﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE handeling PUBLIC "-//SDU//DTD handelingenelementen xml 1.1//NL" "../../dtd/hand-11.dtd"[]>
<handeling kamer="2">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20092010-1245-1271/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <title>17de vergadering</title>
  </kop>
  <frontm>
    <vergjaar>2009-2010</vergjaar>
    <volgnr>17</volgnr>
  </frontm>
  <part bron="HAN8505A05" bpag="1245" epag="1271">
    <item>
      <itemnaam>Vereenvoudiging bedrijfsopvolgingsregeling</itemnaam>
      <itemkop>Aan de orde is de behandeling van: <ondw><wetv>het wetsvoorstel Wijziging
van de Successiewet 1956 en enige andere belastingwetten (vereenvoudiging
bedrijfsopvolgingsregeling en herziening tariefstructuur in de Successiewet
1956, alsmede introductie van een regeling voor afgezonderd particulier vermogen
in de Wet inkomstenbelasting 2001 en de Successiewet 1956) (<vetnr>31930</vetnr>).</wetv></ondw></itemkop>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt geopend.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik ben blij dat wij na een lang behandelingstraject eindelijk
plenair zijn met deze successiewet, met dank aan de staatssecretaris voor
de uitgebreide beantwoording tot nu toe en eigenlijk ook een beetje aan onszelf,
want wij worstelen ons door grote hoeveelheden informatie heen bij deze wet.
Het is een taaie materie. Collega Van der Vlies refereerde hieraan al in Trouw
van 20 oktober jongstleden. Zelfs deskundigen hebben er hun handen vol
aan en soms hun maag, zo lijkt soms uit e-mails. Er passen enige kritische
kanttekeningen bij het traject dat wij af en toe het gevoel kregen dat het
iets aan de haastige kant was, zoals de nota van wijziging die nog deze morgen
is binnengekomen en waarop wij nog een aantal opmerkingen gaandeweg het betoog
zullen toevoegen.</al>
        <al>Wij kennen in Nederland al eeuwen successiebelasting. Die is nog een erfenis
uit de Franse tijd die wij nooit afgeschaft hebben. In 1805 is zij ingevoerd.
Ik zeg maar gewoon "successiebelasting". "Successierecht" vind ik een buitengewoon
raar woord. Het is een belasting. Iedereen moet die betalen. Het is niet het
recht van de overheid om overal aan te zitten. Het CDA vindt dat de overheid
aan zo min mogelijk dingen moet zitten. Als ooit op een nader tijdstip "successierecht"
gewoon "successiebelasting" genoemd gaat worden, zouden wij dat zeer op prijs
stellen.</al>
        <al>Deze staatssecretaris verdient een groot compliment. Eigenlijk is de successiewet
nooit fundamenteel veranderd sinds 1859. Er kwam in 1956 een nieuwe wet, maar
al 150 jaar lang staat het bouwwerk overeind. Deze staatssecretaris zet eindelijk
een paar stappen die eigenlijk al lang gezet hadden moeten zijn. Ik kom zo
meteen terug op de details, maar de CDA-fractie is hier buitengewoon mee ingenomen.
Tot nu toe had een categorie buitengewoon vermogende mensen in Nederland feitelijk
de mogelijkheid om geen belasting te betalen. Iedereen betaalt belasting,
tot 68%, over zijn erfenis, behalve een groep mensen die een afgezonderd
particulier vermogen ergens konden installeren. Die betaalden hooguit een
paar procent aan de belastingadviseurs, maar niet aan de gemeenschap. Aan
die situatie wordt eindelijk een eind gemaakt. Chapeau daarvoor!</al>
        <al>De tarieven gaan fors omlaag. Wij hebben het sowieso al niet op tarieven
boven de 50%, maar wij zijn blij dat de tarieven nu dalen naar maximaal
40% en voor familieleden naar maximaal 20%. Ik zie de staatssecretaris
knikken. Als hij knikt bij de woorden "familielid" en "20%", kom ik
er zo nog op terug wat dit voor ouders betekent. Dat zou dan nog het enige
kleine vlekje in de familieledensfeer kunnen zijn. De tarieven voor familieleden,
naaste familieleden, dienen terug te gaan naar maximaal 20%. De vrijstellingen
gaan omhoog. Die verdubbelen voor kleinkinderen. Familiebedrijven worden makkelijker
overdraagbaar. Schenking van familiebedrijven wordt mogelijk bij leven, als
je alle broers een beetje hetzelfde geeft, wat nog wel een klein probleem
zou kunnen zijn. Maar goed. De tarieven voor familiebedrijven gaan omlaag.
Wij hebben met de ChristenUnie een amendement ingediend om in ieder geval
voor wat kleinere familiebedrijven de erfenisbelasting helemaal af te schaffen.
Graag zouden wij de erfenisbelasting nog verder afschaffen, maar, in alle
eerlijkheid, daarvoor bestaat op dit moment gewoon niet het budget met de
moeilijke keuzes die wij moeten maken.</al>
        <al>Voordat ik inga op de details van de wet nog één opmerking.
Die betreft de vraag wat dit wetsvoorstel doet. Ik zal het zo hebben over
allerlei moeilijke situaties, over mensen die niet in standaardsituaties verkeren.
Het doel van het wetsvoorstel is natuurlijk dat in standaardsituaties mensen
niet naar de notaris hoeven en geen ingewikkelde testamenten hoeven te maken,
maar dat er een uitwerking is die in de verdeling en in de belastingheffing
min of meer rechtvaardig is. Dat is wat deze wet doet. Natuurlijk gaat de
hele discussie straks over de vraag wat wij met de uitzonderingssituaties
doen. Wij zijn blij dat het juist voor die mensen een stuk gemakkelijker wordt,
omdat de tariefstructuur eenvoudiger wordt, de vrijstellingen groter worden
en, als het aan ons ligt, wordt het ook nog iets gemakkelijker om bij de aankoop
van een huis iets te schenken. Dat is echter de doelstelling.</al>
        <al>En dan nu de moeilijkere situaties, te beginnen bij het samenlevingscontract.
De minister heeft gezegd dat hij aan het feit dat samenwonenden straks niet
meer automatisch als partner kwalificeren, persberichten en free publicity
zal wijden via websites en dergelijke. Die toezegging juichen wij toe.</al>
        <al>Er zijn drie manieren om mensen te kwalificeren als partners: huwelijk,
geregistreerd partnerschap en notariële akte. Waarom gebruikt de staatssecretaris
het geregistreerd partnerschap niet? Waarom zorgt hij er niet voor dat het
bij een geregistreerd partnerschap, net zoals bij een huwelijk, mogelijk is
dat je je één keer per week gratis kunt registreren als partners?
Dat is makkelijk voor de belastingwetgeving. De staatssecretaris maakt dan
een duidelijke, publiekrechtelijke keuze, waaruit een aantal voor- en nadelen
volgt, bijvoorbeeld een voordeel bij de erfenis. Wil de staatssecretaris in
contact treden met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en met zijn collega
van Binnenlandse Zaken? Dan kunnen zij bezien of een plan mogelijk is waarbij
mensen die nu al tijden lang samenwonen op een gemakkelijke manier dat samenwonen
publiekrechtelijk kunnen registreren, zodat zij van alle voordelen van deze
wet gebruik kunnen maken. Graag krijg ik hierop een toezegging, zo mogelijk
al in de schriftelijke ronde.</al>
        <al>Een ander probleem is ook door collega's Van der Vlies en Cramer te berde
gebracht. Kan de staatssecretaris iets regelen voor mensen die gescheiden
zijn van tafel en bed, die geen andere partner hebben, maar wel op een verschillend
GBA-adres ingeschreven staan, zodat zij zich middels een contract alsnog kwalificeren
voor de Successiewet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp dat de heer Omtzigt de liefde wil bureaucratiseren. Je moet
een samenlevingscontract hebben om voor een lager tarief belast te worden.
Hij maakt onderscheid tussen mensen die een samenlevingscontract hebben en
mensen die dat niet hebben.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Samen met de regering maken wij onderscheid tussen mensen die een wederzijdse
zorgplicht aangaan en mensen die dat niet doen. Mensen met een wederzijdse
zorgplicht zijn verplicht voor elkaar te zorgen als een van beiden geen inkomen
heeft en kunnen bijvoorbeeld geen beroep doen op de bijstand of inkomensafhankelijke
regelingen. Aan het eind van die wederzijdse zorgplicht, wanneer een van beiden
komt te overlijden, staat daar een grotere vrijstelling tegenover bij de erfenisbelasting.
Dat is de keuze die wij maken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Zegt de heer Omtzigt daarmee dat mensen zonder samenlevingscontract geen
zorgplicht jegens elkaar hebben?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Dat zeg ik inderdaad; die hebben geen zorgplicht tegenover elkaar. Zij
kunnen wel voor elkaar zorgen, maar zij kunnen tegelijkertijd aanspraak maken
op alle voorzieningen. Mevrouw Koşer Kaya heeft zelf het voorbeeld
gegeven van twee mensen van boven de 65 die ieder een eigen huishouden voeren.
Zij hebben geen zorgplicht tegenover elkaar en krijgen niet dezelfde AOW als
gehuwden, maar de AOW tegen 70%, die nog altijd € 300 per
maand hoger ligt. Zij mogen terecht en legitiem aanspraak maken op bijvoorbeeld
inkomensafhankelijke regelingen. Dat mogen mensen die gehuwd zijn, een geregistreerd
partnerschap hebben of een zorgplicht jegens elkaar hebben niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik concludeer dat het CDA de liefde bureaucratiseert en dat het onderscheid
maakt tussen mensen die een samenlevingscontract hebben en mensen die dat
niet hebben. De mensen die dat niet hebben, moeten drie keer zoveel belasting
betalen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Koşer Kaya heeft een goed ingestudeerde
tekst. Wij bureaucratiseren niets. Sterker nog, liefde is op allerlei manieren
mogelijk en zit niet in een successiebelasting. De belasting wordt niet gekoppeld
aan de mate van elkaar liefhebben. Dat zou heel slecht zijn voor een aantal
huwelijken, denk ik. Het wordt sec gekoppeld aan het hebben van een wederzijdse
zorgplicht. Die wederzijdse zorgplicht koppelen wij dus aan een grotere vrijstelling.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Volgens mij is liefde nooit bureaucratisch, maar belastingen wel, zeker
in deze wet. Ik probeer het gewoon te begrijpen. Feitelijk is bij een scheiding
van tafel en bed de gevoelde wederzijdse zorgplicht doorbroken. Toch zegt
u dat die plicht op een of andere manier hersteld moet worden in de Successiewet.
U hebt net een betoog gehouden voor een bijzondere behandeling voor mensen
die de wederzijdse zorgplicht erkennen, maar die feitelijk zijn gescheiden
van tafel en bed. Toch wilt u ze een bijzondere positie geven in deze wet.
Dat begrijp ik gewoon niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Het is goed dat u om opheldering vraagt. Dat wil ik alleen indien zij
een feitelijke zorgplicht jegens elkander afgesproken hebben. Dat kunnen zij
doen via notariële akte, net als anderen. Er zijn mensen in Nederland
die zich na scheiding van tafel en bed verantwoordelijk blijven voelen voor
elkaar. Zij gaan ook geen nieuwe relatie aan, bijvoorbeeld om religieuze redenen.
Zij blijven voor hun partner verantwoordelijk tot de dood, omdat zij die belofte
zijn aangegaan. Dat moeten ze dus wat mij betreft wel op de een of andere
manier bevestigen via een notariële akte. Dat zal echter alleen geldig
zijn volgens deze wet, als ze ingeschreven staan op hetzelfde adres volgens
de gemeentelijke basisadministratie. Dat is nou ook het enige waaraan ze niet
zullen voldoen, anders waren ze natuurlijk nooit van tafel en bed gescheiden.
Dat was de achterliggende reden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik zal het heel kort houden. De heer Omtzigt had ook gevraagd naar een
hardheidsclausule waarbij er rekening zou worden gehouden met bijzondere gevallen.
Volgens mij is de staatssecretaris hem daarin niet tegemoet gekomen. Hoe denkt
de heer Omtzigt over het feit dat we nu te maken hebben met een veranderende
samenleving waarin mensen, voordat zij gaan trouwen of een samenlevingscontract
aangaan, toch al met elkaar samenwonen. Iemand die bijvoorbeeld al aan het
sparen is om later te kunnen trouwen, zal niet eerst een samenlevingscontract
aangaan. Mocht zo iemand overlijden, dan valt hij wel buiten de boot. Hoe
kijkt de heer Omtzigt daar naar?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Het is goed dat de heer Bashir mij daaraan herinnert. Ik leid de vraag
meteen door naar de staatssecretaris: wil hij in deze Kamer de toezegging
doen dat er een mate van een hardheidsclausule is, als je bijvoorbeeld net
op de dag voor je huwelijk door een ongeval overlijdt of net op de dag voordat
er zes maanden bij notariële akte verstreken zijn? Kan er dan sprake
zijn, via een staffel, van enige mate van vrijstelling?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Sap heeft een vraag</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>De heer Omtzigt is naar mijn mening toch erg inconsistent. Hij begint
zijn betoog met de stelling dat de overheid zich zo weinig mogelijk moet bemoeien
met de leefsfeer, de private levenssfeer van mensen. Dat betekent dan volgens
mij dat je mensen ook zo veel mogelijk zelf laat kiezen en aanwijzen wie hun
dierbaren zijn die voor vrijstelling in aanmerking komen. Vervolgens zegt
de heer Omtzigt: nee, we willen die hoge vrijstelling toch beperken tot de
wederzijdse zorgplicht. Dan maken we nog één groep voor mensen
die dat formeel niet meer hebben, maar feitelijk nog wel. Die willen we er
ook nog bij. Alle andere mensen die gewoon zeggen: wij voelen die plicht tot
elkaar, ook al komen we daarvoor volgens de wet niet in aanmerking, zondert
de heer Omtzigt dan uit. Waar blijft dan zijn oorspronkelijke stelling dat
de overheid zich daar zo weinig mogelijk mee te bemoeien heeft?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De dierbaren moeten wel voor de overheid de wederzijdse zorgplicht kunnen
formaliseren om in aanmerking te komen voor de vrijstelling. Die wederzijdse
zorgplicht kan men wel voelen, maar die zal ook handen en voeten moeten worden
gegeven. Dat kan in Nederland op drie manieren, dat is veel meer dan in omliggende
landen, via huwelijk, geregistreerd partnerschap of een notariële akte.
Dat kan men niet door gewoon iemand aan te wijzen. Als men iemand aanwijst,
is er misschien wel een gevoelde wederzijdse afhankelijkheid, maar geen zorgplicht.
Zeker niet in financiële zin. Dan kan daarvoor niemand aansprakelijk
gesteld worden, terwijl we legio wetten hebben waarbij we de huwelijkspartners
bijvoorbeeld wel voor elkaar aansprakelijk stellen. De andere kant daarvan
is, dat als één van beiden komt te overlijden, de ander van
een verlicht regime gebruik gaat maken. Als mevrouw Sap mij diep in mijn CDA-hart
kijkt, dan had ik het liefst dat er tussen huwelijkspartners die in gemeenschap
van goederen leven, eigenlijk helemaal geen erfenisbelasting betaald zou worden
totdat de tweede partner overleden zou zijn. Dat is niet mogelijk op dit moment,
maar dat is wel hoe de CDA-fractie daar tegenaan kijkt. Misschien is dat inderdaad
een verschil van opvatting met mevrouw Sap en collega Koşer Kaya van
de D66-fractie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Dit is een terechte constatering. Er is een groot verschil
van opvatting. Laat ik dan ook constateren dat de heer Omtzigt met een vrij
formeel juridisch betoog over de wederzijdse zorgplicht wel voor zijn rekening
neemt dat bepaalde groepen in de toekomst geen beroep meer kunnen doen op
die hoge vrijstelling. Ik doel dan met name op de groep kinderen die bij de
ouders inwonen om hen mantelzorg te verlenen. Zij vallen nu nog wel onder
de hoge vrijstelling, maar zij worden daar door de staatssecretaris uitgegooid
en de heer Omtzigt biedt hun geen mogelijkheid om alsnog voor de vrijstelling
in aanmerking te komen, want zij vallen niet onder de zorgplicht van de heer
Omtzigt. Hij zet dus met een formeel juridisch verhaal een groep in de kou
die heel waardevolle arbeid voor de maatschappij levert. Dit betreur ik zeer.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De tarieven gaan fors omlaag, juist voor de mensen voor wie de beide leden
aan de interruptiemicrofoon zich hard maken, mensen die een relatie met een
derde hebben. Als tijdens het leven voortdurend een beroep wordt gedaan op
de Staat om te zorgen voor het levensonderhoud, kan daarna niet nog eens worden
gezegd: wij willen ook recht hebben op die grote vrijstelling. Dat is het
onderscheid dat wij maken. Voor kinderen gaat het hoogste tarief fors omlaag.
Overigens bestond er in de oude wet ook geen mogelijkheid om een verschil
te maken tussen kinderen die een mantelzorgrelatie hadden en kinderen die
nog uit gemaksoverwegingen bij hun ouders inwoonden. Beiden konden aanspraak
maken op die vrijstelling. De CDA-fractie kiest er inderdaad voor om die vrijstelling
op dit moment niet te continueren.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb nog één vraag.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Nog één vraag en dan is het echt klaar.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Dit wetsvoorstel verhoogt de vrijstelling voor partners louter en alleen
op kosten van de groep kinderen die inwonen bij hun ouders en die vaak mantelzorg
verlenen. Die groep betaalt de prijs voor de verhoging van de vrijstelling.
Is dat nu echt de keus die de CDA-fractie maakt? Is dat nu echt hetgeen de
CDA-fractie aan deze kinderen, die vaak mantelzorg verlenen aan hun oude ouders,
wil uitleggen? Namelijk door tegen deze groep te zeggen: u krijgt straks niet
meer die vrijstelling van € 600.000, u zult veel sneller belasting
betalen en dat wordt gedaan om de partners die wij wel willen honoreren een
hogere vrijstelling te geven. Is dat echt hetgeen de CDA-fractie wil uitleggen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik zie graag de voorstellen van de GroenLinksfractie op dit punt tegemoet.
Wat de CDA-fractie betreft is de vererving van de ene op de andere generatie
inderdaad belast, maar wel tegen zo laag mogelijke tarieven. Ook op dat punt
heeft de CDA-fractie misschien een verschil van mening met een gedeelte van
de Kamer, dat niets liever doet dan het verhogen van de tarieven.</al>
        <al>Ik maak nog een opmerking over de schenking door ouders aan kinderen ten
bate van de aanschaf van een huis. Op dit moment bestaat de mogelijkheid om
eenmalig een verhoogde vrijstelling van € 24.000 te geven aan kinderen
tot 35 jaar. De CDA-fractie zal een amendement indienen dat ertoe strekt dat
bij de aankoop van een huis of ter instelling van een studiefonds, een wens
van mijn collega van de Partij van de Arbeid, een schenking kan worden gedaan
ter waarde van maximaal € 50.000. Die schenking moet echter wel
ingezet worden voor de betaling van het huis, dus daarop kan geen hypotheekrenteaftrek
worden geclaimd. Hierdoor kunnen ouders hun kinderen eenmalig in hun leven
fors op weg helpen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind dit een buitengewoon sympathieke gedachte. Ik heb namens de VVD-fractie
nog geprobeerd om tot een mooi samenwerkingsverband te komen met de CDA-fractie,
maar dat is helaas niet gelukt. Toen dacht ik: nu moet ik het zelf maar doen.
Ik ga er echter van uit, dit gehoord hebbende, dat collega Omtzigt het amendement
van de VVD-fractie op dit punt steunt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Er is één groot verschil. Bij het voorstel van de VVD-fractie
kan men onbeperkt € 50.000 in ontvangst nemen, dit op de bankrekening
zetten en volledige hypotheekrenteaftrek genieten. In het amendement van de
CDA-fractie is dat anders. Ik zie de heer Remkes met zijn hoofd schudden,
dus ik zal er in de pauze naar kijken. De ideeën liggen niet ver uit
elkaar, in zoverre ben ik het eens met de heer Remkes. De CDA-fractie hoort
graag van de staatssecretaris of dit uitvoeringstechnisch mogelijk is en welke
eventuele verbeteringen hierin nog kunnen worden aangebracht.</al>
        <al>In mijn inleiding heb ik het gehad over de positie van ouders, grootouders
en overgrootouders. Het is toch raar dat deze gelijkgesteld worden aan derden?
Staatssecretaris, bent u bereid om daaraan iets te doen in de plenaire behandeling?
Hetzelfde geldt voor stiefkinderen. Natuurlijk hadden de ouders een samenlevingscontract
moeten aangaan om voor die vrijstelling in aanmerking te komen, maar het is
die ouders op het moment dat het komt tot een erfenis niet euvel meer te duiden.
Staatssecretaris, bent u ook op dat punt bereid tot aanpassing? Hetzelfde
geldt met betrekking tot gehandicapten kinderen die thuis wonen. Bent u bereid
om de regeling voor hen in stand te houden?</al>
        <al>Ik dank de staatssecretaris voor de toezegging over huwelijkse voorwaarden
in de brief naar aanleiding van onze vragen tijdens het wetgevingsoverleg.
Het is voor de CDA-fractie van groot belang dat wijzigingen van huwelijkse
voorwaarden, die werken naar de gemeenschap van goederen, niet tot schenkbelasting
leiden. Ik krijg graag een net iets uitgebreidere toezegging dat ook alles
wat fors in die richting gaat maar de onderneming of de schenking en erfenissen
van de "koude kant" erbuiten laten niet tot schenkbelasting leiden.</al>
        <al>Ik stel artikelsgewijs nog een aantal vragen. Het klinkt misschien raar,
maar aangezien er een aantal nota's van wijziging zijn ingediend, moet ik
die toch stellen. Allereerst over artikel 1; als het keuzelegaat tegen inbreng
wordt afgegeven na de afgiftetermijn, hoe moeten mensen dan omgaan met rente?
