﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE handeling PUBLIC "-//SDU//DTD handelingenelementen xml 1.1//NL" "../../dtd/hand-11.dtd"[]>
<handeling kamer="2">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-20072008-1669-1696/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <title>23ste vergadering</title>
  </kop>
  <frontm>
    <vergjaar>2007-2008</vergjaar>
    <volgnr>23</volgnr>
  </frontm>
  <part bron="HAN8203A07" bpag="1669" epag="1696 ">
    <item>
      <itemnaam>Volksgezondheid, Welzijn en Sport</itemnaam>
      <itemkop>Aan de orde is de voortzetting van de behandeling van: <ondw><wetv>het wetsvoorstel Vaststelling van de begrotingsstaten van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor het jaar 2008 (<vetnr>31200 XVI</vetnr>).</wetv></ondw></itemkop>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt hervat.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De zorg is nog steeds een gesloten bolwerk. De onmacht die
je proeft bij mensen die de pech hebben om in een strijd met de medische wereld
verwikkeld te raken, is groot. Hieraan moet echt iets worden gedaan. Het kabinet
heeft bij zijn aantreden aangegeven, een patiënten- en consumentenwet
te gaan maken. Dit moet wel een robuuste wet worden, waarin meer wordt geregeld
dan nu geregeld is. Wij maken ons daarover zorgen en wij horen hierover zorgelijke
geluiden.</al>
        <al>Wij willen in deze wet een betere afhandeling van medische missers, waarbij
de positie van de patiënt wordt versterkt. Momenteel heeft een patiënt
die het aan de stok krijgt met een arts of een ziekenhuis, nauwelijks de middelen
en de tijd om de eindeloze en dure processen helemaal te doorlopen.</al>
        <al>Daarnaast moet de zorggebruiker eenvoudiger kunnen nagaan of iemand eigenlijk
wel bevoegd is om zich arts te noemen of een berisping aan zijn broek heeft
gekregen. Dit kan nog steeds niet, terwijl de VVD-fractie al veel eerder is
toegezegd dat op www.kiesBeter.nl alle informatie laagdrempelig toegankelijk
zou worden gemaakt. Hoe komt dat, minister? Ik verlang een verklaring hierover.</al>
        <al>Deze wet moet overigens niet alleen de rechten maar ook de verplichtingen
van patiënten en verzekerden vastleggen. Het kan niet zo zijn dat een
mannelijke gynaecoloog de deur wordt gewezen door een wantrouwende echtgenoot,
terwijl zijn vrouw in hoge nood medische zorg nodig heeft. Deze man moet de
deur worden gewezen, als hij de zorgverlening aan zijn vrouw verhindert of
belemmert.</al>
        <al>Ook geweld tegen zorgverleners is ontoelaatbaar. De overheid moet achter
de mensen gaan staan die hiervan het slachtoffer zijn. De minister mag niet
met de armen over elkaar toekijken, maar moet hiertegen optreden.</al>
        <al>Artsen die meewerken aan genitale verminking van jonge meisjes, moeten
actief worden opgespoord en streng gestraft, evenals de ouders.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik probeer de woorden van mevrouw Schippers even te ontcijferen. Het gaat
om moslimmannen die een mannelijke gynaecoloog bijvoorbeeld de toegang tot
de verloskamer weigeren of om moslima's die een vrouwelijke arts eisen. Dit
moet niet meer kunnen. Hun moet de deur gewezen worden, zei mevrouw Schippers
zojuist. Betekent dit volgens de VVD-fractie nu ook dat die moslima's vervolgd
moeten worden wegens discriminatie?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Wij hebben in Nederland wel een vrije artsenkeuze. Als jij op je stoel
thuis zit, en je hebt alle tijd en ruimte om een arts te kiezen, dan moet
