mevrouw Van der Burg, hoezo
"hand boven het hoofd van de huurder"? Ik kijk eerst naar de huurders en wil
dan het "handen af van de hypotheekrenteaftrek" bespreken. Voor de langere
termijn heb ik er ook wel vragen over of de ondersteuning in de huur altijd
op de goede plek terechtkomt. Men heeft mij horen zeggen over dat ik huren
op maat interessant vind om te kijken naar mensen die naar verhouding te weinig
betalen voor hun woning, die wel meerkosten oplevert, terwijl hun inkomen
is gestegen. Dus u hoort ook mij heel kritisch praten over dat soort situaties
op de markt. Ik vind het overigens veel belangrijker om te weten of mevrouw
Van der Burg het rechtvaardig vindt dat je meer wordt ondersteund naarmate
je meer verdient. Vindt zij het eigenlijk niet vreemd dat wij mensen stimuleren
om hun schuld zo lang mogelijk zo hoog mogelijk te houden in plaats van dat
wij hen aansporen om die af te lossen? Op die vraag zou ik graag antwoord
van haar krijgen.</al>
        <al>Al die vragen moeten onderdeel uitmaken van de heroverwegingen waarover
wij in het voorjaar uitvoerig met elkaar zullen spreken. Ik zou het heel fijn
vinden als het er hier straks net zo wild aan toe ging als in de jaren zeventig
of tachtig toen dit soort principiële vragen politiek werd "uitgeknokt",
maar dan inhoudelijk en politiek in plaats van persoonlijk. Die gedachte kwam
gisteren even bij mij op.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Gisteren heb ik ook heel duidelijk gezegd dat altijd het
"h-woord" genoemd wordt in geval van hervormingen. Ik heb ook aangegeven wat
het vorige kabinet daaraan gedaan heeft en dat het nu tijd wordt om eveneens
iets aan het huurstelsel te doen. Gelukkig hoorde ik de minister zeggen dat
daar ook naar gekeken wordt. De minister kan wel aangeven dat het niet rechtvaardig
is, meer ondersteund te worden of om meer hypotheekrenteaftrek te krijgen
als je meer verdient. Ik wijs er echter wel op dat mensen die meer verdienen,
meer belasting betalen. Wij zullen wat dat betreft een evenwicht moeten vinden.
Ik meen dat het huidige kabinet ook het eigen woningforfait voor de echt dure
huizen al heeft verhoogd. Volgens mij is het bedrag echter niet geïndexeerd.
Uiteindelijk zijn wij wat dat betreft dus ook allemaal aan de beurt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat wat mevrouw Van der Burg gisteren zei over dat wat het vorige kabinet
al heeft gedaan aan de hypotheekrenteaftrek, is waar. Ik ken de drie maatregelen
die zij gisteren noemde. Die maatregelen vond ik goed en die vind ik nog steeds
goed. Daarmee is wat mij betreft de discussie echter niet gevoerd. Daarmee
is immers niet het verschil verdwenen dat ik in mijn eerste vraag heb verwoord.
Op mijn tweede vraag heb ik van mevrouw Van der Burg overigens nog geen antwoord
gekregen. Ik doel op de vraag of het eigenlijk niet gek is dat wij mensen
stimuleren om hun schuld zo lang mogelijk zo hoog mogelijk te houden. Mevrouw
Van der Burg kan die vraag ook in tweede termijn beantwoorden.</al>
        <al>Ik wil graag nadenken over de manier waarop wij de huursector effectiever
en efficiënter kunnen maken. In dat kader wil ik, zoals ik dat zojuist
aankondigde, graag iets zeggen over het project Huur op maat. Ik vind dat
wel interessant en ik hoop dat ik er op een dag in slaag om ook de zorgen
van de heer Jansen op dat punt weg te nemen. Overigens hebben ook andere Kamerleden
die zorgen, onder anderen de heer Depla en de heer Van Bochove. Ik vind het
bezwaarlijk dat de solidariteit van de samenleving onder druk komt te staan
als hulp ten goede komt aan mensen die deze niet nodig hebben. Als Huur op
maat zou leiden tot een betere verdeling van de voorraad in de zin van de
wachtlijsten, tot het effect dat corporaties meer opbrengsten daadwerkelijk
kunnen aanwenden voor lage inkomens of voor de verbetering van wijken enzovoort,
was ik in beginsel voor uitbreiding van dat experiment. Eind dit jaar komt
de tussenevaluatie van dat experiment. Op basis daarvan zou ik graag begin
volgend jaar met de Kamer nagaan of het zinvol is om dat experiment te verbreden.
In ieder geval zullen de lessen die daaruit te leren vallen, bij de heroverwegingen
worden betrokken.</al>
        <al>Ik krijg verzoeken uit allerlei steden om dat experiment uit te breiden.
Soms zijn die goed onderbouwd en soms is dat in mindere mate het geval. Ik
wijs al die verzoeken af totdat wij de uitkomst van die evaluatie met elkaar
hebben besproken. Als het goed is, krijgt de Kamer daarvan steeds bericht.
Ik kom de toezegging dus na.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik kan mij herinneren dat de minister voortdurend aangeeft dat er geen
sprake is van een scheefwoonprobleem. Dat deed hij ook in antwoord op de schriftelijke
vragen. Eerder schreef hij in een brief dat het slechts om een heel klein
percentage gaat. Ik begrijp dan ook niet dat de minister het project Huur
op maat omarmt. Ik vind het ook een goed experiment, althans als wij daarmee
een oplossing vinden voor het probleem dat corporaties inkomenspolitiek bedrijven.
Ik kijk daar dus met belangstelling naar. Ik begrijp echter niet dat de minister
zegt dat er geen scheefwoonprobleem is en dat hij toch een oplossing ziet
in Huur op maat. Dat moet hij mij toch eens uitleggen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Het is een eer om dat te mogen uitleggen. Ik zeg niet dat er geen scheefwoonprobleem
is. Ik zeg dat dit probleem lang niet zo groot is als wordt beweerd. Soms
wordt er namelijk gedaan alsof er een gigantisch scheefwoonprobleem is. Ik
meen dat ik in de brief van april jongstleden heb aangegeven dat het om 6%
gaat. Steeds kwam ik daarop terug in de gesprekken die volgden. Ik vind dat
niet een gigantisch probleem en evenmin een groot probleem. Dat neemt niet
weg dat ik het nog steeds de moeite waard vind om dat op te lossen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Wij zullen de evaluatie van het experiment nog uitgebreid bespreken. Bij
die gelegenheid zullen wij hierop in detail kunnen ingaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Wij hebben twee principiële argumenten tegen het fenomeen huren op
maat. Misschien kan de minister daarop in hoofdlijnen nu al een eerste reactie
geven. Ons eerste bezwaar is dat huren op maat in de huidige vormgeving betekent
dat sprake is van, wat ik heb genoemd, een perverse vorm van solidariteit.
Deze houdt in dat uitsluitend de middeninkomens in de sociale huursector betalen
voor de extra huursubsidie voor de lagere inkomens. Zo noem ik het maar even.
Voor de hypotheekrenteaftrek betaalt bijvoorbeeld iedereen, van bijstandtrekker
tot miljonair. Dat acht ik een pervers element.</al>
        <al>Het tweede bezwaar is dat dit systeem leidt tot segregatie, tot versterking
van de segregerende tendens. Dat is een van de criteria die de minister zojuist
heeft genoemd dan wel heeft toegevoegd. Kortom: het zou hem toch ook zorgen
moeten baren dat wij op deze manier wellicht het paard achter de wagen spannen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik kan hard maken wat ik nu ga zeggen. De heer Jansen gebruikt tamelijk
snel het woord "pervers". Ik veronderstel dat hij dit zuiver technisch bedoelt,
dat iets averechts werkt. Dan kan ik er ook rustig en zakelijk op reageren.
Het woord "pervers" heeft ook wel eens een connotatie zoals "afschuwelijk
dat dat kan" of "denaturerend".</al>
        <al>Ook in de rustige, zakelijke betekenis van het woord zoals de heer Jansen
het gebruikt, zeg ik het overtrokken te achten. Maar ik snap heel goed wat
hij bedoelt. Hij zegt dat de solidariteit die je ermee wilt bevorderen, alleen
maar wordt opgebracht binnen de groep van huurders. Omdat de hogere inkomens
vanzelfsprekend de lagere te hulp zullen schieten, zelfs nog maar alleen door
de – wat hij noemt de – middeninkomens. Hij moet de hoge inkomens
hierbij echter niet uitzonderen. Dat is mijn inhoudelijke reactie op zijn
opmerking. Er zijn mensen die, bijvoorbeeld als zij student zijn, in een sociale
huurwoning beginnen. Wij hebben nogal wat studentensteden. Het gebeurt echt
veel dat iemand met huurtoeslag een woning krijgt. Ook met een beginnende
baan heeft hij daarmee geen probleem. Maar er komt een moment
waarop hij een ongelooflijke hoop geld gaat verdienen. Dan acht ik het bespottelijk
als je huur dan is teruggebracht tot € 500 terwijl je in de vrije
sector voor een vergelijkbaar huis € 1000 of€ 1200 of
meer zou moeten betalen. Dan heb ik het begrip "pervers" helemaal niet meer
in gedachte.</al>
        <al>Het tweede punt van de heer Jansen neem ik ernstig. Maar ik zeg nu juist
steeds dat je daarmee bij huren op maat zo voorzichtig moet zijn. In de bijna
zestig jaar waarover mevrouw de voorzitter sprak maar die ik heb teruggebracht
naar 54, heb ik daarmee een grote ervaring. Ooit heb ik iemand die staatssecretaris
was, mogen helpen discussiëren over huurbelasting. We hebben toen één
uitgangspunt vooropgesteld: niemand ooit dwingen te verhuizen. Hij heeft zijn
klaverjasclub en zijn wortels in de buurt. Hij heeft zijn buren. Welk systeem
je ook verzint, dat is voor mij een "no go"-area. Zo ben ik opgevoed.</al>
        <al>Maar wel meer betalen. Dan levert het systeem geen bijdrage aan segregatie.
Dan kan huren op maat er integendeel juist wel eens aan bijdragen dat mensen
langer in hun buurt zullen blijven wonen, ook al moeten zij er wat meer voor
betalen. De druk om weg te verhuizen omdat zij te goedkoop wonen, verdwijnt.
Wij vinden het normaal dat ook de dokter en de notaris in Klarendal blijven
wonen, maar wel wat meer betalen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dat laatste vind ik ook. Dat zijn wij dus met elkaar eens. Ik wil terugkomen
op het eerste punt. De minister zegt dat de heel hoge inkomens wel wat meer
kunnen betalen. Dat zou ik ook vinden. Maar als wij kijken naar de invulling
van huren op maat, zien wij dat je bij een bruto huishoudinkomen van € 42.000
al aan de maximumgrens zit. Dat zijn kortom geen hoge inkomsten. Het is nog
niet anderhalf keer modaal. Dat zijn de politieagent, de verpleegster et cetera,
de anderhalfverdieners. Die betalen de volle mep.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Nu loopt de heer Jansen wel heel erg vooruit op de evaluatie. Dit gesprek
moeten wij bij gelegenheid daarvan maar voortzetten. Het is natuurlijk niet
de bedoeling, niet van mij, niet van hem, ook niet van de woningcorporaties
of van welke wethouder in welke stad dan ook, om de verpleegster, de leraar
of de politieagent meer te laten betalen dan wij met zijn allen redelijk vinden.
Mijn voorbeelden waren ook niet de verpleegster, de leraar of de politieagent,
maar de dokter of de notaris. Zullen wij erop terugkomen? Mijn voorgevoel
zegt dat wij het hierover nog eens kunnen worden ook.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De minister zei dat wij het scheefwonen veel genuanceerder moeten zien.
Het is 6%, zo zei hij. Mag ik dan daarop weer een nuance loslaten?
6% is natuurlijk een gemiddelde. Je hebt steden waar het veel groter
is, en waar het veel te maken heeft met de manier waarop decennialang de woningvoorraad
is opgebouwd. Dat erkent de minister toch ook?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb toch niet de indruk gewekt dat ik dat niet vind? Tegen mevrouw
Van der Burg hield ik overeind dat er geen gigantisch probleem is. Maar, zo
zei ik, er is niettemin een probleem. Daarin zijn wij het dus weer helemaal
eens, geachte heer Van der Ham. Ik heb dus niets weggepoetst. Scheefwonen
is niet het grote issue dat sommigen ervan willen maken, maar het is iets
wat wij moeten oplossen. Huur op maat leert ons of dit de goede weg is om
het aan te pakken.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Minister, wij zijn nu ongeveer een uur op weg.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dan ga ik niet goed, mevrouw de voorzitter. Ik ga nu veel sneller.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik kijk ook even naar de leden. Kunnen zij iets terughoudender zijn? Mijnheer
Van der Ham, ik zwaai niet, maar ik kijk u indringend aan.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik denk dat hierbij wel sprake is van collectieve aansprakelijkheid, mevrouw
de voorzitter.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Natuurlijk. Daarom spreek ik ook iedereen aan.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Als wij hoofdelijk aansprakelijk zijn, zal ik mijn deel proberen op te
lossen.</al>
        <al>De heren Depla en Van Bochove en mevrouw Van Gent, en ik geloof ook nog
anderen, hebben gevraagd naar de BEW. Mijn antwoord zal niet voor iedereen
bevredigend zijn, maar het luidt als volgt. Net als al mijn collega's, moest
ook ik op mijn begroting bezuinigen. Ik heb geprobeerd om dat op een evenwichtige
wijze te doen. Ik heb daarbij gezegd: in principe niets uitgesloten. Wij hebben
alles bekeken om de lasten zo eerlijk mogelijk te verdelen, en wij hebben
ervoor gekozen om niet te bezuinigen op de huurders en de wijkenaanpak. Wij
hebben wel gekozen voor de BEW en een aantal andere dingen; de heer Depla
refereerde er al aan. Dat is de echte reden voor het voorstel inzake de BEW.</al>
        <al>Daar komt iets bij. De crisis heeft een heleboel ellendige gevolgen, maar
ongeveer het minst voor de starters. Door de dalende huizenprijs en het feit
dat woningen veel langer leegstaan is het voor starters naar verhouding gemakkelijker
geworden om in te treden op de koopwoningenmarkt. Dat is ook een overweging
geweest. Ik wil de Kamer wel zeggen dat het betrekken van dit voorstel in
de heroverweging wonen wat mij betreft natuurlijk heel goed kan. Ik zal het
meenemen naar de heroverwegingsgroep. Maar om de begroting op orde te hebben
ga ik ondertussen wel door met wat ik in de begroting heb voorgesteld.</al>
        <al>De heer Van der Staaij heeft gesproken over de weeffout als het gaat om
de huurtoeslag voor grote gezinnen. Ook anderen hebben over de grote gezinnen
gesproken. Ik zeg tegen de heer Van der Staaij: er is geen sprake van een
weeffout.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter, ik wilde een interruptie plaatsen op het vorige punt.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat weet ik, maar ik heb u het woord niet gegeven. Ik laat de minister
dit punt afmaken.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter, zal ik dat van de weeffout dan afmaken? Sommigen
maken zich, geloof ik, zorgen dat er geen tweede termijn is, maar wij hebben
toch een tweede termijn?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ja, wij hebben een tweede termijn.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Er is geen weeffout, zeg ik een beetje bot tegen de heer
Van der Staaij, anders dan ik zou willen. Ik ga ervan uit dat corporaties
namelijk voldoende mogelijkheden hebben om ook grotere gezinnen passend te
huisvesten, zo nodig door de huur te verlagen. Men kan dit probleem dus op
gemeentelijk niveau oplossen. Diverse gemeenten doen dat ook. Zij maken daar
afspraken over. Ik ben wel bereid om te inventariseren of dat ook voor de
gemeenten die zich tot de Kamer hebben gewend, de G4, een oplossing biedt.
Dat kan ik niet met zekerheid zeggen, maar ik veronderstel het wel. In ieder
geval ben ik niet bereid om het huurtoeslagsysteem nu ter discussie te stellen.
Het is veel te vroeg om dat te doen. Misschien is het ook helemaal niet nodig.</al>
        <al>De heer Depla heeft gevraagd om nu alvast af te spreken dat we het overschot
op de huurtoeslag inzetten voor het beperken van de armoedeval. Ik vind dat
op zich een goede gedachte, maar ik vind het ook te vroeg om hierop nu in
te gaan, omdat ik de meerjarige doorwerking van het overschot nog niet ken.
Bovendien kan ik me andere bestedingen voorstellen, zoals het niet aantasten
van de huurtoeslag in 2011. We kunnen hierover in het voorjaar doorpraten.</al>
        <al>De heer Fritsma stelde voor om de overdrachtsbelasting te halveren. Mevrouw
Van der Burg wil de overdrachtsbelasting tijdelijk geheel afschaffen. Met
mevrouw Van der Burg heb ik deze discussie al eerder gevoerd. Met de heer
Fritsma heb ik er nog niet eerder over gesproken. In de eerdere discussie
over dit onderwerp heb ik de berekening op tafel gelegd. Halveren zou een
slordige 1,5 mld. kosten. Mijn vraag aan de heer Fritsma is welke dekking
hij daarvoor weet te verzinnen. Als hij die verzint, ga ik onmiddellijk met
hem in discussie over een paar andere aspecten. Maar ik wil hem eerst horen.
Tenzij het gaat over massa-immigratie, islamisering en het afschaffen van
straatterreur, heeft hij mij nog maar weinig begroting in het vooruitzicht
gesteld.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Hoewel we krap in de tijd zitten, wil ik de heer Fritsma de kans geven
om te antwoorden op deze vraag, die een beetje uitlokking is.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Hoewel Kamerleden normaal de vragen stellen, wil ik deze vraag van de
minister aan mij graag beantwoorden. Ik kan daarbij verwijzen naar de tegenbegroting
die de PVV heeft gemaakt, een heel goede tegenbegroting. De dekking voor lastenverlichting,
waaronder het halveren van de overdrachtsbelasting, betalen we in die tegenbegroting
met het schrappen van onzinuitgaven. Denk aan de veel te hoge betalingen aan
de EU, aan ontwikkelingssamenwerking en aan de krachtwijken. De dekking is
dus solide. Daarmee kun je dit doel bereiken. De minister doet er een beetje
lacherig over. De tegenbegroting is ook bekeken door het Centraal Planbureau.
Het is een heel solide verhaal.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik dank de heer Fritsma voor zijn antwoord.</al>
        <al>Ik kom toe aan blok drie, de corporaties. Ik heb al gezegd dat ze erg
goede dingen doen. Ik heb dat overal altijd verteld. Ook als er kritiek gegeven
moest worden, heb ik dat erbij verteld. Ik wil zo veel mogelijk proberen om
ze samen met de Kamer, die dat volgens mij ook wil, terug te geven aan de
mensen, aan de samenleving. Ik deel vanzelfsprekend de mening van de heer
Van Bochove. Corporaties zijn onmisbaar voor de volkshuisvesting. De heer
Van Bochove vraagt ook of ik het met hem eens ben dat corporaties niet aan
de leiband van de overheid moeten lopen. Natuurlijk is het niet een doel dat
woningcorporaties aan de leiband van de overheid lopen. Maar de heer Van Bochove
weet net als de heer Depla en anderen heel goed dat we komen uit een situatie
waarin de leiband wel heel erg losjes zat of zelfs helemaal niet aanwezig
was. Dat zijn we nu aan het rechtzetten. We helpen de corporaties om te doen
waarvoor ze op aarde zijn: volkshuisvesting.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik kom even terug op de overdrachtsbelasting. Wij hebben er de dekking
voor gevonden om deze tijdelijk naar nul te krijgen. Dat levert uit mijn hoofd
iets van 2 mld. op. Inmiddels is het bedrag aan overdrachtsbelasting verminderd.