Over artikel 7: kan de staatssecretaris aangeven waarom er 6% enkelvoudig
staat in plaats van samengesteld? Is de staatssecretaris met mij van mening
dat het woord "erfbelasting" moet worden toegevoegd ter voorkoming van dubbele
heffing? Tijdens het WGO heb ik gevraagd waarom artikel 9 ook geldt voor enkelvoudige
rente die gebaseerd wordt op een samengestelde rente van 6% en of het klopt dat de samengestelde rente onder de Wet IB 2001 geen
fiscale gevolgen heeft. Het antwoord op de eerste vraag luidde dat materiële
gevallen gelijk worden behandeld. De tweede vraag is helaas niet beantwoord.
Omgerekend naar een enkelvoudige rente kan 6% samengesteld, afhankelijk
van de datum van overlijden, zeer verschillend uitwerken. Artikel 9 zal dus
bij vroeg overlijden ineens gaan gelden. Is het de bedoeling dat dergelijke
situaties door artikel 9 worden getroffen waardoor een hoge erfbelasting moet
worden betaald? Zo ja, waarom? Sinds jaar en dag is in het testament een enkelvoudige
rente opgenomen die moet worden omgerekend naar een samengestelde rente. Het
is onredelijk dat reeds afgewikkelde nalatenschappen ineens onder artikel
9 gaan vallen bij het overlijden van de langstlevende. Namens mijn fractie
verzoek ik de regering met klem een overgangsregeling te treffen zodat deze
kinderen niet ineens extra worden belast.</al>
        <al>Artikel 10 is het kernartikel. Ik zie de griffier al lachen: daarover
zijn lange discussies gevoerd tijdens het wetgevingsoverleg. Het is een beetje
het zorgenkindje van het wetsvoorstel. Wij zijn de staatssecretaris erkentelijk
dat hij naar aanleiding van onze vragen behoorlijk veel duidelijkheid voor
de praktijk heeft geschapen. Kan de staatssecretaris voor verdere duidelijkheid
bevestigen dat hij deze toezegging die hij als wetgever deed, bijvoorbeeld
tijdens het wetgevingsoverleg ten aanzien van de door mij aangedragen lange
lijst van voorbeelden, ook in de praktijk als uitvoerder van de Successiewet
gestand zal doen? Mijn fractie hecht eraan te beklemtonen dat met het voorgestelde
artikel geen situaties worden getroffen waarvoor dit artikel niet is bedoeld.
De ratio achter artikel 10 is immers het tegengaan van het ontgaan van successierechten
door de omzetting van iemands volle eigendomsrechten in een vruchtgebruik.
Is de staatssecretaris bereid om na verloop van twee jaar na in werking treden
van het wetsvoorstel artikel 10 te evalueren en hierover met de praktijk in
overleg te treden en het resultaat daarvan aan de Kamer te doen toekomen?</al>
        <al>Ik heb nog een aantal vragen. Ten eerste wil ik weten hoe de staatssecretaris
denkt over het voorstel van de KNB om artikel 10, lid 5, als volgt te laten
luiden: "De verdeling die na een overlijden tot stand wordt gebracht, wordt
voor de toepassing van dit artikel geacht geen rechtshandeling te zijn." Wat
zijn de voor- en nadelen hiervan? Kan de staatssecretaris ten tweede bevestigen
dat bij een legaat van een kleine geldsom van opa aan een kleinkind die pas
opeisbaar is na het overlijden van de langstlevende, de oma, artikel 10 niet
van toepassing is? Het staat immers niet expliciet in het testament dat er
een vruchtgebruiklegaat wordt gelegateerd, zoals de staatssecretaris in de
derde nota van wijziging van vanochtend aangeeft. Dan weet u ook hoe wij onze
lunchpauze doorbrengen.</al>
        <al>Ten derde verzoek ik de staatssecretaris om nogmaals naar de verdelingen
te kijken. Het moet in de ogen van mijn fractie niet zo zijn dat partiële
verdelingen worden getroffen door artikel 10. Graag hoor ik hierop een toezegging.
Wij bedoelen daarmee het volgende. Waarom mag een gehele contractuele verdeling
tussen gehuwden of ongehuwd samenwonenden wel maar een partiële verdeling
tussen gehuwden niet? Waarom mag partiële verdeling niet, maar een legaat
tegen inbreng, waarbij de waarde van deze inbreng wordt schuldig gebleven
en waarbij het legaat ten aanzien van enige goeden van de nalatenschap wordt
uitgeoefend weer wel?</al>
        <al>Ten vierde verzoek ik de staatssecretaris om nader in te gaan op een verdeling
tussen broers. Waarom kunnen broers als erfgenamen geen huis of onderneming
verdelen aan de een en de verdelingsschuld bij elkaar belenen? Wij zien dat
graag geregeld. Kan de staatssecretaris ten vijfde ingaan op het volgende
voorbeeld. Vader heeft alleen een huis, benoemt moeder tot enige erfgenaam
en legateert aan het kind een geldsom, of het kind doet een beroep op zijn
legitieme portie. In beide gevallen is artikel 10 van de voorliggende wet
van toepassing. Waarom eigenlijk? Dit lijkt immers niet wenselijk. Ik hoop
overigens dat wij het bij het verkeerde eind hebben en dat de staatssecretaris
dat kan aangeven. Waarom is ten zesde de overgangsrechtelijke termijn voor
verdeling van oudere nalatenschappen tot 2011 en niet zoals bij samenwoners
tot 2012? De termijn van een jaar is immers te kort om dezelfde reden als
bij samenwoners.</al>
        <al>Dan de bedrijfsopvolgingsregeling. Wij kunnen ons goed vinden in de voorgestelde
bedrijfsopvolgingsregeling, zoals ik in de inleiding al heb verteld. De winst
is dat de regeling meer wordt toegesneden op materiële ondernemingen
en de continuïteit hiervan bij vererving en schenking, en zo constructievorming
tegengaat.</al>
        <al>Er resteert nog een aantal technische onduidelijkheden die in een ministeriële
regeling of uitvoeringsbesluit worden weggenomen. Het is jammer dat wij bij
de behandeling van het wetsvoorstel nog steeds geen inzicht hebben in deze
ministeriële regelingen. Hoe denkt de staatssecretaris de Kamer te betrekken
bij de meest materiële van deze besluiten waarin de uitvoering van deze
wet geregeld wordt? Ik had nog kunnen verwijzen naar een artikel van de heer
De Beer in het WFR, maar in het bijzonder wil ik graag aandacht voor het volgende.
Straks wordt in de inkomstenbelasting inzake box 2 over aanmerkelijk belang
bij wijze van overgangsrecht een vordering die een holding bv bezit vanwege
een bedrijfsoverdracht tegen schulderkenning bij wijze van fictie als ondernemingsvermogen
aangeduid. Dit betekent dat te zijner tijd, wanneer de AB-houder overlijdt,
voor een bedrag van de waarde van de vordering een beroep kan worden gedaan
op de doorschuifregeling. Is het juist dat een dergelijke vordering voor een
schenkbelasting niet als ondernemingsvermogen wordt aangemerkt? Zo ja, waarom
is dit het geval? Wij staan achter de aanscherping ten aanzien van de commanditaire
vennootschappen, met de bedoeling om beleggers in bijvoorbeeld een scheepvaart-CV
uit te sluiten. Dat is geen onderneming, als je die gewoon uit de krant koopt.
Wel vraag ik de staatssecretaris, nader in te gaan op de situatie waarin de
commanditaire vennootschap een belang heeft van 5% of meer en wanneer
die besloten is. Hoe verschilt deze commanditeit in economisch opzicht van
een aanmerkelijk-belanghouder? Beiden hebben immers een belang van 5%
of meer en zijn niet aansprakelijk voor de ondernemingsschulden. Graag krijg
ik hierop een reactie. Als de staatssecretaris hen als gelijk ziet, waarom
behandelt hij ze dan niet gelijk?</al>
        <al>Tijdens het wetgevingsoverleg is aandacht gevraagd voor een brief van
het Vosmanhuys. In de punten 2 en 4 van deze brief suggereert de briefschrijver
dat de schenking of vererving van aandelen leidt tot een belastingdruk van
100% of meer vanwege de gevolgen voor de Successiewet,
de vpb en de AB-heffing gecombineerd. Kan de staatssecretaris aangeven of
deze voorbeelden juist zijn en of het mogelijk is dat er een belastingheffing
van meer dan 100% ontstaat?</al>
        <al>Dan kom ik nu bij een voor het CDA aangelegen punt; de sociaal belang
behartigende instellingen. Dat zijn verenigingen die wij een warm hart toedragen.
Mensen willen vaak een gift kunnen geven aan een dergelijke instelling, maar
zij willen daarover ook rechtszekerheid hebben. Wij hebben dit al meerdere
malen gewisseld, maar wij zouden graag een vorm van een register willen hebben.
Geen verplicht register, maar een vrijwillig register, waarin SBBI's, misschien
via horizontaal toezicht, dat wil zeggen een sport- of andere koepel of scouting,
toegelaten kunnen worden. Kan de staatssecretaris daarover een toezegging
doen?</al>
        <al>Dan kom ik nu op de algemeen nut beogende instellingen. Ook daarbij is
er sprake van een duidelijke verheldering die constructievorming tegengaat.
Er moet voor 90% sprake zijn van algemeen nut en niet meer voor 50%.
Wij hadden er een paar die voor 51% algemeen nuttig waren, maar voor
49% vooral privé nuttig. Dat was niet de bedoeling van de ANBI.
Hulde voor de staatssecretaris dat hij het lef heeft om door te pakken. Sinds
november 2008 is het expliciet toegestaan om een periodieke gift te laten
vervallen als het geen ANBI meer betreft. Daarvoor was dit niet toegestaan.
Nu is er een kleine categorie, misschien wel met enige constructie, maar in
een aantal gevallen ook niet, van mensen die legitiem de verwachting hadden
dat de ANBI-status niet zou wijzigen. Deze wijzigt echter wel, maar men heeft
voor november 2008 een gift of schenking gedaan. Kan de staatssecretaris ervoor
zorgen dat ook deze mensen onder hun schenking uit kunnen en dat zij niet
meer aan die niet-langer-ANBI hoeven te schenken? Zij hebben immers de belastingaftrek
niet langer.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Hoe weet collega Omtzigt op voorhand dat het om een kleine categorie gaat?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik vertrouw de ramingen van de regering.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Goed, daar zal ik straks in mijn eigen termijn nog even op terugkomen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Waarom dient een periodieke schenking te worden vastgelegd
middels een notariële akte? Kan dit niet via een onderhandse akte? Zou
dit niet tot kostenbesparing leiden? Graag krijg ik daarop een reactie. Wat
de ANBI's betreft: wij hebben samen aan het veld, de ANBI-sector, volop aandacht
gevraagd voor de uitvoering en de uitwerking van de ANBI- en de SBBI-regeling.
Die moeten werkbaar en uitvoerbaar zijn. Is de staatssecretaris bereid om
voor 1 juli 2010 met sectorvertegenwoordigers hierover een evaluerend
overleg te voeren en dit in het najaar van 2010 aan de Kamer te doen toekomen,
inclusief eventuele knelpunten en oplossingen die worden gesignaleerd?</al>
        <al>Dan kom ik nu op de schulderkenning. Namens mijn fractie heb ik tijdens
het wetgevingsoverleg een vraag gesteld over de schulderkenning en de notariële
akte. De staatssecretaris antwoordt in de brief dat voor het aangaan inderdaad
een notariële akte noodzakelijk is. Dat was echter niet de vraag. De
vraag was of voor het aanpassen van de rente – wij krijgen in deze wet
een nieuwe rente – een notariële akte noodzakelijk is.</al>
        <al>Ik kom te spreken over de APV's, de afgezonderde particuliere vermogens.
Wij hebben daar uitgebreid bij stilgestaan, dus het kan nu redelijk kort.
Als iemand zijn best doet om een vermogen verborgen te houden voor de inkomstenbelasting
en de erf- en schenkbelasting, is het goed dat dit wetsvoorstel eindelijk
regelt dat de mensen moeten bijdragen. Ten aanzien van de budgettaire onderbouwing
en de houdbaarheid van de bepalingen met betrekking tot belastingverdragen
is het nodige gezegd en hebben wij zelf de parlementaire advocaat ingeschakeld
en een mooi rapport gekregen. We hebben geen behoefte om hier nog verder over
in discussie te gaan.</al>
        <al>Ten aanzien van een eventuele dubbele economische belasting zien wij de
opvatting van de staatssecretaris graag, zoals toegezegd, terug in de Notitie
algemeen fiscaal verdragsbeleid. Ik wil echter nog een aantal punten aanstippen.
Ten eerste de tegenbewijsregeling, artikel 214a, lid 7 van de Wet inkomstenbelasting
2001. Dit lid brengt met zich mee dat de toerekening van een APV aan het vermogen
van de inbrenger niet plaatsvindt als de APV in een redelijke heffing wordt
betrokken. Ten aanzien hiervan merkt de staatssecretaris op dat een en ander
niet voldoende werkt als de APV door een ander land in heffingen wordt betrokken,
maar een ander subject wel. Heeft de staatssecretaris suggesties voor de verbetering
van deze toerekeningsstop? Ziet de staatssecretaris er bezwaren tegen om slechts
te bepalen dat vermogensbestanddelen in een reële heffing moeten worden
betrokken in een ander land? Of dit bij een subject of een object gebeurt,
maakt dan niet uit. Graag een reactie.</al>
        <al>Hoe kan een belastingplichtige tegenbewijs regelen als hij niet aangemerkt
is? Dit zal inderdaad – zeg ik tegen de heer Remkes – een heel
kleine groep betreffen, maar het zal je maar gebeuren: eerst word je onterfd
van je familievermogen en daarna moet je bij de Belastingdienst bewijzen dat
dit zo is, terwijl je broers het nu niet gratis weggeven in zo'n situatie.
Dat is buitengewoon vervelend, om meerdere redenen. Een belastingplichtige
moet een aantal zaken "laten blijken". Dat is een zwaardere vorm van bewijslast
dan "aannemelijk maken". Waarom is dat noodzakelijk? Waarom kan niet worden
volstaan met "aannemelijk maken" dat ze geen begunstigde zijn? Hoe zorgen
wij ervoor dat mensen niet in een soort Orwelliaanse toestand terechtkomen?</al>
        <al>In de tweede plaats is in een aantal gevallen niet duidelijk wat er gebeurt
als de tegenbewijsregeling in werking treedt. Het nieuwe lid 4 stelt dat onder
een erfgenaam mede wordt verstaan een persoon die is onterfd en die rechtens
dan wel in feite direct of indirect begunstigde is van het afgezonderde particuliere
vermogen of wiens partner of bloed- of aanverwante in de rechte lijn in feite
direct of indirect begunstigde is van het afgezonderde particuliere vermogen.
Wat betekent dit nu precies? Wat wordt bedoeld met het woordje "mede" in de
voorgaande zin? Dat is vrij cruciaal als het om een vermogen van vele miljoenen
gaat. Hetzelfde geldt voor de toepassing van de nieuwe volzin van lid 6. Welke
toerekening gaat nu gelden in plaats van de toerekening in lid 1? Wanneer
ontvangt de Kamer het concept van de ministeriële regeling die in het
laatste lid van 214a wordt genoemd? Mijn fractie ziet de bovengenoemde zaken graag duidelijk geregeld, bijvoorbeeld in deze ministeriële
regeling. Kunnen wij die tegemoet zien voordat de staatssecretaris haar slaat?
Of moeten wij dat formeel gaan regelen in de wet?</al>
        <al>Mijn laatste punt is de defiscalisering. Ten aanzien van de uitbreiding
van de defiscalisering in de Wet IB 2001 van de vorderingen en schulden die
voortvloeien uit erfrechtelijke situaties heeft de staatssecretaris gezegd,
eind 2009 of begin 2010 een brief naar de Kamer te sturen. Kan hij toezeggen
dat hij dat eind 2009 doet, zodat wij ons best kunnen doen om dat nog deze
kabinetsperiode gewoon te regelen?</al>
        <al>Mijn fractie heeft de nodige aandacht besteed aan de verklaring van erfrecht.
Tot twee maal toe zijn daar schriftelijke vragen over gesteld door mijn collega's
Van Vroonhoven-Kok en Blanksma-van den Heuvel. Momenteel wordt door de Nederlandse
Vereniging van Banken bekeken hoe banken hiermee moeten omgaan. Wij vragen
ons af, in hoeverre de regering mogelijkheden ziet om de Belastingdienst hierbij
een rol te laten spelen. In België heeft een vergelijkbare discussie
plaatsgevonden, waarbij een onderhandse oplossing is gevonden. De Belgische
wetgever heeft een vangnet gecreëerd voor standaardgevallen, waarbij
deze gratis een attest van erfopvolging kunnen verkrijgen via regionale belastingkantoren
die als wettelijk bevrijdend door banken geaccepteerd kunnen worden. Ziet
de staatssecretaris er niets in, iets soortgelijks in Nederland in te voeren?
Graag ontvangen wij hierover nog voor het eind van dit jaar bericht. Dat hoeft
niet nog deze week te gebeuren.</al>
        <al>Het is interessant dat de Europese Commissie vlak na het Ierse referendum
aangekondigd heeft dat zij zich gaat bezighouden met een succession certificate.
Kan de staatssecretaris aangeven wat dit precies inhoudt en hoe hij daar tegenaan
kijkt? Zal dat nog impact hebben op de voorliggende wet? De aankondiging kwam
helaas pas halverwege het wetsvoorstel, maar Europese wetgeving kan een redelijk
vergaande impact hebben op Nederlandse wetgeving.</al>
        <al>Voorzitter. Ik ben aan het eind gekomen van mijn eerste termijn namens
de CDA-fractie. We zijn erg benieuwd naar de reactie van de staatssecretaris.
Als de knelpunten en vragen weggenomen kunnen worden, dan denken wij dat wij
hiermee een behoorlijk mooie stap maken op weg naar een veel eerlijkere erf-
en schenkbelasting.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dit voorstel verlaagt de successiebelasting met 210 mln. Ik heb van de
heer Omtzigt begrepen dat de CDA-fractie het liefst had gezien dat de successiebelasting
helemaal was afgeschaft. Dat zou ons 2 mld. hebben gekost. De SP-fractie heeft
liever dat wij die 210 mln. gebruiken om bijvoorbeeld de inkomstenbelasting
te verlagen. Begrijp ik nu goed dat de heer Omtzigt ervoor kiest om in plaats
van de inkomstenbelasting de successiebelasting te verlagen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Wij volgen de regering erin dat zij ervoor zorgt dat iedereen die een
erfenis krijgt ook deze belasting betaalt, dus dat al die afgezonderde particuliere
vermogens, dat soort zwevende vermogens, worden aangepakt. Daarvan moet de
SP-fractie toch bij uitstek een voorstander zijn? Wij geven dat via lagere
belastingen terug aan de mensen die een relatief kleine erfenis hebben. Wij
spreken nog steeds soms over € 10.000, soms over € 100.000.
Dat is een principe dat de heer Bashir toch moet aanspreken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Al die mensen die nu ook extra belast gaan worden, die voorheen dus niet
werden belast, hebben jarenlang die belasting niet betaald. Het zou logisch
zijn dat zij ook gewoon die belasting betalen. Daarom kiezen wij ervoor om
de inkomstenbelasting te verlagen. Ik begrijp dat de heer Omtzigt ervoor kiest
om dat niet te doen, terwijl de successiebelasting economisch gezien een veel
minder verstorende werking heeft.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Als de heer Bashir uitgaat van economen en het verstorend zijn van belastingen,
dan moet hij een tarief van 100% in de wet vastleggen. Daarom begon
ik mijn redenering er ook mee dat wij het geen recht vinden dat u een gedeelte
krijgt van wat uw ouders of grootouders of uw partner bij elkaar hebben gespaard,
maar dat de Staat daarover in principe een stukje belasting kan heffen. In
onze redenering zit niet dat het economische niet verstorend is en er dus
80% of 100% naar de Staat moet. Dat is uitdrukkelijk niet de
wens van de CDA-fractie.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Tot slot.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dat is hier ook niet het discussiepunt. Het discussiepunt is dat 210 mln.
wordt binnengehaald door zwevend vermogen aan te pakken. De heer Omtzigt sluist
dit door naar de successiebelasting, terwijl ook de arbeidsparticipatie kan
worden vergroot door bijvoorbeeld de inkomstenbelasting te verlagen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Wij sluizen dit op twee manieren door. De ene manier is ervoor te zorgen
dat iedereen lagere belasting betaalt over zijn erfenis en dat wij afkomen
van dat afgrijselijke tarief van 68%, want daarmee had mijn collega
van de D66-fractie wel een punt. Twee mensen die ook van elkaar houden, worden
zomaar onder een derde tarief van 68% gebracht. Dat kan toch niet echt
lekker zijn. Dat gaat fors naar beneden.</al>
        <al>Ten tweede, als de heer Bashir geïnteresseerd is in een economische
motor: het doorgeven van een functionerend bedrijf, een familiebedrijf met
vele werknemers, wordt een stuk gemakkelijker gemaakt, een stuk minder belast,
zodat er geen banen verdwijnen omdat toevallig de eigenaar van het bedrijf
overlijdt. Daarvoor zorgt dit wetsvoorstel ook en daarover is de CDA-fractie
buitengewoon content.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De heer Omtzigt ging nogal gedetailleerd in op dit wetsvoorstel en had
nog veel vragen en opmerkingen. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat wij
hier nu plenair staan en dat de CDA-fractie zonder wijziging voor dit wetsvoorstel
stemt. De heer Omtzigt komt met zoveel zaken die nog zouden moeten worden
geregeld, terwijl wij hierover, als alles meezit, volgende week dinsdag gaan
stemmen. Zijn de zaken die hij net heeft gevraagd onoverkomelijk of zijn ze
meer een wensenlijstje van zaken die hij nog graag in de toekomst gerepareerd
zou zien, maar wat niet hoeft voor aanstaande dinsdag?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Wij komen inderdaad met een aantal punten. Dat komt ten eerste omdat de
ministeriële regelingen, waarnaar in dit wetsvoorstel heel veel wordt gedelegeerd, niet voorliggen bij de behandeling van dit wetsvoorstel.