jij zelf weten op basis van welke gronden je die kiest. Daarmee heb ik geen
probleem. Dat doen u en ik ook. Wij hebben het hier echter over een medische
noodsituatie, zoals die steeds vaker voorkomt in de zorg. Daarin moet de dienstdoende
arts gewoon helpen. De echtgenoot die daartegen bezwaar heeft, moet dan uit
het ziekenhuis gezet worden, in plaats van wat nu gebeurt, namelijk dat in
deze noodsituatie een andere arts wordt gezocht.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Om het enkele feit dat die arts toevallig van het mannelijk geslacht is,
vindt u het dus kunnen dat een moslima die mannelijke arts weigert? U vindt
dat die discriminatie dan mag?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dat kun je nooit zeggen. Ik kies bijvoorbeeld een arts omdat ik denk dat
hij heel erg goed is, of omdat hij om de hoek zit, of omdat het een vrouw
is of juist een man. Daarin ben ik vrij, daarin is een moslima vrij, daarin
zijn wij allemaal vrij. Ik heb het over een situatie waarin een vrouw in nood
is. Zij heeft op dat moment hulp nodig en moet dan ook geholpen worden. Daarom
gaat het mij.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Die moet dus geholpen worden. Zojuist zei u nog dat die man dan maar uit
die verloskamer gewerkt moet worden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ja.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Verder dan dat gaat u dus niet. Voor u is het: vraag maar om een man of
vraag maar om een vrouw.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Nee, ik zeg dat in de wet die eraan komt, rechten en plichten moeten worden
geregeld. Het gaat dus ook om plichten. Het is niet zo dat patiënten,
consumenten en gebruikers alles maar kunnen maken. Voor dit onderdeel moet
in die wet aandacht zijn. Dat is obstructie en belemmering van zorg die op
dat moment gewoon gegeven moet worden. Het is een maatschappelijke tendens
dat dit veel vaker voorkomt. Daarom vraag ik er ook expliciet naar.</al>
        <al>Ook een meldingsplicht voor artsen die kindermishandeling constateren,
is wat ons betreft aan de orde. Ik heb dat al vaker aangegeven. De VVD-fractie
vindt dat in dezen consequent de kant van het slachtoffer, dus de kant van
het kind, moet worden gekozen. In aanvang leken de ideeën en aspiraties
van deze minister goed aan te sluiten bij die van de VVD. Het is dan ook teleurstellend
dat de minister met zijn eerste beleidsdaden het precaire evenwicht in het
stelsel heeft doorbroken. Juist dat evenwicht is zo belangrijk voor het draagvlak,
maar ook voor de werking van de zorg. Mevrouw Kant krijgt veel meer haar zin
dan zij blijkbaar in de gaten heeft, want het pakket wordt behoorlijk uitgebreid
en de minister heeft aangekondigd daarmee nog niet klaar te zijn. Laat hem
nog even zijn gang gaan en hij is Simons links voorbij gefietst: niets meer
te kiezen, alles in het pakket.</al>
        <al>De verdeling tussen inkomensafhankelijke premie en de kostendekkende premie
is in het voordeel van de inkomensherverdeling aangepast. De inkomensafhankelijke
premie stijgt en het eigen risico wordt gecompenseerd. Ook heeft de minister
gezegd dat hij deze groep gaat uitbreiden. Kortom, als je redelijk gezond
bent, betaal je wel een eigen risico en krijg je geen compensatie. Werk je
en verdien je een modaal inkomen, dan betaal je wel extra inkomensafhankelijke
premie en belasting, maar krijg je geen zorgtoeslag.</al>
        <al>Als laatste, maar niet het minste, zet de minister de marktwerking, die
dit systeem betaalbaar en van hoge kwaliteit moet maken, op "hold".