Onze dekking is overigens goedgekeurd door het CPB. Je kunt ook ervoor pleiten
om meer transacties te laten plaatsvinden. Dan halen we het geld in ieder
geval op een andere manier binnen en houden we mensen aan het werk. Dit bedrag
gaat steeds verder omlaag bij minder transacties. Wat is uw reactie hierop?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat weet u heel goed. Wij hebben deze discussie al een keer of zes gevoerd.
Het is volkomen onzeker of het aantal transacties zou toenemen, terwijl ik
een ding wiskundig zeker weet: wat mevrouw Van der Burg tijdelijk binnensleept
door het afschaffen van de overdrachtsbelasting, krijgt niemand makkelijk
terug zolang zij in de zaal is. Voor de andere zes argumenten verwijs ik naar
onze eerdere debatten.</al>
        <al>Tegenover de heer Van Bochove had ik het over volkshuisvesting, natuurlijk
in de moderne zin. Daar zijn wij het over eens. Volkshuisvesting moet gebeuren
inclusief aandacht voor leefbaarheid en maatschappelijk vastgoed. Wij moeten
er samen met de corporaties kunnen uitkomen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De minister zegt dat de corporaties niet aan de leiband lopen, maar dat
het lijntje wel heel los was. Moeten we er niet voor oppassen dat we van de
ene naar de andere kant gaan, doordat we hun hun totale vrijheid ontnemen?
Het zijn toch maatschappelijke ondernemingen? Dat schrijft de minister toch
ook in zijn brief?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Wij hebben daar in juni uitvoerig over gediscussieerd. Mij is bijgebleven
dat u en ik, naast diverse anderen met wie ik er natuurlijk over gesproken
heb, helemaal op een lijn zitten. Ja, het zijn maatschappelijke ondernemingen.
Ik was het ook erg eens met uw interruptie gisteren van, ik meen, de heer
Fritsma. Maatschappelijke ondernemingen hebben twee componenten: ze zijn én
maatschappelijk én het zijn ondernemingen. We gaan er dus geen ambtelijke
diensten van maken. Ik hoop wel dat u het met mij eens blijft – dat
was u het steeds, als het ging om onder meer Rochdale – dat we wel moeten
zorgen voor een cultuuromslag in de sector om de boel helemaal op orde te
krijgen, en om een beetje recht te zetten wat vijftien jaar geleden iets te
gemakkelijk is genomen, namelijk de borging van het maatschappelijke.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp dat er weer mag worden geïnterrumpeerd, dus ik wil graag
een vraag stellen over de Wet bevordering eigenwoningbezit.
Ik kreeg daartoe zo-even niet de gelegenheid.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Van Gent, u mocht zo-even ook interrumperen. U liep alleen halverwege
het verhaal van de minister naar voren. Ik wilde hem de beantwoording laten
afmaken, voordat ik u het woord gaf, maar toen was u alweer gaan zitten.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ja, want het ging over het vorige punt. Maar ik heb helemaal geen zin
om ruzie met u te maken.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Soms gebeurt dat nu eenmaal.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik stel een vraag aan de minister over de Wet bevordering eigenwoningbezit.
De minister geeft, net als in de schriftelijke beantwoording, aan dat hij
die meeneemt in de brede heroverweging, maar dat hij ondertussen wel gewoon
doorgaat met wat hij van plan was met de Wbe, en dat is het om zeep helpen
van de wet. Hij verwijst in de stukken ook naar de startersleningen. Alleen,
die staan ook op de schop en die zijn zeer divers. Wat is de toezegging van
de minister waard? Hij zegt tegelijkertijd: ik houd ermee op, maar ik ga het
nog wel eens heroverwegen. Een groot deel van de Kamer, waaronder GroenLinks,
was het daar gisteren niet mee eens.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Degene die zegt dat de Wet bevordering eigenwoningbezit nooit ofte nimmer
mag worden afgeschaft, kan geen enkele waarde toekennen aan mijn toezegging.
Dat is helder. Het is namelijk nog maar de vraag wat er uit de heroverweging
komt. In zoverre is de toezegging dus niets waard. Ik heb geprobeerd uit te
leggen dat het, onder de omstandigheid dat ik x-miljoen moest bezuinigingen
met het uitgangspunt "in principe overal, maar blijf van de huurders af",
onvermijdelijk was om ook op dit punt te bezuinigen. Deze wet heeft jarenlang
in de kast gelegen – er werd nauwelijks gebruik van gemaakt –
en is pas echt goed gaan lopen met de crisis. U schudt uw hoofd, maar zo is
het mij verteld. Ik heb in ieder geval iets gezegd waardoor de heer Van Bochove
met grote passen naar voren komt lopen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Maar mevrouw Van Gent heeft het woord.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Wat de minister zegt, klopt niet helemaal. Die wet was eerst niet perfect
genoeg. Die is dus aangepast, waarbij het onder meer mogelijk gemaakt werd
om ook tussenvormen van koop via de Wet bevordering eigenwoningbezit te financieren.
Dat heeft mede veroorzaakt dat er meer gebruik van gemaakt werd. Het is dus
niet helemaal juist wat de minister zegt. Ik wil echt dat hij daar meer inhoudelijk
op ingaat. Hij zei zo-even dat de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten
dragen. Dit is nu typisch een maatregel waarvan ook degenen met de zwakkere
schouders gebruik kunnen maken om een eigen woning te bezitten.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb gezegd wat ik heb gezegd. Mevrouw Van Gent moet daar straks in
haar bijdrage maar op ingaan. Er moest bezuinigd worden. Ik had mijn deel
te bezuinigen. Ik heb ervoor gekozen om hierop te bezuinigen, in het licht
van de omstandigheid dat een van de heel weinige lichtpuntjes in de crisis
was dat starters gemakkelijker aan een huis konden komen. Ik heb ervoor gekozen
om het geld dat tot 2012 beschikbaar is, naar voren te halen en op te maken.
Dat gebeurt ergens in de loop van 2010. Als de Kamer een betere keuze heeft,
bijvoorbeeld de huurtoeslag of zoiets, dan is dat democratie. Ik hoor dat
dan wel.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Laatste keer, mevrouw Van Gent.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Deze regeling is niet alleen voor starters bedoeld. Het gaat mij om het
principiële punt dat de minister zo-even zei dat bij de brede heroverweging
de sterkste schouders de zwaarste lasten moeten dragen. Ik vraag mij nu af
wat dat waard is, want die Wet bevordering eigenwoningbezit is ook voor de
zwakste schouders bedoeld en juist heel goed, ook om in de wijkaanpak bijvoorbeeld
het eigenwoningbezit te laten toenemen. Ik zou het wat beter onderbouwd willen
hebben, behalve dat het een toch wat ordinaire bezuinigingsmaatregel is, waarom
de minister hiervoor gekozen heeft. Ik ben ook tegen bezuiniging op de huurtoeslag,
maar de minister heeft misschien ook nog wel collega's of iets anders op zijn
begroting staan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Nee, nee, nee. Ik neem mijn deel van de bezuinigingen; dat zou u ook doen
als u in mijn schoenen stond. Dan ontkom ik niet aan dit soort keuzes. Ik
maak het niet mooier dan het is: het is een bezuiniging. Daarmee is het nog
geen ordinaire bezuiniging, maar het is een bezuiniging.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Maar u gaat breed heroverwegen. Je hebt een totaalpakket en je kijkt waarop
je kunt bezuinigen. U hebt er mooi negen toetspunten voor gemaakt. Deze bezuiniging
voldoet al niet aan die toetspunten; dat is mijn stelling. U zegt: ik ga breed
heroverwegen, maar ondertussen ga ik wel de bezuiniging doorvoeren. Dat betekent
dan toch niks?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ben het totaal niet eens met mevrouw Van Gent dat het in strijd zou
zijn met mijn uitgangspunt. Ik neem uitgangspunten heel serieus, maar u kunt
die niet als randvoorwaarden nemen, zeker niet in de invulling die u er nu
aan geeft. Ik wil uitdrukkelijk toezeggen – dat is wat mij betreft wel
wat waard – dat ik het meegeef aan de voorzitter van de werkgroep Heroverweging
wonen. Volgens mij werkt het dan in de tijd zo uit dat, als wij een discussie
hebben waarin de Kamer aangeeft dat zij dit heel graag wil behouden, er ook
nog tijd is om het ongedaan te maken. Dan zijn wij nog bezig in het jaar waarin
wij het geld van de Wet bevordering eigenwoningbezit opmaken. Maar dat moet
de volgorde zijn, want ik moet mijn begroting wel op orde hebben.</al>
        <al>Mevrouw Van der Burg deed voorstellen over de toekomst van het corporatiestelsel.
Zij vroeg of ik die wilde meenemen in de nieuwe wet die ik maak op verzoek
van de Kamer. Ik zeg nu iets tegen mevrouw Van der Burg wat zij volgens mij
wel zag aankomen. Haar voorstellen passen niet – laat ik heel eerlijk
of duidelijk zijn: totaal niet – bij de richting waarin wij in juni
hebben gesproken over mijn voorstellen, die nu worden uitgewerkt conform wat
de overgrote meerderheid van de Kamer toen wilde. Dat doe ik
dus niet, maar ik zal wel haar verzoek meenemen naar de werkgroep Heroverweging,
zodat haar model daar ook kan worden meegenomen. Dan komt er informatie terug
hoe dat uitwerkt, precies zoals zij wil. Maar ik ga dus door.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Van der Burg. Ik wijs er nogmaals op dat wij vanavond anders niet
meer aan de tweede termijn toekomen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Maar ja, wij moeten toch ook een discussie hebben? Wij hebben er al eerder
over gesproken, maar gegeven de financiële situatie kan ik mij toch voorstellen
dat er in een heroverweging andere keuzes worden gemaakt. De minister gaf
er eerder al wat ruimte voor. Ik zag dat zijn wetsvoorstel pas eind november
naar de Raad van State gaat. Hoe ziet het tijdpad er dan uit voor de brede
heroverweging van de corporaties? Wordt die wet dan eerder ingevoerd of in
elk geval eerder definitief gemaakt voordat die brede heroverweging heeft
plaatsgevonden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb aan de heren Van Bochove en Depla, en met hen een groot deel van
de Kamer, al verschillende keren moeten beloven dat de wet op 1 januari
2011 in werking treedt. Het was eigenlijk de bedoeling dat die nog voor het
kerstreces bij de Kamer zou zijn, maar het zal waarschijnlijk net daarna worden.
Het is een heel krap tijdschema. Dat is echt een ander traject dan het traject
van de brede heroverweging. Ik heb u gezegd dat ik het wetsvoorstel dat nu
klaarligt en de onderraden ingaat niet ervoor ga aanpassen, want ik ben het
gewoon niet met u eens. Dat mag toch? Maar ik vind wel dat u er recht op hebt
dat het wordt uitgerekend als een variant in de heroverweging.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Duidelijk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik zal proberen nog meer tempo te maken. Ik sla een stukje
over de integriteitsaanpak in de corporatiesector over, ook omdat ik geloof
dat wij het er helemaal over eens zijn.</al>
        <al>Ik moet iets zeggen over Brussel, want diverse sprekers hebben er enkele
zorgen over die ik graag wil wegnemen. Binnenkort komt de brief die ik aan
de Kamer heb beloofd over de uitgangspunten die in het schriftelijk akkoord
met Brussel zijn vastgelegd. Er moet nog een punt worden uitgewerkt: de regionale
differentiatie, waarvoor wij een voorstel mogen doen. Dat ligt bij mij op
het bureau. Binnenkort kunnen wij dat afmaken en dan kan de zaak met de wijkheffing
worden afgewikkeld. Dan krijgt de Kamer een uitvoerige brief met die gegevens
en de cijfers waarom gevraagd is. Daar stop ik ook het juridische verhaal
in. Ik sla dat nu maar eventjes over.</al>
        <al>Ik vind het belangrijk om de zorgen die gisteren zijn geventileerd nu
niet te laten liggen, omdat er echt geruststellingen te geven zijn. Ik zal
ze staccato heel snel noemen. Het zijn er – dit is toeval – weer
zeven.</al>
        <al>1. Volgens het akkoord is er geen sprake van staatssteun als de corporaties
ten minste 90% van hun huurwoningen tot die toeslaggrens verhuren aan
huishoudens met een inkomen van maximaal € 33.000. Dat is ruim boven
modaal. Aan het adres van de heer Jansen merk ik op dat dit geldt voor ruim
tweederde van alle hurende huishoudens. Als je de hele bevolking van Nederland
neemt – huur en koop – geldt het voor 43%. Ik heb het niet
meer over de politieman en de verpleger die mijns inziens terecht in het geding
zijn gebracht. Degenen die zich te veel zorgen maken, wil ik het volgende
meegeven. Als je 43% van de Nederlandse bevolking zonder enig probleem
kunt laten helpen door de woningcorporaties, heb je het niet over een "te
kleine groep".</al>
        <al>2. Er wordt alleen gekeken naar nieuwe toewijzingen, zo zeg ik ook tegen
degenen die vergelijkingen maken met eerdere onderhandelingsfasen. De bestaande
voorraad speelt geen rol. Brussel laat de huidige voorraad met rust.</al>
        <al>3. Ik heb een corporatiedirecteur echt letterlijk zien opspringen terwijl
hij vroeg "is dat waar dat de corporaties zonder staatssteun van Brussel alles
mogen doen?" Wij hebben daar af en toe wat genuanceerde visies over, maar
van Brussel mag alles. Brussel vindt het geen probleem wat ze verder doen.
Dat is wel eens anders geweest, zoals de Kamer weet.</al>
        <al>4. We mogen regionaal differentiëren en daartoe zelf een voorstel
doen, zolang het landelijke percentage van 90 maar wordt gehaald.</al>
        <al>5. Met de 10% kunnen we de herstructurering in wijken zeker stellen.
Als het nodig is om bouwstromen te maken in het kader van Bouwen voor de buurt
om mensen met hogere inkomens naar de nieuwbouw van de corporaties te brengen
om de belofte dat zij in de buurt blijven wonen te kunnen nakomen, mogen de
corporaties de hogere inkomens ook in die 10% hebben.</al>
        <al>6. De wijkenheffing is althans wat betreft het Brusselse aspect veiliggesteld.
Ik heb de Kamer al eerder gezegd dat dit geen garantie is dat deze heffing
het ook overigens haalt, maar dit was het voornaamste punt van de 211 woningcorporaties
die bezwaar maakten.</al>
        <al>7. Het laatste punt is heel belangrijk voor woningcorporaties, heb ik
gemerkt. Blijvend mag staatssteun worden gegeven voor maatschappelijk vastgoed
onder enkele voorwaarden die volstrekt logisch zijn, zoals openbare aanbestedingen
en dergelijke. Onder maatschappelijk vastgoed vallen brede scholen, gezondheidscentra
et cetera.</al>
        <al>Dit betekent dat de corporatiesector zoals wij die in Nederland kennen
gewoon door kan gaan. Ook nu wijzen woningcorporaties landelijk genomen ongeveer
90% aan de doelgroep toe. De donkere wolk van Brussel is verdwenen
en je moet ook je zegeningen kunnen tellen. Dit wordt allemaal vastgelegd
in de Woningwet en de lagere regelgeving die daarbij hoort. De regeling zou
op 1 januari in werking moeten gaan. Kortom, ik hoop de zorgen van de
Kamer te hebben weggenomen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>We komen zeker nog uitgebreider te spreken over de zeven punten, maar
ik wil me nu beperken tot het enige fundamentele punt dat ik ook in mijn eerste
termijn heb genoemd, namelijk dat Brussel zich wat ons betreft niet heeft
te bemoeien met het volkshuisvestingsdossier en dat ook niet via een U-bocht
alsnog moet proberen te doen. Mijn grootste principiële angst is dat
de minister hiermee impliciet heeft erkend dat Brussel hierover gaat. Dat
betekent dat hij over drie of vijf jaar weer met nieuwe eisen te maken kan
krijgen, omdat men de omstandigheden veranderd vindt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik begin met het laatste. Als je een regeling met Brussel bereikt, wordt
daarmee geen volmacht gegeven om de regeling over een aantal
jaar maar te veranderen. Mijnheer Jansen, het is precies andersom: de regeling
is bedoeld om over en weer zekerheid te hebben. Die laatste zorg zie ik dus
helemaal niet.</al>
        <al>Ik heb zojuist gewezen op de brief die een en ander adstrueert. Ik heb
ongeveer een meter juridisch advies, waarvan 99,9 cm zegt dat Brussel wel
degelijk een groot punt heeft als zij zegt weliswaar bestaande steun van voor
de EU te respecteren maar dat er een mededingings- en staatssteunprobleem
is in allerlei regelingen die er sindsdien zijn gekomen. U zei tegen, naar
ik meen, de heer Depla: waarom lost u het probleem niet op met een soort uitruil?
Als de borging het staatssteunprobleem is, waarom schaffen wij dat dan niet
af – dat is een korting op de woningcorporaties – en maken wij
de integrale vennootschapsbelasting niet ongedaan? Dan spelen wij quitte en
zijn wij van alle staatssteunproblemen af. Beste mijnheer Jansen, het staatssteunprobleem
van voor de invoering van de integrale vennootschapsbelasting wás het
grootste kritiekpunt van Brussel!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>U kunt het toch uitruilen tegen het verlenen van dezelfde faciliteit voor
de financiële beleggingsinstellingen en corporaties? Dat is namelijk
een faciliteit die commerciële partijen wel en corporaties niet hebben.
Er is gewoon wisselgeld zonder dat het level playing field verstoord wordt.
Het kan gewoon.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Je moet er als minister heel voorzichtig mee zijn, maar ik was net zo
eigenwijs om kritiek te geven op wat de heer Jansen gisteren zei. Daar gaat
hij nu niet op in. Is hij het met mij eens dat de vennootschapsbelasting ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dit dreigt uitlokking te worden. Ik verzoek u vriendelijk om dat niet
te doen, maar gewoon antwoord te geven op de vragen die u gesteld worden.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik moet er een beetje aan wennen dat Kamerleden mij permanent mogen uitlokken
en dat ik ... Maar goed, ik zal mij heel erg proberen te richten naar uw verzoek.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Waarschijnlijk heb ik mij niet duidelijk genoeg uitgedrukt. De constructie
van de financiële beleggingsinstellingen is een manier om minder vennootschapsbelasting
te moeten betalen. Commerciële vastgoedpartijen kunnen daar wel gebruik
van maken en corporaties niet. Met andere woorden, op dit moment worden corporaties
in Nederland nog slechter behandeld dan commerciële partijen. Als de
minister daar een uitruil mee maakt tegen die WSW-vangnetregeling, dan hebben
wij een belangrijk argument van mevrouw Kroes weggenomen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik wil nog twee dingen tegen de heer Jansen zeggen op het punt van Brussel.
Ik ga niet in op die uitruilsuggestie, die ik een beetje wild vind overkomen.
Ik heb met woningcorporatiedirecteuren uitvoerig gesproken over de vraag of
er een noodzaak is om met Brussel een regeling te treffen en of dat wenselijk
is. Ik heb ze op één na allemaal kunnen overtuigen. Uiteindelijk
zijn het zakenlieden. Als je zelfs maar een kleine kans loopt dat je hele
stelsel er uiteindelijk aan gaat, dan moet je kiezen voor datgene waar je
mee kunt leven of waar je zelfs blij mee kunt worden. Dan ecarteer je je risico
en creëer je zekerheid. Dat is wat een directeur moet doen. Er wordt
hier gezegd: er ligt iets slechts en wij gaan er niet mee akkoord, tenzij
iemand ons wiskundig zeker uitlegt dat wij het kunnen doen. Maar er ligt helemaal
niets slechts. Ik wil de heer Jansen iets met enige stemverheffing zeggen.
Wij hebben met deze regeling rugwind gecreëerd voor diegenen die de corporatiesector
willen behouden. Het is bekend dat het voornemen was om 1miljoen van de 2,5
miljoen woningen eraf te halen. Nu blijven het gewoon 2.5 miljoen woningen.