Die hadden wij graag gezien. Door middel van de vragen die wij hier stellen,
willen wij feitelijk om een aantal toezeggingen over de materiële invulling
van deze wet. Ten tweede is deze lijst nog wat lang omdat wij van de regering
uitgebreide antwoorden hebben ontvangen en een aantal nota's van wijziging
die in hun aard natuurlijk weer vragen oproepen. Ten derde doen sommige mensen
wel buitengewoon hun best om buitengewoon moeilijke constructies voor erfenissen
te bedenken. Die moesten wij ook allemaal proberen te doorgronden.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dank u wel. U moet korter antwoorden en korter vragen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Heel kort. Dus eigenlijk is deze lijst met voorgestelde wijzigingen niet
onoverkomelijk. De heer Omtzigt zegt: dat hadden wij graag in de toekomst
gezien, maar dat hoeft niet op korte termijn. Er zaten nogal wat cruciale
aspecten in die voorstellen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Wij hebben een aantal vragen op tafel gelegd en een aantal sterke wensen.
Die sterke wensen zijn de snelle brief over de defacilitering, goed overleg
over de SBBI, het regelen voor ouders en stiefkinderen en gehandicapte kinderen
en de mogelijkheid om een schenking te doen bij de aanschaf van een woning.
Dat zijn de belangrijke punten voor de CDA-fractie.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Het woord is aan mevrouw Koşer Kaya.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>En dat moet geregeld worden voor ...?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>... voor dinsdag. Het woord is aan mevrouw Koşer Kaya.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Er zijn heel veel alleenstaanden die geen familie hebben, maar wel een
geliefde. Nu gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat deze mensen, die een
geliefde aanwijzen als erfgenaam, over de erfenis drie keer zo veel belasting
moeten betalen. Zij komen namelijk in tariefgroep 2. Vindt de heer Omtzigt
dat eerlijk? Hij gaf mij zojuist gelijk, toen ik zei dat het tarief van 68%
is teruggebracht naar 40%. Zou dat ook niet moeten gelden voor de alleenstaanden
die een geliefde als erfgenaam aanwijzen, zodat zij in dezelfde tariefgroep
komen als kinderen en partners?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Als zij de wederzijdse zorgplicht aangaan, wel. Als zij beiden alleenstaand
zijn en als alleenstaande een AOW-uitkering krijgen, zouden zij aan de ene
kant beiden een hogere uitkering krijgen en aan de andere kant willen zij
op het moment van overlijden van een van de twee precies hetzelfde behandeld
worden als gehuwden. Ik zeg dan: u moet het totaal doorredeneren. U moet dus
ook het lef hebben om te zeggen: er zitten een aantal nadelen en een aantal
voordelen aan, wanneer u zich bij de overheid als partners meldt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De heer Omtzigt vergelijkt appels met peren. Op het moment dat je als
alleenstaande een geliefde hebt aan wie je wilt nalaten, net als aan bijvoorbeeld
een familielid, zoals een kind of de partner die in tariefgroep 1 terechtkomen,
moet diezelfde tariefgroep ook voor die geliefde gelden. Dit is een principieel
punt. Anders bepaal je als overheid wiens geliefde al dan niet in aanmerking
komt voor tariefgroep 1.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De overheid bepaalt dat niet; dat bepaalt u zelf door het aangaan van
een geregistreerd partnerschap. Door het afsluiten van een notariële
akte of door het aangaan van een huwelijk geeft u publiekrechtelijk en in
het geval van een notariële akte privaatrechtelijk aan met wie u een
zorgplicht hebt en van wie u houdt. Daarmee valt u automatisch binnen deze
wet, al op de dag dat u die rechtshandeling verricht.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het over alleenstaanden. Ik heb u net vragen gesteld over samenwonenden.
Een alleenstaande hoeft geen geliefde te hebben in de zin dat je wilt samenwonen,
maar gewoon iemand die hij of zij heeft verzorgd of iemand die hem of haar
heeft verzorgd. Het gaat erom dat een alleenstaande iemand kan aanwijzen als
erfgenaam die in dezelfde tariefgroep 1 valt als bijvoorbeeld een familielid
of een partner.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Dat zou niet alleen heel veel constructies betekenen – een kleinkind
valt in tariefgroep 1a, wat bijna gelijk is aan tariefgroep 2 – maar
ook dat die mensen wel van elkaar houden maar daar niet publiekelijk gevolgen
aan willen geven. Wij kiezen ervoor om het een met het ander te verbinden:
u gaat een huwelijk aan of een geregistreerd partnerschap, waarvoor u een
notariële akte sluit, daaruit volgt dat u zich tot elkaar verbindt en
dat betekent dat u een grote vrijstelling en tariefgroep 1 voor partners krijgt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U interrumpeert nu voor de derde keer over dit punt.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ja, ik begrijp uw reactie, maar volgens mij ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Nee, u wordt het niet met elkaar eens. U denkt er anders over.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dit is een heel ander punt en dat begrijpt de heer Omtzigt niet. Het gaat
over alleenstaanden zonder familie die iemand kunnen aanwijzen en voor wie
dezelfde tariefgroep geldt als voor een familielid of een partner! Ik heb
het niet over samenwonenden met of zonder een samenlevingscontract. Dat is
weer een apart onderdeel.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Volgens mij is het punt duidelijk.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Die zijn daar onderdeel van. Zoals mevrouw Koşer Kaya ongetwijfeld
weet, is er in het Nederlands wetboek geen plicht voor gehuwden om op hetzelfde
adres te wonen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dank u wel.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De erf- en schenkbelasting is in de ogen van
GroenLinks niet zo'n onwenselijke belasting als in de ogen van een aantal
andere partijen in deze Kamer. Wij constateren dat de effectieve belastingdruk
die de schenk- en erfbelasting op mensen legt, relatief zeer laag is en lager
is dan de belastingen die wij heffen op arbeid. Zojuist is 68% genoemd;
dat klinkt schrikbarend hoog, maar dat percentage geldt alleen als je heel
veel erft, namelijk over het hoogste stukje van je erfenis. Effectief komen
de percentages voor de meeste mensen uit op 10 of 20. Economisch gezien is
dat een belasting die nauwelijks verstorend werkt. Het is een belastingcategorie
die de staatssecretaris zelf ook binnen het belastingstelsel, dat nu voor
hem wordt bestudeerd, interessant zal vinden. Deze categorie zal in de toekomst
hoge ogen gooien. De GroenLinksfractie vindt dit wetsvoorstel dan ook voorbarig.
Wij zien veel liever dat het wordt meegenomen in de totale herziening.</al>
        <al>Ons toekomstperspectief van de schenk- en erfbelasting is dat mensen zo
veel mogelijk zelf mogen beslissen wie hen dierbaar is. De overheid heeft
daar niets mee te maken. Wij moeten werken naar een zo eenvoudig mogelijk
systeem, waarbij wij een vrijlating voor iedereen geven, ongeacht de familieband.
Daarbij moeten wij eenzelfde tarief voor iedereen hanteren. Het enige waar
wij naar onze mening wel rekening mee moeten houden, is de draagkracht van
de ontvanger zelf, degene die de belasting betaalt. Het gaat dan niet om de
officiële relatie die hij heeft gehad met de overledene.</al>
        <al>Vanuit dit toekomstperspectief hebben wij twee amendementen op dit wetsvoorstel
voorbereid die voor ons essentieel zijn. Het eerste amendement heeft tot strekking
de schenk- en erfbelasting afhankelijk te maken van het vermogen dat iemand
al heeft. Wij willen dat dit vermogen wordt verrekend met de vrijstelling
waarop hij recht heeft. Natuurlijk zal die vrijstelling dan nooit negatief
worden. Als het bedrag op nul uitkomt, stoppen wij. De opbrengsten daarvan
willen wij gebruiken om de vrijstellingen voor de diverse groepen, die in
het voorstel van de staatssecretaris nog steeds sterk verschillen, naar elkaar
toe te brengen. Partners krijgen in het voorstel van de staatssecretaris nu
een vrijstelling van € 600.000, kinderen en kleinkinderen slechts € 19.000
en de overigen, de vrienden van de overledene, maar € 2000. Wij
willen de bedragen voor kinderen, kleinkinderen en vrienden ophogen naar € 25.000.
Dat is te financieren door de erfenis voor degenen die al heel veel geld hebben
wat zwaarder aan te slaan. Ik verneem graag de reactie van de staatssecretaris.</al>
        <al>Een tweede belangrijk punt is onze wens dat mantelzorgers niet de verhoging
van de vrijstelling voor de partners betalen. Dat is in het huidige wetsvoorstel
wel het geval. Wij willen dat inwonende kinderen ook in de toekomst onder
de huidige hoge vrijstelling kunnen blijven vallen. Deze kinderen zorgen vaak
voor hun ouders en die zorg mag niet worden afgestraft met veel hogere belastingclaims.</al>
        <al>Wij hebben daarover een amendement voorbereid en tot onze eigen grote
verbazing kost het weer onder de wet brengen van deze groep, die de staatssecretaris
eruit wil zetten, 7 mln. Als wij dat bedrag willen compenseren, moeten wij
de vrijstelling voor partners verlagen van € 600.000 naar € 535.000.
Laat het verschil van € 135.000 nu net het bedrag zijn van de oude
vrijstelling.</al>
        <al>De heer Omtzigt was benieuwd naar onze conclusie. Wij concluderen dat
de hogere vrijstelling die de staatssecretaris regelt voor partners, puur
en alleen wordt betaald door kinderen die inwonen bij hun ouders en vaak mantelzorg
verlenen. De staatssecretaris wil deze groep uit de wetsregeling zetten en
dat vinden wij een onwenselijke en niet sociale maatregel. Ook op dit punt
verneem ik graag zijn reactie.</al>
        <al>Dat brengt mij bij het eind van mijn betoog. Het laatste punt is niet
het minste: wij willen een keiharde voorwaarde verbinden aan onze eventuele
goedkeuring van dit wetsvoorstel. Die keiharde voorwaarde is dat verlaging
van de schenk- en erfbelasting, die in onze ogen niet nodig en niet wenselijk
is, per saldo zeker geen geld mag kosten. Ik constateer dat de staatssecretaris
hier voor Sinterklaas speelt. Hij is al pakjes aan het uitdelen en belasting
aan het verlagen, zonder dat hij weet of zijn pakjesboot wel de haven binnenloopt.
Wij willen van de staatssecretaris hier nu de harde toezegging dat hij het
als die vermogens- en belastingparadijzen niet gaan leveren niet afwentelt
op de staatskas, maar dat hij dat zelf gaat oplossen door alsnog in de erfbelasting
de tarieven weer aan te passen. Dit is voor ons echt een heel belangrijk punt,
want wij willen niet dat straks, volgend jaar of over twee jaar blijkt dat
wij hierdoor een gat in de staatskas hebben en dat dat dan moet worden opgevuld
door bijvoorbeeld te bezuinigen op de zorg of door bijvoorbeeld de lasten
op arbeid juist te gaan verhogen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Er zijn al veel woorden gewijd aan de herziening van de Successiewet,
een wet waarover heel wat principiële discussies te voeren zijn, maar
die nu wel in een tempo is behandeld waarin een meer fundamenteel debat onzes
inziens toch wel heel moeilijk was. Dat niet alleen, op onderdelen blijft
het de vraag hoe de wet in de praktijk zal uitwerken. Ik erken dat dan bescheidenheid
van mijn kant op zijn plaats is als het om deze ingewikkelde materie gaat.
Wij hebben dan ook maar een aantal deskundigen nodig die ons daarover bijpraten
en die onze fractie daarover inlichten. Gelukkig is er wel kennis binnen de
fractie.</al>
        <al>Ik heb in het WGO vragen gesteld om deze ingewikkelde materie helder te
krijgen. Dat is deels gelukt, maar deels ook niet. Mijn fractie wil deze vragen
graag tijdens deze plenaire afronding beantwoord zien, al is het maar om te
voorkomen dat de discussie zich straks verplaatst van deze zaal naar de rechtszaal.</al>
        <al>Laat ik dan maar beginnen met een van de onderwerpen waar de praktijk
forse kritiek op heeft geuit, namelijk artikel 10. Dat artikel richt zich
op de situatie dat de eigen toekomstige nalatenschap wordt uitgehold door
bij leven al vermogen over te dragen. Of, in mijn woorden, zo lang iemand
zelf nog leeft, wordt er geld aan de te verdelen boedel onttrokken, zodat
er geen belasting meer over hoeft te worden betaald. De fractie van de ChristenUnie
onderschrijft volstrekt de bedoeling van de staatssecretaris dat onttrekkingen
die ten koste van het vermogen gaan moeten worden bestreden, maar mijn punt
is – dat heb ik tijdens het WGO ook helder proberen te maken –
dat volstrekt legitieme zaken nu ineens onder artikel 10 dreigen te vallen.
Ik heb aangegeven dat ik dit absoluut onterecht vind.</al>
        <al>Om dit punt te ondervangen, stelde ik eerder voor het woord "rechtshandeling"
uit dit artikel te schrappen. De staatssecretaris geeft in zijn brief aan
welke bezwaren volgens hem kleven aan het schrappen van dat
begrip. Voor een deel kan ik dat volgen. Het gaat ons ook niet wezenlijk om
het begrip "rechtshandeling", maar om de vraag of iets ten koste gaat van
het vermogen. Ik blijf het jammer vinden dat de staatssecretaris niet ingaat
op mijn expliciete vraag om eenduidig te stellen dat dit artikel moet zien
op de voorkoming van uitholling van het vermogen, los van de manier waarop
dat gebeurt. Aangezien er naar mijn gevoel verschil zit in de beantwoording
tijdens het WGO en de brief van de staatssecretaris die wij later ontvingen,
vraag ik nog een keer expliciet de bevestiging dat een niet-opeisbaar legaat
buiten de werking van dit artikel blijft vallen.</al>
        <al>Blijft staan dat er nog een aantal wezenlijke knelpunten in dit artikel
zit, namelijk dat de partiële verdeling in het wetsvoorstel onder artikel
10, lid 5 komt te vallen. Hierbij kan geen sprake zijn van uitholling van
het vermogen, dus dit zou niet moeten kunnen volgens ons.</al>
        <al>Hiernaast is de termijn waarbinnen de verdeling moet plaatsvinden –
twee jaar – volgens de praktijk te knellend. En ook het feit dat de
beperking geldt voor alleen echtgenoten en samenwoners is te eng. De problematiek
speelt bijvoorbeeld ook bij broers en zussen onderling wanneer één
broer de onderneming wil voortzetten en de overige broers en zussen besluiten
hun deel in de onderneming te laten ten behoeve van de ondernemingscontinuïteit.</al>
        <al>Dit alles overwegende, heb ik besloten om een amendement voor te bereiden,
dat nog moet worden ingediend, zodat artikel 10, vijfde lid van de Successiewet
zal worden gewijzigd. Overigens zal dit amendement, naar aanleiding van de
nota van wijziging die wij vanochtend hebben ontvangen, nog uitgebreider zijn
dan eerder al was gesuggereerd, omdat de nota van wijziging daar ook nog invloed
op heeft. Er worden dus twee leden aangepast in dat amendement.</al>
        <al>Dan kom ik bij de 100% vrijstelling in de BOR. De bedrijfsopvolgingsfaciliteit
BOR wordt in dit wetsvoorstel opgetrokken tot 90%. Ik heb eerder aangegeven
de bedrijfsopvolgingsfaciliteit beter te willen toesnijden op met name de
kleine ondernemingen. Daarvoor heb ik ook een amendement ingediend. Inmiddels
is dit amendement enigszins gewijzigd. Het komt erop neer dat de ChristenUnie
een voetvrijstelling van 1 mln. in de BOR wil opnemen voor het geschonken
of vererfde ondernemingsvermogen en 83% vrijstelling voor al hetgeen
daarboven. Voor alle ondernemingen geldt dan de vrijstelling, maar vooral
kleinere ondernemingen zullen hiervan profiteren. Ten eerste omdat ze niet
hoeven af te rekenen met de fiscus, en voorts omdat ze verlost worden van
allerlei complexe berekeningen en administratieve lasten wanneer de liquidatiewaarde
van de onderneming minder dan 1 mln. bedraagt. Het gewijzigde amendement is
in voorbereiding en is overigens budgettair neutraal.</al>
        <al>Een amendement dat al ingediend was, ziet op de tarieven die ouders moeten
betalen wanneer zij het vermogen van hun kind erven. Wij vinden het niet fair
om in deze situatie een dure rekening naar de ouders te sturen. De staatssecretaris
verweert zich door te stellen dat hij de zorgrelatie centraal stelt. Los van
het feit dat dit principe niet altijd zo consequent wordt doorgevoerd in andere
onderdelen van het wetsvoorstel, vindt de ChristenUnie het nogal aanmatigend
om te stellen dat dit principe voor de opgaande lijn niet zou gelden. Vandaar
ons voorstel om ouders in opgaande lijn een vrijstelling te geven van € 45.000 –
overeenkomstig de huidige situatie – en voor hetgeen daarboven komt
tariefgroep 2 te laten gelden. Op deze manier worden de kleine erfenissen
ook ontzien.</al>
        <al>Dan de onderbedelingsvorderingen. Dit punt heb ik tijdens het wetgevingsoverleg
aangekaart en ik heb voorgesteld om de bedrijfsopvolgingsregeling als boedelfaciliteit
vorm te geven wanneer er sprake is van een onderbedelingsvordering. Daarmee
verschuif je een faciliteit van verkrijger van de onderneming naar verkrijgers
van de onderbedelingsvordering. Een en ander wel onder de voorwaarde dat de
schulden de eerste tien jaar niet worden afgelost om misbruik te voorkomen.
Dat is namelijk denkbaar. De staatssecretaris geeft in zijn brief aan dat
we ons vooral moeten bedenken dat het hier gaat om verkrijgersbelastingen
en dat de BOR, ingericht als boedelfaciliteit, strijdig is met die gedachte.
Ik vraag de staatssecretaris te bevestigen dat de BOR als faciliteit juist
ziet op aan ondernemersvermogen gerelateerde onderbedelingsvorderingen en
dat deze dus niet alleen als verkrijgersbelasting geïnterpreteerd kan
worden. Ook de Hoge Raad heeft in het verleden deze faciliteit zo geïnterpreteerd
dat, gegeven de ratio van deze faciliteit, deze ook doorwerkt naar de onderbedelingsvorderingen.
De Hoge Raad kijkt dus ook niet alleen naar het feit van deze faciliteit als
verkrijgersbelasting. Daarnaast stelt de staatssecretaris dat de eigenlijke
verkrijger van de onderneming met ons voorstel meer successierecht gaat betalen.
Dat is naar mijn mening pertinent onjuist. Nu wordt namelijk 90% berekend
over de volle waarde van het ondernemersvermogen, zonder aftrek van de overbedelingsschulden
aan de kinderen. Omdat deze schulden zonder meer een aftrekpost zijn voor
de verkrijger, krijgt die verkrijger nu eigenlijk te veel BOR. Binnen ons
voorstel wordt de BOR bij de verkrijger beperkt tot het saldo van het ondernemersvermogen
minus de daaraan toe te rekenen delen van de overbedelingsschuld aan de andere
erfgenamen, vaak zijnde de kinderen. Erkent de staatssecretaris dit en blijft
hij nog steeds bij zijn standpunt dat ons voorstel nadelig is voor de verkrijgers?</al>
        <al>Na deze technische vragen, vraag ik ook aandacht voor de gevolgen van
het wetsvoorstel voor de normale, nietsvermoedende Nederlander. Om in aanmerking
te komen voor de gunstige tarieven bij vererving, worden zij opgezadeld met
enorm veel administratieve lasten, terwijl de verlichting daarvan toch een
speerpunt van deze staatssecretaris was. Met name de familiesamenwoners –
bijvoorbeeld broers en zussen die samenwonen – moeten straks een notariële
akte opstellen om in aanmerking te komen voor tariefgroep 1. Dat jaagt hen
op aanzienlijke kosten, maar – nog belangrijker – ze moeten ook
weten dat ze die akte moeten opstellen. Wij vinden dit te ver gaan. Partners
met een liefdesrelatie kunnen bij de gemeente nog relatief goedkoop een geregistreerd
partnerschap aangaan. Dat kunnen broers en zussen niet en kinderen met ouders
ook niet. Mijn fractie vraagt de staatssecretaris voor deze familiesamenwoners
ook een goedkoop alternatief te bieden, waardoor ze niet per se naar de notaris
hoeven. Als ik op dat punt geen goede toezegging krijg, overweeg ik een motie
in te dienen.</al>
        <al>Ik wil verder graag de eenduidige bevestiging van de staatssecretaris
dat mensen, die gescheiden leven van tafel en bed, maar om principiële
redenen niet zijn gescheiden, vallen onder de wijze van berekenen als ware men gehuwd. Uiteraard onder de voorwaarde dat ze niet al een
ander geregistreerd partnerschap zijn aangegaan. Dit punt bleef tijdens het
wetgevingsoverleg naar mijn gevoel hangen, maar ik wil graag een klip-en-klare
toezegging hierover van de staatssecretaris.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb een verduidelijkende vraag gesteld bij het betoog van de heer Omtzigt,
maar ik begrijp na die vraag nog steeds het punt niet helemaal. Mensen zijn
gescheiden van tafel en bed, maar moeten toch worden behandeld als gehuwden.