Verzekeraars worden niet gestimuleerd om hun energie te steken in de inkoop
van zorg. Zij kunnen jaren achteroverleunen omdat de overheid dit hun uit
handen neemt. Door de maatstaf worden de prijzen bepaald door de overheid
en niet door de verzekeraars.</al>
        <al>Mijn fractie is zeer bezorgd omdat wij niet de goede weg opgaan. Om de
premies betaalbaar en de kwaliteit hoog te houden moet het systeem kunnen
werken. Deze minister slaat linksaf. Wij moeten oppassen dat wij niet eindigen
met een ouderwets ziekenfonds voor iedereen. In Het Financieele Dagblad ontvouwt
de minister grootse vergezichten, die overigens gaan over de tijd dat hijzelf
geen minister meer is. Gedurende de tijd dat hij nog wel minister is, geeft
hij geen gas. Het resultaat hiervan is dat de premiebetaler meer premie betaalt,
maar daarvoor niets extra's terugkrijgt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Was het niet minister Hoogervorst die de maatstafconcurrentie voorstelde
als opmaat tot een volledig vrije prijsvorming? Hij stelde ook voor om de
ziekenhuissector niet te belasten met de introductie van de vrije prijsvorming
in een keer, maar om dat stapsgewijs te doen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>In de periode dat de heer Hoogervorst minister was, hebben wij in de Kamer
nooit een debat gevoerd over maatstafconcurrentie. De VVD-fractie heeft gezegd
waarom zij daartegen is. Maatstafconcurrentie is een Oostblokinstrument dat
over de sector wordt gejaagd. Het doet niets anders dan de lucht eruit te
drukken. Het systeem beloont echter totaal niet de beste zorgaanbieder of
de beste specialist van Nederland. Alle moeilijke gevallen gaan daarheen.
Een ziekenhuis wordt daarvoor gestraft. Daarom is het een heel slecht instrument.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoor mevrouw Schippers niet ontkennen dat ook minister Hoogervorst
vond dat dit kabinet de goede weg is ingeslagen door de keuze voor stap voor
stap naar vrije prijsvorming te gaan. Tegelijkertijd wijs ik haar erop dat
er wel degelijk andere prikkels in het systeem zitten. Dat geldt ook voor
het wetsvoorstel over het eigen risico. Deze prikkels bieden verzekeraars
de mogelijkheid om niet alleen te sturen op prijs, maar ook op kwaliteit.
De CDA-fractie vindt net als mevrouw Schippers dat deze sturing nodig is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Waarom zou een zorgverzekeraar investeren in de afdeling inkoop? Alle
prijzen worden naar een gemiddelde gedrukt. Moet een zorgverzekeraar dan van
50% naar 49% gaan? Zal hij daarvoor flink investeren in zo'n
afdeling? Dat kan de heer De Vries toch niet serieus menen? Bovendien heeft
de CDA-fractie in haar verkiezingsprogramma een groot percentage vrije prijzen
beloofd aan de kiezer. Zij eindigt met 20% vrije prijzen. Alles moet
wel met elkaar in verband gezien worden. Deze minister presenteert
de maatstaf, breidt de dbc's niet uit, compenseert het eigen risico en verhoogt
de inkomensafhankelijke premie. Dit bij elkaar betekent in onze ogen linksaf
slaan, de verkeerde weg op.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Schippers heeft een verkeerd beeld van de voorgestelde maatregelen.
Ik denk dat zij daarmee niet alleen zichzelf tekortdoet, want zij weet wel
beter, maar ook de sector. De sector ziet dat deze regering meer ruimte geeft
voor vrije prijsvorming. Marktprikkels worden dus ingebouwd. Tegelijkertijd
vraagt dezelfde sector voldoende waarborgen om dat traject te kunnen doorlopen.
Daarover hebben wij vanmorgen ook gesproken. Als blijkt dat dit systeem werkt,
kunnen wij een stap verder gaan. Dat is helemaal in overeenstemming met het
verkiezingsprogramma van het CDA. Dit moet mevrouw Schippers aanspreken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik weet niet met welke sector de heer De Vries spreekt. De Nederlandse
Vereniging van Ziekenhuizen heeft gezegd dat zij niets ziet in de maatstafconcurrentie.