Het is rugwind voor degenen die willen dat de corporaties vooral dat doen
waartoe zij op aarde zijn: het huisvesten van de lagere inkomensgroepen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoop dat die deal, als die er is, prima is ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Het is een akkoord.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Daar zal ik op ingaan zodra ik dat schriftelijk gezien heb. Net als de
minister wil ik zorgvuldig opereren. Als de minister toch met die brief komt,
wil ik nog één kleine toezegging van hem. Kan hij de stelling
onderbouwen dat deze deal ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dit akkoord!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>... dat dit akkoord voor de eeuwigheid is? Kan Brussel er niet onderuit
door over bijvoorbeeld vijf jaar te heroverwegen en aan te scherpen? Volgens
mijn informatie kan Brussel dat wél.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Het scenario dat u vreest, dat het over vijf of tien jaar zomaar kan worden
veranderd, is geen realiteit. Ik ga niet op papier zetten dat het voor de
eeuwigheid hetzelfde blijft.</al>
        <al>Wat de verstedelijking betreft beperk ik mij tot de concrete vraag van
de heer Van Bochove. Waarom zit alleen de Randstad in de ambtelijke werkgroep
die naar onorthodoxe maatregelen gaat zoeken in een tijd dat wij moeten sturen
zonder geld? Mevrouw Ortega stelde, naar ik meen, dezelfde vraag. Ik kan de
heer Van Bochove en mevrouw Ortega geruststellen: ik wil het ook voor de andere
regio's gaan doen. Het initiatief is ontstaan vanuit de Randstad, maar de
anderen zullen worden aangetakt.</al>
        <al>Er werd ook gevraagd naar voorbeelden. Hoe kun je in hemelsnaam sturen
zonder geld? Om richting te geven noem ik een paar zaken, waarbij ik sommige
mensen adviseer hun veiligheidsgordels vast te doen. Wij denken aan projectsteun
voor corporaties met een grote sloopopgave in de krimpgebieden. Een ander
ding is het aanwijzen van experimenteergebieden waar bijvoorbeeld gewerkt
kan worden met huren op maat, in ruil voor investeringsafspraken. Verder noem
ik het strategisch inzetten van rijksgrond via een rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf.
Dat zijn wat onorthodoxe zaken waaraan wij denken. Iedereen die daaraan nog
iets toe wil voegen, is uiteraard van harte welkom.</al>
        <al>Meerdere leden hebben aandacht gevraagd voor particulier opdrachtgeverschap.
Op hun verzoek zal ik een aantal experts vragen hierover advies uit te brengen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ons verzoek was om een club mensen langs de gemeenten te sturen om te
helpen met het implementeren, op basis van ervaringen in Arnhem, Almere, Enschede
enzovoorts. Niet weer een nieuw advies, maar gewoon, hands on, mensen gemeenten
laten helpen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dan heb ik het gisteren niet goed begrepen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>In de schriftelijke beantwoording ging u eigenlijk al verder. U omschreef
het voorstel daarin op een goede manier. Het enige wat u toen nog zei was:
de precieze taakomschrijving moet ik nog maken. Maar als u toezegt dat u ons
voor 1 januari de precieze taakomschrijving toestuurt, conform de schriftelijke
beantwoording, ben ik tevreden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat wil ik graag toezeggen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben iets minder snel tevreden. Volgens mij is het een heel belangrijk
topteam. We krijgen daarvan de taakomschrijving, maar wanneer wordt die operationeel?
Kan ik daarover ook een toezegging krijgen? Wij zijn het eens over het feit
dat dit een eenvoudig middel is, dat misschien heel veel teweeg kan brengen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Wij hebben een topteam Parkstad gehad, en dat zit in ons hoofd. Ik wil
daar hier even weg van blijven. Het woord "topteam" gebruik ik niet. Wel heb
ik het over "een aantal experts". Ik zeg toe dat ik de Kamer schriftelijk
een voorstel zal doen over wat ze precies gaan doen. Laat mevrouw Van der
Burg nu niet haar hand overspelen, want dan krijgen we een heel gevoelige
en onnodige discussie over wat het precies moet zijn. Ik wil daar graag nog
even over nadenken. Een heleboel gemeenten weten heel goed wat ze met het
particulier opdrachtgeverschap kunnen doen. Die zullen zeggen: ga weg met
je aantal experts, dat weten we zelf wel. Anderen zullen er misschien in gestimuleerd
willen worden. Laten we dat eventjes goed bekijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Nog een poging. Volgens mij zijn we het erover eens dat zo'n team met
ervaringsdeskundigen een goed idee zou zijn, waarbij gemeenten uiteraard meewerken
op vrijwillige basis. Is dat de toezegging die de minister doet? Hij komt
terug op de vormgeving?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Wij zijn het erover eens dat een aantal experts hopelijk als team zal
functioneren. Mevrouw Van der Burg weet dat mijn toezeggingen echt wat waard
zijn. Ik hoop dat ze die ervaring heeft.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Een kleine aanvulling: ik heb in mijn eerste termijn verwezen naar de
motie-Van Gent/Duivesteijn over deze kwestie uit ik dacht 2000, waarin wij
aandacht vragen voor het collectief particulier opdrachtgeverschap, met name
voor de lage en middeninkomens. Ik zou het op prijs stellen als u dit punt
daarin meeneemt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Het was onvoorstelbaar geweest als ik dat niet zou hebben meegenomen.
Ik zie grote tevredenheid in de zaal.</al>
        <al>De krimp is een belangrijk onderwerp. Het is goed dat het in korte tijd
hoog op de landelijke agenda is gekomen, mede op initiatief van het CDA –
Van Bochove en Van Heugten – en de heer Depla van de Partij van de Arbeid.
Het is ook echt heel hard nodig, want als de bevolking daalt, liggen leegstand,
verpaupering en de meergenoemde segregatie op de loer. Het gaat in een aantal
delen van ons land echt heel raken in de komende jaren. Uit recente cijfers
van het CBS blijkt dat de komende 30 jaar 40% van de Nederlandse gemeenten
te maken krijgt met een dalend inwoneraantal. Wij staan aan de vooravond van
een demografische omslag, een omslag van groei naar een tweedeling tussen
groei en krimp. Het vraagt ook een omslag in bestuurlijk denken. Bestuurders
moeten af van de automatische piloot, gericht op groei. We zien die bewustwording
duidelijk komen. Bestuurders hebben mij uitgelegd dat het een rouwproces is
dat een tijdje duurt, waar je doorheen moet. Ik zie overigens – en dat
compliment wil ik graag geven – dat bij een heleboel bestuurders in
dat proces, en zeker daarna, het bloed weer gaat stromen. Hiertoe zijn zij
ooit in het openbaar bestuur gaan zitten. Zij stropen de mouwen op en dat
is heel erg goed. Samen met collega Bijleveld, de VNG en het IPO zal ik in
november het gezamenlijke actieplan presenteren. Er is iets vertraging omdat
het Topteam, dat oorspronkelijk was ingesteld voor Parkstad, ook is gaan kijken
in Zeeland en Groningen. Er komen dus aanvullende adviezen van het Topteam.
Deze zijn bijna klaar. De focus ligt op de drie genoemde regio's. Het gaat
dan over terreinen zoals bewustwording, bestuurskracht, wonen en onderwijs.
Daarover zal het actieplan concrete acties bevatten. Er zullen echter ook
voorstellen worden gedaan om te experimenteren met bepaalde strategieën
in de meest urgente gebieden.</al>
        <al>Tegen mevrouw Ortega, die daarnaar vroeg, zeg ik: de positie van de corporaties
wordt daarin natuurlijk betrokken. Ik heb geleerd dat krimp niet alleen het
probleem van de bestuurders is. Het is juist het probleem van alle bestuurders
van alle zorginstellingen, woningcorporaties, schoolbesturen, het bedrijfsleven
en natuurlijk ook de bewoners. Het Topteam heeft gezegd dat regionale bestuurskracht
voorwaarde nummer één is voor een aanpak. Partijen moeten de
gevolgen van de krimp accepteren in plaats van elkaar dood te concurreren
om dat ene bedrijf of die ene school. Krimp is bij uitstek een thema waarbij
afstemming over de grenzen van de gemeente heen nodig is.</al>
        <al>Ik stel nu de heren Van Bochove en Depla en mevrouw Ortega gerust. De
motie-Van Bochove/Depla waarin 12 mln. voor Parkstad werd genoemd, zal ik
ten volle en meer dan dat uitvoeren. Ik wil echter niet op het actieplan vooruitlopen,
dus ik kan nu niet in detail treden. Die geruststelling wil ik wel zeer nadrukkelijk
geven. Ik kan nog helemaal niet vooruitlopen op de aanpak van krimp op lange
termijn. Ik zeg tegen de heer Van Bochove dat dat de achtergrond was van mijn
opmerking in Groningen die toen in de krant is gekomen. Ik zie de ernst van
de problematiek in en weet wat het ons vermoedelijk gaat kosten om in de komende
tien of 20 jaar goed op te treden. Juist daarom denk ik dat dat om arrangementen
vraagt die alleen aan het begin van een kabinetsperiode kunnen worden gemaakt.
Het geld waarmee ik de heer Van Bochove zojuist mee geruststelde,
is dus geld om mee te experimenteren in de resterende anderhalf jaar van dit
kabinet. Wij laten dit soort beslissingen verantwoord nemen door een nieuw
kabinet, voor daarna. Daarbij praat je dan niet over 12 mln.</al>
        <al>Ik kom op mijn laatste punt, de wijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De krimp is een heel belangrijk thema, maar daartegenover wil ik de groei
zetten. U hebt dat punt in de schriftelijke beantwoording wel aangestipt,
maar niet hier. Er is een aantal gebieden, met name in de noordelijke Randstad,
dat ontzettend gaat groeien. Sterker nog, er zit ook een enorme potentie in.
Als zij echt goed en heel erg groot gaan groeien, zou dat heel gunstig zijn
voor onze internationale concurrentiepositie. U kent de discussies wel rond
megaregio's en Richard Florida die daarop wijst. Ik hoop dat u rond die krimp
van alles gaat doen en dat u daaromtrent fantastische maatregelen neemt. Ik
hoop echter ook dat u nadrukkelijk aandacht blijft houden voor de potenties
van de groei. Kunt u daarover iets zeggen, juist als het gaat over de noordelijke
Randstad? In de schriftelijke beantwoording stond wel iets over Almere, maar
in die noordelijke Randstad is een enorm probleem.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb geen spijt dat ik net een stuk heb overgeslagen, want dat moest
in verband met de tijd. Dat stuk bevatte echter voor een belangrijk deel het
antwoord op de vraag die de heer Van der Ham terecht stelt. Laat ik het in
zijn algemeenheid zo zeggen, waarbij ik ook reken op een beetje compassie
bij hem. Als minister voor wonen moet ik met de Kamer zorgen voor de financiering
van de 40 wijken na 2011. Dat is nog niet geregeld. Ik kom zo meteen nog over
die wijken te spreken. Ik moet ervoor zorgen dat het verbreed wordt naar alle
140 wijken in Nederland die onder het gemiddelde zitten. De heren Jansen en
Depla zeiden daarover gisteren nog het een en ander. Ik moet ook zorgen dat
de krimpgebieden recht worden gedaan. Heel Nederland heeft in de laatste drie
decennia de grote steden overeind gehouden. Het is nu aan heel Nederland,
vooral aan de inwoners van die grote steden, om ook de krimpgebieden tegemoet
te komen, die geen verdiencapaciteit hebben. Daarnaast moeten de motoren,
dus de grote steden die wel goede mogelijkheden hebben, gaan loeien. De grote
steden moeten dan wel geld hebben om hun motoren te laten loeien om zo bij
te kunnen dragen aan al die andere zaken. Bovendien zit volgens de statistieken
de meeste schooluitval, armoede en werkloosheid nog steeds in de grote steden.
Als je dit rijtje ziet, kun je net zo goed de deur uitrennen en denken: dat
wordt nooit wat. U hebt echter in mijn verhaal en zeker in mijn inleiding
gehoord dat ik daar geen enkele reden voor zie. Wij hebben dit eerder gedaan
en wij gaan het nu gewoon weer doen. Het is echter een lastige keuze.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Het is lastig, die grote steden en de steden waar het groeit. U duidt
terecht op allerlei problemen die zich daar voordoen. Maar ik hoor steeds
dat het allemaal problemen zijn. Een groei van de noordelijke Randstad kan
echter een grotere potentie voor Nederland betekenen. Ik hoop dat er vanuit
de regering ook naar de kansen wordt gekeken, want het gaat nu alleen over
de problemen van de groei.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dan is de heer Van der Ham halverwege mijn betoog van vanavond binnen
komen lopen. De eerste helft van mijn betoog ging namelijk juist over verantwoordelijkheid
nemen en kansen grijpen. Dus over een actief optredende overheid die deze
problemen moet oplossen. Ik heb letterlijk gezegd: problemen zijn er om op
te lossen. Het is dit waar ik aan refereerde toen ik zei dat wij misschien
wel terugkomen in de tijden van de jaren zeventig, tachtig, waarin heel heftige
debatten over volkshuisvesting en wonen werden gevoerd. Het is uit de mode
geraakt, maar het wordt hoog tijd dat het weer terugkomt. Dit zijn namelijk
allemaal reële problemen die wij reëel met elkaar moeten oplossen.</al>
        <al>Voorzitter. Ik eindig met de wijken. Daar is gisteren veel over gezegd.
Ik ben heel blij dat ik de meeste partijen de wijkenaanpak steunen en zich
vooral zorgen maken over de financiering na 2011. Daar ben ik namens het kabinet
heel blij om, want er wordt wel eens anders gesuggereerd, maar gelukkig staat
dat als een huis. Ik wil ook zeggen dat mijn voorganger de afgelopen jaren
die wijkenaanpak goed in de steigers heeft gezet. Dat heb ik kunnen zien in
36 wijkbezoeken. De krachten daar zijn gebundeld, de middelen zijn geregeld
en er is van alles gemobiliseerd wat een bepaalde flow tot stand heeft gebracht.
Dat moeten wij nu volhouden en verbreden. Dat is ook een morele taak.</al>
        <al>Volhouden, want wij hebben gezegd dat de statistieken op het punt van
werkloosheid, armoede, schooluitval, woonsituatie, leefbaarheid, veiligheid,
integratie pas na acht tot tien jaar veranderingen zullen laten zien. Dan
zijn wij echt klaar. Dan kunnen wij weer opnieuw beginnen, zo weten wij als
wij wat ouder zijn, maar dan kunnen wij de resultaten zien. Wij hebben ons
daaraan gecommitteerd en wij zullen die belofte nakomen.</al>
        <al>Ik kom nu bij het punt van de heer Fritsma. Gisteren vond ik het meest
saillante punt van de avond dat hij voorstelde om te stoppen met de wijkaanpak.
Het ging er niet om dat hij dat deed, want ik heb dat al eerder horen zeggen,
ook door andere vertegenwoordigers van de PVV, maar hij stelde het heel expliciet
voor. Hij stelde als alternatief voor de wijkaanpak ook voor om Marokkaanse
jongens die de bocht uitvliegen, zwaarder te bestraffen en bij een dubbele
nationaliteit de Nederlandse nationaliteit af te pakken en ze het land uit
te zetten. Hij zei: het geld van de wijkaanpak kan dan worden gebruikt voor
belastingverlaging. Zo heb ik hem goed verstaan. Ik heb het overigens ook
nog nagelezen.</al>
        <al>Op de ideeën over massa-immigratie en islamisering kom ik terug bij
de behandeling van het onderdeel integratie van de begroting. Dat is vanavond
dus niet aan de orde. Maar dat andere wel. Mijnheer Fritsma, uw voorganger
woordvoerder Madlener zei vergelijkbare dingen. Toen ik hem in mijn enorme
verwondering, verbijstering, uitnodigde om een keer met mij mee te gaan, of
om vaker mee te gaan als hij dat wilde, op wijkbezoek om te kijken hoe het
er nu echt voorstaat in die wijken, was hij zo fideel om te zeggen: graag,
ik ga met je mee. Hij werd echter tot Europese sferen geroepen. Ik nodig nu
u uit, mijnheer Fritsma, om met mij te gaan kijken. Het voorstel dat u doet,
getuigt namelijk echt van een, als ik heel vriendelijk ben, opmerkelijke kijk
op de situatie in de 40 wijken. U ziet blijkbaar alleen een probleem van overlast,
onveiligheid en dan enkel van Marokkaanse jongens. Dan zeg ik: mijnheer Fritsma,
er is toch veel en veel meer aan de hand in die wijken? U laat zo ontzettend
veel mensen in de steek als u dat niet ziet. De mensen die
graag een nieuw of gerenoveerde woning krijgen. De ondernemers en klanten
en die graag een opgeknapt winkelcentrum zien in hun buurt. De werkzoekenden
die meer stageplaatsen en banen wensen. De ouders die graag willen dat hun
kinderen de school afmaken in plaats van dat ze uitvallen en die graag willen
dat juist in de armste buurten van Nederland inderdaad de mooiste scholen
worden gebouwd. Ouders die graag opvoedingsondersteuning krijgen in Centra
voor Jeugd en Gezin die wij daar nu maken en die graag zien dat ook hun kindertjes
kunnen spelen in speeltuinen die goed onderhouden zijn en op Cruijffcourtjes
kunnen voetballen. Mensen met een heel kleine beurs die hun schulden graag
de baas willen worden en die geholpen willen worden om te leren rond te komen.
Ik denk ook aan mensen die ook als er geen allochtoon te bekennen valt in
de hele buurt, toch bang zijn om door een donkere straat te lopen in een slechte
woonomgeving en die zo graag willen dat die woonomgeving wordt opgeknapt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De enige die een opmerkelijke kijk heeft op probleemwijken, want dat zijn
het, is de minister. Probleemwijken worden nooit prachtwijken als je de immigratiekraan
niet dichtdraait, als je het tuig dat daar de boel op stelten zet niet hard
aanpakt. De minister laat mensen in de steek die zich onveilig voelen. Hij
heeft het er wel over dat wij elkaar niet de put in moeten praten, maar ik
heb met heel veel mensen gepraat die echt in de put zitten omdat ze inderdaad
op dagelijkse basis last hebben van Marokkaanse straatterreur, overlast, bedreigingen
en criminaliteit. Denkt de minister die verschrikkelijke veiligheidsproblemen
op te lossen met maatregelen zoals het aanstellen van straatcoaches en gezinsmanagers?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>De portee van mijn verhaal is niet dat dit geen probleem is en dat dit
niet met alle kracht moet worden aangepakt. De portee van mijn opmerking was
dat er veel meer problemen in die wijken zijn dan alleen die bekende "straatterroristen",
met heel veel aanhalingstekens. Veel belangrijker is, in een zin samengevat,
het verschil tussen de geachte heer Fritsma en het kabinet: hij wil de kids
die uit de bocht vliegen, wat heel naar is, naar de gevangenis sturen, terwijl
het kabinet er een grote voorkeur voor heeft om ze naar school te sturen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik vroeg of de minister die enorme veiligheidsproblemen, bijvoorbeeld
met Marokkaanse straatterroristen, op denkt te lossen met maatregelen zoals
het aanstellen van straatcoaches en gezinsmanagers. In mijn ogen zijn dat
flutmaatregelen. Ik wil de minister dus vragen of hij echt denkt dat die maatregelen
voldoende zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb het lijstje van ongeveer 20 maatregelen die het kabinet treft met
betrekking tot de hangjongeren, al een paar keer verteld. Ik ben graag bereid
om dit weer te vertellen, maar niet als ik straks straf krijg omdat ik te
lang aan het woord geweest ben. Ik heb echter een praktisch voorstel. De punten
van de immigratie en de hangjongeren kunnen wij uitvoerig bespreken tijdens
de behandeling van de begroting van integratie en inburgering eind november
en ook desgewenst tussendoor nog, wat mij betreft. Ik praat nu echter over
de wijken en welke problemen er zijn in de wijken. In navolging van alle andere
Kamerleden hier gisteren zeg ik tegen de heer Fritsma dat wij niet tegen elkaar
op hoeven te bieden in het verwijt wie nou wie in de steek laat. De heer Fritsma
zegt: kappen met die wijkenaanpak. Hij vindt namelijk dat er te veel gaat
naar nieuwe Nederlanders en dat er te weinig hard wordt ingegrepen bij de
groep hangjongeren. Ik zeg: beste man, op een schaal van 0 tot 1000 zijn er
995 andere problemen die wel worden aangepakt in het kader van de wijkenaanpak.