Dat is bijna een rooms gegeven, maar daar verdenk ik de heer Cramer niet van.
Is dat niet gewoon strijdig met elkaar?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Eerst wil ik reageren op die tussenzin over het roomse verleden. Zijn
wij niet allen katholieken?</al>
        <al>Het gaat mij er echter om dat er gehuwden zijn die om principiële
redenen niet kiezen voor een scheiding, bijvoorbeeld omdat zij de zorg voor
kinderen hebben of de financiële zorgplicht voor elkaar willen blijven
uitoefenen, maar die er toch voor kiezen om niet met elkaar tafel en bed te
delen. Voor het gegeven dat zij gescheiden zijn van tafel en bed, wordt dan
een akte opgesteld. Zij kiezen er echter bewust voor om om principiële
redenen niet te scheiden. Dat lijkt mij een evident andere situatie. Die mensen
zouden nu worden benadeeld. Ik vind dat je in die situatie de mensen ook als
gehuwd moet kunnen blijven aanmerken en dat zij dus in tariefgroep 1 blijven
vallen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Staan deze mensen dan in andere delen van de fiscaliteit ook als gehuwden,
als partners geregistreerd? Dat zou dan namelijk ook logisch zijn. Wij streven
naar uniformering van het partnerbegrip, dus als het op de ene plek zo is,
dan moet het ook zo zijn op de andere plek.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Daar wreekt zich het feit dat ik geen fiscaal jurist ben.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Dat ben ik ook niet. Ik vraag het ook maar.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Als mensen een gescheiden huishouding voeren, worden zij volgens mij ook
fiscaal gescheiden aangeslagen. Het belangrijkste is dat zij er om principiële
redenen voor kiezen om hun huwelijk niet te verbreken ook al leven zij gescheiden
van tafel en bed. Deze wetswijziging zou erin voorzien dat zij dan wel worden
aangemerkt als definitief gescheiden, terwijl zij principieel die keuze niet
hebben gemaakt. Daar gaat het mij ten diepste om.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het boeiend dat de heer Cramer zegt dat echtelieden, wanneer zij
om principiële redenen niet gescheiden zijn, wel onder dezelfde tariefgroep
moeten vallen als mensen die samenwonen met een samenlevingscontract dan wel
binnen een huwelijk. Ik vind het echter vreemd dat hij de groep mensen die
niet officieel maar wel van tafel en bed is gescheiden, wil beschermen, maar
dat hij niet hetzelfde zegt van mensen die geen samenlevingscontract hebben
maar wel vijf jaar samenwonen. Wat is daar het principiële verschil tussen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>U daagt mij uit om daar een buitengewoon lange verhandeling over te gaan
geven. Dat zal ik niet doen. Het belangrijkste verschil zit in het volgende.
Als mensen kiezen voor een huwelijk of een geregistreerd partnerschap, dan
spreken zij expliciet naar elkaar uit zorg voor elkaar te willen dragen. Waar
het mij om gaat bij mensen die gescheiden leven van tafel en bed maar om principiële
redenen niet scheiden, is dat zij zeggen: wij hebben een moeilijke relatie,
waardoor wij even niet met elkaar één tafel en één
bed delen, maar wij laten ons huwelijk niet ontbinden omdat wij nog steeds
de zorg voor elkaar hebben, maar er is geen sprake meer van een liefdesrelatie.
Ik vind dat de overheid zou moeten waarderen dat mensen uitspreken nog steeds
zorg voor elkaar te dragen, zonder dat zij gelijk helemaal uit elkaar fladderen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Als mensen ervoor kiezen om gescheiden van tafel en bed te leven, dan
is dat toch ook een keuze die zij maken, net zoals mensen die een keuze maken
om wel samen te wonen maar geen samenlevingscontract af te sluiten? Dat is
toch precies hetzelfde? Dat is toch een keuze van individuele personen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Het kenmerkende verschil is dat twee mensen die een huwelijk hebben gesloten
en gescheiden leven van tafel en bed en die dat huwelijk ook hebben laten
vastleggen maar niet overgaan tot een definitieve scheiding, nog steeds die
zorgplicht voor elkaar beleven en moeten uitoefenen, zoals de wet dat ook
van hen vraagt in bijvoorbeeld een huwelijksakte. Van mensen die gewoon zonder
enige vorm van verbintenis met elkaar gaan samenleven en die dan wel de lusten
en de lasten van geregistreerde partners of van een huwelijk willen hebben,
denk ik: maak dan ook die keuze. Ik vind het voor de wetgever belangrijk dat
hij kan toetsen of de zorgplicht er is, zoals de heer Omtzigt ook heeft gezegd.
Dan kies ik ervoor om te waarderen dat mensen zeggen: sorry, wij zijn wel
gescheiden van tafel en bed, maar ons huwelijk laten wij in stand. Dat heeft
mijn voorkeur boven mensen die zeggen: oké, wij leven volstrekt langs
elkaar heen, wij hebben alleen tijdelijk één adres. Dat is een
keuze.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik probeer de heer Cramer te begrijpen, maar ik kan hem echt niet volgen,
behalve dan dat hierbij sprake is van een ideologische grondslag en niet zozeer
van een grondslag als zou dat een keuze zijn van partners. In beide gevallen
zou je namelijk dezelfde lijn kunnen trekken en kunnen zeggen dat er sprake
is van een keuze om samen te wonen zonder samenlevingscontract en zorgplichten
te hebben. Immers, als mensen geen samenlevingscontract hebben, wil dat niet
per se zeggen dat zij geen zorgplicht jegens elkaar hebben. De Raad van State
zegt dat overigens ook. Ik kan niet anders concluderen dan dat de ChristenUnie
dat onderscheid vanuit een geloofsovertuiging maakt en niet vanuit de individuele
keuzes van mensen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Ik weet niet of je dit direct een geloofsovertuiging moet noemen, maar
misschien is dat een heel mooie samenvatting van mevrouw Koşer Kaya.
Zij spreekt over mensen die samenleven en geen contract afsluiten, maar wel
de zorgplicht hebben. Ik zou dan de woorden van de heer Omtzigt willen herhalen.
Zij zorgen voor elkaar, maar hebben niet expliciet voor de wetgever uitgesproken
dat zij de zorgplicht hebben. Dat heeft een andere lading in fiscale begrippen.
Dan is dit wel degelijk onze visie op de waarde die het huwelijk dan heeft,
waarbij mensen de keuze maken van: wij laten niet alles uit onze handen vallen,
de liefdesrelatie is op dit moment erg moeilijk en daarom kiezen wij ervoor
om gescheiden van tafel en bed te leven. Op deze manier zou ik dat willen
onderstrepen in wetgevende zin als het gaat om het wetsvoorstel Wijziging
van de Successiewet 1956.</al>
        <al>Voorzitter. Tot slot ga ik in op de zogenaamde SBBI's. Het is prima dat
de staatssecretaris meer grip wil krijgen op de schenking aan andere doelen,
maar dan moeten er ook wel duidelijke voorwaarden aan de SBBI's worden gesteld.
Anders dreigt namelijk het gevaar van willekeur. Daarom doen wij vandaag een
oproep om de voorwaarden voor de SBBI's in een ministeriële regeling
op te nemen. Graag een toezegging van de staatssecretaris op dit punt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De staatssecretaris spreekt niet meer van "successierechten",
maar van "schenk- en erfbelasting". Dat lijkt mij klare taal. Het is namelijk
geen recht, maar een gewone, ordinaire belastingheffing. Deze naamswijziging
maakt deze belasting echter niet minder onrechtvaardig. Het is niet aan mensen
uit te leggen waarom over vermogen, waarover reeds veel belasting is betaald,
nog een keer belasting wordt geheven bij schenking of overlijden. Deze staatssecretaris
sluit met iedereen verdragen ter voorkoming van dubbele belasting, maar is
er in zijn eigen land niet vies van om dubbel te belasten. In 1956 heeft het
toenmalige kabinet gedacht: hoe kunnen wij de burgers verder uitkleden met
zo min mogelijk tegenspraak? Een dode kan niet meer procederen, moet men hebben
gedacht. Het liefst zou de Partij voor de Vrijheid deze onrechtvaardige belasting
per direct afschaffen, maar helaas levert dit de schatkist een gat van bijna
2 mld. op. De schenkingen en erfenissen zijn voor dit kabinet een flinke melkkoe.</al>
        <al>Het is lovenswaardig dat deze staatssecretaris deze belasting durft aan
te pakken. Hij vereenvoudigt de tariefstructuur en verlaagt de tarieven. Ook
worden de vrijstellingen verhoogd en de constructiemogelijkheden gelimiteerd.
Het liefst willen wij nog verder gaan in de tariefsverlaging en vrijstellingen,
maar deze wijziging is in ieder geval een stap in de goede richting.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mijnheer Tang, een korte interruptie.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Gelukkig is er ook bij de PVV de realiteitszin dat er uiteindelijk ook
wel belasting moet worden geheven. Ook zij ontkomt niet aan belastingen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Het kan veel minder.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De vraag is of het de belasting rechtvaardig maakt als het niet gaat om
de gever maar om de ontvanger. Het gaat hier bijvoorbeeld om kinderen of niet-verwanten
die een smak geld krijgen. Is vanuit dat perspectief de belasting dan niet
te rechtvaardigen? Is dat ook niet de reden waarom wij bijvoorbeeld een belasting
hebben op loterijen? Mensen krijgen geld, zonder enige inspanning, zonder
investering. Dus het principe van loon naar werken wordt hier met voeten getreden
als hier geen belasting zou worden geheven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het een onzinnige redenering dat het gerechtvaardigd is om meer
belasting te heffen als er geen inspanning geleverd hoeft te worden en minder
belasting als er wel een inspanning geleverd moet worden. Dat is voor ons
geen rechtvaardigingsgrond voor belasting. De heer Tang zegt: je hoeft er
niets voor te doen, dus dat rechtvaardigt dat je belasting betaalt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U bent toch wel voor het principe loon naar werken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Natuurlijk. Maar ik zie niet dat de inkomsten- en de loonbelasting worden
verlaagd. Ik zie alleen maar dat er belasting wordt geheven én als
je er niets voor hoeft te doen, én als je er keihard voor moet werken.
Dus het is en-en en niet of-of.</al>
        <al>Voorzitter. De dekking voor deze tariefsverlaging wordt gehaald uit de
aanpak van de constructiemogelijkheden van het afgezonderd particulier vermogen.
De staatssecretaris denkt hiermee 210 mln. op te halen. Dat is een erg conservatieve
schatting. Kan de staatssecretaris aangeven wat een meer reële schatting
is? Kan de staatssecretaris eventuele meevallers ten goede laten komen aan
verlaging van de schenk- en erfbelasting? Want ik zie het al gebeuren dat
het veel meer wordt dan 210 mln. als wij deze weg inslaan en dat het dan in
de algemene middelen verdwijnt.</al>
        <al>Ook mr. Boer van de universiteit van Leiden spreekt in zijn brief van
afgelopen maandag zijn twijfels uit over de economisch dubbele belastingheffing.
Deze zou buiten de reikwijdte van de verdragsbescherming vallen. Hij stelt
dat onderzocht zou moeten worden of dit niet in strijd is met de goede trouw
van het verdrag, omdat men deze vorm van economische heffing niet kon hebben
voorzien ten tijde van het sluiten van het verdrag. Kan de staatssecretaris
ingaan op de twijfels van de heer Boer over de aspecten van de goede trouw
van het verdrag? Kan hij misschien een uitspraak vooraf ontlokken aan de Hoge
Raad? Ook wij willen voorkomen dat wij straks voor de rechter staan.</al>
        <al>De ANBI-eisen worden opgeschroefd naar 90%. In 2008 kende Nederland
maar liefst 53.000 organisaties met een ANBI-status. Hierdoor loopt de schatkist
maar liefst 650 mln. aan inkomsten mis. Door de aanscherping van het criterium
tot 90% denkt de staatssecretaris slechts 54 mln. op te halen. Is dit
niet een beetje weinig in vergelijking met 650 mln.? Nog geen 10%!
Kan de staatssecretaris aangeven hoeveel ANBI's hun status verliezen met deze
aanscherping en welke categorieën dit betreft? Kan de staatssecretaris
ook ingaan op de uitvoerbaarheid van deze aanscherping? Hij verwacht nu dat
ANBI's vrijwillig hun status opgeven en ik kan me niet voorstellen dat één
ANBI daartoe bereid is. Ook de hele systematiek rondom de SBBI is nog steeds
onduidelijk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>De PVV is toch wel met ons van mening dat een heleboel ANBI's, culturele
instellingen en dergelijke, hun status moeten behouden als ze algemeen nut
beogen en dat slechts een paar kleine categorieën, bijvoorbeeld Nieuwspoort,
de ANBI-status moeten verliezen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De PVV zou graag eens heel kritisch willen kijken naar al die bedrijven,
verenigingen en stichtingen die de ANBI-status hebben. Dat zijn onder andere
Nieuwspoort, politieke partijen, kerken en moskeeën. Ik zou graag weten
in hoeverre al die ANBI's deze status terecht hebben. Gaat daar veel belastinggeld
mee verloren?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Doet de PVV daartoe een voorstel of is dit gewoon een oproep?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Het is een oproep. Wij wachten met spanning al die subsidieregelingen
volgend jaar af. Daar willen wij dit ook bij betrekken. Er zijn 53.000 organisaties
met een ANBI-status. De schatkistderving is 650 mln. Wij vragen ons af of
dit geld het algemene nut dient.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Begrijp ik nu dat de PVV een voorstel doet om bijvoorbeeld het Aids Fonds
of het Koningin Wilhelmina Fonds Kankerbestrijding niet langer de ANBI-status
te geven? Stuurt de PVV daar nu op aan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Zoals gezegd zijn er 53.000 organisaties in Nederland, waaronder ook het
Aids Fonds en het Rode Kruis. Daar zullen best een hele hoop goede tussen
zitten, maar de PVV-fractie vraagt zich af of die 53.000 allemaal het algemeen
nut dienen. Er zijn ook kleine culturele toneelgezelschappen bij, allerlei
andere kleine politieke partijen en noem maar op.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik vraag de leden mee te werken om de agenda die zij zelf hebben vastgesteld,
ook te volgen. De heer Van Dijck vervolgt zijn betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De SBBI betreft een open regeling. De heer Cramer zei het al: het is niet
van tevoren bekend of een stichting of vereniging kwalificeert als SBBI. Nederland
heeft 70.000 verenigingen die allen daarvoor zouden kunnen kwalificeren, maar
dat hangt af van de inspecteur. Dat werkt willekeur in de hand. Waarom heeft
de staatssecretaris niet gekozen voor duidelijk vooraf toetsbare criteria?
Mensen willen vooraf weten of zij hun schenking of erfenis nalaten aan een
SBBI; ja of nee. Giften aan een SBBI zijn niet aftrekbaar, maar aan een ANBI
wel. Klopt het dat een gift aan een SBBI wel aftrekbaar is, als de SBBI een
vereniging is met minimaal 25 leden? Waarop is dat onderscheid dan gebaseerd?</al>
        <al>Dan kom ik bij mijn amendement. De fractie van de Partij voor de Vrijheid
heeft een amendement ingediend ter voorkoming van de gedwongen verkoop van
een huis, omdat de kinderen hun erfbelastingschuld niet kunnen betalen. Dat
is een onwenselijke situatie. Het overlijden is al een ingrijpende gebeurtenis
en als dat ook nog resulteert in een gedwongen verkoop van het ouderlijk huis,
is het drama niet te overzien. Vandaar dat de PVV-fractie erfgenamen wil faciliteren
met een conserverende aanslag, waarbij pas afgerekend hoeft te worden bij
het overlijden van de langstlevende of de vrijblijvende verkoop van het huis.
De staatssecretaris sprak in het wetgevingsoverleg over een initiële
dekking van 250 mln. dat daarvoor in het eerste jaar nodig zou zijn. De PVV-fractie
kreeg echter van het ministerie te horen dat deze faciliteit voor deze schrijnende
gevallen slechts eenmalig 1 mln. kost en structureel niets. Graag een omarming
van de staatssecretaris van dit amendement.</al>
        <al>Dan de rente. De Partij voor de Vrijheid begrijpt dat de staatssecretaris
de rente wil vaststellen voor onderlinge leningen in de familiesfeer. Enerzijds
worden soms belachelijk hoge rentes gebruikt om maximale hypotheekrenteaftrek
te bewerkstelligen, anderzijds worden soms belachelijk lage rentes gehanteerd
om de schenkbelasting te ontduiken. De Partij voor de Vrijheid begrijpt niet
waarom voor 6% is gekozen en niet is aangesloten bij het rendement
van box 3: de 4%. Het was eerst 6%, toen 4% en toen weer
6%. Kan de staatssecretaris mij nog een keer uitleggen waarom nu is
gekozen voor 6%? Ook de marktrente ligt op dit moment veel lager. Met
andere woorden: bij een bank lenen is goedkoper dan bij je eigen familie.
Ik vraag de staatssecretaris: is dat de bedoeling?</al>
        <al>Tot slot het overgangsrecht. Zoals zo vaak verandert dit kabinet de spelregels
gedurende het spel. Dat maakt de overheid bijzonder onbetrouwbaar. Vandaar
dat de Partij voor de Vrijheid oproept tot een eerbiedigende werking voor
de resolutie van 1964 waarin de waardestijging van een eerder overgedragen
huis niet meetelt voor de erfbelastingen. Ook vraagt de PVV-fractie om respecterende
werking voor in het verleden opengevallen nalatenschappen. Daarbij worden
de spelregels ook weer veranderd gedurende het spel. Het kan namelijk voorkomen
dat de eerder overeengekomen enkelvoudige rente niet overeenkomt met de samengestelde
rente van 6% en daarom opnieuw in de erfbelasting wordt betrokken.
Namens de fractie van de Partij voor de Vrijheid vraag ik daarom nogmaals
met klem of de staatssecretaris wil nagaan waar het overgangsrecht mogelijk
nog moet worden toegepast. Het kabinet heeft al het imago dat het onbetrouwbaar
is, maar door dit wetsvoorstel wordt dit imago nog verder versterkt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Stelt de heer Van Dijck nu namens de fractie van de PVV voor om een huis
dat in 1970 in een nalatenschap zat, te blijven waarderen tegen de waarde
van 1970 – zoals het besluit uit 1964 luidt – en nooit terug te
gaan naar de economische waarde? Zo wordt een enorme ongelijkheid
gecreëerd tussen mensen die nu vererven via zo'n huis of die later vereven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>De fractie van de Partij van de Vrijheid pleit ervoor om geen spelregels
te veranderen tijdens het spel. Als in 1970 het huis is overgedragen aan de
kinderen en het vruchtgebruik bij de langstlevende partner is gebleven, en
in de resolutie van 1964 is afgesproken dat er tegen de tijd dat de langstlevende
partner komt te overlijden, wordt afgerekend tegen de waarde van het huis
in 1970, als dat de spelregels waren, dan moet je je daaraan houden. Je kunt
die niet per 2010 zo maar veranderen en dan de waarde van 1970 tot 2010 opeens
in de erfenis betrekken. Dat is oneerlijk. Je spreekt zaken af, je houdt er
rekening mee, je handelt daarnaar als burger en dan zegt de regering met terugwerkende
kracht dat het toch strafbaar is. Hoe vaak rijd je niet door het oranje licht?
Dan zeg je toch ook niet dat daarop een boete van € 100 staat? Dat
kan niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat niet om terugwerkende kracht, het gaat om erfenissen die in de
toekomst plaatsvinden. Wil de PVV rekening houden met de aanwezigheid van
vermogen of niet, of gaat de PVV weer cliëntelisme bedrijven ten opzichte
van een kleine groep?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat wellicht om een erfenis in de toekomst, maar het gaat over de
waardestijging die heeft plaatsgevonden van 1970 tot 2010. De afspraken zijn
gemaakt op basis van 1970, tot de langstlevende komt te overlijden. Dat mag
in 2011 of in 2030 gebeuren, maar dat is de afspraak die in 1970 is gemaakt.
Die afspraak heb je te eerbiedigen. Op verschillende punten in deze wet, maar
ook op veel andere punten zoals de AOW, verandert deze regering tijdens het
spel de regels en zegt: vanaf nu heb je pech gehad want wij gaan het heel
anders doen. Dat is niet fair.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Wij hebben een intensief wetgevingsoverleg gevoerd en dat
zullen wij natuurlijk niet overdoen. Daarin ben ik de bijdrage van de SGP-fractie
begonnen met vast te stellen dat wij in de modernisering van het erf- en schenkbelastingregime,
de wijziging van de Successiewet die dateert uit 1956, veel verbeteringen
constateren. Daarvoor zijn wij dankbaar.</al>
        <al>In het wetgevingstraject moet mij een meer principiële opmerking
van het hart: ook in de wetswijziging die wij nu bespreken, wordt het wettelijke
regime van de erf- en schenkbelasting aangepast aan het partnerbegrip dat
in de loop der jaren is gemoderniseerd. Daarmee hadden wij als SGP-fractie
bij herhaling principiële moeite. Het is ingevoerd en als dat eenmaal
de politieke realiteit is, ontstaan met onze tegenstem, dan moet wel correct
worden gehandeld. Vandaar dat wij daarvan nu niet een al te gewichtig punt
willen maken. Maar al luisterend vanmiddag vraag ik me wel af of wij het met
elkaar niet gigantisch ingewikkeld hebben gemaakt. Er moet nogal wat plak-
en knipwerk gerealiseerd worden om allerlei varianten die er zijn en die sommige
fracties nog verder wensen, te bedienen. </al>
        <al>Er zijn nog enkele punten blijven liggen. Als eerste pak ik de scheiding
van tafel en bed maar even op. Daar is net al een hele discussie over gevoerd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het voorlaatste punt van de heer Van der Vlies over de ingewikkeldheid
zie ik ook. Is hij met mij van mening dat het ook een afspiegeling is van
de veelkleurigheid van de samenleving anno 2009? Mensen maken eigen keuzen
op basis van hun eigen overwegingen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Zeker. Dat heeft de wetgever ook willen erkennen. Vandaar dat er naast
de huwelijkse samenlevingsvorm alternatieve samenlevingsvormen zijn ontstaan.