De grote zorgverzekeraars zeggen tegen mij: die maatstafconcurrentie is leuk
en aardig, maar de ziekenfondsen die goed konden inkopen worden hierdoor op
achterstand gezet. Zij vragen zich af waarom zij nog zouden investeren in
de afdeling inkoop. Ik weet niet met wie de heer De Vries spreekt. De sector
heeft er echter terecht geen vertrouwen in. Dat heb ik ook niet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben het inhoudelijk met u eens. Ik deel de analyse waarom de maatstafconcurrentie
verkeerd uitpakt. U zegt echter dat het geen marktwerking is. Mijn kritiek
is dat het wel een vorm van marktwerking is, die staat voor een "race
to the bottom" en het stimuleren van lage prijzen in plaats van het stimuleren
van kwaliteit. Het drukt de gemiddelde prijs. Er is toch sprake van een vorm
van marktwerking?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Bij marktwerking moet een aanbieder de prijs vaststellen. Er moet dan
sprake zijn van vrije prijsonderhandeling. U hebt het alsmaar over marktwerking,
maar het aanbod is niet vrij, de prijs is niet vrij, de overheid bepaalt het
pakket, de overheid bepaalt in deze sector eigenlijk alles. Dus, hoezo marktwerking?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Daarom zeg ik ook altijd dat de zorg geen markt is en dat dit en het vorige
kabinet met die leuke minister Hoogervorst van u, wel marktwerking in de zorg
wilden introduceren met alle gevolgen van dien. Het is inderdaad geen vrije
markt, het is inderdaad geen kwestie van vraag een aanbod, zorg is een behoefte!</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Mevrouw Kant, u moet wat korter interrumperen. Ik ben er zelf niet bij
geweest, maar ik zie dat u in dit debat al flink geïnterrumpeerd hebt.
Wij lopen enorm uit de tijd, te meer als ik nog naar de lijst resterende sprekers
kijk. Daarom graag kort en bondig, anders laat ik geen interrupties meer toe!</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Vrije markt bestaat wel, maar is zeer ongewenst in de zorg en dat vindt
zelfs de VVD. Desalniettemin worden binnen het systeem allerlei vormen van
concurrentie geïntroduceerd, marktprikkels. De maatstafconcurrentie is
daar een van. Ik ben blij dat u die afwijst, net als ik, maar erkent u niet
dat dit toch wel degelijk een vorm van concurrentie op prijs is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben hier echt heel erg verbaasd over. U voert al jaren campagne met "de
zorg is geen markt" en daarmee suggereert u altijd dat er in de Nederlandse
gezondheidszorg sprake is van marktwerking. Ik ben heel blij dat u erkent
dat die marktwerking er nog helemaal niet is. Het enige is dat er een klein
beetje meer beloond wordt op prestatie en dat is heel erg goed. Als een instelling
het nu heel erg goed doet voor haar patiënten, beter dan andere instellingen,
en die patiënten zijn heel tevreden, dan vinden wij het toch fijn dat
heel veel patiënten naar die instelling gaan en de instelling daar zo
voor beloond wordt? Laten wij dat veel meer in de zorg toepassen, want dan
zal die in een rap tempo veel beter voor de patiënt worden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb niet gezegd dat er geen marktwerking is. Met dank aan uw minister
is er helaas wel veel marktwerking in de zorg, maar het is geen volledig vrije
markt. U wilt dat ook niet, maar die marktwerking is er helaas wel en er wordt
geconcurreerd op prijs met alle gevolgen van dien.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het is voor 20% concurrentie op prijs, dus 80% niet! Kun
je failliet gaan in de zorg? Neen! Kun je winst maken in de zorg? Neen! Dus,
hoezo marktwerking! Een staatsgereguleerde gezondheidszorg!</al>
        <al>Voorzitter. De zorgverzekeraars pakken het aandachtspunt van een betere
levensstijl enthousiast op en overspoelen de markt met pakketten die zijn
gericht op stoppen met roken, meer bewegen, afvallen en ga zo maar door. Iedere
verzekeraar kiest zijn eigen vorm en aandachtspunt, maar het gebeurt massaal.