Die problemen hebben bijvoorbeeld met huizen te maken. De heer Fritsma heeft
toch wel eens gehoord van de vijf pijlers? Het gaat om het aanpakken van je
woning en je woonomgeving. Dat zijn die gerenoveerde of nieuwe huizen. Het
gaat om werk, de toeleiding naar stageplaatsen en naar banen. Het gaat om
de bestrijding van schooluitval. Het gaat om de aanpak van veiligheid in een
veel bredere zin dan alleen maar Marokkaanse jochies. Verder gaat het om integratie.
Dat is een punt waarover ik vanavond met de heer Fritsma maar liever helemaal
niet spreek.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>U spreekt er liever helemaal niet over. Dat kan ik me voorstellen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Nee, vanavond. Vanavond!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Nou, u maakt één grote fout. In het kader van de wijkenaanpak
komt u aan met voorstellen als straatcoaches. Waar of niet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Nee!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat is ook in het kader van de wijkenaanpak genoemd. Ik geef aan dat het
resultaat van dat soort slappe maatregelen nul komma nul is. Sterker nog,
straatcoaches worden gewoon bedreigd en mishandeld. Vandaag stond op SpitsNieuws
dat er in Utrecht in een probleemwijk alweer vier straatcoaches zijn mishandeld.
Het maakt geen indruk om aan te komen met maatregelen als het aanstellen van
straatcoaches en gezinsmanagers. U kunt beter uw kaarten zetten op wel werkende
voorstellen zoals: het tuig van de straat halen, langer in de gevangenis zetten
en inderdaad het land uitzetten in geval van verblijfsvergunning of dubbele
nationaliteit. Alleen dat maakt, wat veiligheid betreft, van probleemwijken
prachtwijken. Het zou goed zijn als u dat gewoon erkent.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Voordat ik de minister het woord geef, wil ik erop wijzen dat dit onderwerp
in november nog specifiek behandeld gaat worden, maar de discussie is interessant.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja, dan behandelen we de begroting voor integratie. Ik ben blij dat u
die discussie interessant vindt, maar ik heb die discussie al regelmatig met
de heer Fritsma. Het is niet waar dat de aanpak van de Marokkaanse jongens,
zoals ik hen dan maar – neutraler – noem, een onderdeel van de
wijkaanpak is waarvoor als zodanig maatregelen bij de Kamer zijn neergelegd.
Ik weet uit mijn hoofd dat het kabinet op 30 januari een brief heeft
geschreven naar aanleiding van de gebeurtenissen in Gouda. Daarbij is een
heel pakket maatregelen getroffen. Ik wil daar pas in november over doorpraten,
maar ik wil de heer Fritsma even geruststellen, als dat kan
bij dit onderwerp. Er is inmiddels een convenant gesloten met de 22 gemeenten
waar de Marokkanenproblematiek geacht kan worden in mindere of in iets grotere
mate te spelen. Met die gemeenten is een convenant gesloten om veel verdergaand
dan alleen met straatcoaches of gezinsmanagers, over wie de heer Fritsma erg
laatdunkend spreekt, allerlei maatregelen te nemen. Dat is daarvan het kader.
U stelt voor om de wijkaanpak te stoppen en het geld terug te halen voor belastingverlaging.
Ik kom niet door bij u. Daarom zeg ik: kom nou met mij mee kijken. Dan ben
ik gezellig met u in de wijk om over de serieuze problemen daar te spreken.
Niemand hier poetst weg dat die problemen serieus zijn. Sterker nog: ik zou
er wel eens met u heen willen, omdat een van de problemen die ik heb gezien
bij die 36 wijkbezoeken, is dat door dit soort verhalen de indruk ontstaat
dat de wijkaanpak er is voor nieuwe Nederlanders, terwijl de wijkaanpak er
is voor iedereen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dus het ligt aan de PVV?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Nee, het ligt niet aan de PVV. Er zijn misverstanden over. Een van mijn
taken is die misverstanden weg te nemen en mensen het vertrouwen te geven
dat de wijkaanpak bedoeld is voor iedereen, dat niemand wordt voorgetrokken
en dat niemand wordt achtergesteld in dit land. Ik zou bijna zeggen: daar
heb ik u misschien nog wel bij nodig.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Deze discussie zal ongetwijfeld voortgang vinden in november.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben inmiddels razend nieuwsgierig geworden of de heer Fritsma gebruikmaakt
van het genereuze aanbod van de minister. Hij heeft nu viermaal geïnterrumpeerd,
maar op die vraag hebben wij nog geen antwoord gehad. Als hij zo sterk in
zijn schoenen staat als hij beweert, is het ook heel gemakkelijk voor hem
om de wijkbewoners te overtuigen van het feit dat de minister oliedom bezig
is. Durft hij het niet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb de minister niet nodig om de situatie in de probleemwijken in ogenschouw
te nemen, maar ik neem het voorstel in welwillende overweging.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Daar ben ik blij mee.</al>
        <al>Dat is het volhouden van de wijkaanpak. Nu nog een opmerking over het
verbreden ervan. Er zijn natuurlijk niet alleen in die 40 wijken problemen.
Dat blijkt ook uit de Leefbaarometer die de Kamer heeft ontvangen. Bij de
volgende fase hoort dat wij de wijkaanpak actief verbreden. Dat verbreden
is niet in termen van eenzelfde soort geld zoeken, want dat hebben wij helemaal
niet. Wij moeten vooral die dingen die in de 40 wijken blijken te werken,
als een haas exporteren naar de andere wijken. Dat samenwerkingsverband tussen
de 40 wijken en enkele tientallen wijken die erbuiten vallen qua omvang van
de steden, is gelegd. Er is een soort twinningsysteem gemaakt, waarmee de
export van ideeën zo snel mogelijk kan plaatsvinden.</al>
        <al>Bij de volgende fase hoort nog iets anders. Daarmee kan ik dit stuk afsluiten.
Alle burgers zouden hun schouders eronder moeten zetten, ook de nieuwe Nederlanders,
die nu nog te weinig meedoen. Zij moeten niet alleen meedoen aan buurtfeesten,
maar ook het jeugdelftal trainen, naar een ouderavond gaan, zorgen dat de
rommel op straat wordt opgeruimd en zich mengen in de lokale debatten. Ik
wil tegen sommige oude Nederlanders zeggen – en ik kijk naar het plafond
om niets verkeerds te doen – dat ik de nieuwe Nederlanders aanspreek,
maar ook hen. Geef niet als eerste reflex de overheid of de nieuwe Nederlanders
de schuld van je zorgen en je ongemak, hoe reëel die ook kunnen zijn.</al>
        <al>De resultaten sla ik over. De Kamer heeft een en ander kunnen lezen. Het
is nu niet met droge ogen te zeggen dat de wijkaanpak niet werkt. De wijkaanpak
werkt langzaam, maar zeker. Je ziet de statistieken omhoog krabbelen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Komt de minister nog te spreken over de bewonersbudgetten?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja, ik kom net bij het volgende punt. Ik kan het meteen voorlezen. Ik
zet in op het meer betrekken van diverse bewoners bij een wijk en meer zeggenschap
voor de bewoners. Het vouchersysteem dat mevrouw Van Gent een warm hart toedraagt,
wordt nu door veertien gemeenten gebruikt. Bewoners zijn er ronduit positief
over. Professor Tonkens komt in november met het onderzoek naar de effecten
van het systeem. Het is overigens wel zo dat wij in overleg met de Kamer hebben
goedgevonden dat, als gemeenten niet met het vouchersysteem willen werken,
maar hun eigen systematiek van financiering van bewonersparticipatie willen
voortzetten, dit mogelijk is als het gebeurt met de zegen van de bewoners
zelf. Dat weet mevrouw Van Gent ongetwijfeld.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>De minister doet steeds een beroep op nieuwe Nederlanders en anderen ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Op iedereen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>... om zich actief in te zetten voor hun woonomgeving. Daarmee ben ik
het van harte eens. Het leuke van dat vouchersysteem – de minister schrijft
dat ook in de schriftelijke beantwoording – is dat het ook nieuwe bewoners
trekt die zich actief in de bewonersparticipatie gaan mengen. Professor –
ik ken haar als Evelien – Tonkens gaat dat nu onderzoeken. Het vouchersysteem
wordt nu in veertien van de 35 wijken toegepast. Ik wil er bij de minister
op aandringen om ervoor te zorgen dat het veel breder wordt toegepast. De
bewonersbudgetten komen nu meestal terecht bij mensen die zich enorm inzetten
in de wijk maar toch een beetje in een gesloten systeem verkeren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik heb de positieve effecten van het vouchersysteem zelf ook gezien. Laten
wij even wachten op het onderzoek van professor Evelien Tonkens en er dan
over praten. Dan kunnen wij besluiten of wij daarover top-down – dat
zou het zijn – meer instructies willen geven aan de gemeenten. Ik vond
het niet zo gek dat mijn voorganger zei: als het in overleg gebeurt tussen
gemeenten en bewoners, schrijven wij het niet verplicht voor. Ik ken de warme
gevoelens van mevrouw Van Gent voor het vouchersysteem. Zij weet dat ik haar
daarin serieus neem. Zo wordt de glassubsidie in de vorm van vouchers uitgegeven,
wat overigens heel goed loopt. Ik heb hierbij dus geen enkele
terughoudendheid, maar laten wij de dingen in de goede volgorde doen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter, de laatste keer op dit punt. Ik vind het uitermate belangrijk
om niet alleen de mensen die zich al jarenlang inzetten voor de wijk bij het
proces te betrekken, maar ook de mensen die dat nog niet zo automatisch doen
of wellicht niet de stap zetten om in een bestaande bewonersorganisatie actief
te worden. Daarvoor vraag ik aandacht. Het is dan ook interessant dat die
mensen wel bereikt worden door het nieuwe vouchersysteem.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Laat ik dan zeggen: ja. Wij zitten volgens mij op één lijn.
Meerdere leden van de Kamer hebben gevraagd ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mijnheer Fritsma.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Toch nog even over die resultaten van de wijkenaanpak. De minister stelt
dat er statistiekjes zijn die de goede kant op gaan. Er zijn echter ook andere
signalen. Ik wijs nog even op het onderzoek van de Universiteit Utrecht, de
minister ongetwijfeld welbekend, dat stelt dat er miljoenen in die wijken
worden gepompt met als enig resultaat dat de problemen verschuiven naar een
andere wijk. Hoe reageert de minister daarop?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Gisteren werd gerefereerd aan het Utrechtse onderzoek over het waterbed.
Daarin stond ook: je moet je concentreren op sociaal en de grote herstructurering
in stenen vergeten. Twee maanden nadat de inkt van dat rapport droog was,
verscheen een rapport van SEO: vergeet sociaal nou maar, concentreer je op
de stenen. Ik heb de Kamer al eens gezegd wat ik dan met zulke onderzoeken
doe: ik lees ze heel goed en leg ze vervolgens diep in een la in mijn bureau.
Ze gaan namelijk keihard tegen elkaar in. Wij geven alle rapporten aan de
experts en vragen: wat is nou echt hard en wat niet?</al>
        <al>Wat zijn in dit verband de harde resultaten? Gezien de tijd wilde ik dit
eigenlijk overslaan. De werkloosheid in Nederland neemt in het algemeen weer
toe, maar die neemt harder toe buiten de 40 wijken dan in de 40 wijken. Dat
is een hard gegeven. Het percentage ligt nog steeds dik boven het landelijke
percentage, maar het is saillant. Ook kan ik vertellen dat het ondernemerschap
in die wijken groeit, maar ik ga niet alles herhalen wat ik heb toegestuurd,
mede vanwege de tijd. De leefbaarheid zoals die wordt gemeten in de Leefbaarometer,
neemt toe. Mijnheer Fritsma, wilt u eens iets van mij aannemen? Bij ieder
wijkbezoek vraag ik in het overleg met de bewoners altijd: wat vind je zelf
van de veranderingen? Ik gebruik "vooruitgang" niet eens om het zo neutraal
mogelijk te stellen. Wilt u van mij aannemen dat ik tijdens de 36 wijkbezoeken
nog niet een keer heb gehoord dat het achteruitgaat of zelfs maar blijft wat
het is? Van al die bewoners heb ik al die keren gehoord: we zien het langzaam
maar zeker beter worden. Daarom was ik blij dat u in overweging neemt om eens
met mij te gaan luisteren naar die mensen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat het in die wijken op sommige punten beter gaat, kan juist het onderzoek
van de Universiteit Utrecht staven, omdat de problemen verschuiven naar die
andere wijken. Dat is precies wat in het onderzoek stond. Zegt de minister
nu dat dit onzin is en dat er helemaal geen problemen verschuiven naar aanpalende
wijken, dat er geen waterbedeffect is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Je kunt niet zeggen dat er geen enkel waterbedeffect zal zijn. Er is wel
een onderzoek waaruit blijkt dat dat waterbedeffect niet wordt vastgesteld.
Dat geeft ons toch wel hoop. Ik heb u dat onderzoek toegestuurd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Over de resultaten van de wijkaanpak gaan wij nog uitgebreid met elkaar
in debat, maar om een eind te maken aan die tegengestelde berichten van al
die wetenschappers, heeft de minister ons toegezegd dat zal worden nagegaan
op welke wijze vaker kan worden samengewerkt. Tot mijn verbijstering stond
in de schriftelijke antwoorden dat ze mogelijk pas eind november voor het
eerst bij elkaar komen, of dat er een bijeenkomst zal worden belegd. Een halfjaar
geleden is die toezegging gedaan. Waarom moet dat zo lang duren? De minister
zou er toch ook belang bij moeten hebben dat wij niet steeds van die tegengestelde
rapporten krijgen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ken mevrouw Van der Burg als iemand die niet gauw verbijsterd is. Ik
vind het dan ook een tikkeltje overdreven om hierover verbijsterd te zijn.
Laten wij de zware woorden voor de zware dingen gebruiken en niet voor het
feit dat ik in juni een bijeenkomst heb toegezegd die in november plaatsvindt.
Overigens is er een paar weken geleden een vergelijkbare bijeenkomst geweest.
Ik kon daar niet heen, omdat ik bij de Kamer werd geroepen. Daarom ben ik
daar vervangen. Dat was ook een bijeenkomst met deskundigen over hetzelfde
onderwerp. Die werd gehouden ter voorbereiding van dit. Het is een goede bijeenkomst
geweest waar men met elkaar heeft afgesproken dat er huiswerk zal worden gemaakt.
Het is dus niet juist dat er niets is gebeurd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Een punt wil ik even goed aftikken om zeker te weten dat ik dat in de
schriftelijke beantwoording goed heb begrepen. Een aantal fracties, waaronder
de coalitiefracties, heeft gevraagd om de LSA-gelden te verlengen. In de schriftelijke
beantwoording staat dat dit zal gebeuren, namelijk met vier jaar. Dat is hartstikke
goed, maar een paar weken geleden is er overleg gevoerd met de minister en
die heeft toen gezegd dat dit nog niet zeker was. Schrijft de minister in
zijn beantwoording dat het precies hetzelfde bedrag zal zijn dat daaraan nu
wordt uitgegeven?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Het was bij wijze van spreken mijn volgende zin. Ik was namelijk bezig
met het blokje over de bewonersparticipatie. Ik wilde het dus ook hier zeggen,
ondanks dat het in de schriftelijke beantwoording staat. Dat wat de heren
Van Bochove en Depla hebben gevraagd, zeg ik toe. Nagenoeg iedereen heeft
dat overigens gevraagd. Wij verlengen die verstrekking dus met vier jaar in
plaats van met twee jaar. Harder kan het toch niet?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik kijk naar de minister en verzoek hem om zijn betoog af te ronden.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ben op twee zinnen na klaar. Ik hoef alleen nog tegen mevrouw Ortega
over energiebesparing te zeggen dat de glasregeling in twee weken tijd 7500
aanvragen heeft opgeleverd. Die loopt dus echt goed. Mevrouw Ortega signaleerde
het probleem van de administratieve rompslomp voor de glaszetters. Dat neem
ik maar even voor lief, want deze regeling is nu wel een succes. Of dat voor
het energiebesparingskrediet geldt, moet nog maar blijken. Laten wij dit dus
maar voor lief nemen. Iets beters kan ik daarover niet zeggen. Ik heb met
heel veel groepen in de samenleving te maken. De urgentie die in de brieven
van groepen aan de Kamer doorklinkt, herken ik mijn gezond verstand niet altijd.
Ik ben daarvan in elk geval niet altijd meteen onder de indruk. Ik ben bang
dat de glaszetters onder die laatste categorie vallen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Ortega-Martijn</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Dat laatste laat ik voor rekening van de minister. Het ging mij eigenlijk
om het volgende. Ik heb een heel concrete vraag gesteld over het feit dat
zij zelf alles moeten gaan voorschieten. Het is juist dat er zo veel aanvragen
zijn. Dat is belangrijk. In deze moeilijke tijd probeert iedereen te kijken
op welke manier men het meeste profijt uit een aantal subsidiemaatregelen
kan trekken. Maar dan moet die mogelijkheid wel voor iedereen bestaan. Daarom
gaat het mijn fractie in ieder geval.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat was mij gisteren niet helemaal duidelijk geworden. Ik meen dat het
echt ging over het idee van de rompslomp. Het voorschotten vloeit voort uit
het vouchersysteem waarvoor wij allen vooral mevrouw Van Gent dankbaar zijn.
Tegen degenen die de rekening hebben gemaakt, heb ik gezegd dat zij vooral
moesten zorgen voor een korte betalingstermijn. Ik heb hen op het hart gedrukt
dat dit netjes moest gaan opdat ons niet verweten zou kunnen worden dat de
overheid niet alles had gedaan wat in redelijkheid kan worden gedaan.</al>
        <al>Ik heb ook de ingezonden brief van de glaszetters gelezen. Na de eerste
piep is het stil geworden. Ik wil graag met mevrouw Ortega afspreken dat wij
even contact met elkaar hebben als het weer rumoerig wordt. Wij kunnen dan
bezien of er echt een probleem is blijven bestaan of dat het inmiddels weer
soepel draait.</al>
        <al>Voorzitter. Ik was klaar. Ik wil u danken voor de tijd. Overigens voel
ik mij maar half schuldig. Er is sprake van hoofdelijke aansprakelijkheid.
Ik kan niet harder praten dan dit. Ik heb recht willen doen aan alle opmerkingen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat heeft u helemaal goed gedaan. Ik dank de minister daarvoor. Ik schors
de vergadering tot 22.05 uur. Dan gaan wij verder met de tweede termijn.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Dank aan de minister voor de beantwoording in de eerste termijn.
Hij was beter op dreef dan de minister-president bij de algemene beschouwingen;
dat mag hij in dit geval als een compliment beschouwen.</al>
        <al>De minister begon zijn betoog met een beschouwing over solidariteit. Solidariteit
heeft twee kanten, zo zei hij: als je hulp nodig hebt, moet je erop kunnen
rekenen dat je die krijgt, maar als je hulp kunt geven, moet je ook bereid
zijn om je handjes te laten wapperen. Dat waren de twee kanten van de medaille
die hij noemde. Dat ben ik op zich erg met hem eens. Ik denk wel – en
dat is relevant voor dit debat – dat de overheid als hoeder van het
publieke belang zelf het goede voorbeeld moet geven. Ik constateer dat in
de afgelopen vijftien jaar door het afstoten van een heleboel overheidstaken
in combinatie met bijvoorbeeld schaalvergroting en het anoniemer maken van
publieke diensten, mensen vaak ontmoedigd zijn om hun verantwoordelijkheid
te nemen. Ik denk dat ik hem op dit laatste punt toch mag aanspreken. Voor
de rest ben ik het met hem eens.</al>
        <al>De acht toetsingscriteria voor de heroverwegingen die de minister heeft
genoemd, waarvan één met hulp, klinken goed. Als kader om straks
de heroverweging te beoordelen lijkt ons dit een stap in de goede richting.</al>
        <al>Ik maak nog een opmerking over het schrappen van de BEW, bevordering eigenwoningbezit.