Dat erken ik, dat is de realiteit die bij wet is erkend. De heer Remkes herinnert
zich ongetwijfeld dat wij als SGP-fractie daarmee af en toe nogal wat moeite
hadden. Ik sta echter in de politieke werkelijkheid, die ontken ik niet.</al>
        <al>Voorzitter. Er is al even gesproken over de scheiding van tafel en bed.
Het komt inderdaad voor dat mensen niet langer tafel en bed delen, maar om
principiële redenen toch niet het huwelijk ontbonden willen zien; zij
willen geen scheiding. De staatssecretaris zei in het wetgevingsoverleg dat
het huwelijk dan toch een lege huls is geworden. Dat vond ik eerlijk gezegd
te kort door de bocht, want de formele juridische positie is toch dat er nog
een huwelijk is. Het is een principiële keuze en ik voeg mij bij de collega's
die zeiden dat er eigenlijk iets aan moet gebeuren. Het effect van het gewijzigde
partnerbegrip op de artikelen 25 en 26 van deze wet zou voor deze kleine categorie
moeten worden geëlimineerd.</al>
        <al>Een tweede punt dat voor mijn fractie nog overblijft is dat van het inwonende
kind dat een zorgplicht ten aanzien van een ouder heeft aanvaard en ook effectueert,
niet meer de status van de partner heeft en dus hoger wordt aangeslagen dan
daarvoor. Mevrouw Sap heeft daarover een amendement ingediend, op stuk nr.
51. Het gaat om 7 mln. Mijn fractie staat daar op zichzelf genomen sympathiek
tegenover, maar wij vinden de dekking onplezierig. Maar mevrouw Sap heeft
die dekking zojuist nogal met verve verdedigd, dus ik denk niet dat ik daaraan
nog wat kan verhelpen. Ik moet nog een afweging maken, want het is een beetje
een schaduwkant aan het geheel. Maar ik steun haar pleidooi om iets te doen
voor kinderen die zich in deze situatie hebben gebracht; dat vind ik eigenlijk
een morele plicht. Daarin verstaan wij elkaar wel.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is heel goed om te horen dat de heer Van der Vlies mij steunt in dit
streven. Ik zou hem willen vragen waarom hij de dekking zo onplezierig vindt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Omdat wij in de modernisering de tariefstelling ook aan het wijzigen zijn.
Het is plezieriger voor betrokkenen om voor € 600.000 te zijn vrijgesteld
in plaats van voor € 535.000. Daar zit een vervelend puntje in.
Dit is niet principieel, want tot nu toe is het ook zo. Ik kan het niet uitvergroten
en dat wil ik ook niet doen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is goed om hierbij op te merken dat wij een en ander ten opzichte
van het voorstel van de staatssecretaris verlagen, maar dat wij het ten opzichte
van de huidige situatie nog een heel klein beetje verhogen.
Wij hadden de keus tussen iets in de vrijstellingen te veranderen of de tarieven
zelf te gaan opplussen. Ik heb mij door het ministerie van Financiën
laten verzekeren dat deze optie het meest tegemoet komt aan het draagkrachtprincipe.
Daarom hebben wij daarvoor gekozen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Zo heb ik mevrouw Sap ook begrepen toen zij haar amendement toelichtte,
maar zij begrijpt welke kanttekening ik plaats bij een doelstelling in het
amendement die bij mijn fractie sympathiek is overgekomen.</al>
        <al>Hetzelfde geldt voor enkele andere amendementen, bijvoorbeeld die van
de collega's Cramer en Remkes. Deze zien op ouders die van kinderen erven
wat zij eerst aan hun kinderen toespeelden, om het zo maar even samen te vatten.
Dat is een sympathieke gedachte en ik ben heel benieuwd hoe de staatssecretaris
daar uiteindelijk op reageert. Hetzelfde kan ik melden over het pleidooi van
collega Omtzigt om iets te ondernemen ten aanzien van de positie van stiefkinderen
en gehandicapte kinderen. Dat zijn prima thema's en ik sluit mij daar graag
bij aan.</al>
        <al>Wat betreft de bedrijfsopvolgingsregeling heb ik in het wetgevingsoverleg
een paar weken geleden een punt gemaakt van het finaal verrekeningsbeding
in de huwelijkse voorwaarden. Daarbij heb ik de uitspraak van de Hoge Raad
van 27 juni 1990 in geding gesteld. De nota van wijziging waarmee de
woorden "meer toekomt dan diens gerechtigdheid bij leven" zijn weggenomen
uit de nu voorliggende tekst van artikel 11 komt daaraan tegemoet. Mijn vraag
aan de staatssecretaris is of hierin de uitspraak van de Hoge Raad en wat
daarna aan jurisprudentie is gevolgd volstrekt en onvoorwaardelijk is overgenomen
in de nieuwe wetgeving. Het effect dat er leek te zijn ontstaan was onbedoeld;
vandaar die nota van wijziging. Ik betuig ook mijn sympathie en steun voor
de amendering die de heer Cramer zojuist aankondigde ten aanzien van de vrijstelling
voor kleine ondernemingen en familiebedrijven. Op het punt van de bedrijfsopvolgingsregeling
is de doelstelling dat de continuïteit van de onderneming niet in gevaar
mag komen door liquide middelen aan de onderneming te onttrekken, om te voldoen
aan de verplichtingen die deze wet levert. Aan die voorwaarde lijkt grosso
modo te zijn voldaan, zij het dat hier en daar nog wat kan worden verbeterd,
vandaar enkele amendementen. In het bijzonder dat van collega Cramer komt
sympathiek over op mijn fractie.</al>
        <al>Dan rest mij nog de ANBI- en de SBBI-regeling. Daar is ook uitvoerig over
gesproken. Op een paar vragen heb ik nog geen antwoord gekregen dat ik als
volstrekt helder ervaar. Ik herhaal de vragen nog maar. Volgens de staatssecretaris
van Financiën zullen bijvoorbeeld zangkoren en muziekverenigingen zich
niet meer kwalificeren voor de ANBI-regeling, omdat muziekverenigingen in
de regel niet voor 90% het algemeen nut dienen. Het individuele plezier
van de leden staat immers voorop. Nu ken ik nogal wat van dit type vereniging,
en ik zie toch op zijn minst een mengvorm van beide. Ik erken dat er individueel
plezier aan beleefd wordt, maar het is een groot genoegen om daar volle zalen
in te laten delen. Daar is het repertoire dan ook weer op gericht. Daarom
kunnen we die activiteiten, zoals we tot nu toe hebben gedaan, voorzien van
een etiket "algemeen nut".</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik voetbal elke zondag. Dat is heel leuk om te doen, maar
het is niet om aan te zien. Geldt de redenering die u ophangt, wel voor muziekverenigingen,
maar niet voor sportverenigingen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp de parallel, maar mijn casus is een andere. Over uw ervaringen
op de zondag kom ik nog eens bij u langs. Het kan nu weer, dus ik kom daar
nog eens over praten. Ik heb in ieder geval een alternatief, dat weet ik wel
heel duidelijk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik deel de fascinatie van collega Van der Vlies voor koren,
alleen zat ik even te luisteren naar wat hij precies zei. Hij zei: ze halen
die 90% niet. Ze zijn dus te commercieel. Zo moet ik het toch begrijpen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Dat is de constatering en de argumentatie van de staatssecretaris.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Is de heer Van der Vlies het met mij eens dat dit inderdaad een vraagpunt
is? Immers, de niet het algemene nut dienende activiteiten van het koor, die
dus onder die 10% vallen, kunnen eigenlijk ook niet echt beschouwd
worden als commercieel. Zo is er bijvoorbeeld verkoop, maar die is gericht
op de instandhouding van het koor en heeft geen winstoogmerk. De vraag is
dus wat daaraan commercieel is. Moet ik zijn vraag ook zo verstaan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Inderdaad. Ik weet dat er geldstromen zijn die een commercieel karakter
hebben. Ik erken dat, maar het moet gaan om de instandhouding van iets wat
wij heel waardevol vinden. Dan gaat het om het totale pakket en de interne
verhoudingen en percentages die daarbij een rol spelen. Bij de argumentatie
van de staatssecretaris heb ik dus een kritische kanttekening geplaatst. Ik
wil daar graag een helder antwoord op.</al>
        <al>Mijn laatste punt. Ik heb op 10 maart 2009 schriftelijke vragen gesteld
over de ANBI-lijst. Ik vroeg aandacht voor het feit dat de lijst van instellingen
die het algemeen nut beogen alleen de officiële statutaire namen van
instellingen vermeldt. Voor sommige instellingen is echter de statutaire naam
niet gelijk aan de functionele werknaam waaronder een instelling bij het brede
publiek bekend staat. Daardoor zijn verschillende instellingen heel slecht
vindbaar op de daarvoor bedoelde website van de Belastingdienst voor burgers
die willen weten of een instelling al dan niet ANBI-geregistreerd is. De staatssecretaris
zegde in zijn antwoord van 9 april 2009 toe dat hij bij de herziening
van de Successiewet 1956 – daar zijn wij nu mee bezig – zou onderzoeken
of het zoekmechanisme van de ANBI-lijst zodanig verbeterd kan worden dat naast
de statutaire benaming ook een of meer functionele werknamen kunnen worden
vermeld. Ik ontvang graag de toezegging van de staatssecretaris dat bij de
implementatie van de nieuwe ANBI-regeling inderdaad een of meer functionele
werknamen kunnen worden opgenomen in de officiële ANBI-lijst. Hij zou
daarnaar kijken, maar ik heb zijn conclusie nog niet vernomen en die wil ik
graag horen. Als die geen genoegdoening geeft, denk ik over dat punt een motie
in te dienen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Dit wetsvoorstel is niet doordacht, is het resultaat van snel
in elkaar timmeren van politieke wensjes en is niet solidair. Ik zal dit proberen
uit te leggen. De staatssecretaris voert een belastingverlaging door die voornamelijk
ten goede komt aan mensen met de grootste erfenissen. Wie een kleine erfenis
krijgt, gaat er amper op vooruit. Kleine schenkingen worden zelfs extra belast.</al>
        <al>Om de belastingverlaging voor de meeste grote erfenissen te financieren,
is 210 mln. nodig. De dekking hiervan is echter zeer onzeker. De staatssecretaris
probeert zich te verdedigen tegen de niet mis te verstane uitspraken die daarover
zijn gedaan in bijvoorbeeld de hoorzitting. Zijn argumentatie daarbij is:
vertrouw mij maar, er zijn geen budgettaire risico's, de raming is zeer degelijk.
Om vervolgens tijdens het wetgevingsoverleg in antwoord op mijn vragen toch
in een bijzin toe te geven dat er veel onduidelijkheden zijn. De staatssecretaris
noemde dit een "dekking waarbij hij moet ramen wat hij niet ziet". Waarom
kom je dan eigenlijk met zo'n dekking? De 210 mln. wordt gevonden door de
vermogens die in belastingparadijzen in trusts staan geparkeerd, voortaan
te gaan belasten. Om deze 210 mln. belastinginkomsten binnen te halen, moet
er 30 mld. aan zwevend vermogen worden gevonden. De Belastingdienst heeft
echter zicht op slechts 16 mld. Op de andere 14 mld. hoopt de staatssecretaris
maar.</al>
        <al>Om te beginnen: het belasten van afgezonderde particuliere vermogens,
de zwevende vermogens op belastingparadijzen, steunt de SP-fractie. Waar wij
echter moeite mee hebben, is de onzekerheid of de gekozen aanpak deze keer
effectief is en ook daadwerkelijk leidt tot belastinginkomsten. Bij de trustbesluiten
van bijvoorbeeld 1993, 1995, 2000 en 2005 is het achteraf gezien ook niet
gelukt om de trusts effectief aan te pakken. Het verschil met de vorige keren
is dat het kabinet dit keer het geld al heeft uitgegeven voordat het binnen
is. Daarom nu ook gericht de vraag aan de staatssecretaris: was het kabinet
er de vorige keren ook niet van overtuigd dat deze gelden binnen zouden komen
en dat het systeem waterdicht zou zijn? Waarom zou het nu wel lukken? Temeer
omdat het zwevend vermogen van slechts tientallen families is. Zij kunnen
bijvoorbeeld naar het buitenland verhuizen of de rechter kan er een stokje
voor steken. De parlementair advocaat sluit dat ook niet uit omdat er op het
gebied van de economische dubbele belastingheffing geen jurisprudentie bestaat
die hier op dit wetsvoorstel van toepassing is. Daardoor is er onzekerheid
of Nederland wel altijd kan heffen over het zwevend vermogen.</al>
        <al>VakstudieNieuws en de heer Boer, fiscalist van de Universiteit Leiden,
zeggen dat het niet valt uit te sluiten dat de Hoge Raad in bepaalde gevallen
zal aannemen dat er wordt gehandeld in strijd met de goede verdragstrouw.
Ik zou zeggen: eerst de trusts aanpakken, vervolgens zien hoeveel geld dat
oplevert en dan kunnen wij het weer gaan uitgeven. De staatssecretaris wil
hieraan echter nog niet beginnen. Terwijl we na 2010 nog zeeën van tijd
hebben om, mochten we die 210 mln. binnen krijgen, die ook weer uit te geven.
Nee, in plaats daarvan gooit de staatssecretaris er een schepje bovenop door
bij het aankondigen van zijn plannen bijna niets te zeggen over het bedrag
aan zwevend vermogen dat hij in zicht had. Bij de presentatie van het wetsvoorstel
echter zei hij dat het om 9 mld. ging. In het wetgevingsoverleg sprak hij
vervolgens opeens over 16 mld. aan zwevend vermogen.</al>
        <al>Dit lijkt steeds meer op een pokerspel waarbij de staatssecretaris de
Kamer probeert weg te bluffen door de inzet te verhogen. Is de staatssecretaris
bereid aan te geven of het bedrag van 16 mld. inmiddels nog groter is geworden
en of er zicht is op nog meer geld?</al>
        <al>Veel mensen die nu een trust hebben, hebben nooit op het aangifteformulier
inkomstenbelasting aangekruist dat ze een trust hebben of er geld in hebben
ingebracht. Omdat het erg vrijblijvend lijkt, is er ook geen vermoeden dat
ze dat nu wel gaan doen. Daarom heb ik een voorstel gedaan voor een meldingsplicht.
Het slechts aankruisen van een trustvraag is daarbij niet meer voldoende.
Er moeten gegevens worden overgelegd. Het amendement met het voorstel om een
trustregister op te zetten, waarin de overheid de wettelijke taak krijgt deze
gegevens bij te houden, heb ik gisteren ingediend.</al>
        <al>Dan de tariefverlagingen: wat mijn fractie betreft was het veel slimmer
geweest om de 210 mln. te gebruiken om bijvoorbeeld de belasting op inkomen
te verlagen, temeer omdat de erf- en schenkbelasting een veel kleinere economisch
verstorende werking heeft.</al>
        <al>In het wetsvoorstel gaan de grote erfenissen er relatief erg op vooruit.
Kort door de bocht komt het erop neer dat de erfenissen en schenkingen voor € 125.000
en hoger voor bepaalde tariefgroepen met 25% worden verlaagd. Voor
alle duidelijkheid: het toptarief van 68% van nu geldt alleen voor
erfenissen boven € 880.000. Het gedeelte boven € 880.000
voor mensen die geen familie zijn, wordt dus belast met 68%. Die erfenissen
worden straks met tonnen verlaagd, terwijl de erf- en schenkbelasting voor
de gewone man amper verandert. Sterker nog, wie een kleine schenking krijgt,
moet straks meer belasting betalen dan nu het geval is. Graag een reactie
hierop.</al>
        <al>Mijn fractie zegt: als er geld te verdelen is, moet het niet alleen bij
de miljonairs terechtkomen, maar moet iedereen ervan profiteren. Wij hebben
dan ook voorgesteld om iedereen tot een bedrag van € 60.000 vrij
te stellen van successiebelasting. Pas boven het bedrag van € 60.000
ga je dus belasting betalen. Dat resulteert erin dat de onderkant van erfenissen,
kinderen met een erfenis tot € 270.000 en kleinkinderen met erfenissen
tot € 480.000 erop vooruitgaan ten opzichte van het voorstel van
het kabinet.</al>
        <al>Als het aan de staatssecretaris ligt, wordt een erfenis van een kind aan
zijn of haar ouders fiscaal net zo gezien als een erfenis aan verre verwanten.
Ik wil er toch voor pleiten om hier anders naar te kijken. Het is op zich
uitzonderlijk dat een ouder zijn kinderen overleeft, maar stel dat het gebeurt,
dan moeten wij dat fiscaal net zo zien als een erfenis van een ouder aan een
kind. Amendementen van die strekking zullen wij dan ook steunen.</al>
        <al>Dan nog een aantal andere punten. Als familieleden van elkaar geld willen
lenen, moeten ze elkaar ten minste 6% rente betalen; anders wordt dit
gezien als een schenking. Wat is de achterliggende reden hiervan? Blijkbaar
vindt de staatssecretaris het beter dat mensen op de markt geld lenen in plaats
van gewoon bij de familie, aangezien de marktrente op dit moment veel lager
is dan de genoemde 6%. Dit vraagt om een uitleg.</al>
        <al>Dan de bedrijfsopvolgingsfaciliteit. De staatssecretaris zegt dat uit
overleg met diverse maatschappelijke organisaties hem het signaal
heeft bereikt dat de huidige faciliteit toch als belemmerend wordt ervaren.
Dit vindt de SP-fractie geen onderbouwing. Ook tijdens het wetgevingsoverleg
kon de staatssecretaris geen goede voorbeelden noemen van belemmeringen van
fiscaliteit voor de continuïteit van bedrijven. Ik stel voor dat eerst
nut en noodzaak van deze maatregel onderzocht worden, alvorens de vrijstelling
in die zin wordt verruimd. De staatssecretaris schiet namelijk door met de
vrijstelling van 90%. Dit staat volgens ons totaal niet in verhouding
met vrijstellingen voor particulieren en is daarom in strijd met het gelijkheidsbeginsel.</al>
        <al>In dit kader moet ook een onderzoek naar de spanning van het gelijkheidsbeginsel
met de voorgestelde verruimde regeling komen. Met name artikel 1 van het eerste
protocol bij het EVRM, het zogeheten eigendomsrecht, kan ervoor zorgen dat
met succes een beroep wordt gedaan op het gelijkheidsbeginsel.</al>
        <al>Tot slot nog heel kort iets over de ANBI/SBBI-regeling. Ik heb eerder
gezegd dat er vanuit het land te veel signalen komen over de onduidelijkheid
van de regeling. Ik denk dat de staatssecretaris er beter aan doet om dit
stukje van de regeling uit het wetsvoorstel te halen. Daarna gaan wij het
rustig bekijken. Daarbij kunnen wij tevens de evaluatie van de giftenaftrek
betrekken, die wij afgelopen vrijdag hebben ontvangen. Op het ogenblik zijn
daarover te veel onduidelijkheden, zowel bij mij als in het land.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Tijdens dit proces is bij mij de indringende vraag opgekomen
hoe zorgvuldig dit wetgevingsproces in feite is, gezien het maatschappelijk
gevoelige onderwerp. Overzien wij wel voldoende wat de effecten van het wetsvoorstel
zijn? Hier wreekt zich naar mijn waarneming ook dat er tijdens de voorbereidingsfase
sprake is geweest van onvoldoende betrokkenheid vanuit het werkveld, bijvoorbeeld
de notariële praktijk, getuige de dikke stapels reacties en vragen die
ons de afgelopen weken hebben bereikt; getuige ook de veelheid aan opmerkingen
tijdens het rondetafelgesprek en getuige de stapel verduidelijkende brieven
die de staatssecretaris ons heeft gestuurd.</al>
        <al>Eerst kwam er een ingrijpende nota van wijziging, daarna nota's van verbetering
en nog betrekkelijk kort geleden een tweede nota van wijziging. Tot mijn verbijstering
trof ik vanmorgen op mijn deurmat een derde nota van wijziging aan. Los nog
van de inhoud, maakt dit een rommelige indruk tijdens het wetgevingsproces.
Ik begrijp dat de staatssecretaris daar narrig op reageert. Ik zou dat misschien
ook hebben gedaan, maar hij moet het zich in de eerste plaats zelf aantrekken.</al>
        <al>Ik citeer uit een brief van het notariaat: "Gevolgen van artikel 10 voor
de verschillende testamentvormen zijn onduidelijk, onjuist en/of inconsequent."
De staatssecretaris kan dat allemaal wat minder aan de orde vinden, maar ik
geef nog een voorbeeld. In de nota naar aanleiding van het verslag zegt de
staatssecretaris over het aantal samenwonenden dat het uit eigen waarneming
om een beperkte groep gaat. Als dan wordt doorgevraagd over aantallen, kan
de staatssecretaris daar geen antwoord op geven, terwijl dat natuurlijk voor
de financiële gevolgen voor mensen wel degelijk buitengewoon relevant
is. Ik maak zo'n opmerking niet snel, maar ik ben van mening dat over sommige
opmerkingen te lichtvoetig wordt gedacht.</al>
        <al>De staatssecretaris verkoopt dit als een vereenvoudigingsoperatie en dat
is ook zo als het gaat om de tariefstructuur en de tariefgroepen. Chapeau!