Minister, laat de markt hier gewoon eens een paar jaar zijn werk doen, denk
nu niet altijd dat de overheid het veel beter kan, trek niet direct de collectieve
speen waaraan deze initiatieven moeten worden gelegd, zie af van uw plannen
om de basisverzekering vol te stoppen met stoppen met roken-middelen, sportschoenen,
fitnessprogramma's en andere goedbedoelde maar tamelijk zinloze acties, acties
die veel kosten en niets opleveren.</al>
        <al>Voorzitter. Onder het adagium "put your money where your mouth is"
zet ik een motie die al twee keer is aangenomen, maar nooit is uitgevoerd
nu om in een amendement. Het gaat hier om de preventieconsulent. Hij geeft
informatie op maat aan de jongere en zijn ouders, hij kan doorverwijzen naar
instanties of gemeentelijke projecten. Het gaat om het direct aanspreken van
de jongere en zijn ouders op levensstijl. Het gaat dan niet om óf roken, óf
alcohol drinken, óf overgewicht, óf ongezond eten, óf
te weinig bewegen, óf seksueel overdraagbare ziekten, óf de
seksuele moraal; het gaat om het hele plaatje. Als deze directe aanpak wordt
gecombineerd met een les die over gezondheid, eten en levensstijl gaat, dan
komen wij verder dan stoere taal met verboden en geboden die alleen maar de
uitdaging in zich dragen van ontduiken en uitproberen. Dit kabinet geeft prioriteit
aan preventie. Heideheuvel onderzoekt een traject waarin zwaarlijvige kinderen
afvallen en zich een andere levensstijl aanleren. Dit traject wordt begeleid
door een monitoring om de werking wetenschappelijk vast te stellen. Dit wordt
nu door het kabinet afgekapt, waarmee de onderzoeksresultaten
die tot nu toe zijn vergaard worden weggegooid. Met de fracties van de PvdA
en de SP heb ik op dit punt een amendement ingediend.</al>
        <al>Tot slot. De VVD-fractie hecht veel waarde aan vernieuwingen die bijdragen
aan een betere zorg, aan vrijheid voor patiënten, aan lagere kosten,
aan arbeidsbesparing. Het systeem is niet stimulerend genoeg. Een motie om
dit te repareren door middel van een tijdelijke toelating tot het pakket is
door de minister van tafel geveegd. Er zijn al regelingen, zo stelt de minister,
maar die regelingen kan niemand vinden en komen ook nooit voor het voetlicht
als het gaat om concrete kansen die worden gemist. Denk aan Heideheuvel en
recente hulpmiddeleninnovaties. Al deze mensen krijgen de boodschap dat de
Zorgverzekeringswet vergoeding niet toestaat. De minister voegt dus helemaal
niets toe! Met de instelling van een loketje acht hij de motie uitgevoerd.
Ik voel mij hiermee niet serieus genomen door deze minister. Er is dus een
jaar gestudeerd, en wij krijgen een paar uur voor de begroting bericht.</al>
        <al>Naast de tijdelijke toelating tot het pakket is ook het persoonsgebonden
budget een belangrijk middel om vernieuwing en maatwerk in de zorg tot stand
te brengen. Wij zijn in aanraking gekomen met een particulier initiatief van
een patiënte die niet de standaard pruik wilde, maar meer keuze wilde
hebben: de website www.hoofdzakengids.nl. Zij ging op zoek naar alternatieven.