Ik heb daar in mijn eigen termijn niets over gezegd, maar de SP-fractie is
het er juist op inhoudelijke gronden mee eens om die af te schaffen. Wij hebben
de BEW namelijk altijd gezien als een uitnodiging om een huis te kopen voor
mensen die het net niet konden betalen. Wethouders in veel grote steden, met
name de zuidflank van de Randstad, constateren nu dat er heel veel problemen
aan het ontstaan zijn aan de onderkant van de koopmarkt. Wij denken dat je
daarmee heel erg moet uitkijken.</al>
        <al>Op het staatssteundossier zullen wij terugkomen. Ik zal dan maar mijn
zegeningen tellen: de minister probeert in ieder geval nog te onderbouwen
dat dit akkoord niet betekent dat er op een termijn van een paar jaar aan
geknabbeld gaat worden. Dat is in ieder geval een van onze angsten.</al>
        <al>Uit het schriftelijke antwoord op onze vraag over de tijdelijke verhuur
concludeer ik dat de gemeenten op dit moment al de mogelijkheid hebben om
bij tijdelijke verhuur een plafond te stellen aan het huurniveau op grond
van de Leegstandwet; uit mijn hoofd gezegd artikel 16. Dat is waar, en dat
is mooi. Wij zullen voor de voorbeelden die ons bekend zijn, nagaan waarom
gemeenten daarvan niet of onvoldoende gebruikgemaakt hebben. Ik blijf het
merkwaardig vinden dat als de oude huurder in een onbeperkt contract € 300
betaalde, de nieuwe huurder € 500 gaat betalen, terwijl zijn rechten
eigenlijk minder zijn dan die van de oude huurder.</al>
        <al>Ik sluit af met twee moties.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>overwegende dat er op dit moment aparte instrumenten worden ingezet voor
de wijkaanpak in de 40 Vogelaarwijken en voor de overige wijken;</al>
            <al>overwegende dat het Topteam Krimp op dit moment een advies voorbereidt
over de aanpak van krimp;Jansen</al>
            <al>van mening dat er in alle drie de gevallen sprake is van een gebiedsgerichte
aanpak, maar dat de ingezette financiële instrumenten elkaar dreigen
tegen te werken;</al>
            <al>verzoekt de minister voor WWI om na ontvangst van het advies van het Topteam
Krimp de Kamer een voorstel te doen voor een meer integrale wijkaanpak, met
inbegrip van een financieel instrumentarium dat bestaande perverse effecten
wegneemt,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door het lid Jansen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>14</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>overwegende dat de Stuurgroep Experimenten Volkshuisvesting (SEV) een
belangrijke bijdrage levert aan het ontwikkelen van nieuwe concepten en organisatievormen
op het gebied van bouwen en wonen;</al>
            <al>overwegende dat innovatie op het gebied van bouwen en wonen op dit moment
al achterblijft bij die in andere bedrijfstakken;</al>
            <al>verzoekt de minister voor WWI, indien het overleg met gemeenten en corporaties
onvoldoende compensatie oplevert, vóór de begroting van 2011
een alternatief uit te werken voor de vanaf dat jaar ingeboekte bezuiniging
op de SEV, bijvoorbeeld in de vorm van een bezuiniging op het budget voor
paleizen,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door het lid Jansen. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>15</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik dank de minister voor het antwoord, zowel in de schriftelijke
vorm als zojuist in de mondelinge ronde, met betrekking tot de Wet bevordering
eigenwoningbezit. Uiteindelijk mocht ik een van de initiatiefnemers zijn van
de laatste versie. Wij gingen uit van 500 woningen per jaar. Volgens het eigen
jaarverslag, dat de minister op 23 september naar de Kamer stuurde, waren
er in het eerste jaar, 2007, al 3651 beschikkingen. Dat is iets anders dan
500, terwijl het ver voor de crisis was. De Wet bevordering eigenwoningbezit
was dus een succes. Ook toen de crisis in 2008, pas aan het einde, toesloeg,
waren er bijna 10.000 beschikkingen volgens het jaarverslag van de minister.
Dit betekent dat het een groot succes genoemd kan worden. Het in stand houden
van de Wet bevordering eigenwoningbezit zou een bijdrage kunnen leveren aan
de positie van de corporaties. Het gaat niet alleen om de starters in specifieke
zin, maar ook om veel van de bewoners. Ik heb uit de beantwoording van de
minister begrepen dat dit meegenomen wordt in de heroverweging. Ik vind dat
belangrijk. Ik had er zelf ook om gevraagd. De minister zegt dat hij tot medio
2010 geld heeft. Dan weten we ook wat de uitkomsten van de heroverwegingen
zijn en of we daar opnieuw in moeten en kunnen investeren. Ik ga ervan uit
dat de wet in ieder geval blijft bestaan, zodat deze op elk moment geactiveerd
kan worden.</al>
        <al>Het EIB geeft een optimistische verhandeling van het bouwprogramma. De
minister houdt zich daaraan vast. De geluiden uit het land zijn totaal anders.
Ik denk dat de minister heel veel geld terugkrijgt. Dit betekent dat de minister
zich toch moet voorbereiden op de vraag hoe je de woningbouwprogramma's in
de steigers houdt. Ik denk dat de minister realisme en optimisme handig met
elkaar moet gaan mixen. Ik mag aannemen dat hij de geluiden uit het land ook
hoort.</al>
        <al>Ik ben tevreden met de toezegging van de minister rondom het LSA. Ook
ben ik tevreden met de aanpak rond de SEV. Over de huurtoeslag voor de grote
gezinnen zal mevrouw Ortega zo meteen nog wat zeggen. In de schriftelijke
beantwoording doet de minister een toezegging met betrekking tot de mantelzorgwoningen.
Daarop komen wij terug bij de behandeling van de begroting van VROM. Er zitten
bepaalde ruimtelijke componenten in, ook in het antwoord van de minister,
waar ik nog even naar wil kijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb een vraag over de huurtoeslag voor grote gezinnen. Ik weet natuurlijk
niet wat mevrouw Ortega mede namens de heer Van Bochove gaat zeggen, maar
als hij overweegt om wat aan deze huurtoeslag te doen, betekent dit toch niet
dat huurtoeslag voor onzelfstandige woonruimte daarvan de dupe wordt?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik dien straks een motie in. U zult daaruit kunnen concluderen dat de
eerste lijn van de motie niet is dat we er een hoop geld aan zullen uitgeven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Dan is het prima.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben gekomen bij het antwoord van de minister op de vragen over de corporaties.
Ik heb gezegd dat we wel de kaders mogen stellen, maar niet de vermogens aanwenden.
Ik bedoelde daarmee de claim van de vermogens en dat de overheid bepaalt wat
zij met die vermogens gaat doen. De minister heeft geantwoord dat het maatschappelijk
vermogen op een goede manier moet worden aangewend en dat we dit samen gaan
doen. "Samen" leg ik uit als een goed tweespel tussen overheid en corporaties.
Dit kan op lokaal niveau gebeuren. Dit kan soms binnen de kaders ook op lokaal
niveau gebeuren. Zo heb ik de minister begrepen.</al>
        <al>Ten slotte bespreek ik de krimp. In dit debat is daar heel veel over gezegd,
door verschillende fracties. De minister heeft daar in zijn schriftelijke
beantwoording en in zijn mondelinge beantwoording het nodige over gezegd.
Maar er zijn in het verleden door de minister ook al toezeggingen op dit punt
gedaan. De minister verwees naar zijn opmerking over hoe we de krimp in het
Noorden van het land moeten zien. Dat vind ik niet het sterkste antwoord,
moet ik eerlijk zeggen. Daadkracht en ministeriële verantwoordelijkheid
vragen ook om optreden in lastige tijden en om het vinden van oplossingen.</al>
        <al>De minister heeft toegezegd dat hij in dat kader nadenkt over projectsteun
en dat hij mogelijk met voorstellen daarover komt. Met het voorbeeld van Zeeland
heb ik duidelijk gemaakt dat het noodzakelijk is dat er een bestuurlijke afstemming
plaatsvindt tussen provincie en overheden. Die afstemming moet beter gaan
functioneren. Om die reden en vanwege het feit dat ik vind dat in het rapport
dat het kabinet eind november gaat presenteren een financiële paragraaf
niet mag ontbreken, dien ik de volgende motie in, mede namens de leden Depla
en Ortega-Martijn.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>constaterende dat de bevolkingsontwikkelingen in Nederland ongelijk zijn
verdeeld in groei- en krimpregio's;</al>
            <al>constaterende dat de regering reeds met een Randstadvisie 2040 is gekomen
waarin bekeken wordt op welke manier de verwachte groei kan worden geaccommodeerd,
maar een dergelijke visie op ruimtelijke en woningvraagstukken tot op heden
voor andere gebieden niet is uitgebracht;</al>
            <al>constaterende dat een krimpende bevolkingsomvang leidt tot ruimtelijke
en woningmarktvraagstukken die zowel het lokale bestuurlijke niveau als de
financiële spankracht van lokale partijen, waaronder woningcorporaties,
ontstijgen;</al>
            <al>overwegende dat een gezamenlijk optreden van gemeenten en provincies noodzakelijk
is om te komen tot (regio)specifiek beleid om de bevolkingsontwikkeling op
te vangen, zowel op het terrein van Wonen en Wijken als op andere beleidsterreinen;</al>
            <al>overwegende dat in krimpregio's het verdienend vermogen onder druk staat;</al>
            <al>verzoekt de regering om bij de presentatie van de nota over krimp tevens
voorstellen te presenteren die leiden tot een eerlijke verdeling van beschikbare
middelen (bij overheden en andere partijen) waarbij de solidariteit en de
draagkracht van gebieden mee worden genomen;</al>
            <al>verzoekt de regering om te zorgen voor een transparante (bestuurlijke)
afstemming van betrokkenheid en verantwoordelijkheden binnen de regio's omdat
het probleem van de krimp integraal moet worden aangepakt,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door de leden Van Bochove, Depla en Ortega-Martijn.
Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>16</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik dank de minister voor de schriftelijke en mondelinge beantwoording
van de vele vragen die wij gesteld hebben. Ik dank hem ook voor de toezegging
over de groep ervaringsdeskundigen die gaat werken aan het particulier en
het collectief particulier opdrachtgeverschap. Wij zijn daar blij mee. Ook
dank ik de minister ervoor dat hij zich een stuk zorgvuldiger dan mevrouw
Hamer uitdrukt over de hypotheekrenteaftrek, dat in elk geval rekening wordt
gehouden met langlopende verplichtingen en dat er een zorgvuldige afweging
gaat plaatsvinden, ook in brede zin met de huurmarkt en noem maar op.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dat is interessant. U zegt dat u er blij mee bent. Zijn dat dan ook de
voorwaarden waaronder de VVD wil meedenken over de hypotheekrenteaftrek? Dat
proef ik een beetje uit uw woorden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik denk dat ik in mijn eerste termijn heel duidelijk ben geweest. Ik ben
in elk geval blij met de manier waarop de minister zich heeft uitgedrukt,
zodat het niet voortdurend boven de markt blijft hangen. We moeten namelijk
nog wel even wachten op het advies, zoals u weet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>We moeten natuurlijk nog wel even wachten op het advies van de werkgroepen.
Dat is waar. De minister zei dat ook. Maar als dat voldoet aan de voorwaarden
die de minister schetst – voorspelbaar, het moet duurzaam zijn en mensen
moeten niet schrikken van zo'n maatregel; dat vindt D66 ook – is dat
dan potentieel voor de VVD een opening om de hypotheekrenteaftrek misschien
nog een kans te geven?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dat zeg ik niet. Ik heb erop gewezen dat ik het zorgvuldig vindt van de
minister dat hij aangeeft dat er zorgvuldig wordt gekeken naar de betrouwbaarheid
van de overheid en langlopende verplichtingen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dat gaat hij waarschijnlijk dus doen. Onder die voorwaarden, die zorgvuldigheidseisen,
is er voor de VVD dus best een opening om te spreken over de hypotheekrenteaftrek.
Ik ben echt blij. Hartstikke goed. Eindelijk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het altijd mooi dat de heer Van der Ham vindt dat hij zijn eigen
conclusies mag trekken. Die laat ik voor zijn rekening. Ik ben heel duidelijk
geweest.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U zegt dat de minister, anders dan mevrouw Hamer, wel zorgvuldig een overgangstermijn
wil geven. Dat heeft mevrouw Hamer ook gezegd. Wat is nu het verschil? Moet
ik dan toch niet bij de heer Van der Ham aansluiten? Gaat u vandaag ook de
brug over en zegt u dat we de inkomensondersteuning voor wonen eerlijker moeten
maken en geen enkel taboe moeten hebben?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het niet over een overgangstermijn gehad. Ik heb het gehad over
het feit dat er zorgvuldig gekeken wordt naar langlopende verplichtingen.
Ik heb er ook op gewezen dat ik het belangrijk vind dat de
overheid betrouwbaar is en dat de minister zich daarover een stuk zorgvuldiger
uitgelaten heeft dan mevrouw Hamer. Dat laat onverlet hoe wij over de hypotheekrenteaftrek
denken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Als ik u goed begrijp, legt u "betrouwbaarheid" uit als: je mag nooit
iets veranderen. Ik ga u nu niet verder over de hypotheekrenteaftrek bevragen,
maar waarom haalt u in uw tegenbegroting dan zo gemakkelijk 300 mln. weg bij
de huurtoeslag en waarom zegt u dan zo gemakkelijk dat de huren moeten stijgen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Die discussie hebben we volgens mij bij de behandeling van de Wet op de
huurtoeslag al gevoerd. Ik ga dus maar verder met mijn betoog.</al>
        <al>Voorzitter. Wij hebben voorstellen gedaan voor de overdrachtsbelasting
en de btw bij onderhoud en verbouwing. Ik begrijp dat de minister daar op
dit moment niet aan wil. De VVD-fractie vindt dat jammer, want het bedrag
aan overdrachtsbelasting neemt flink af. Misschien hadden wij op deze manier
toch ervoor kunnen zorgen dat de woningmarkt in beweging blijft.</al>
        <al>Ik kom op het tijdig betalen. Ik heb in de schriftelijke beantwoording
gelezen dat daarin een verbetering is opgetreden. Ik zou het erg prettig vinden
als de minister toezegt dat ten tijde van de eerder afgesproken Sinterklaasbrief
het percentage misschien op 95 ligt, gelet op het belang hiervan voor de ondernemers.</al>
        <al>Ik kom bij het corporatiedeel. Ik dank de minister voor zijn toezegging
dat het voorstel van de VVD in elk geval wordt meegenomen door de commissie
Heroverweging.</al>
        <al>Ik heb nog een vraag over de onrendabele toppen. Daarover krijg ik in
de schriftelijke beantwoording, met alle respect, een vaag antwoord. Ik heb
heel concrete bedragen genoemd. Als de minister bezig is met de fundamentele
heroverweging van een stelsel, weet hij ook dat de heer Bijdendijk een uitgebreide
berekening in een essay daarover heeft gegeven. Het gaat van 4500 in 1995
naar 45.000 in 2005 per woning en naar 125.000 in 2009. Ik wil graag weten
wat de reactie van de minister daarop is. Zelfs als maar de helft van dat
getal juist is, is het toch schokkend. Hoe houden wij dat betaalbaar?</al>
        <al>Ik wil graag een motie indienen op het punt van de Wet bevordering eigenwoningbezit,
mede namens mevrouw Van Gent van GroenLinks en de heer Van der Ham van D66.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>overwegende dat de regering het voornemen heeft geuit de succesvolle Wet
bevordering eigenwoningbezit per 1 januari 2012 af te schaffen of zo
veel eerder als het gereserveerde budget op is;</al>
            <al>verzoekt de regering, totdat de brede heroverweging gereed is geen onomkeerbaar
besluit te nemen over het afschaffen van de Wet bevordering eigenwoningbezit,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door de leden Van der Burg, Van Gent en Van
der Ham. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>17</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>In hoeverre is deze motie overbodig? De minister zegt dat de regeling
wordt opgeschort als het geld op is. Bij de heroverweging komen wij voor het
eind van het jaar te praten over de regeling die wij ook graag willen houden.
Wat is dan nog het nut van deze motie?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoop dat die overbodig is, maar ik vond de antwoorden van de minister
niet zo duidelijk. Als hij nu bevestigt dat ik hem op die manier moet lezen
of horen, ben ik graag bereid de motie in te trekken, want dan is ons doel
bereikt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik wil de minister hartelijk bedanken voor zijn beantwoording
en met name voor de duidelijke rode draad van solidariteit en daadkracht die
richting geeft aan zijn beleid. Dat willen wij graag de komende tijd zo blijven
zien.</al>
        <al>Ik loop een paar punten langs, te beginnen met de heroverweging. Het is
goed dat wij die uitgangspunten hebben. Het is ook goed dat de minister niet
alleen kijkt naar ideologische tunnels en kuilen waarin wij allemaal zijn
gaan zitten, maar dat wij bij de hypotheekrenteaftrek ook kijken wat het doet
met de schulden van mensen en met welke risico's wij mensen opzadelen. Daarmee
bekijken wij het niet alleen vanuit de woningmarkt, maar ook vanuit de mensen
die daarop actief zijn. In die zeven uitgangspunten kunnen wij ons vinden.
Wij hadden de segregatie als belangrijkste uitgangspunt daaraan toe willen
voegen. Dat is toegezegd, dus dat is fijn.</al>
        <al>Wij hebben een keer een debat gehad over de branche; dat is bijvoorbeeld
Aedes. De sector, dat zijn de huurders en de verhuurders samen. Zou het wat
zijn om in een gesprek met de gezamenlijke huurders en verhuurders eens te
vragen of zij in een opmaat naar die heroverweging een plan kunnen maken voor
wat naar hun mening een geweldig goede woningmarkt is?</al>
        <al>Ik kom nog even terug op gisteren. Het gaat tenslotte over de visie op
de woningmarkt. D66 is altijd de partij die iedereen oproept tot grote visies,
maar gisteren bleef ik een beetje in verwarring achter. Ik wist niet of ik
de visie van D66 als leeg moest typeren dan wel gewoon als rechts: gewoon
snoeihard bezuinigen bij mensen met de laagste inkomens, om te beginnen door
125 mln. te bezuinigen op de huurtoeslag dit jaar, want dat waren de scheefwoners.
Uiteindelijk kwam ik bij mijn laatste vraag; ik ben nu een beetje in vertwijfeling.
Is het geen visie, is het gewoon rechts of moet ik het de heer Van der Ham
niet kwalijk nemen dat hij eigenlijk niet zo goed weet waar hij het over heeft
en dat ik daarom niet over een visie kan spreken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik moet een ding toegeven aan de heer Depla. Ik had gisteren het verkeerde
getal gegeven. Ik had het over € 779, maar het ging over € 645.
Dat geef ik hem na; dat had ik niet goed op mijn blaadje staan, dus dat is
bij dezen rechtgezet. Maar wij hebben een andere visie op de huurtoeslag.
Wij willen de huidige huurtoeslag bevriezen, aftoppen. Dat kan ook, omdat
de huren nauwelijks zullen stijgen. Daarnaast willen wij deze inkomens ook
compenseren door een lagere belasting. De heer Depla moet dus niet op alleen
maar inzoomen op een ding dat wij willen doen voor de mensen die minder geld
hebben. Hij moet ook kijken naar andere maatregelen die wij nemen en die zijn
heel sociaal. Op een aantal punten hebben wij een andere visie op de woningmarkt.