Dat is echter niet het geval als het gaat om het wetsvoorstel als geheel,
dat nog steeds razend ingewikkeld is.</al>
        <al>Ook bij de financiële effecten plaatst de VVD-fractie vraagtekens.
Is er in een aantal opzichten geen sprake van projecties op de wolken? De
briefing die wij hebben gehad, heeft wel enige onduidelijkheden weggenomen
en het advies van de parlementaire advocaat heeft een aantal verdragsrechtelijke
vragen weggenomen, maar toch heb ik nog een vraag. Ik verneem uit de praktijk
signalen – en geef ze door – dat deze wet niet minder constructiegevoelig
is dan het huidige wettelijke regime. Ik vraag mij af of de staatssecretaris
wat de financiële dekking betreft, niet bezig is zich rijk te rekenen.</al>
        <al>Omvangrijke, in het buitenland geparkeerde trustvermogens leveren fiscaal
alleen iets op als de erfgenaam in Nederland zelf woont en dat is lang niet
altijd het geval. Ik wil op dit punt ieder misverstand wegnemen. De VVD-fractie
is zolang deze belasting bestaat uit een oogpunt van rechtvaardigheid niet
tegen het aanpakken van constructies die nadrukkelijk tot doel hebben belasting
te ontgaan.</al>
        <al>Ik heb mij natuurlijk ook de vraag gesteld wat nu de consequentie moet
zijn van de financiële vragen die wij nog hebben. Het zijn ramingen,
waarvoor ik de verantwoordelijkheid laat bij de staatssecretaris. Hij draagt
daarvoor de verantwoordelijkheid. Hij zal ons rapporteren. Als de ramingen
onjuist blijken te zijn, zal hij wat ons betreft ook op de blaren moeten zitten.</al>
        <al>Een derde, wat meer algemene opmerking die ik ook nog in dit plenaire
debat wil maken, is dat de staatssecretaris noch de lekkende daken in de huidige
wet heeft aangepakt, noch de scheurende muren, zoals hij in zijn Tilburgse
rede had aangegeven. Aan beide, grondig renoveren dan wel slopen, wordt in
feite niet toegekomen. Dat kan ook moeilijk anders. Dat begrijp ik politiek
ook nog wel. De staatssecretaris is gebonden aan budgettaire neutraliteit,
maar hij had uit belastinghervormingsoperaties uit het verleden kunnen weten
dat als je dat op het spoor zet, je altijd wat extra geld nodig hebt om schrijnende
situaties te vermijden. Daar is hij dus niet aan toegekomen.</al>
        <al>Dan even een principieel punt. Het kabinet zegt wel dat er ten principale
sprake is van een verkrijgersbelasting, maar dat is op een eenduidige wijze
natuurlijk niet in het wetsvoorstel terug te vinden. Ik noem artikel 10. Als
er sprake zou zijn van een echte verkrijgersbelasting, zou de tabel er anders
uitzien. Van verkrijgers is ook alleen maar sprake als geërfd wordt van
iemand die in Nederland is overleden. Het wetsvoorstel hinkt dus nog steeds
op twee gedachten.</al>
        <al>Dan een punt dat ook door collega Omtzigt is genoemd. Wij hebben node
de brief gemist over de defiscalisering. Dat hangt rechtstreeks samen met
dit wetsvoorstel. De staatssecretaris is dus zelf in dezen in gebreke gebleven,
want de brief was toegezegd voor september – dan zouden wij nu over
die tekst hebben beschikt – maar is uitgesteld tot eind dit jaar, begin
2010. Dat alles zo zijnde, had de staatssecretaris er naar mijn gevoel verstandig
aan gedaan – dat was ook de zorgvuldigheid ten goede gekomen –
om niet allerlei discussies los te maken die je niet strikt nodig had. Hij had ermee kunnen volstaan om de bedrijfsopvolgingsfaciliteit op
te trekken. Hij had iets kunnen doen aan de tarieven in tariefgroep 3 en hij
had iets kunnen doen aan het aanpakken van de evidente constructies.</al>
        <al>De VVD-fractie had zich ook nog wetgevingstechnisch voor kunnen stellen
dat de hele BOR-discussie er op voorhand ter behandeling was uitgelicht en
dat wij voor de rest iets meer tijd hadden genomen, maar dat zijn allemaal
keuzes die de staatssecretaris niet heeft gemaakt.</al>
        <al>Een vierde, wat meer algemeen punt is het vrijwel totaal ontbreken van
overgangsrecht. Het is voorspelbaar, collega Van Dijck zei er ook iets over.
In de praktijk zal straks blijken dat dit tot een aantal schrijnende situaties
leidt. Dat is voorspelbaar als je tijdens het spel de spelregels verandert.
Bijvoorbeeld ten aanzien van de samenwoners, waarover ik zojuist sprak. In
de nota naar aanleiding van het verslag houdt de staatssecretaris overigens
wat mij betreft een onnavolgbaar verhaal over maatschappelijke ontwikkelingen.
Misschien dat hij daar in zijn beantwoording nog eens even wat nader bij stil
kan staan. In mijn waarneming en in die van de notariële praktijk is
het zo dat er veel samenwoners zijn met testamenten zonder contracten.</al>
        <al>Mijn fractie heeft een amendement ingediend over de meerrelaties. Hierbij
kunnen ook schrijnende situaties optreden. Ik sluit mij aan bij de vraag van
de heer Van der Vlies over de scheiding van tafel en bed. Verder sluit ik
mij aan bij de opmerkingen van de heer Van Dijck over resolutie 1964. Ik wil
van de staatssecretaris klip-en-klare duidelijkheid over de nu al opengevallen
testamenten. Die zullen toch niet na 1 januari 2010 anders behandeld
worden? Dat zou ik niet acceptabel vinden, want dan zou er sprake zijn van
materieel terugwerkende kracht. Dat is zeker in strijd met gewekte verwachtingen
en met het beeld van een betrouwbare overheid. In het wetgevingsoverleg is
dit al even aan de orde geweest.</al>
        <al>Mijn laatste algemene opmerking gaat over onze opvatting over de Successiewet
wat meer ten principale. De VVD-fractie wil helemaal van deze wetgeving af.
In deze periode moet de opbrengst worden gehalveerd en in de volgende periode
moet deze wetgeving gewoon worden afgeschaft. De fiscus komt al vaak genoeg
langs. Wij hebben de loon- en inkomstenbelasting, er zijn de accijnzen en
de indirecte belastingen. Wat je daarna na veel sappelen nog overhoudt, valt
in box 3. Aan het einde van de rit komt de fiscus dus nog een keer langs.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoor de heer Remkes zeggen dat de lekkende daken en scheuren in de
muren niet worden gerepareerd en dat er geen nieuw fundament wordt gelegd.
Hij stelt zelfs dat het huis er niet eens hoort te staan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb gezegd: slopen dat huis, of grondig renoveren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Eigenlijk moet het huis worden gesloopt en de renovatie is niet ter hand
genomen. Vervolgens is de heer Remkes zelf aan de gang gegaan met een plamuurmes,
want hij heeft het ene na het andere amendement ingediend. Stel dat al deze
amendementen worden aangenomen, is hij dan toch een beetje tevreden over het
wetsvoorstel?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Uiteraard heb ik mij de vraag gesteld of ik het financiële uitgangspunt
van mijn fractie, namelijk halvering van de opbrengst, cijfermatig precies
moet vertalen. Dat heb ik uiteindelijk niet gedaan. Ik zie dat de staatssecretaris
nu zeer verbaasd kijkt. Ik heb echter geleerd om politieke inschattingen te
maken. Ik heb mij dus niet gericht op het indienen van amendementen waarvan
ik op voorhand wist dat ze onhaalbaar waren. Als de staatssecretaris het op
prijs stelt dat ik zulke amendementen indien, ben ik gaarne bereid om dat
alsnog te doen. Ik heb mij echter gericht op het repareren van wat volgens
mij evidente onrechtvaardigheden zijn in het wetsvoorstel. De heer Tang vraagt
wat ik van het wetsvoorstel zou vinden als alle amendementen zouden worden
aangenomen. Dan ga ik mij achter mijn oren krabben over de vraag wat ik mijn
fractie zal adviseren. Een ding moge echter duidelijk zijn: als alle amendementen
worden aangenomen, zal de heer Tang van mij horen dat er wat mij betreft voor
de korte termijn sprake is van een verbeterd wetsvoorstel. Als ik dat dan
niet zou vinden, had ik de amendementen immers niet ingediend.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>De heer Remkes vervolgt zijn betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik kom op de discussie over de ANBI. Andere woordvoerders hebben hierover
ook gesproken. Over de SBBI stelt de staatssecretaris: die laten wij over
aan de inspecteur en de rechterlijke macht. Op dat punt kiezen wij dus voor
totale onzekerheid. Over de ANBI zegt de staatssecretaris: wij willen de administratieve
lasten niet te veel laten oplopen, dus men moet zelf simpel een formulier
invullen. De desbetreffende instelling moet echter in het handhavingsbeleid
maar afwachten of men ook een ja krijgt. Dit betekent dat er ook op dit vlak
rechtsonzekerheid ontstaat. In een interruptie heb ik al een vraag gesteld
aan de heer Omtzigt over het terugvallen van ANBI op SBBI. Wat zijn de aantallen?
Er is sprake van "grotendeels". Dat wordt echter nergens onderbouwd. Er is
geen sprake van een register. De staatssecretaris houdt dat af. Onzekerheid
is dus over de volle linie troef. Mijn advies aan de staatssecretaris zou
zijn om deze discussie te voeren vanuit de doelstelling die wij in de Kamer
breed hebben, namelijk het stimuleren van een aantal van dit type ontwikkelingen,
zonder – en dat zeg ik de staatssecretaris na, want dat wil volgens
mij niemand – in een constructiegevoelige situatie te belanden. Het
was echter zeer wel denkbaar geweest om dit voorstel nu niet aan de orde te
stellen, maar met het veld een stevige discussie te voeren, zodat men zich
een beeld kan vormen over waar het over gaat, over welke aantallen en wat
wel en wat niet – die integriteitsdiscussie wordt overigens ook terecht
gevoerd; daar slaat het amendement ook niet op – zodat wij bij wijze
van spreken volgend voorjaar, op basis van die wat bredere discussie, een
wetsvoorstel op dit punt van de staatssecretaris hadden kunnen zien. Dan hadden
we dat punt hier in alle zorgvuldigheid kunnen behandelen en dan was er dus
ook veel meer duidelijkheid geweest over de consequenties. Dat is de redenering
achter het amendement.</al>
        <al>De staatssecretaris heeft een aantal keren over amendementen van de VVD
gezegd dat ze wel sympathiek zijn, maar dat het ontbreekt aan budgettaire
ruimte. Mag ik daaruit afleiden dat de staatssecretaris op die punten het
oordeel aan de Tweede Kamer overlaat? Misschien kan hij daar in zijn beantwoording
wat explicieter op ingaan. Een vraag in het verlengde betreft
amendement nr. 33 van de heer Cramer. Dat is een beetje een nivellerend amendement.
Tegen die 100% beneden de 1,5 mln. zeg ik ja, maar daarnaast gaat het
om een verlaging van 90% naar 80%. De staatssecretaris zegt:
ik betreur in dit amendement de verlaging van de vrijstelling van 90%
naar 80%. De bezwaren van de staatssecretaris tegen een VVD-amendement
dat de BOR juist wil optrekken naar 100% – onder het motto van:
doe het dan maar goed – verdampen daarmee. Ik betreur evenwel dat nieuwe
kwalificatiejargon dat daarmee in het leven wordt geroepen ten aanzien van
de amendementen. Hoe moet ik dit lezen? Ontraadt de staatssecretaris dat amendement –
dat zou mijn advies zijn – of bedoelt hij daar iets anders mee? De VVD-fractie
voelt er in ieder geval niets voor, dat moge duidelijk zijn.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Voor een korte vraag is het woord aan de heer Omtzigt. Ik doe nogmaals
een dringend beroep op de leden om medeverantwoordelijkheid te voelen voor
de agenda.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Hoeveel amendementen heeft de VVD-fractie ingediend?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is een quizvraag, een quiz gaan we hier niet doen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Hoeveel gedekte amendementen heeft de VVD-fractie ingediend?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik kan de heer Omtzigt totaal geruststellen en dat heb ik in het wetgevingsoverleg
ook al aangegeven: ik heb inmiddels een amendement op het Belastingplan ingediend,
namelijk om die subsidie – ik ben even kwijt hoe die heet, maar het
leverde in elk geval honderden miljoenen op – de aanrechtsubsidie ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ja, eerst naar mij kijken en dan met die subsidie komen ...</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>De VVD-fractie – en er zijn meerdere fracties die dat willen, bijvoorbeeld
GroenLinks – vindt dat de franje uit die regeling gesneden moet worden,
want ik kan dat aan de mensen – de echt oudere mensen nog wel, maar
ik reken tot de echt oudere mensen niet de volledige categorie die voor 1972
geboren is – niet uitleggen. De heer Omtzigt kan dat, als we daar in
redelijkheid met elkaar over praten, vast en zeker ook niet. Via dat amendement
kan dus voldoende dekking geleverd worden.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Meneer Omtzigt, volgens mij is dat helemaal duidelijk.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ja.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat dacht ik ook. U heeft nog drie minuten, meneer Remkes.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik zal die drie minuten voor mijn tweede termijn bewaren.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik dank de heer Remkes voor zijn bijdrage. Wij gaan door met de heer Tang.
Zo te zien, is hij er niet. Dan gaan wij door met mevrouw Koşer Kaya.
Ah, de heer Tang is er wel. De tijd vliegt, mijnheer Tang. Dit gaat allemaal
van uw tijd af en dat is geen grapje. Nou hoop ik zo dat u een papiertje bent
vergeten.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik trek een extra sprint om toch nog even wat tijd te winnen.</al>
        <al>Voorzitter. Ik wil de staatssecretaris en de ambtenaren bedanken voor
hun inspanningen om de vele vragen te voorzien van antwoorden. Ik ben echter
ook bijzondere dank verschuldigd aan mevrouw Vos omdat zij zich goed heeft
gekweten van haar taak, namelijk mij vervangen tijdens het wetgevingsoverleg
over dit toch wel lastige en complexe onderwerp. Lastig en complex is het
namelijk. Daarover bestaat geen misverstand en zijn wij het eens. Dit wetsvoorstel
kent veel juridische details. Tegelijkertijd is het maatschappelijk zeer relevant.
Dat maakt een snelle behandeling van dit wetsvoorstel een behoorlijke opgave.
Ik zal mij vandaag, net als de heer Van der Vlies beperken tot de hoofdlijnen.
Veel is al gewisseld tijdens het wetgevingsoverleg. Dat betekent overigens
nog niet dat al die vragen al zijn beantwoord, want zoals de heer Remkes al
zei, komen er vanuit de praktijk nog steeds vragen op ons af.</al>
        <al>Ik begin met een korte algemene overweging. De successierechten zijn niet
populair, zelfs niet in de categorie van belastingen. Dat geeft te denken.
Een van de redenen voor die impopulariteit lijkt het gegeven te zijn dat het
lijkt dat de fiscus belemmert dat de ouder voor het kind zorgt. Dat gevoel
is niet terecht, maar het is nog te begrijpen. Voor de PvdA is een belangrijke
reden voor en dus een belangrijke rechtvaardiging van de successierechten
gelegen in het belasten van gratis geld. Zonder inspanning en zonder investering
krijgt de ontvanger van een erfenis beschikking over inkomen en vermogen.
Dat doet geen recht aan het principe loon naar werk, dat bij de PvdA hoog
in het vaandel staat. Het doet dus ook geen recht aan het streven naar gelijke
kansen, waarbij de PvdA de nadruk wil leggen op verdiensten en niet op afkomst.
Ik hoor graag van de staatssecretaris op welke wijze dit perspectief beter
is verankerd in het nieuwe, voorgestelde wetsvoorstel dan in de huidige, te
vervangen wet.</al>
        <al>Rechtvaardiging is niet alleen te vinden in het principe van loon naar
werken, of anders gezegd in het buitenkansbeginsel, het is ook te vinden in
efficiëntie. Immers, zelfs de VVD, D66 en de PVV zullen belastingen moeten
ophalen. De vraag is dan welke belastingen het economische sociale leven zo
min mogelijk verstoren. Mijn stelling is dat juist successierechten in de
categorie van meest efficiënte, want minst verstorende belastingen vallen.
Ten eerste zullen successierechten het gedrag van de gever niet veranderen.
Erfenissen zijn in die zin "per ongeluk" dat er geen tijd is geweest om het
geld op te maken. Netter gezegd: een deel van de erfenissen zijn inherent
aan onzekerheid over het tijdstip van de dood. Ten tweede zullen successierechten
het gedrag van de ontvanger voor een deel gunstig beïnvloeden. De erfenis
zet aan tot minder werken; het successierecht heeft het omgekeerde effect.
Door een grote erfenis stop je met werken. Successierechten doen precies het
omgekeerde. Dat is wat wij willen; wij willen wel dat mensen werken. Graag
hoor ik de opvatting van de staatssecretaris over de economische efficiëntie
van successierechten. Tegelijkertijd wil ik hem vragen of bij de heroverweging van het belastingstelsel, bij de Mirrlees Review, de successierechten
nog nader zullen worden betrokken. Daar valt veel voor te zeggen.</al>
        <al>Kortom: de successierechten kennen een duidelijke grondslag in economische
efficiëntie en maatschappelijke rechtvaardigheid. Belangrijk is de vraag
of die grondslag met deze wijziging van de successierechten, met deze wetswijziging,
wordt verstevigd. Belangrijk daarbij is de brede uitruil die het kabinet voorstelt.
Het gaat om de aanpak van zwevend vermogen enerzijds tegen lagere eenvoudigere
tarieven anderzijds. Daar beoordelen wij deze wet in eerste instantie dan
ook op. Wij zijn tevreden gesteld met de technische briefing, het advies van
de parlementaire advocaat, de uitleg door de staatssecretaris en de toezegging
om de Kamer te informeren over de opbrengsten die de aanpak van zwevend vermogen
oplevert. Ook gaan wij ervan uit dat de Kamer erover wordt geïnformeerd
als die aanpak stokt.</al>
        <al>Graag krijg ik nog een reactie op de brief van de heer De Boer over het
parlementair advies. Graag hoor ik ook van de staatssecretaris of het kabinet
bereid is tot een aanpassing van de tarieven als de opbrengsten mettertijd
tegen blijkt te vallen, al begrijp ik dat dit pas op zijn vroegst in 2011
bekend wordt. Ik meen dat de heer Van Dijck vroeg om precies het omgekeerde,
maar het komt op hetzelfde neer. Er is twijfel over de opbrengst. Dat kan.
Wij zijn wel gerustgesteld door het gegeven dat het niet per definitie een
overschatting is. Wij begrijpen dat het een onzekerheid is. Wij willen niet
graag dat de gewone belastingbetaler gaat opdraaien voor erfenissen die toch
kunnen worden weggeconstrueerd.</al>
        <al>De PvdA kan zich in het algemeen wel vinden in de brede uitruil van het
wetsvoorstel, maar er zijn nog belangrijke verbeteringen door te voeren die
de rechtvaardiging van de successierechten en de wijzigingen daarin moeten
versterken. In de eerste plaats gaat het om de zorgplicht en in de tweede
plaats om het perspectief van de verkrijger. Ik begin bij de zorggedachte.
Het wetsvoorstel laat steken vallen bij de uitwerking van de zorggedachte.
Er is bijvoorbeeld geen ruimere vrijstelling meer voor gehandicapte kinderen,
terwijl de PvdA denkt dat juist ouders van gehandicapte kinderen deze zorgplicht
extra voelen. Verder worden stiefkinderen van gehuwden en ongehuwden op dit
moment verschillend behandeld. Voorts gaat het om erfenissen in de opgaande
lijn: ouders erven van hun kinderen. Daarom ziet de PvdA graag wijzigingen
en zal zij deze samen met het CDA en de ChristenUnie voorstellen, met dekking,
voeg ik eraan toe.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Collega Tang noemt drie voorbeelden van onderwerpen waarover VVD-amendementen
liggen. Mag ik daaruit afleiden dat hij, om het jargon van de staatssecretaris
maar te gebruiken, daar sympathiek tegenover staat?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik weet niet of er al een nieuwe categorie is geïntroduceerd in de
beoordeling van amendementen, maar ik vind "sympathiek" heel sympathiek klinken.
Wij hebben wel sympathie voor het plamuren waar u mee bezig bent. Wij vinden
dat de zorggedachte in dit wetsvoorstel sterker tot haar recht kan komen.
Maar bij ons is het goed gebruik – dat weet u – dat er dekking
voor is. Ik heb de verschillen tussen de amendementen niet precies voor ogen,
maar dit is een wezenlijk verschil met uw amendement.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat soms om amendementen waarbij de geraamde derving 1 mln. is. De
staatssecretaris heeft inmiddels een paar operaties uitgehaald die om aanmerkelijk
grotere bedragen gaan. Hij doet dat onder het motto dat het mogelijk is door
de aanpak van de constructies. Vindt de heer Tang echt dat dit, even los van
mijn amendement op het Belastingplan, in die context doorslaggevende argumenten
zijn?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U vraagt dit aan een financieel woordvoerder van een coalitiepartij. Ja,
ik vind echt dat dit moet worden gedekt. Ik heb geen poot om op te staan in
mijn fractie als ik hierop anders zou antwoorden.</al>
        <al>Voorzitter. De zorggedachte kan versterking behoeven in het wetsvoorstel.
Verder is het perspectief van de verkrijger nog niet voldoende in dit wetsvoorstel
versterkt of geborgd. Daarom hebben wij samen met de ChristenUnie een amendement
ingediend waarmee ook wordt gekeken naar de positie van de verkrijger, in
het bijzonder zijn vermogenspositie. De heer Remkes erkende dat ook tijdens
het wetgevingsoverleg. Er is namelijk in essentie een verschil tussen een
student met schuld en een vijftiger "well-to-do" met een mooie beleggingsrekening.
Dat verschil willen wij tot uitdrukking brengen met het amendement. Daarvoor
hebben wij een amendement voorgesteld voor een belastingkorting, zoals wij
al hadden aangekondigd tijdens het wetgevingsoverleg. Het is geen verrassing
voor de partijen. Dit is een vorm van derde progressie, doordat er een verschil
komt in de effectieve lastendruk. Wij hebben echter geprobeerd om het eenvoudig
te houden. Het leidt namelijk niet tot een woud, een mêlee aan tarieven.
Het gaat via een korting. Daarbij komt de bewijslijst wat ons betreft bij
de belastingplichtige te liggen. De belastingplichtige moet aantonen wat het
vermogen is in box 1, 2 en 3 en dat hij daartoe behoort. Voor alle duidelijkheid:
dit betekent dat veel gewone mensen te maken krijgen met dit amendement. Het
merendeel van Nederland valt bijvoorbeeld niet in box 3. Dit amendement is
ten voordele van de middeninkomens, ervan uitgaande dat de lage inkomens geen
grote erfenissen zullen ontvangen.</al>
        <al>Dit amendement is dus met opzet bedoeld om de positie van de verkrijger
echt in dit wetsvoorstel verankerd te krijgen en daarmee het perspectief van
de verkrijger. Dat mist de PvdA ten enenmale. Dat is heel belangrijk voor
de PvdA om de rechtvaardiging van de successierechten goed geborgd te krijgen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp dit amendement als zou je een korting krijgen als je geen vermogen
in box 1, 2 en 3 hebt. Maar als je vermogen buiten die boxen hebt, zoals groen
beleggen, Tante Agaathregelingen, durfbeleggingen of durfkapitaal, kun je
onder dit amendement doorzeilen: veel geld hebben en toch een forse belastingkorting
krijgen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het is een feit van het leven dat mensen aan belastingen kunnen ontkomen.
Dat doe je in de regel door een boot te kopen, is mij opgevallen. Boten zitten
niet in box 3.</al>
        <al>Wij proberen met dit amendement zo veel mogelijk aan te sluiten bij het
gangbare begrip in de belastingen. Er moet geen extra, onnodige
informatie worden opgevraagd. Dit is de informatie die de belastingplichtige
in de regel al moet delen met de fiscus. Op basis van die informatie zou deze
korting kunnen plaatsvinden. Tante Agaathregelingen en dergelijke zijn gangbare
begrippen bij de fiscus, dus dit mag niet het probleem zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Daar wordt hij dan op aangepast. Maar ik vraag mij af hoe uitvoerbaar
het is. Op een belastingformulier vult niet iedereen precies het vermogen
in dat hij in box 1 heeft. Voor box 2 geldt dat waarschijnlijk weer wel en
voor box 3 alleen als het leidt tot een belastingheffing. Box 3 vul je in
als je boven de drempel komt en anders niet. Drie kwart van de mensen vult
het dus niet in. Het gaat natuurlijk om het moment van overlijden, dus moet
je met terugwerkende kracht nagaan of je op dat moment een vermogenspositie
had. Is dat überhaupt uitvoerbaar?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Of het met terugwerkende kracht is, weet ik niet. Het zal op enig moment
moeten gebeuren, dat ben ik met u eens. De bewijslast ligt bij de belastingplichtige.
Dat doen wij met opzet zo. In principe kunnen mensen het aan zich voorbij
laten gaan. Zij hoeven het niet aan te vragen, zij mogen het aanvragen. Op
het moment dat zij het aanvragen, zullen zij met de bewijsstukken moeten komen.
Dat betekent misschien dat zij die moeten opvragen, dat zou kunnen. Maar in
de regel hoeft dat niet, bijvoorbeeld als het gaat om vermogen in box 3. U
weet zelf dat de bank elk jaar keurig een overzicht geeft van wat u op uw
spaarrekening heeft staan. Dat is meestal niet de grootste moeilijkheid.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het zodanig belangrijk dat ik daar in tweede termijn nog op terugkom.
Het antwoord is dat de uitvoerbaarheid eigenlijk nul is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Nee, dat probeer ik juist te betogen, mijnheer Remkes. Wij hebben nagedacht
over de uitvoerbaarheid van dit amendement. Het sluit aan bij de gangbare
begrippen in de fiscaliteit en daarmee zou het uitvoerbaar moeten zijn. Dat
ten eerste. Ten tweede: wij leggen de bewijslast bij de belastingplichtige.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat hebt u al een keer gezegd.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ja, goed, maar de heer Remkes interrumpeert mij daarop. Voor alle duidelijkheid:
de uitvoerbaarheid van dit amendement moet natuurlijk wel geborgd zijn. Dat
moge duidelijk zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb net het amendement van de heren Tang en Cramer ontvangen. Ik heb
heel kort de tijd gehad om het te bestuderen, maar zoals ik het lees, wordt
dit amendement gedekt door de vrijstelling voor kinderen en kleinkinderen
te verlagen. Wat is het omslagpunt van dit amendement?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Dat is een lastige vraag. Ik ga er maar even van uit dat dit voor drie
kwart van Nederland een ruimere vrijstelling betekent. Die mensen hebben niet
het vermogen. Deze gegevens hebben wij opgevraagd, maar niet gekregen. Het
is een goede vraag. Staat u mij toe daarop terug te komen. Ik heb me die vraag
ook gesteld. Op de precieze cijfers zal ik terugkomen, maar het betekent grofweg
dat het voor drie kwart van Nederland een ruimere vrijstelling is en voor
een kwart van Nederland een minder ruime vrijstelling. Zo werkt het.</al>
        <al>Ik zal een voorbeeld geven. Die korting van € 1000 betekent
voor een kind een ruimere vrijstelling van € 10.000. Zo kunt u het
amendement lezen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dan betekent het dat voor sommigen de vrijstelling verlaagd wordt. Als
zij er net even buiten vallen, dan wordt er geen rekening meer gehouden met
het totale vermogen. Óf je valt erin, óf je valt erbuiten. Dat
betekent dat u een belastingkorting van € 1000 aan mensen zonder
vermogen geeft. Tegelijkertijd doet u niets aan die hoge erfenissen. Die mensen
krijgen ook een belastingverlaging van tientallen procenten van dit kabinet.
U geeft duizenden euro's aan mensen die een grote erfenis krijgen en mensen
met een kleine erfenis krijgen een belastingkorting van € 1000.
Wat is dit voor een linkse PvdA?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp niet waar u naar op zoek bent. Volgens mij hebt u tijdens het
wetgevingsoverleg uw sympathie uitgesproken, toen hetzelfde voorstel kwam.
Ik vind het prima dat u daar in detail naar wilt kijken. Dat wil ik ook met
u bespreken. Dat lijkt mij geen enkel probleem. Deze korting is natuurlijk
niet geldig voor mensen met een vermogen plus erfenis boven de drempel. Dat
zal ongeveer een kwart van Nederland zijn. Ik geloof niet dat de SP per se
voor die groep wil opkomen. De strekking van dit amendement is echt gebaseerd
op draagkracht.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb de heer Tang eerder aangesproken om samen op te trekken en een
amendement te maken om een derde progressie vorm te geven. Hij heeft er niet
voor gekozen om dat samen met de SP-fractie te doen. Dat neem ik de PvdA-fractie
wel kwalijk. Ook al is het een kleine verbetering, kiest de heer Tang in het
amendement er toch nog voor om de grote erfenissen niet extra te belasten.
Hij geeft alleen korting voor sommige mensen. Dat is geen links voorstel.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat was echt geen vraag. Dan de heer Van Dijck.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik kom er straks op terug.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb ook net het amendement bekeken en zoals de heer Tang al aangeeft,
verlaagt hij de vrijstelling met bijna € 5000 om een korting te
kunnen uitdelen. Dat is gedeeltelijk een sigaar uit eigen doos. Is hij dat
met mij eens?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mijnheer Van Dijck, het is zonder meer een budgettair neutraal amendement.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat is het niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Sorry, maar dat is het wel. Nogmaals, het gaat met name om de middeninkomens.
Ik ga even uit van driekwart. Ik zal de precieze gegevens nog voor de heer
Van Dijck nazoeken, maar een ruime meerderheid van Nederland krijgt een ruimere
vrijstelling en een minderheid krijgt een minder ruime vrijstelling. Zo is
het verdeeld. Nogmaals, dat vind ik ook gerechtvaardigd. Ik
begrijp waar de heer Van Dijck moeite mee heeft, dat is het perspectief van
de gever. Dat is ook lastig. Het perspectief van de ontvanger kan hij echter
ook begrijpen. Wat ik in deze Kamer precies centraal probeer te stellen –
ik hoorde de heer Remkes daarvoor in het wetgevingsoverleg ook zijn sympathie
uitspreken – is dat het gaat om de positie van de ontvanger. Voor de
een wordt het dus beperkter en voor de ander wordt het juist ruimer.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat begrijp ik, maar de heer Tang haalt van de vrijstelling € 5000
af.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Om bij de andere kant weer meer vrijstelling te kunnen geven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tony van Dijck</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Dat impliceert € 500 extra erfbelasting, want 10% van € 5000
is € 500. Je betaalt dus in principe sneller € 500 extra
erfbelasting en de heer Tang geeft dan € 1000 korting. Feitelijk
geeft hij dus maar € 500 korting aan die groep. Heeft de heer Tang
Actal naar de uitvoerbaarheid laten kijken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Nee, maar ik ga er van uit dat het uitvoerbaar is. Dat zal altijd zo moeten
zijn. Ik kom nog even terug op het voorbeeld van de heer Van Dijck. Dat betekent
dus inderdaad dat driekwart van Nederland het voordeel krijgt en het nadeel
dan komt te liggen bij mensen met een erfenis boven box 3. Dat zijn mensen
met een vermogen van ongeveer € 50.000 of meer.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil toch nog even dat punt van collega Van Dijck hernemen. Ik vind
dat over de uitvoerbaarheid geen discussies mogen zijn. Zou het niet wenselijk
zijn dat over de uitvoerbaarheid toch nog even een flitsadvies van Actal wordt
gevraagd?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik stel voor dat we eerst het advies van de minister afwachten.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Natuurlijk ook met een advies van de Belastingdienst, maar ik zou het
met het oog op de onafhankelijkheid wel op prijs stellen als Actal daar ook
nog even naar zou kijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben zeer bereid om een onafhankelijk oordeel over de uitvoerbaarheid
van het amendement te laten opstellen. Daarbij kan Actal een rol spelen en
dat geldt ook voor de Belastingdienst. Ik zou daarover graag dus ook een onafhankelijk
oordeel willen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil mijn warme steun voor het amendement van de heer Tang en de heer
Cramer uitspreken. Alle wijzigingen die de erfbelasting een stukje eerlijker
maken, kunnen op de warme steun van de GroenLinksfractie rekenen. We hebben
daarvoor zelf ook een voorstel ingediend om voortaan het vermogen te verrekenen
met de vrijstellingen. Mag ik van de heer Tang vragen of hij dit ook warm
zal steunen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het zojuist bestudeerd. Sta mij toe om nog even te wachten met
een precies oordeel. De manier van denken vind ik echter zonder meer sympathiek
als het om deze nieuwe categorie gaat.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het amendement om het perspectief van de verkrijger te verstevigen, bevat
twee essentiële punten voor de PvdA-fractie: versterking van de zorggedachte
en versterking van het perspectief van de verkrijger.</al>
        <al>Dan zal ik nog een aantal andere punten langslopen. Het eerste punt heeft
betrekking op de bedrijfsopvolging. Het is nog steeds niet duidelijk welk
probleem met de verruiming van de bedrijfsopvolging wordt opgelost. In theorie
zit het geld vast in het bedrijf, maar mij zijn geen gevallen uit de praktijk
bekend van bedrijven die met de huidige vrijstelling van 75% door successierechten
hun continuïteit in gevaar zien komen. Ik krijg hiervan graag drie voorbeelden
van de staatssecretaris. Bovendien hoor ik graag wie er nu profiteert van
de verruimde vrijstelling. Is dat bijvoorbeeld de Quote 500? Het probleem
is dus niet duidelijk, maar er zijn wel verschillende oplossingen voor het
geld dat in een bedrijf vastzit. De eerste is natuurlijk logisch: geef dat
bedrijf een lening. De tweede oplossing is aangereikt door de ChristenUnie
in het amendement van de heer Cramer: maak een vrijstelling voor kleine bedrijven
waar het aannemelijk is dat het geld vastzit. Grotere bedrijven kunnen makkelijker
lenen. De derde mogelijkheid is natuurlijk een verruiming van de vrijstelling.
Waarom heeft de staatssecretaris niet voor die andere twee oplossingen gekozen,
een lening of vrijstelling voor kleine bedrijven? Kan de staatssecretaris
aangeven hoe door de voorgestelde wet de lasten van het bedrijfsleven per
saldo veranderen? Klopt het dat binnen de eis van budgettaire neutraliteit
voor deze hele wet de bedrijven per saldo beter af zijn dan de gezinnen?</al>
        <al>Vervolgens een opmerking over de bedrijfsopvolging. Wij zijn er verheugd
over dat de problemen rond kleine belangen in familiebedrijven, het zogenaamd
fictief aanmerkelijk belang, in artikel 35c wordt opgelost. Ik heb nog wel
een vraag. Geldt dit artikel ook voor bestaande kleine belangen die zijn ontstaan
bij verwatering in het verleden waarbij geen keuze is gemaakt voor een fictief
aanmerkelijk belang? Kan in een dergelijk geval alsnog de keuze worden gemaakt
voor het verkrijgen van een fictief aanmerkelijk belang? Met andere woorden:
kan men per 1 januari alsnog de keuze maken dat het belang wordt aangemerkt
als fictief aanmerkelijk belang, waarmee het tot box 2 gaat behoren?</al>
        <al>Mij resteren nu nog twee onderwerpen: de SBBI's en de ANBI's, en het partnerbegrip.
Wij zien voor de SBBI's graag duidelijkheid vooraf. Het nadeel van een register
kunnen wij wel begrijpen. Het is misschien wat omslachtig door de vele controles,
maar hoe worden eerdere beschikkingen over een SBBI voor een potentiële
schenker of erflater dan wel bekend? Alleen via de SBBI zelf, of ziet de staatssecretaris
een rol voor de Belastingdienst? Ik steun de suggestie van de heer Omtzigt
dat de sector zelf tot een register komt. Het voordeel van een register is
helder: het biedt duidelijkheid vooraf. Wij zijn er niet door de staatssecretaris
van overtuigd dat het nadeel van het niet hebben van een register opweegt
tegen het voordeel van een register.</al>
        <al>Sommige organisaties zullen hun ANBI-status verliezen. Ik veronderstel
dat de staatssecretaris de Kamer op de hoogte zal stellen hoe het proces van
herziening verloopt en verlopen is. Is de staatssecretaris bereid een evaluerend
overleg met sectorvertegenwoordigers te voeren? Dat lijkt ons een goed idee.
Is de staatssecretaris bereid om in de loop van of na afloop van de herziening
inzicht te geven in de wijze waarop het onderscheid tussen algemeen en particulier
belang in de praktijk getrokken is? Dat is voor ons nog altijd
niet duidelijk. Het zou de winst van dit wetsvoorstel kunnen zijn. De muziekvereniging
De Harmonie uit Winschoten, de wereldwinkel Woudrichem, de vereniging Het
Joodse Begrafeniswezen te Amsterdam, ons is niet duidelijk wat nu het algemeen
belang is en wat het particulier belang, alsmede hoe die lijn daar wordt getrokken.
Met dit wetsvoorstel zal hopelijk een duidelijke scheidslijn ontstaan. Wij
willen graag na invoering van dit wetsvoorstel zien hoe die scheidslijn is
getrokken.</al>
        <al>De PvdA-fractie vindt de uniformering van het partnerbegrip wenselijk.
Hierbij wordt niet volledig recht gedaan aan de veranderingen in de samenlevingsvormen,
maar dat wordt in zekere zin ook niet door de staatssecretaris beoogd. Daarvoor
is de verlaging van het hoogste tarief van 68% naar 40% nog
het meest van belang. Wij hebben wel sympathie voor het idee dat iemand als
erfgenaam kan worden aangewezen. Wij hebben zelf ook naar die mogelijkheid
gekeken maar schrokken terug van de budgettaire gevolgen die dat heeft. Dat
was een meer praktische dan een principiële overweging.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Koşer Kaya wenst het woord.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil dit punt graag nog even afmaken. Het is mogelijk dat deze wet minder
lang leeft dan de vorige wet uit 1956. Wij zien wel degelijk dat samenlevingsvormen
aan verandering onderhevig zijn. De staatssecretaris heeft toegezegd na te
gaan of samenwonenden na een kortere periode dan een half jaar als partner
kunnen worden aangemerkt, in analogie met trouwen en in ondertrouw gaan. Klopt
het dat deze periode voor samenwonenden korter kan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik dank de heer Tang dat hij sympathiek staat tegenover het amendement
om alleenstaanden een geliefde te laten aanwijzen tegen hetzelfde partnertarief.
Dat is mooi. Mijn vraag betreft het partnerbegrip. De heer Tang is het eens
met de uniformering, dat vindt hij wenselijk. Wat bedoelt hij daarmee? Zegt
hij dat er onderscheid mag worden gemaakt tussen mensen die wel een samenlevingscontract
hebben en mensen die dat niet hebben?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat om een vereenvoudiging, namelijk om uniformering van het partnerbegrip.
Dat moet zowel op de ene als de andere plek in de fiscaliteit hetzelfde zijn.
U kunt daar moeilijk tegen zijn, denk ik. U hebt het over bureaucratisering,
maar wij hebben het vandaag helaas niet over de liefde, mevrouw Koşer
Kaya. Dat zou wel heel mooi zijn, maar wij hebben het vandaag over belastingen.
Bij belastingen behoort onvermijdelijk enige bureaucratie. Het moet zo eenvoudig
mogelijk en belastingregelingen moeten uitvoerbaar zijn, maar bij belastingen
behoort een bewijs, een papiertje, op welke manier dan ook. Wij horen graag,
evenals de CDA-fractie, van de staatssecretaris of er ook goedkope mogelijkheden
zijn. De heer Omtzigt haalde terecht het voorbeeld aan dat je op maandag kunt
trouwen. Is het ook mogelijk om je snel te laten registreren of dat je voor
een kleine wijziging goedkoop bij de notaris terecht kunt?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Vindt u dat de staat zich mag bemoeien met de wijze waarop mensen samenleven,
of dat nu is vanuit een geloofsovertuiging is of vanuit een levensovertuiging?
Vindt u dus dat je verplicht een samenlevingscontract moet sluiten om onder
dezelfde tariefgroep te vallen? Dan kan ik niet anders concluderen dan dat
de PvdA zegt dat mensen die geen samenlevingscontract hebben, maar wel samenwonen,
drie keer zoveel meer belasting moeten betalen dan mensen die een samenlevingscontract
hebben of getrouwd zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Nogmaals, het gaat nu niet over liefde of affectie, het gaat over de fiscaliteit
en over de vraag hoe je een en ander kunt controleren. Wij hebben dat bijvoorbeeld
gezien bij de gastouders. Met alle respect, maar dat is in mijn bewoordingen
een zooitje geworden, doordat onduidelijk was dat opa's en oma's gingen oppassen.
Dat is de situatie die je krijgt als je niets controleert.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat staat vandaag niet op de agenda.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het staat niet op de agenda, maar het geeft aan dat de Belastingdienst
sommige vormen gewoon moet kunnen controleren. Dat is het enige wat ik wil
zeggen: prima als mensen ervoor kiezen om elkaars partner te zijn, maar de
Belastingdienst moet dat dan wel kunnen controleren. Dat kan op verschillende
manieren. Ik geef niet het antwoord dat mevrouw Koşer Kaya wil, maar
dit gaat over belastingen en over bewijzen, en dus ook over bureaucratie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Kinderen die bij een ouder inwonen en vaak mantelzorg verlenen aan die
ouder, betalen de prijs voor de uniformering van het partnerbegrip in dit
wetsvoorstel. Is de heer Tang bereid om voor de schoonheid van het uniforme
partnerbegrip deze groep die zware prijs te laten betalen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik zal proberen na te gaan in hoeverre uw stelling klopt dat voor de uniformering
van het partnerbegrip juist deze groep de prijs betaalt. Ik ben daarvan niet
onmiddellijk overtuigd. Ik voeg daaraan toe dat u het alleen hebt over kinderen
die inwonen, maar niet over kinderen die zorgen. Dat baart mij zorgen, want
er zijn kinderen die heel goed voor hun ouders zorgen, maar niet binnen dezelfde
muren met hun ouders samenwonen. Ik begrijp waar u naartoe wilt, maar ik weet
niet of u uw doel bereikt. Dat is mijn grote aarzeling bij de opmerking die
u daarover maakt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Er is een uitleg voor. Het doel gericht bereiken is helaas niet mogelijk.
Ik zou dat wel graag doen, maar alleen mantelzorgers uitzonderen gaat niet.
De prijs die je moet betalen als je die groep wilt bereiken, is dat je het
alle kinderen die nog bij hun ouders wonen gunt. Ik vraag u dringend om mij
op dat punt te steunen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mijn aarzeling zit erin dat het op dit moment niet doelgericht is. Het
is gericht op inwonende kinderen en niet op mantelzorgende kinderen. Nogmaals,
de mantelzorg is niet voorbehouden aan kinderen die inwonen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is dezelfde discussie.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ouders moeten dan ook maar het lef hebben om onderscheid
te maken tussen hun kinderen. Als ouders dat lef ontbreekt, vind ik niet dat
de overheid dit moet oplossen ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dank u wel. U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>... want ik begrijp wel dat ouders geen onderscheid willen maken tussen
hun kinderen, maar eigenlijk is dat er wel.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mijnheer Tang, ik gaf u een aanwijzing.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Tot slot nog één puntje en dan ga ik echt afronden.