De heer Depla kan het daarmee oneens zijn, maar daar zullen we het de komende
maanden ook nog veel over hebben bij de gemeenteraadsverkiezingen. Zo is in
ieder geval helder waar iedereen staat.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Als het enige waar u gisteren naast zat het bedrag was, zou het nog tot
daar aan toe zijn. Dat kan iedereen gebeuren. Maar de heer Van der Ham had
het over "scheefwoners", mensen die huurtoeslag ontvangen. De helft van de
mensen die huurtoeslag ontvangen zijn 65-plussers met alleen een AOW-uitkering.
Die hebben niets aan die belastingverlaging. Zij hebben ook niets aan al die
woningen in de middenklasse die de heer Van der Ham wil laten bijbouwen of
aan de afschaffing van de hypotheekrenteaftrek. Zij hebben er last van als
er gewoon 300 mln. wordt weggehaald. Het zijn de mensen die het het smalst
hebben in Nederland. De heer Van der Ham kan wel zeggen dat zijn partij een
sociale partij is, maar het gaat vaak om mensen die al langer een uitkering
hebben. Op deze manier wordt de langjarige toeslag weggenomen. Om nu te zeggen
dat hij voor die groep veel moois in petto heeft, klopt gewoon niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb meer iets over de cijfers gezegd en de heer Depla spreekt ineens
over 300 mln. We bezuinigen 125 mln.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>125 mln.! Om te beginnen!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dat is toch nog iets anders dan de VVD doet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Maar u hebt het nog steeds over scheefwonen!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Er is een onderdeel dat daar wel degelijk mee te maken heeft, dat ermee
samenhangt en dat doorslaat naar scheefwonen. Wat dat betreft, kloppen die
cijfers niet. Bovendien is het lokaal heel verschillend. In Amsterdam is het
heel anders dan in Den Haag en Rotterdam. Waar het ons om gaat, is dat wij
het hele woningstelsel op zijn kop willen zetten, maar dan wel op een goede
termijn opdat de mensen zich er goed op kunnen voorbereiden. De maatregel
die wij voorstellen met betrekking tot de huurslag is zeer voorspelbaar. We
bevriezen de huurtoeslag en wat dat betreft is dat zeer voorspelbaar voor
de huurder. Volgens mij is dat geen rechtse maatregel, zeker niet in combinatie
met een aantal andere maatregelen voor die groepen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het is heel duidelijk. De huurders weten waar ze aan toe zijn: zij hebben
van D66 niets te verwachten. Maar of je nu in Amsterdam woont of in Den Haag
of Rotterdam, je bent per definitie geen scheefwoner als je huurtoeslag krijgt.
Dan heb je zo'n laag inkomen dat je blij moet zijn dat er corporaties zijn
om jou een betaalbare woning te geven. </al>
        <al>Wat betreft de huurtoeslag en de betaalbaarheid hebben wij een debat gehad
over de structurele meevaller die eraan komt. Wij willen helder in een motie
vastleggen hoe wij die meevaller willen besteden.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>overwegende dat er op basis van de analyse van de uitgave van de huurtoeslag
over 2007 het kabinet concludeert dat er een meevaller is van structureel
86,8 mln.;</al>
            <al>overwegende dat in het voorjaar van 2010 besloten wordt over de inzet
daarvan;</al>
            <al>overwegende dat de aangenomen motie-Tang c.s. ook verzoekt, de bezuinigingstaakstelling
voor de jaren 2011 en 2012 ongedaan te maken;</al>
            <al>verzoekt de regering, in het voorjaar van 2010 te komen met voorstellen
die de overgebleven bezuinigingstaakstelling voor de huurtoeslag in 2011 en
2010 ongedaan maken;</al>
            <al>verzoekt de regering tevens, met voorstellen te komen die de armoedeval
ten gevolge van de huurtoeslag vermindert,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door de leden Depla en Van Bochove. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>18</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Wat betreft de wijkaanpak is uitgebreid gediscussieerd over
de vraag wie we in de steek laten als we ermee ophouden. Ik ben overtuigd
van het nut, maar we moeten wel heel scherp zijn bij die gemeenten en instellingen
die niet echt actief bezig zijn en mogen niet alleen maar tijd verliezen om
ook de heer Fritsma te overtuigen.</al>
        <al>Ik ben blij met de toezegging inzake het LSA. Uiteindelijk zijn de buurten
voor de bewoners. Om hen gaat het. Wij moeten ervoor zorgen dat die mensen
goed ondersteund worden, zodat zij het heft in eigen hand kunnen nemen.</al>
        <al>De minister wil de corporaties terug aan de mensen geven. Dat vind ik
een heel andere aanpak dan terug naar de markt, zoals de aanpak van de VVD
te kenschetsen is. Jammer dat de wet pas in november naar de Raad van State
gaat. Wij hopen dat de wet meteen de eerste week na het kerstreces hier behandeld
kan worden. Het is belangrijk dat wij het nieuwe stelsel invoeren. Corporaties
die voldoende of goed presteren, krijgen alle ruimte. Corporaties die onvoldoende
presteren, kunnen zich niet meer achter het gemiddelde verschuilen. Bewoners
en gemeenten kunnen die corporaties aanpakken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het klinkt leuk: terug naar de mensen in plaats van terug
naar de markt. Gegoede burgers hebben de corporaties opgericht om te zorgen
voor goede huisvesting van mensen die niet zulke goede huisvesting hadden.
Misschien draagt ons voorstel daar heel erg toe bij in plaats van dat die
overheid heel erg veel gaat bepalen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De corporaties zijn opgericht door kerken, vakbonden en verlichte ondernemers.
Het zijn verenigingen geworden. Het zijn nu stichtingen geworden met zelfbenoemde
regenten, zoals uw partijgenoot Winsemius ze noemt. Als je in een huis woont
van een zelfbenoemde regent die het goed doet, is het een feest. Maar als
hij er een potje van maakt, kan niemand hem wat maken. U wilt die zelfbenoemde
regenten helemaal de vrijheid geven door ze ondernemer te noemen. Dat is iets
heel anders dan de tijd waar u naar verwijst. In het verleden ging het om
verenigingen waarbij burgers het bestuur konden corrigeren als het niet zo
goed ging. De aanpak van deze minister is dat het teruggaat naar de mensen,
terwijl u de stichtingsbestuurders alle vrijheid wilt geven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Gaat dat lukken in die maatschappelijke onderneming die een halfslachtige
positie inneemt tussen markt en overheid? Op die stichting of welke rechtsvorm
wij ook maar kiezen kun je ook heel goed toezicht loslaten.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De kracht van het stelsel in Nederland is dat het noch markt, noch overheid
is. Het is juist dat maatschappelijk middenveld. Het zijn clubs die met een
missie aan de slag zijn. Je moet mechanismes in het leven roepen. Daar zijn
die brief van 26 juni en de komende wet bij uitstek geschikt voor: bewoners
en gemeenten kunnen een tegenmacht zijn. Als dat niet werkt, wordt het naar
de minister opgeschaald en kan hij ingrijpen. Dat vind ik een heel mooie aanpak.
Het is de kracht van de Nederlandse corporatiesector en dat wil ik graag zo
houden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Over die halfslachtigheid tussen markt en overheid verschillen wij dan
fundamenteel van mening.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ja. U noemt het halfslachtig, ik noem het iets heel moois. Als wij publieke
doelen willen realiseren en wij laten het allemaal aan de markt over, dan
moeten wij heel ingewikkelde wetgeving maken die vaak nog mislukt ook. Zie
menig ander marktwerkingsproces. Alles naar de overheid zou ik ook geen goede
zaak vinden. Dat betekent namelijk dat allerlei nieuwkomers en maatschappelijk
initiatief onmogelijk wordt gemaakt. Dit is juist de kracht van het maatschappelijk
middenveld bij scholen, zorginstellingen en corporaties. Dat moeten wij koesteren.
Waar het misgaat, moeten wij het aanpakken. Vandaar die brief en de wet.</al>
        <al>Ik ben blij met de toezegging inzake het particulier opdrachtgeverschap.
Wij gaan geen advies maken, maar wij laten mensen aan de slag gaan. Gemeenten
die dat willen, gaan wij bijstaan. Wij wachten de brief af. Ik neem aan dat
wij er niet over hoeven te debatteren, maar dat kan altijd alsnog.</al>
        <al>De krimpmotie is door mijn collega Van Bochove toegelicht. Er zit een
contramal in. Er is een deel van Nederland waar er nog een miljoen mensen
bij komt. Dat is een enorme opgave. Daar zit werk, daar zitten de mensen,
dus daar moeten wij ook een enorme prestatie leveren.</al>
        <al>Ik begon met de opmerking dat ik blij ben dat de minister inmiddels een
jaar in functie is. Ik hoop dat wij hier over een jaar weer staan en dat ik
dan kan concluderen dat ik blij ben dat hij twee jaar minister is en dat wij
weer stappen verder zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik dank de minister voor de gegeven antwoorden. Ik benut mijn
resterende minuut spreektijd voor het indienen van twee moties.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>constaterende dat de regering kapitalen aan belastinggeld investeert in
de aanpak van de zogenaamde Vogelaarwijken;</al>
            <al>overwegende dat gebleken is dat de wijkenaanpak faalt en dat ook de regering
heeft toegegeven dat de achterstanden groot blijven;</al>
            <al>overwegende dat de leefbaarheid in deze probleemwijken pas echt verbetert
wanneer zaken als overlast, criminaliteit en straatterreur veel harder worden
aangepakt;</al>
            <al>verzoekt de regering, te stoppen met het uitgeven van belastinggeld aan
de zogenaamde Vogelaarwijken en dit geld ten goede te laten komen aan belastingverlaging,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>19</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik had van de heer Fritsma, na zijn antwoord dat hij het bezoek samen
met de minister aan een Vogelaarwijk in welwillende overweging zou nemen,
verwacht dat hij deze motie zou aanhouden tot na dat bezoek. Dan zou hij nog
gebruik kunnen maken van de kennis die hij daar zou opdoen. Maar hij weet
dus al wat eruit komt, begrijp ik.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb geen vertrouwen in de wijkaanpak, om de argumenten die ik in eerste
termijn heb genoemd. Ik wil ze nog wel herhalen, maar ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik had het idee dat, toen de heer Fritsma na enige aarzelingen zei eens
mee te gaan kijken, hij een heel klein beetje open zou staan voor de argumenten
aan gene zijde. Ik ben het overigens ook niet altijd eens met de minister,
sterker nog: ik ben het heel vaak niet eens met hem, maar ik ben wel gevoelig
voor argumenten, en ik hoop de heer Fritsma ook. Waarom komt
hij dan nu met die motie, terwijl hij nog samen met de minister in een Vogelaarwijk
gaat kijken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb alle reden te denken dat de wijkaanpak op hoofdlijnen zinloos is.
Zolang er niets aan massa-immigratie gebeurt, blijft het dweilen met de kraan
open. Zolang je de onruststokers die die wijken op stelten zetten niet harder
aanpakt dan de minister doet, los je de problemen op het gebied van veiligheid
niet op. Dat zijn al twee heel fundamentele zaken die in de ogen van de PVV
niet goed genoeg ter hand worden genomen, waardoor het vertrouwen in deze
wijkaanpak ontbreekt. Natuurlijk moet er wel geïnvesteerd worden in zaken
als leefbaarheid en de kwaliteit van de woningen, maar dat heb ik ook eerder
gezegd: als de woningcorporaties gewoon hun kerntaken uitvoeren, kom je al
een heel eind. Natuurlijk moeten woningcorporaties investeren in wijken. Ik
heb het ook over het belastinggeld dat vanuit de overheid in die wijken wordt
gepompt, wat moet worden gestopt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>De PVV vindt dat er geen cent belastinggeld moet worden gestoken in de
wijkaanpak.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat is juist. In onze tegenbegroting hebben we hier een bedrag van 0,2
mld. vandaan gehaald.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Wat wilt u dan wel in dat soort wijken, behalve de woningcorporaties en
de veiligheid? Op zich ben ik het daarmee eens. Die 160 mln. die het kabinet
wil bezuinigen is een schande, daar zijn we het helemaal over eens. Wat wilt
u dan wel doen om de mensen die wel goedwillend zijn, maar een achterstand
hebben – taal of sociaal – te helpen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Nogmaals: de leefbaarheid in deze wijken verbeter je met maatregelen op
het gebied van bijvoorbeeld immigratie. De PVV is altijd tegen de openstelling
van de arbeidsmarkt voor Polen geweest. We zien wat de invloed van die massa-immigratie
vanuit Polen op die probleemwijken is. Dat levert verloedering op en situaties
waarin mensen met zijn vijftienen in een huis wonen. Daar moet je naar kijken,
dat zijn de fundamentele zaken. Nogmaals, ook wat betreft veiligheid: als
je denkt dat straatcoaches de oplossing zijn, verwijs ik naar Utrecht, waar
vier straatcoaches zijn bedreigd en mishandeld. Het maakt 0,0 indruk op het
tuig dat daar de boel op stelten zet. Je moet kijken naar deze fundamentele
dingen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Maar dat is niet de vraag die aan u is gesteld.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Als je hier niets aan doet, dan maak je van probleemwijken nooit prachtwijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Wij zijn het misschien wel eens met de PVV over de veiligheid, het aanpakken
van criminaliteit en jongens en ook meisjes die het verprutsen. Misschien
is de PVV het op die punten ook nog wel eens met D66.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Kunt u het iets korter houden?</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat echter ook over gezinnen die soms weinig opleiding hebben. Soms
zijn het ook autochtone gezinnen die grote ontwikkelingsproblemen hebben.
Soms gaat het om kinderen die fysiek zelfs niet in staat zijn om goed mee
te doen in de samenleving. Wat gaat u voor hen doen? Ik doel dus op die goedwillende
nieuwe en oude Nederlanders. Wat gaat u specifiek voor hen doen qua onderwijs
en jeugdzorg?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Daarvoor heb je natuurlijk geen wijkenaanpak nodig. Je kunt dat binnen
het onderwijs regelen of met bijvoorbeeld een goede jeugdzorg, als er problemen
zijn met kinderen. Daarvoor heb je geen wijkenaanpak nodig.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>U ontkent toch niet dat deze groepen zich meestal concentreren in bepaalde
wijken? Het heeft toch ook iets met de omgeving te maken en met hun financiële
mogelijkheden om eruit te breken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben het met de heer Van der Ham eens dat de bevolkingssamenstelling
een probleem is. Wij weten dat in de probleemwijken bijvoorbeeld 48%
allochtonen wonen. Dat is ook wat de minister zelf heeft gezegd: juist bij
de categorie van de nieuwe Nederlanders mist er betrokkenheid om problemen
op te lossen. Hiermee hebben wij eigenlijk de tragiek van de wijkenaanpak
te pakken. De groep die de meeste problemen met zich meebrengt, is het minst
gemotiveerd om ze op te lossen. Dat is de tragiek van deze wijkenaanpak in
een notendop.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik wist niet dat de heer Fritsma zo naïef was, in de zin dat criminele
jongeren het minst gemotiveerd zijn om mee te helpen de boel op te lossen!
Maar dat terzijde.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het over nieuwe Nederlanders en niet over criminele jongeren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U zei dat het over de problemen ging. Het gaat toch alleen maar over de
criminelen? Of heeft u problemen met alle nieuwe Nederlanders?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil het nog wel herhalen. De minister heeft zelf gezegd dat de groep
nieuwe Nederlanders niet voldoende betrokken is bij de wijkenaanpak. Ik concludeer
daarom dat de groep mensen die de meeste problemen met zich meebrengt, inderdaad
op het gebied van criminaliteit, maar ook op het gebied van schooluitval en
het gebied van uitkeringsafhankelijkheid, het minst betrokken is bij het oplossen
van de problemen. Die groep is het minst betrokken bij de wijkenaanpak. Dat
staat in de voortgangsrapportage en dat heeft de minister hier herhaald. Nogmaals:
dat vind ik karakteristiek voor het hele verhaal.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U draait er een beetje omheen. U zegt dat de wijkenaanpak niks is. Dan
zijn de mensen dus niet betrokken bij iets wat niks is. Daartegen kunt u toch
geen bezwaar hebben? Het gaat mij er echter om dat u de veiligheid centraal
stelt. Dat vind ik ook: als een buurt niet veilig is, dan wordt het niets.
In een van de 40 wijken, in Kruiskamp in Amersfoort – daar wonen genoeg
allochtonen, om u gerust te stellen – is het aantal meldingen
van jongerenoverlast in 2009 met 23% gedaald ten opzichte van 2008.
Vindt u dat nou niks? Verder zegt u dat veiligheid het enige is wat helpt.
Er zijn in die 40 wijken vorig jaar 118 wijkagenten bijgekomen en toch vindt
u het allemaal niks.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb eerder gewezen op het onderzoek van de Universiteit Utrecht waaruit
blijkt dat problemen verplaatst worden. Als veiligheidsproblemen in wijk A
dus minder worden, dan kunnen zij in de aanpalende wijk wellicht ernstiger
worden. Dat is wat er uit dat onderzoek naar voren kwam. Ik heb dus inderdaad
twijfels bij het resultaat. Die twijfels zijn wat mij betreft nog steeds meer
dan gegrond. Wat betreft die wijkagenten: ja, er zijn tientallen wijkagenten
bijgekomen, maar ondertussen wil uw partij bezuinigen op politie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Dit is interessant. De heer Fritsma heeft over één onderzoek
gelezen in de Spits, want ik neem aan dat hij niet alles zelf heeft gelezen.
Vorige week hebben wij een uitgebreid onderzoek gehad, dat juist precies ingaat
op het waterbedeffect. Dat heeft de heer Fritsma ook in zijn postbus gehad.
Daarin staat uitdrukkelijk dat in het grootste deel van die wijken het waterbedeffect
niet is opgetreden. Men heeft ook rondom die wijken gekeken. Als de heer Fritsma
dat rapport ook heeft gelezen en wij binnenkort een debat hebben over al die
rapporten, kan ik er dan met de heer Fritsma over praten? Wil hij zijn mening
misschien nuanceren? Of is dat een onmogelijke opgave? Heeft hij één
rapport gevonden dat nu verder zijn bijbel is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik kijk naar alle rapporten en het is waar dat die rapporten tegenstrijdig
zijn. Dat is inderdaad een probleem. Je moet dus niet alleen naar rapporten
kijken, maar ook naar de praktijksituatie met de ervaringen van de bewoners.