Dan blijf ik ruim binnen mijn tijd en dat heeft alles te maken met uw strenge
voorzitterschap.</al>
        <al>Voorzitter. Een van de doelen van het wetsvoorstel was het vereenvoudigen
van de fictiebepalingen. Inderdaad: twee nota's naar aanleiding van het verslag
en drie nota's van wijziging. De laatste viel vanochtend op de mat, zei de
heer Remkes, om 9.54 uur. Dat was bij mij niet op de mat. Mijn kranten waren
echt eerder dan de nota van wijziging. Mijn kranten vielen op de mat, maar
de nota van wijziging niet. Ook kregen wij een aantal brieven. Verder blijken
de fictiebepalingen verre van eenvoudig. Het blijft verwonderlijk dat artikel
10 na zo veel uitleg van de staatssecretaris over het toepassingsgebied ervan,
de gemoederen zo bezig blijft houden. Vakstudie Nieuws van afgelopen week
verwacht dat over de reikwijdte van dit artikel in de praktijk nog veel onduidelijkheid
kan ontstaan. Ook wordt gesteld dat, ondanks de inspanningen van de staatssecretaris
om voor allerlei situaties duidelijkheid te geven, deze bepaling tot de nodige
procedures zal leiden. Kan de staatssecretaris op deze vrees ingaan? Is het
mogelijk om dat artikel dusdanig te formuleren dat de burger uit de wet kan
zien wat wel en wat niet belast is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Iemand die nu een schenking van € 10.000 van zijn ouders krijgt
en ouder is dan 23 jaar, is volledig vrijgesteld van het betalen van successiebelasting
op die schenking. Volgens het nieuwe voorstel van staatssecretaris De Jager
moet die persoon straks € 500 belasting betalen. Hoe kijkt uw partij
daar tegenaan, mijnheer Tang?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik weet niet zeker of ik uw voorbeeld volg. Ik durf daar niet onmiddellijk
antwoord op te geven. Kunt u de vraag nog een keer stellen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Als je op dit moment, nu het wetsvoorstel nog niet is aangenomen, een
schenking van € 10.000 van je ouders krijgt en je bent ouder dan
23 jaar, dan hoef je geen belasting te betalen. Straks moet je € 500
belasting betalen. Hoe kijkt u daarnaar, in het licht van het feit dat mensen
die miljoenenerfenissen krijgen straks duizenden euro's minder belasting moeten
betalen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het laatste punt klopt volgens mij niet. De lijn van dit wetsvoorstel
is de aanpak van trusts. Ik heb nooit het idee gehad dat het bij trusts gaat
om mensen die € 10.000 krijgen of geven; het gaat om mensen die
elkaar 10 mln. of meer geven. Wij praten bij dit wetsvoorstel over mensen
die estate planners kunnen inhuren en constructies op de Kaaimaneilanden inrichten.
Dat is de reden waarom de PvdA de lijn van dit wetsvoorstel kan ondersteunen,
met de kanttekening die ik heb gemaakt. Ik heb wel weer sympathie voor het
voorstel waar het CDA aan werkt om schenkingen mogelijk te maken met een bepaald
doel. Het CDA legt de nadruk op het eigen huis, voor zover dat niet leidt
tot een hogere renteaftrek. Wij zien zelf ook de mogelijkheid van een studie.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is wel een antwoord, maar niet op de vraag.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Hoe kijk ik daar tegenaan? Ik vind het niet zo erg dat het beperkt wordt,
ik zou alleen de doelen graag vastgelegd willen zien.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Bashir</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Het is gewoon een gegeven dat je straks, als je € 10.000 erft
of een schenking van je ouders krijgt, € 500 belasting moet betalen,
terwijl dat nu niet het geval is. Dat is de consequentie van dit wetsvoorstel
van uw coalitie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Dat zal best, maar hoe veel kinderen krijgen een schenking van € 10.000?
Dat zal toch niet zo'n heel grote groep zijn. Je mag per jaar, geloof ik, € 5000
schenken. Je mag dus jaarlijks behoorlijk wat schenken. Dan kun je het bedrag
ook jaarlijks verdelen. Ik betwijfel of dit het prangende punt is in dit wetsvoorstel.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De Successiewet wordt veranderd. De grondslag wordt verbreed,
de tarieven gaan omlaag. Een taai wetgevingsproces hebben wij al achter de
rug. We hebben heel veel informatie gekregen in vrij korte tijd. De verslagen,
nota's en wijzigingen hebben inmiddels een enorme omvang gekregen. Ik zal
vandaag alleen nog ingaan op de belangrijkste punten en openstaande vragen.</al>
        <al>Laat ik beginnen met het belangrijkste voor D66: het partnerbegrip. Het
wijzigen van het partnerbegrip is voor mijn partij het meest in het oog springend.
Het kabinet wil dat mensen hun relatie juridisch vastleggen door een huwelijk
of een samenlevingscontract te sluiten. Ik kan dat echt niet anders zien dan
als een juridisering van de liefde, als bureaucratisering van de liefde. D66
staat voor leefvormneutraal beleid. Mensen moeten gelijk behandeld worden,
ongeacht de samenlevingsvorm. Standaard leefvormen zijn niet meer van deze
tijd. Het is niet aan de overheid om bepaalde manieren van samenleven aan
te moedigen of af te wijzen. Mensen moeten deze keuze zelf kunnen maken, zonder
daarvan voor- of nadeel te ondervinden. In deze successiewet worden samenwoners
gedwongen om een contract af te sluiten als zij als partners willen worden
aangemerkt. Dat is ingegeven vanuit een geloofsovertuiging en niet vanuit
een levensovertuiging. Of mensen een bepaalde geloofsovertuiging hebben of
een levensovertuiging, daarin zou de overheid niet mogen treden. Die keuze
moeten mensen zelf maken. De overheid mag de een niet boven de ander bevoordelen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>De fractie van D66 en de fractie van de VVD denken over dit punt in belangrijke
mate gelijk. Mevrouw Koşer Kaya heeft over dit punt ook een amendement
ingediend, maar dat voorziet voor de dekking in tariefsverhoging. Is zij bereid
om haar amendement aan te passen en dezelfde dekking te gebruiken in de aanpassing
van de zogenaamde aanrechtsubsidie? Daar is volgens mij de fractie van D66
ook voor. Dan zitten wij wat gemakkelijker en pragmatischer in één
en dezelfde wereld.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>In mijn amendement over het partnerbegrip zeg ik dat mensen die vijf jaar
lang met elkaar samenwonen gelijk moeten worden behandeld als mensen die een
samenlevingscontract of een huwelijk hebben. Ik heb speciaal vanwege die dekking
contact opgenomen met Financiën en de bollebozen aldaar. Die hebben mij
verzekerd dat dit binnen hetzelfde budgettaire kader gebeurt en dat er dus
geen ... Ik begrijp kennelijk niet wat de heer Remkes bedoelt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Nee, daarover gaat het niet. Het gaat over het amendement op stuk nummer
52.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het niet bij me. Leest u voor. Alleenstaanden, oké.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dat is deze ja.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De alleenstaanden, oké. Dat blijft overigens binnen hetzelfde budgettaire
kader. Alleen hebben wij daarin aangegeven dat er tussen de verschillende
levensvormen een eerlijke verdeling moet zijn. Daarin hebben wij tariefgroep
1 verhoogd van 20% naar 22%. Voor een bedrag van € 0
tot € 125.000 is het van 10% naar 12% verhoogd.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Remkes</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Daarom is mijn vraag of mevrouw Koşer Kaya bereid is het voorstel
op dat punt aan te passen en met de VVD-fractie te kiezen voor een andere
dekking.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik zal daarnaar straks met u kijken als ik u nog steeds niet goed heb
kunnen antwoorden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Cramer</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Koşer Kaya geeft aan dat in haar beleving de wetgever een
keuze maakt vanuit geloofsovertuiging. Dat wil ik bestrijden. Zij zegt dat
de regering het huwelijk bevoordeelt vanuit een vorm van geloofsovertuiging.
Ik heb namens de fractie van de ChristenUnie gezegd dat er voor mij veel aan
gelegen is om de scheiding van tafel en niet de keuze voor een echte scheiding
te waarderen vanuit mijn overtuiging. De wetgever heeft het voorstel echter
gewoon voorgelegd op basis van de huidige systematiek. Daarin zit geen overtuiging.
Ik vind dus dat mevrouw Koşer Kaya in haar betoog een verkeerde uitleg
geeft aan wat volgens mij de bedoeling is van de wetgever.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dan begrijp ik niet waarom er onderscheid wordt gemaakt – want de
huidige situatie is niet zo – tussen mensen die een bepaalde overtuiging
hebben en geen samenlevingscontract hebben en mensen die dat wel hebben. Ik
kan daarvoor geen andere argumenten aandragen dan het kabinet waarschijnlijk
ook doet. Die kwamen mij heel plausibel voor omdat de heer Cramer vanuit de
ChristenUnie aangaf dat dit voor hem doorslaggevend was.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Het is een interessant voorstel van de D66-fractie. Als u één
kleinkind heeft – u moet even de voetnoot lezen – dan betaalt
u 39,6% belasting. Heeft u geen afstammelingen, dan mag u iemand aanwijzen.
Dan mag u het kleinkind van uw broer aanwijzen en krijgt u ineens 22%
belasting. Ofwel: als u familie hebt, moet u meer belasting betalen dan wanneer
u geen familie hebt of wanneer u het aan uw geheime liefde wilt geven, dat
begrijp ik ook. Is dat een keuze van de D66-fractie?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De heer Omtzigt wil het niet begrijpen of hij begrijpt het echt niet.
Bij het alleenstaandenamendement gaat het erom dat mensen die geen familie
hebben, iemand kunnen aanwijzen die als geliefde voor die alleenstaande geldt
en dat die in dezelfde tariefgroep wordt belast als een partner, niet meer
en niet minder. Dat lijkt mij een heel consequente lijn. Ik vind namelijk
dat je als overheid niet kunt bepalen of de ene geliefde voor de alleenstaande
een minder belangrijke positie moet hebben dan mensen met een familielid als
erfgenaam en dus automatisch valt onder het partnertarief.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>De heer Omtzigt tot slot, even snel.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Omtzigt</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Misschien ben ik in eerste termijn niet duidelijk geweest; laten wij het
daar maar even op houden. Ik word echter getriggerd als tegen mij gezegd wordt
dat ik het niet begrepen heb. In de voetnoot staat: als u een kleinkind hebt,
betaalt u 39% belasting; hebt u geen kleinkind, dan mag u iemand aanwijzen
voor 22%. Ofte wel: u wilt een hogere belasting voor mensen met familie
dan voor mensen zonder familie. U wilt dus kennelijk familie straffen. Dat
is de inhoud van het amendement en als dat niet zo is, zie ik graag een gewijzigd
amendement tegemoet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Het punt is dat de heer Omtzigt zegt dat familie te allen tijde een hogere,
betere positie zou moeten hebben dan de geliefde van een alleenstaande. Ik
vind dat de overheid daar niet over gaat, maar degene die aanwijst.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil het niet over het alleenstaandenamendement hebben, want daar was
mevrouw Koşer Kaya nog niet aan toe. Het ging evenwel over samenwonenden,
die het kabinet wil verplichten om naar een notaris te gaan. GroenLinks steunt
het amendement van D66 om die verplichting niet op te leggen, want dat jaagt
burgers op onnodige kosten. Wat het amendement van mevrouw Koşer Kaya
echter niet regelt, is dat kinderen die bij de ouders wonen straks geen partner
meer kunnen zijn. Daar moet iets apart voor geregeld worden. Daarom heb ik
daarvoor een apart amendement gemaakt. Ik vraag haar of zij dat ook steunt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dat amendement wil ik nog eens met plezier bekijken en met u bespreken.
Ik heb daar nog wel vragen over; daar ben ik eerder niet aan toegekomen, maar
dat komt vast goed.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Sap</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is jammer om te merken dat ik kennelijk wel steeds sneller tot een
oordeel kan komen dan de collega's. Ik hoop dat mijn welwillende houding beantwoord
wordt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Daar zullen wij naar kijken, mevrouw Sap.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De snelheid van mevrouw Sap is legendarisch. In ieder geval zijn er twee
amendementen van mevrouw Koşer Kaya op nrs. 46 en 52. In beide mis
ik hoeveel die kosten. Ik neem aan dat het bij het alleenstaandenamendement
om een vrij groot bedrag gaat. Zij moet er eerlijk over zijn, want ik denk
dat dit in essentie door de kinderen wordt opgebracht. Dit wil ik namelijk
duidelijk hebben. Is dit dus geen aanzienlijk bedrag en wordt dat in essentie
niet opgebracht door de kinderen? Ik zie mevrouw Koşer Kaya op een
bepaalde manier kijken, maar ik vind dat zij daar gegevens over moet verstrekken.
Voor het tweede amendement wordt geen dekking aangegeven en ik vraag mij dan
ook af of dat niets kost.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De essentie is dat het eerlijker verdeeld wordt. Bij het alleenstaandenamendement
heb ik de dekking heel duidelijk aangegeven. Ik was overigens erg blij met
uw steun voor dat amendement.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Tang</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Stop, ik heb daaraan geen steun verleend. De PvdA-fractie heeft ook naar
dit voorstel gekeken, maar zij schrok terug voor de budgettaire consequenties.
Het zou worden verhaald op de kinderen, waarbij wel degelijk een zorggedachte
speelt, die wij ook belangrijk vinden. Ik informeer dan ook naar de consequenties
daarvan voor het wetsvoorstel. U maakt een keuze en die moet u wel eerlijk
voorstellen. Dat is het enige wat ik vraag. Hoeveel kost het en hoeveel kost
het de kinderen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik doe niet anders. Ik geef heel duidelijk aan dat wij gekozen hebben
voor een eerlijke verdeling. Dat dit consequenties heeft voor kinderen dan
wel andere partners is evident. Ik heb dat overigens ook in mijn amendement
aangegeven. Ik zou zeggen: kijk er nog even naar en dan komt het vast goed.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De vraag over het alleenstaandenamendement heb ik beantwoord. Er is nog
een vraag gesteld over mijn amendement inzake partners. Ik heb daarvan gezegd
dat het geen budgettaire gevolgen heeft, omdat volgens het ministerie van
Financiën dit wetgevingsproces ervan uitgaat dat degenen die nu geen
samenlevingscontract hebben en in hetzelfde partnertarief vallen, straks overgaan
tot een samenlevingscontract. Dat maakt waarschijnlijk niets uit, omdat het
budgetneutraal is. Een dekking is dan ook niet nodig. Zo heeft het ministerie
mij dat uitgelegd.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Vervolgt u uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Die vraag kan straks ook aan de staatssecretaris worden gesteld.</al>
        <al>Ik heb de samenwonenden aan de orde gesteld, omdat dat een principieel
punt is, waarop ik een amendement heb ingediend. Ik heb aangegeven dat personen
die vijf jaar op hetzelfde adres staan ingeschreven voor de Successiewet als
partners aangemerkt dienen te worden. Dit amendement draait de wijziging van
de staatssecretaris terug. Mensen zijn dan niet verplicht een contract af
te sluiten. De staatssecretaris gaat uit van de zorgplicht die mensen tegenover
elkaar hebben, maar zorgplicht kan ook bestaan wanneer deze niet rechtens
denkbaar is. Mensen zorgen vaak voor een ander, niet omdat zij dit moeten,
maar omdat zij dat voor elkaar over hebben. Ik verwijs overigens ook naar
het commentaar van de Raad van State.</al>
        <al>Met het amendement vervallen ook andere problemen die eerder aan de orde
zijn geweest, zoals de overgangstermijn en de samenlevingscontracten waarin
niet expliciet een zorgplicht is opgenomen. De gedachte dat het sowieso goed
is als samenwonenden hun zaakjes vastleggen, vind ik paternalistisch. Ik ga
ervan uit dat mensen deze keuze goed zelf kunnen maken.</al>
        <al>Het tweede amendement dat ik heb ingediend, gaat over de alleenstaanden.
Het amendement geeft iedereen zonder partner of kinderen het recht om iemand
aan te wijzen die erft tegen het partnertarief. De overheid is niet in staat
een oordeel te vellen over een relatie. Mensen zelf kunnen dat echter wel.
Om die reden wil mijn fractie iedereen zelf de mogelijkheid geven een dierbare
aan te wijzen. Deze mensen kunnen zelf bepalen of iemand ze zo dierbaar is,
dat hij of zij in aanmerking kan komen voor het partnertarief. Dit amendement
zorgt voor een meer neutraal beleid en mensen worden niet voor de keuze gesteld
om bijvoorbeeld samen te wonen. Degene die erft, hoeft zo niet bijna de helft
in te leveren.</al>
        <al>Het amendement wordt gefinancierd door de partnertarieven evenredig te
verhogen. Van alleenstaanden wordt dikwijls een bijdrage gevraagd voor de
maatschappij en in het bijzonder voor gezinnen. Nu willen wij de kosten om
de rechten voor alleenstaanden gelijk te trekken, neerleggen bij de andere
vormen van samenwonen.</al>
        <al>Ik ga nog kort in op een aantal punten dat nog is blijven liggen. Ik bedoel
het APV, het ANBI en de bedrijfsopvolging. Mijn fractie steunt de grondslagverbreding
die in de wijziging van de wet wordt geregeld. De zwevende afgezonderde particuliere
vermogens worden in dit wetsvoorstel ook belast. Twee punten zijn hier van
belang. In de eerste plaats wordt de wetswijziging grotendeels gefinancierd
uit deze wijziging. De opbrengst blijft echter onzeker. Ik vertrouw op een
goede rapportage die helderheid biedt en op de staatssecretaris die dat ook
heeft toegezegd. Als blijkt dat de financiering toch niet wordt opgebracht,
zullen hieraan consequenties worden verbonden.</al>
        <al>In de tweede plaats wordt in de huidige opzet bij de afgezonderde particuliere
vermogens gekozen voor aansluiting bij de erfgenamen en daarna pas bij de
begunstigden. Stel dat opa een fonds heeft, zodat zijn kleinkind een huis
kan kopen als zij 30 jaar wordt. Opa overlijdt, de moeder is de enige erfgenaam
en het kleinkind is 22 jaar. De moeder moet nu totdat het kleinkind 30 jaar
wordt, belasting betalen over het vermogen in het fonds, terwijl zij nooit
recht krijgt op het geld in het fonds. Daarom is het logischer om aan te sluiten
bij de begunstigde van het fonds en niet bij de erfgenaam. Bij het overlijden
van iemand die een APV heeft, komen de erfgenamen in beeld en niet de begunstigde
van een trust. Aansluiten bij de begunstigde is rechtvaardiger. Hij of zij
is de gerechtigde van het vermogen en dit past beter bij het concept van verkregen
belasting. Waarom wijkt de staatssecretaris op dit punt af van zijn concept?
Is hij bereid om de categorieën "begunstigden" en "erfgenamen" om te
draaien?</al>
        <al>Over de ANBI's, de Algemeen Nut Beogende Instellingen, bestaat nog steeds
veel onduidelijkheid. Collega's voor mij zeiden dat ook al. De staatssecretaris
heeft aangegeven dat de definities de komende jaren via de rechter helder
zullen worden. Dat lijkt mij toch een onwenselijke gang van zaken. Op welke
manier gaat de staatssecretaris vooraf meer helderheid bieden? Daarnaast wordt
er geen overgangstermijn ingesteld. Met name voor mensen die geven aan organisaties
die hun ANBI-status verliezen, is dit een probleem. Deze mensen kunnen die
giften niet langer aftrekken, terwijl zij zich hierop misschien voor meerdere
jaren hebben vastgelegd. Is de staatssecretaris bereid om een overgangstermijn
in te stellen en is hij bereid om samen met de sector op korte termijn een
evaluatie te houden?</al>
        <al>Tijdens het wetgevingsoverleg is een vraag over de bedrijfsopvolging blijven
liggen. Het vrijstellingstarief wordt verhoogd van 75% naar 90%.
Ik heb gevraagd waarom deze verhoging noodzakelijk is. Welke problemen lost
deze wijziging op? Van wie komen de signalen dat er problemen zijn, en wat
zijn deze problemen? Is er onderzoek gedaan naar de bedrijfsopvolging? Graag
krijg ik hierop een reactie.</al>
        <al>Ik rond af. De wetswijziging zorgt voor het dichten van gaten en kieren
in de wet. Dat is positief. Het is een stap in de goede richting. Deze Successiewet
stamt echter uit 1956 en berust op begrippen uit de vorige eeuw. Ik wil de
staatssecretaris aanmoedigen om niet bij deze wijziging te stoppen maar verder
te kijken. Wel ben ik blij met zijn toezegging dat de belastingcommissie ook
naar de successiebelasting zal kijken. Wij zijn benieuwd naar de resultaten,
maar voor ons is dit slechts een begin, een start. De successiewetgeving moet
verder gemoderniseerd worden.</al>
      </spreker>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt geschorst.</al>
      </draad>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik heb met de staatssecretaris afgesproken dat hij schriftelijk reageert
op alle nieuwe amendementen en op de technische vragen die vandaag zijn gesteld.
Die antwoorden krijgt de Kamer morgen voor 13.00 uur. Wij zetten het debat
hopelijk morgen rond 19.00 uur voort, maar dat ligt aan de medewerking van
de collega-Kamerleden, net zoals het vandaag aan de leden ligt.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>De vergadering wordt van 16.32 uur tot 16.37 uur geschorst.</al>
      </draad>
    </item>
  </part>
</handeling>