De praktijksituatie is nog van dien aard, dat de veiligheidssituatie zeer
zorgwekkend is.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U hebt nog vijftien seconden om uw tweede motie voor te lezen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik dien mijn tweede motie in.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>constaterende dat als gevolg van de economische crisis het aantal verkochte
woningen is afgenomen en dat als gevolg hiervan de inkomsten van de overheid
uit overdrachtsbelasting eveneens zijn afgenomen;</al>
            <al>overwegende dat door de dalende huizenprijzen het zogenaamde terugverdieneffect
van de overdrachtsbelasting is komen te vervallen;</al>
            <al>overwegende dat de overdrachtsbelasting daarmee is verworden tot een fors
obstakel op de woningmarkt en het herstel van deze markt belemmert; </al>
            <al>verzoekt de regering om de overdrachtsbelasting te halveren,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door het lid Fritsma. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>20</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Depla</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb een korte vraag. Waarom maakt u niet gewoon een amendement bij
het belastingplan? Dan kunt u het gewoon zelf regelen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dank voor de suggestie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Ortega-Martijn</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil de minister bedanken voor de zorgvuldige en uitgebreide beantwoording
en nog wel op heel korte termijn. Hulde! Ik ben in ieder geval heel tevreden
met de toezeggingen over subsidie voor het LSA en het uitnodigen van andere
regio's bij de werkgroep onorthodoxe maatregelen. De discussie over geld op
de lange termijn voor de verstedelijking en wijken komt terug in de aangekondigde
investeringsagenda uit het aanvullende beleidsakkoord. De minister koppelt
dit echter wel aan de heroverwegingen. De verwachtingen van de minister zijn
echter niet zo hoog gespannen. Ik wil de minister toch ertoe oproepen om ook
te kijken naar andere financieringsbronnen, zoals verevening.</al>
        <al>Mijn motie over het bekostigingsstelsel voor groei- en krimpgemeenten
wordt nog uitgewerkt. De minister wil zich bij de uitwerking van groei vooral
richten op Almere. Ik vraag de minister toch om een meer fundamentele uitwerking
van dit probleem. Ook andere gemeenten zullen namelijk nog fors groeien, al
is de schaalgrootte van de groei van Almere natuurlijk heel bijzonder.</al>
        <al>Mijn pleidooi voor afspraken met gemeenten over preventie was niet alleen
gericht op de Ortegagemeenten, maar op alle gemeenten. De ChristenUnie staat
ervoor om niet alsmaar bezig te zijn met probleemwijken, maar op een gegeven
moment ernaartoe te werken om prachtwijken gewoon prachtwijken te laten zijn.</al>
        <al>Ik heb de minister ook om een reactie gevraagd over de huurtoeslag voor
grote gezinnen. Ik heb gekeken naar de beantwoording en ik ga gelijk over
naar mijn motie, want ik zie het lichtje al knipperen.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>constaterende dat in de huidige systematiek eenpersoonshuishoudens wel
extra huurtoeslag kunnen ontvangen voor een woning boven de aftoppingsgrens
en gezinnen met drie of meer kinderen niet;Ortega-Martijn</al>
            <al>overwegende dat deze grote gezinnen aangewezen zijn op grote (meestal
duurdere) woningen en niet kunnen uitwijken naar kleinere woningen met een
lagere huur;</al>
            <al>overwegende dat dit een bepaalde mate van onrechtvaardigheid behelst met
betrekking tot hun keuzemogelijkheden op de woningmarkt (een grotere woning
die beter bij de omvang van hun huishouden past), en voor hun dagelijkse uitgaven;</al>
            <al>verzoekt de regering, na een nadere analyse van het probleem, samen met
woningcorporaties tot een oplossing te komen en hierover de Kamer te informeren,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door de leden Ortega-Martijn, Van Bochove en
Depla. Naar mij blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>21</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik bedank de minister voor de beantwoording. Hij begon met
het gooien van de knuppel in het hoenderhok over mensen die investeren in
een tweede huis in Turkije en Marokko en die wellicht meer bezig zijn met
terugkeer dan met investeren in de eigen woonomgeving. Ik moet zeggen dat
deze knuppel in het hoenderhok op mij overkwam als een losse flodder en niet
goed onderbouwd was, maar daar komt de minister nog op terug.</al>
        <al>Ik heb ook een vraag over groen in de wijk. Vorig jaar is een motie van
mij en de heer Van Bochove aangenomen om drie keer 2 mln. te investeren, dus
6 mln. Daarvan is 3,8 mln. gehonoreerd. Ik heb gezegd dat er nog 2,2 mln.
te gaan is. De minister zegt dat de budgetten krap zijn en dat hij al iets
heeft gedaan. Ik vraag hem om dit punt mee te nemen bij de brede heroverweging
en om ruim € 120.000 per wijk – elke wijk zou dan immers nog € 120.000
kunnen krijgen – uiterlijk te betalen in 2012. Ik vraag hem dus om dit
daarbij mee te nemen en om de hand niet nu al op de knip te houden.</al>
        <al>Ik heb ook nog een vraag over de funderingsproblematiek. De minister zegt
dat die komend jaar bij de verantwoording van het grotestedenbeleid terugkomt.
Ik verzoek hem om daarin de knelpunten die wij bij het werkbezoek hebben geconstateerd,
mee te nemen, want inmiddels blijkt dat het om veel meer woningen gaat dan
oorspronkelijk werd gedacht. Ik verzoek hem daarop serieus in te gaan.</al>
        <al>Tot slot dien ik een motie in over het opnemen van de energieprestatie-eisen
in de Crisis- en herstelwet. De minister zegt dat de markt tijd nodig heeft,
terwijl de markt er juist om heeft gevraagd. Daarom dien ik de volgende motie
in.</al>
        <motie>
          <mtekst>
            <al>De Kamer,</al>
            <al>gehoord de beraadslaging,</al>
            <al>constaterende dat Bouwend Nederland voorzitter Brinkman tijdens het rondetafelgesprek
inzake de Crisis- en herstelwet stelde dat zijn organisatie een energienorm
voor nieuwe en bestaande woningen bepleit had in het kader van de Crisis-
en herstelwet; </al>
            <al>overwegende dat het kabinet nog niet op koers ligt om zijn ambities te
halen voor energiebesparing in de bebouwde omgeving;</al>
            <al>overwegende dat ook de Raad van State, het CPB en het CBL positief oordeelden
over energiebesparing als maatregel om werk te creëren en het milieu
te sparen;</al>
            <al>verzoekt de regering, alsnog een energienorm voor nieuwe en bestaande
woningen op te nemen in de Crisis- en herstelwet,</al>
            <al>en gaat over tot de orde van de dag.</al>
          </mtekst>
          <voorz nw="nee">
            <al>Deze motie is voorgesteld door het lid Van Gent. Naar mij blijkt, wordt
de indiening ervan voldoende ondersteund.</al>
            <al>Zij krijgt nr. <stuknr>22</stuknr>(<vetnr>32123 XVIII</vetnr>).</al>
          </voorz>
        </motie>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De motie is heel sympathiek, maar de wet ligt er en wij kunnen dus gewoon
amenderen. Ik ben daar al mee bezig en volgens mij uw fractie ook. Zullen
wij het niet gewoon regelen bij die wet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb met deze minister goede zaken kunnen doen als het gaat om de vouchers
voor woningisolatie. Ik heb in de schriftelijke beantwoording antwoord gekregen
op mijn vraag in eerste termijn. De minister zegt dat de markt tijd nodig
heeft om dit allemaal te onderzoeken, maar het opmerkelijke is nu dat de markt
er juist om vraagt. Het is duurzaam en goed voor de werkgelegenheid. Men wil
graag zo snel mogelijk weten aan welke normen men zich moet houden. Ik dien
nu een motie in. Wellicht kan de minister het mij nu al toezeggen en dan kunnen
wij gewoon aan het werk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Ham</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Als u het echt opgenomen wil zien in de Crisis- en herstelwet, kunt u
gewoon een amendement indienen. Ik zal voorstemmen als de motie in stemming
wordt gebracht – u kent mijn standpunt op dat punt – maar er is
iets anders waarin wij het direct kunnen regelen. Ik begrijp niet waarom u
het via een motie vraagt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is onderwerp van deze begrotingsbehandeling. Als het gaat om duurzaamheid
voor de leefomgeving in moeilijke tijden, duurzaam enerzijds voor het milieu
en anderzijds voor de werkgelegenheid, lijkt het mij zinvol om het op dit
moment aan deze minister voor te leggen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Los van het feit dat mevrouw Van Gent zelf kan amenderen, werken wij al
anderhalf jaar aan herziening van het Bouwbesluit. Als zij het zo goed vindt
om nieuwe en bestaande woningen beter en energiezuinig uit te voeren, laten
wij dan de koninklijke weg nemen en het permanent regelen en niet door middel
van het gooi- en smijtwerk van de Crisis- en herstelwet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik zie het helemaal niet als gooi- en smijtwerk in de Crisis- en herstelwet.
Ik ben het wel met de heer Jansen eens dat wij, als wij daar
alvast een goede stap kunnen zetten, er dan ook een structureel vervolg aan
moeten geven.</al>
      </spreker>
      <draad>
        <al>De vergadering wordt van 22.53 uur tot 22.58 uur geschorst.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ook in de tweede termijn weer dank aan de fracties voor de
opmerkingen. Ik zal de moties meenemen bij de sprekers, die ik in volgorde
behandel zonder er blokjes van te maken.</al>
        <al>Met de heer Jansen ben ik het eens – dat hebben wij in onze allereerste
kennismaking ook uitgewisseld – over het goede voorbeeld van de laatste
vijftien jaar. Omwille van de tijd ga ik er nu niet op in. Ik hoop dat wij
elkaar serieus blijven nemen en proberen te overtuigen. De tijdelijke verhuur
blijf ik met hem in de gaten houden. Zodra er signalen zijn, gaan wij er samen
iets aan doen.</al>
        <al>Voorzitter, ik concentreer mij op de moties, op een enkele belangrijke
opmerking van Kamerleden na waarop ik wel inga.</al>
        <al>De motie van de heer Jansen over de integrale wijkenaanpak moet ik ontraden
omdat ik op dit moment nog geen aanleiding zie om mee te gaan met de overweging
van de elkaar tegenwerkende instrumenten. Wel hebben wij al heel vaak en heel
lang geleden vastgesteld dat het zuur kan zijn voor corporaties in krimpgebieden
dat zij moeten bijdragen aan rijke corporaties in stedelijke gebieden. In
eerdere AO's heb ik toegezegd dat de heroverweging het bijkans ideale moment
is om voor alle problemen waar financiële zaken bij horen, oplossingen
te vinden. De heroverweging is niet enkel een bezuinigingsoperatie, maar ook
een moment om nieuw beleid in de horizon te zetten en naar ons toe te halen.
Dat is het moment om zo'n afweging te maken. Ik wil wel toezeggen dat ik daarover
tijdig het gesprek met de Kamer aanga.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik kan de motie intrekken als de minister zegt: ik zie ook wel dat het
handiger is om bij die gebiedsgerichte benadering een instrumentarium te hebben
waarin zaken elkaar niet tegenwerken, dus de Vogelaaraanpak, de 40-plusaanpak
en de krimpaanpak moeten in dezelfde context worden bezien. Dat is eigenlijk
wat die motie bepleit. Als de minister zegt dat hij ook die richting op wil,
ben ik best bereid om af te wachten tot de heroverweging. Dat is in ieder
geval de richting die ik zou willen zien.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Wat de heer Jansen zegt, is constructief. Ter voorkoming van misverstanden:
als we de scherpere posities die we in eerdere debatten ten opzichte van elkaar
hebben ingenomen nu even vergeten, dan kan ik instemmen met wat hij vanavond
vraagt. Mijnheer Jansen, mag ik het als volgt samenvatten? Dat is het moment
om met een frisse blik te kijken naar hoe die instrumenten op elkaar uitwerken
en of dat wel intelligent is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dan trek ik de motie in.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Aangezien de motie-Jansen (32123-XVIII, nr. 14) is ingetrokken, maakt
zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Over de tweede motie van de SP wil ik het volgende zeggen. Wij hebben
alle kenniscentra gekort. Hiervan hebben wij gezegd: wij moeten eigenlijk
een extra inzet plegen om te bekijken of wij het met de gemeenten en de corporaties
eens kunnen worden over de extra financiering, ook van hun kant. Ook als ik
uitga van de volkomen goeder trouw van alle 400 zoveel gemeenten en de volkomen
goeder trouw van de 400 zoveel corporaties, weet ik dat wij niet heel ver
komen als wij deze motie nu aannemen. Dan ligt al vast dat de last resort,
het kabinet, er staat. Enkel om die reden – ik leg er verder geen negatieve
lading in – vraag ik de heer Jansen om die motie aan te houden als dat
technisch mogelijk is, of anders in te trekken en later weer in te dienen
als er iets misgaat. Wij verstaan elkaar op dit punt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dat is een goede suggestie, maar dan zou ik graag horen op welke termijn
het overleg met gemeenten en corporaties tot een uitkomst of conclusie kan
leiden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Is het reëel als ik zeg dat ik er voor het kerstreces op terugkom?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dan zitten wij mooi in de tweemaandentermijn van moties. Een motie kan
ik tot die tijd aanhouden, anders is die automatisch vervallen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dan zeg ik dat toe.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik wijs de heer Jansen erop dat een aanhouding altijd verlengd kan worden
als u binnen die 60 dagen rappelleert en zegt dat u de motie wilt blijven
aanhouden.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Laat ik dan nu zeggen dat ik de motie aanhoud tot het moment waarop wij
dat bericht hebben gehad. De minister heeft gezegd: rond het kerstreces.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U moet de termijn zelf in de gaten houden, want de motie vervalt gewoon
automatisch na 60 dagen, tenzij u binnen die periode aangeeft haar nogmaals
te willen aanhouden.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jansen</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dan doe ik dat nu; dat scheelt weer een mailtje.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>En ik blijf bij mijn toezegging dat ik er voor de Kerst op zal terugkomen;
dat lijkt me een reële termijn. Voorzitter, ik heb uw opmerking overigens
met veel belangstelling gehoord.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Op verzoek van de heer Jansen stel ik voor, zijn motie (32123-XVIII, nr.
15) van de agenda af te voeren.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>Daartoe wordt besloten.</al>
      </draad>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik kom op de motie-Van Bochove, Depla en Ortega-Martijn. Nee, ik ga nu
te snel, want ik wil ook nog kort inhoudelijk op de motie-Van Bochove reageren.
Zijn suggestie is dat wij de wet moeten laten bestaan, opdat die kan worden
geactiveerd. Ik kom zo meteen op de motie die mevrouw Ortega-Martijn
volgens mij ook namens de heer Van Bochove heeft ingediend. Een heleboel belangrijke
dingen die de heer Van Bochove gezegd heeft, kan ik nu laten liggen. Wij zijn
het namelijk op vrijwel alle punten met elkaar eens. Dat doet mij deugd.</al>
        <al>Ik ga meteen door naar het punt van de corporaties, want dat vind ik wel
belangrijk. Mijnheer Van Bochove, eigenlijk zijn wij bezig geweest om punten
te verduidelijken en te markeren. Dat is lelijk Haags jargon voor het helder
maken. De heer Van Bochove vatte het uiteindelijk samen met het samen aanwenden
van het vermogen, lokaal en landelijk. Daarover ben ik het volledig met hem
eens. Daar zit de partnerschapsgedachte in. Daarin zit ook de gedachte dat
dat geld tevens van de samenleving is. Ook zit daarin het onderscheid tussen
lokaal en landelijk. Als dat de ingrediënten zijn, zijn wij het met elkaar
eens.</al>
        <al>Ik kom op de motie over krimp. Nee, eerst maak ik nog een opmerking over
krimp, want ik hoor in de woorden van de heer Van Bochove toch nog een klein
beetje dat hij van mening is dat er in zekere mate licht zit tussen het enthousiasme
waarmee ik praat over de aanpak van de krimpproblematiek en dat wat ik lever.
Dat is slechts het geval omdat ik moet leveren in het actieplan waaraan ik
samen met staatssecretaris Bijleveld-Schouten werk. Ik wil dat in het voltallige
kabinet bespreken, want ik wens deze ernstige problematiek met zijn draagvlak
aan te pakken. Ik hoop dat ik de heer Van Bochove geruststel. Hij kan nog
niet beoordelen of die discrepantie er zal zijn, maar ik kan hem al zeggen
dat daarvan geen sprake zal zijn.</al>
        <al>Ik ga in op de korte termijn en de lange termijn. In eerste termijn heb
ik gezegd dat ik de heer Van Bochove en de heer Depla zal verrassen, als alles
verloopt zoals ik dat hoop, met de uitvoering van hun motie, ook in financiële
termen. Ik kan echter niet verder dan dat toezeggen, omdat de besprekingen
met staatssecretaris Bijleveld-Schouten en de rest van het kabinet nog niet
hebben plaatsgevonden. Dat geldt voor de korte termijn.</al>
        <al>Tegen een journalist van een Groningse krant heb ik gezegd dat, als je
kijkt naar de krimpproblematiek die afkomt op 40% van de gemeenten
van Nederland in de komende 20 tot 25 jaar, er geen enkel kabinet is dat tijdens
zijn rit voor een dergelijk probleem voor zo'n lange periode de oplossingen
kan vinden en het geld daarvoor kan regelen. Dat heb ik gezegd. Hij hoeft
dus wat dat betreft ook niet ongerust te zijn en het is niet nodig dat hij
zich afvraagt of wij dat serieus aanpakken. Ik hoop dat ik hem daarmee echt
gerust heb gesteld, want hij was een van de eersten die over deze problematiek
begon, althans in mijn presentie. Ik heb goed naar zijn woorden geluisterd,
dat zal ik blijven doen en ik hoop visa versa.</al>
        <al>Ik kom op de motie. Ik stem volledig in met de strekking daarvan, maar
de inhoud zou anders geformuleerd moeten worden. De inzet is namelijk niet
om tijdens de presentatie van het actieplan al die voorstellen te presenteren
die over die middelen, ook in de toekomst, gaan. Daarin zitten wel de experimentenvoorstellen
met het geld. Dat is dus de motie van de heer Van Bochove waarop ik zojuist
ben ingegaan. Ik zal in het actieplan aankondigen dat ik die voorstellen wil
ontwikkelen. Daarvoor wil ik juist de experimenten gebruiken. Ik wil dus zowel
een eerlijke verdeling van de experimenten over de regio's als een intelligente
verdeling over de soorten experimenten – ik noem het heel eigenwijs
maar even zo – zodat wij over een jaar kunnen zeggen wat goed werkt
en wat minder goed werkt. Ik wil dus dat de heer Van Bochove mij met de motie
niet verzoekt om tegelijkertijd al die voorstellen neer te leggen. Die moeten
wij komend jaar ontwikkelen. Ik ben het zeer eens met het andere verzoek dat
in de motie staat. Dat houdt in dat een en ander bestuurlijk transparant moet
worden afgestemd. Ik hoop dus dat de indiener de formulering van de motie
wil aanpassen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van Bochove</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb de woorden van de minister gehoord en zal een andere formulering
bedenken. Ik zal dus met een gewijzigde tekst op dat ene onderdeel komen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Motie-Van Bochove, nr. 16, zal worden gewijzigd.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik dank de heer Van Bochove daarvoor. Dan komen wij precies uit op het
punt waar wij waren. Daarmee bedoel ik dat wij het volledig met elkaar eens
zijn.</al>
        <al>Mevrouw Van der Burg verdient een antwoord op haar vraag over de onrendabele
toppen. Ik zeg toe dat ik doe wat zij vraagt. En in een brief zal ik ingaan
op het verhaal van Bijdendijk. Ik zal dat doen om twee redenen. De eerste
is dat mevrouw Van der Brug bij mij hoog staat aangeschreven, hoewel wij het
politiek vaak volkomen oneens zijn. Maar daarmee kunnen wij beiden goed leven.
De tweede reden is dat ik ook de heer Buitendijk hoog acht. Ik ken hem als
een zeer sociale corporatiedirecteur die niet zonder reden iets roept. Om
deze beide redenen zeg ik graag toe dat ik zal ingaan op het verhaal van de
onrendabele toppen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik dank de minister voor deze toezegging. Zou de minister er ook een termijn
bij kunnen noemen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ja. De minister had dat nog niet gedaan omdat hij een beetje stond te
aarzelen. Eigenlijk zouden wij deze informatie moeten hebben wanneer wij volgende
week het algemeen overleg over het sectorbeeld voeren. Mag ik toezeggen dat
ik mijn uiterste best zal doen om de brief volgende week voor het algemeen
overleg over het sectorbeeld aan de Kamer te sturen? Dan is alleen overmacht
een situatie waarin het anders zou zijn.</al>
        <al>De motie van mevrouw Van der Burg over de BEW heet bij mij motie 4.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Motie nummer 17.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Sorry, ik heb de oude nummers.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat geeft niet. Ik noem de juiste.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Mag ik het zo blijven doen?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U mag het doen zoals u wilt. Ik zorg voor het correcte nummer.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dank u wel.</al>
        <al>Ik kan toezeggen dat wij geen onherroepelijke beslissingen zullen nemen.
Het is precies zoals de heer Van Bochove heeft gezegd: als het budget op is,
blijft de wet bestaan en is het een kwestie van het organiseren
van een nieuw budget. Ik beschouw de motie als een ondersteuning van het beleid.
Ik heb mevrouw Van der Burg horen zeggen dat zij bereid was om de motie aan
te houden of in te trekken als ik een voldoende duidelijke toezegging zou
doen. Ik hoop die te hebben gedaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik acht de toezegging van de minister glashelder. Ik trek de motie dus
in, mede namens de twee andere indieners.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Aangezien de motie-Van der Burg c.s. (32123-XVIII, nr. 17) is ingetrokken,
maakt zij geen onderwerp van beraadslaging meer uit.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dank u wel.</al>
        <al>Ik geef eerst een reactie op de vraag van de heer Depla of ik bereid ben
om te gaan overleggen met Aedes en de Woonbond over de heroverweging. Zo zeg
ik het maar even kort. Deze afspraken staan in de agenda. De heer Depla heeft
het al eerder gezegd. Ik meen dat dat gisteren was. Ik heb vanochtend opdracht
gegeven om deze afspraken te maken omdat ik het een reële zaak acht.
Ik had overigens al een afspraak met Aedes staan om over de heroverweging
te praten. Deze was overigens misschien nog niet met een precieze datum ingevuld.
Ik acht het terecht om hierbij ook de Woonbond te betrekken.</al>
        <al>De motie van de heer Depla gaat over het gebruik van de structurele meevaller
in de huurtoeslag voor het verkleinen van de armoedeval. Het is met spijt
dat ik het aannemen van deze motie ontraad. Ik doe dat omdat nog niet helemaal
zeker is hoe groot de meerjarige doorwerking van de meevaller zal zijn en
daarmee dus ook wat beschikbaar zal zijn voor een structurele intensivering
zoals deze motie vraagt. In het voorjaar van 2010 zullen wij meer inzicht
in de meerjarige doorwerking hebben. Daarop wil ik nu nog niet vooruitlopen.
Op dat moment kunnen wij over de besteding van eventuele meevallers praten.
Ik meen dat de heer Depla daarmee niets verliest. Op dat moment zullen wij
bovendien de beschikking hebben over de heroverwegingsrapporten waarin zal
worden ingegaan op de alternatieve vormgevingen van de huurtoeslag. Ik kan
heel goed begrijpen dat de heer Depla dit alvast wil markeren als voor hem
heel erg belangrijk. Het kabinet is daarin een slag voorzichtiger. Daarom
ontraad ik het aannemen van deze motie.</al>
        <al>Ik meen hiermee te zijn ingegaan op alle opmerkingen van de heer Depla,
in ieder geval over de onderwerpen die nu nog bespreking verdienen.</al>
        <al>De heer Fritsma heeft een motie ingediend over de afschaffing van de wijkenaanpak.
Ik wil eerst even een dreigend misverstand uit de wereld helpen. Ik weet niet
zeker of dit misverstand bestaat, maar een dreigend misverstand is er in ieder
geval. Ik heb de heer Fritsma in interruptiedebatten met zijn collegae een
paar keer horen zeggen dat de minister zelf toegeeft dat de achterstanden
groot blijven. Dat is inderdaad een tekst die ik heb gebruikt. Maar let even
op. Wat ik bedoel is dit: wij zijn nu twee jaar onderweg met de wijkaanpak,
of eigenlijk pas één echt jaar, en op dit moment, anno nu, zijn
er nog steeds grote achterstanden, die overigens, gelukkig, langzaam maar
zeker teruglopen. Ik zeg echter niet dat het niet werkt en dat die achterstanden
zullen blijven. Sterker nog, ik heb gezegd dat wij met zijn allen, als wij
goed ons best blijven doen en volhouden, binnen acht tot tien jaar, gerekend
vanaf de start, dit allemaal hebben opgelost. Dat wil zeggen dat wij dan de
40 wijken, en later ook de rest, naar het gemiddelde van Nederland hebben
gehaald. Geen misverstand dus. Ik wil nuchter praten over de stand van de
ontwikkeling; dan zeggen wij dat er nu nog steeds grote achterstanden zijn.
Ik ben er echter optimistisch over dat wij acht of tien jaar na de start die
achterstanden hebben weggewerkt.</al>
        <al>Daarmee zeg ik eigenlijk ook al wat ik van de motie vind; en ik heb dat
al gezegd. Met alle respect voor de heer Fritsma: ik zou het een ongelooflijk
slechte zaak vinden als de wijkaanpak zou moeten worden gestopt. Ik weet dat
de heer Fritsma in welwillende overweging neemt om met mij mee te gaan. Het
volgende zal ik proberen zo te zeggen dat hij het met mij eens kan zijn; nu
leg ik de lat wat hoog. Mijnheer Fritsma, probeer om u met behoud van uw standpunten
over immigratie en islamisering open te stellen voor de gedachte dat het wel
werkt. De heer Depla wees al naar De Kruiskamp, waar bewoners zelf zeggen
dat de overlast met 25% is afgenomen. U hebt vandaag twee keer gesproken
over een kennelijk heel vervelend incident met de staatcoaches dat vandaag
in Utrecht is voorgevallen. Dat wist ik nog niet. Wat ik uit Utrecht wel weet,
is dat er 12% minder overlast is en dat die 12% vooral wordt
toegerekend aan het verschijnsel van de straatcoaches. Laten wij dus proberen
om zo genuanceerd mogelijk te kijken naar wat de feiten zijn. Ik probeer open
te staan voor wat u zegt over massa-immigratie, integratie en andere zaken.
Probeert u dan open te staan voor wat er gebeurt met het wonen, wat er gebeurt
met werk, wat er gebeurt met de werkloosheid, met de armoede, met de schoolresultaten
enzovoorts. Dat zijn allemaal dingen die niet noodzakelijk met integratie
te maken hebben. Ik ontraad de motie in ieder geval op de sterkst mogelijke
manier waarop een motie ontraden kan worden. Maar ik zou u willen vragen:
breng ons niet in die discussie. Ga daadwerkelijk met mij mee en houd mij
scherp vanuit uw zorgen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Fritsma</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Nog één puntje hierover. De minister heeft onder andere
in zijn inleiding aangegeven dat de wijkaanpak staat of valt met solidariteit.
De solidariteit moet van twee kanten komen. In dat licht kan de minister zelf
zo veel meer doen. Wij hebben het bijvoorbeeld vaak gehad over mensen die
niet inburgeren of zelfs niet willen inburgeren. Deze mensen tonen zich niet
echt solidair met de Nederlandse samenleving. De PVV zegt: dan moet je gewoon
de verblijfsvergunning afpakken. Die mensen zijn net in Nederland. Zij zijn
inburgeringsplichtig.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mijnheer Fritsma, wij zijn nu bezig met de moties. U gaat het debat opnieuw
openen. Het is kwart over elf. Normaliter behoort de vergadering om 23.00
uur te eindigen. Ik wil u echt verzoeken om uw interruptie op de motie te
richten. Het hele debat zal ongetwijfeld in november nog worden gevoerd. Ik
wil de minister verzoeken om in zijn reactie op de motie te proberen zo kort
mogelijk te zijn.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Daarom zal ik nu enkel dit zeggen. Ik heb geprobeerd om genuanceerd te
zeggen dat ik van sommige nieuwe Nederlanders betrokkenheid mis, van te veel
nieuwe Nederlanders betrokkenheid mis. Dat brengt mij meteen in discussie
met bijvoorbeeld mevrouw Van Gent; daarop zal ik zo ingaan.
Ga er niet mee aan de haal, zo mag ik de heer Fritsma wel vragen, dat ik die
opmerking maak en dat ik mij op dat gladde ijs durf te begeven. Dat is het
enige wat ik hem vraag.</al>
        <al>Motie 7 van de heer Fritsma gaat over de overdrachtsbelasting.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>De motie op stuk nr. 20.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik moet de heer Fritsma verwijzen naar het Belastingplan. Ik ontraad deze
motie. Dat heb ik in eerdere debatten ook gedaan. Het kost allemachtig veel
geld, en het is totaal niet gezegd dat het helpt om de overdrachtsbelasting
te halveren. Daarbij wil ik nog een keer zeggen dat het kabinet heel veel
doet aan het bestrijden van de woningcrisis. Eén laatste zin daarover.
De deskundigen zeggen: het is nu wachten op het laatste stukje prijsstijging
dat de echte oplossing moet brengen en waardoor de markt weer in evenwicht
komt.</al>
        <al>Over de opmerkingen van mevrouw Ortega heb ik nog dit te zeggen: natuurlijk
gaat het niet alleen over Almere. Ik hoop dat er geen stuk in mijn naam de
deur is uitgegaan waarin zo'n suggestie gedaan zou worden. De Noordvleugel
is namelijk wel heel wat groter. Bovendien is er niet alleen de Noordvleugel.
Er is ook de stad Groningen, die je een groeigebied kunt noemen. Er is de
Stadsregio Arnhem Nijmegen. Er is Eindhoven. Ik ben het helemaal met de mevrouw
Ortega eens.</al>
        <al>Mevrouw Ortega heeft een motie ingediend over de huurtoeslag voor de grote
gezinnen. Ik wil haar een toezegging doen. Ik meen dat zij daar zelf ook al
op hintte. Er kan een nadere analyse gemaakt worden, samen met de corporaties
en de gemeenten, over wat er precies aan de hand is, welke varianten er bestaan
en waarmee je het probleem dat door Aedes en de Woonbond op tafel is gelegd
adequaat kunt oplossen. Ik verzoek mevrouw Ortega daarom om nu niet vast te
leggen dat ik met een oplossing kom. Dat maken we afhankelijk van de analyse
die we tijdens het overleg zullen maken. Mag ik mevrouw Ortega dus verzoeken
om haar motie aan te houden? Dat lijkt op wat ik de heer Jansen heb verzocht.
Mevrouw Ortega vraagt mij wellicht wanneer ik het gesprek ga voeren. Volgens
mij moet ik bij het overleg ongeveer dezelfde gesprekspartners uitnodigen
als bij het gesprek over het onderwerp van de heer Jansen. Ik doe dezelfde
toezegging: ik kom er voor de kerst op terug.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Ortega-Martijn</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Dan houd ik de motie aan tot aan het kerstreces.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Op verzoek van mevrouw Ortega-Martijn stel ik voor, haar motie (32123-XVIII,
nr. 21) van de agenda af te voeren.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>Daartoe wordt besloten.</al>
      </draad>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Tot slot kom ik toe aan de beantwoording van de vragen van mevrouw Van
Gent. Ik maak twee opmerkingen. Daarna bespreek ik de motie.</al>
        <al>Mevrouw Van Gent verbond mijn opmerking, die ikzelf met de nodige geëxpliciteerde
aarzeling hier op tafel heb gelegd, met de begrippen "losse flodder" en "knuppel
in het hoenderhok". Misschien is de opmerking een knuppel in het hoenderhok,
maar zij is geen losse flodder. Ik kan op dit moment niet anders zeggen dan
dat mijn opmerking gebaseerd is op wat ik tijdens de 36 wijkbezoeken zelf
heb meegemaakt. Ik hoop dat mevrouw Van Gent mij het vertrouwen wil geven
dat ik geen losse flodders wil afschieten bij een zo gevoelig onderwerp. Als
zij dat vertrouwen geeft, verzoek ik haar om dat soort woorden er ook niet
aan te verbinden, net zo goed als ik probeer om er een zo zuiver mogelijke
discussie over te voeren.</al>
        <al>Ik zeg toe dat we over het onderwerp fundering serieus gaan praten bij
de bespreking van het grotestedenbeleid. Ik wil er heel openhartig in zijn.
Zodra het probleem van paalrot aan de orde komt, zijn er op VROM zo'n 4000
ambtenaren – dat zijn ze namelijk allemaal – die zeggen dat dit
onderwerp niet bij de verantwoordelijkheid van het Rijk past, maar dat dit
op lokaal niveau geregeld moet worden, primair door de eigenaar. Dat heeft
mevrouw Van Gent ook kunnen lezen in de beantwoording. Er is geen enkel licht
tussen mij en mijn ambtenaren, maar ik begrijp dat mevrouw Van Gent ervoor
opkomt. In steden als Gouda en Zaanstad is dit een groot probleem. Daarvan
wil ik niet wegkijken, zonder overigens de verantwoordelijkheid naar het Rijk
toe te halen. We gaan daar dus serieus over praten bij de bespreking van het
grotestedenbeleid.</al>
        <al>De motie van mevrouw Van Gent gaat over de energiebesparingseisen. Zij
wil die opnemen in de Crisis- en herstelwet. Ik wil die wet niet vertragen,
maar mevrouw Van Gent kan natuurlijk een amendement indienen. De heer Van
der Ham verwees hiernaar. Ik werk hard aan dit soort zaken, zoals de energiebesparingseisen.
Energiebesparing is misschien mijn fort niet, maar ik ben wel een lerend wezen
en luister goed. Ik ontraad de motie dus. Maar deze is in zekere zin ook overbodig.
We hebben samen afgesproken dat we een onderzoek gaan doen naar de aanscherping
en de vormgeving van de energiebesparingseisen. Begin volgend jaar wordt dit
onderzoek uitgevoerd. Dan krijgen we nog een tweede kans, als mevrouw Van
Gent geen amendement indient. Ik ontraad dus de motie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik vond het heel opmerkelijk dat de minister in de schriftelijke beantwoording
aangaf dat de markt tijd nodig heeft, terwijl diezelfde markt bij de hoorzitting
ter zake van de Crisis- en herstelwet juist om deze normen heeft gevraagd.
Ik heb dat ook geformuleerd in mijn motie. Het zou wel helpen, ook bij de
verdere bespreking van de Crisis- en herstelwet, als de minister mijn motie
niet ontraadt, maar een wat positievere opmerking maakt over het belang van
het zo snel mogelijk opnemen van een aantal normen voor duurzaamheid en voor
werkgelegenheid.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik moet mijzelf geweld aandoen, maar ik zal mevrouw Van Gent niet tegemoet
komen. Ik vind echt dat wij het onderzoek moeten afwachten. Daarna kunnen
we dit soort knopen doorhakken. Daarbij neem ik goede nota van wat mevrouw
Van Gent zegt. Ik kan ook onderschrijven dat dat waar is. De markt, of ten
minste een deel van de markt, wil het zelf ook. Dat ligt echter net een slag
genuanceerder dan zij nu zegt. Daarom houd ik liever vast aan het onderzoek.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Gent</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik handhaaf vooralsnog mijn motie. Ik maak nog een opmerking over de "losse
flodder". Ik heb daarmee bedoeld dat ik vind dat de minister
alles kan aankaarten. Dat vind ik goed, ook als het gaat om dit soort punten.
De minister brengt het nu hier op. Hij komt er nog op terug in zijn brief
over het integratiebeleid en het stopzetten van migratieregelingen. Ik hoop
dat hij het dan helder onderbouwt en kan aangeven dat als mensen, vaak van
de eerste generatie, investeren in huizen in landen van herkomst, dit niet
hoeft te betekenen dat ze zich afzijdig houden van de wijk waarin ze leven
in Nederland.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik ben het eens met mevrouw Van Gent. Zij krijgt een brief met de, wat
mij betreft, genuanceerdere, iets nadere onderbouwing van het gevoel dat ik
hier durfde te delen. Dat heb ik toegezegd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb nog twee punten. Dat is allereerst het tijdig betalen. Het ministerie
heeft daar vorderingen in gemaakt. Ik had gehoopt op de toezegging voor de
ondernemers die dit raakt dat het percentage voor sinterklaas op vrijwel 100
zou liggen. Is dat mogelijk? Het tweede punt betreft een reactie op mijn twee
amendementen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat heb ik verzuimd. Wat betreft de toezegging om voor de kerst te betalen,
moet ik zeggen dat ik betwijfel of het voor de kerst in orde is.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Volgens mij vroeg mevrouw Van der Burg of het voor sinterklaas in orde
kon zijn.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>O, ik dacht dat zij zei "voor de kerst".</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Nee, voor sinterklaas.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Dat zijn Angelsaksische invloeden. Ik wil mevrouw Van der Burg toezeggen
dat we alles op alles zetten om dat te proberen. Het is, terecht, een vast
nummer van haar. De overheid moet op tijd zijn rekeningen betalen. Dat is
normaal 30 dagen. Voor sinterklaas zou het moeten kunnen. Zo wil ik het zeggen.</al>
        <al>De twee amendementen was ik vergeten. Ik denk dat het late uur en de geachte
heer Floyd mij parten spelen. Mevrouw Van der Burg kan eigenlijk zelf wel
verzinnen dat ik de beide amendementen ontraad.</al>
        <al>Ik begin met het amendement op stuk nr. 12. De betaalbaarheid van het
wonen is het best gediend met het niet verhogen van de eigen bijdrage in 2010.</al>
        <al>Ook het amendement op stuk nr. 13 ontraad ik. Vanuit de huidige huurprijs-
en huurtoeslagregelgeving is een stijging van de huurtoeslaguitgave een onvermijdbaar
gevolg van het treffen van energiebesparende maatregelen. Die aanpassing van
de huurtoeslagregelgeving, waardoor een huurstijging door energiebesparende
maatregelen buiten beschouwing blijft voor het vaststellen van de huurtoeslagberekening,
is vanuit het oogpunt van uitvoerbaarheid van de huurtoeslag onhaalbaar. Ook
is op individueel niveau niet te garanderen dat huurverhoging dan toereikend
wordt gecompenseerd door lagere energielasten. Ik zeg nog even huiselijk wat
dit betekent, want dit is natuurlijk keurig jargon. We doen iets heel goeds
met die energiebesparende maatregelen. We hoeven niet direct alle consequenties
van goede dingen die we doen, ook allemaal meteen weer op te lossen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Mijn vraag over de goede energiebesparingsmaatregelen is de volgende.
Er zijn nu gewoon al maatregelen die zich direct terugbetalen. Waarom vraagt
u ondernemers die dit soort maatregelen nemen geen garantie dat het ook wat
oplevert in de energierekening? Dan zet je er echt druk op en kun je wel de
huurtoeslag compenseren, ook op individueel niveau. Ik vraag dus gewoon om
een wat stringentere aanpak en niet van: we gaan wat maatregelen nemen en
vervolgens weten we de effecten niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Er zijn twee dingen waarmee ik mevrouw Van der Burg hoop kan geven. Het
eerste is het energielabel. Dat heeft de werking die zij beoogt. Dan kun je
dit soort dingen heel gemakkelijk uitrekenen. Het tweede is: in het convenant
dat ik met Aedes heb gesloten over die 200.000 huizen, gerelateerd ook aan
de energie-investeringsaftrek, is nu juist een van de voorwaarden dat het
moet leiden tot lagere woonlasten. Dat moet ook aannemelijk gemaakt worden.
Ik vergeet bijna het derde ding. In de Crisis- en herstelwet is een van de
dingen die wij hebben ingebracht dat het instemmingsvereiste niet geldt als
de lagere woonlasten aannemelijk gemaakt wordt, als voldaan is aan de voorwaarden
en de isolatie binnen drie weken achter de rug is voor de bewoner. Ik zit
op haar lijn wat het leveren van die verlaging betreft. Wat zij zegt heeft
zelfs de toekomst, want wij betalen steeds meer energielasten in relatie tot
de huur of de hypotheekrente. Wat zij zegt wordt steeds belangrijker, maar
het is niet per se voor iedere maatregel nodig.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoor het antwoord van de minister goed. Ik handhaaf het amendement
toch. Kan de minister in elk geval de toezegging doen dat hij erover nadenkt
hoe dit in de toekomst wel verrekend kan worden? Als wij energiebesparing
zo belangrijk vinden, kan het toch niet zo zijn dat het vervolgens niet –
of wel? – verrekend wordt met de huurtoeslag? U begrijpt wat ik bedoel.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Ik begrijp precies wat u bedoelt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van der Burg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het is een beetje laat.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Van der Laan</naam>
        </wie>
        <al>Mede omdat het laat is, zeg ik u dat toe.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is nog eens een ruimhartigheid!</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt gesloten.</al>
      </draad>
      <voorz nw="nee">
        <al>Over de moties wordt aanstaande dinsdag gestemd en over de begroting zelf
voor het kerstreces.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>Sluiting 23.28 uur</al>
      </draad>
    </item>
  </part>
</handeling>