Er zijn sindsdien veel alternatieven ontwikkeld. Wij zien graag dat zo'n initiatief
ook wordt gestimuleerd door hiervoor een pgb-mogelijkheid te scheppen. Dat
kost niets, maar levert veel op voor patiënten en stimuleert vernieuwing.</al>
        <al>Kwaliteit moet transparant zijn, maar hoe voorkomt de minister een woud
aan keurmerken, accreditaties en veiligheidssystemen? Hoe voorkomen wij dat
kwaliteit een papieren werkelijkheid wordt? Hoe voorkomt hij een formulierenbrij
voor de werknemers in de zorg? Al die kwaliteitsimpulsen staan los van elkaar,
overlappen elkaar en laten witte vlekken zien. Kortom, zij ontberen een basis,
een verband waarin zo'n EPD of ziekenhuisveiligheidssysteem een functie heeft.
De infrastructuur van kwaliteit en veiligheid is een centrale overheidstaak.
Pas als wij uitgaan van dezelfde taal en eisen, kan er worden gebenchmarkt,
kan er worden vergeleken en kan er worden gepubliceerd. Onderschrijft de minister
dit en zo ja, wat gaat hij daar dan mee doen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Voor ik begin, kom ik kort terug op mijn begrotingsinbreng
van vorig jaar. Toen drong ik bij de regering aan op een verbod op projecten
die met AWBZ-geld gefinancierde behandelingen in het buitenland mogelijk maken.
Tot mijn stomme verbazing heeft dit aanbieder Surivival er niet van weerhouden
om te melden dat men met twaalf cliënten voor behandeling naar Suriname
afreist. Hoe kan het dat dit soort reizen nog steeds worden gemaakt? Wij willen
de garantie dat de VVD-fractie volgend jaar niet weer met hetzelfde punt hoeft
te komen.</al>
        <al>Gehandicapten mogen niet de prijs van de vergrijzing betalen. Dit uitgangspunt
is de meetlat waarlangs de VVD-fractie het regeringsbeleid rondom de AWBZ
legt. Daarnaast beoordelen wij het beleid op houdbaarheid voor de toekomst
en op de positie van de cliënt. Deze moet in de langdurige zorg zo veel
mogelijk zelf kunnen aangeven waar, door wie en op welke wijze hij zorg ontvangt.</al>
        <al>De regering wordt geconfronteerd met een groeiende vraag naar AWBZ-zorg.
De overschrijdingen zijn enorm. De bewindspersonen uiten hun zorgen over de
toegenomen aantallen indicaties, maar nergens geven zij een analyse van het
probleem, laat staan dat zij maatregelen nemen die zijn gebaseerd op een analyse
of een toekomstvisie. Die verantwoordelijkheid hebben zij gelegd bij de SER.
Deze komt rond kerst met een advies. De architecten van de modernisering van
de AWBZ moeten dus onder leiding van oud-staatssecretaris Margo Vliegenthart
hun ideaal van een breed toegankelijke AWBZ terugdraaien; een mission impossible.
De VVD-fractie wil juist terug naar de oorsprong van de verzekering, een selectie
aan de voordeur op onverzekerbaarheid en onvoorzienbaarheid, met strenge criteria
voor indicatiestelling.</al>
        <al>Wat doet deze regering wel? Een generieke tariefskorting van 1%
en een korting op het tarief voor ondersteunende begeleiding, met een paar
uitzonderingen voor bijzondere doelgroepen én het onmogelijk maken
van het toekennen van ondersteunende begeleiding bij somatische of psychosociale
problemen.</al>
        <al>De generieke tariefskorting verplaatst het probleem naar de zorgaanbieders
die geen invloed hebben op de omvang van de indicaties. Hoe ziet de minister
erop toe dat deze maatregel geen effect heeft op de kwaliteit van de patiëntenzorg?
De korting op het tarief voor ondersteunende begeleiding is fors: van ongeveer € 45
naar € 35. Waarom kort de regering niet ook op het tarief voor ondersteunende
begeleiding in de ggz? Die is zelfs € 90 per uur en juist daar lopen
de indicaties enorm op. Ik zie de logica van de redenering niet, waarom gebeurt
het bij de een wel en bij de ander niet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ga terug in het betoog waar mevrouw Van Miltenburg sprak over het SER-advies
en waar zij zei dat haar fractie vindt dat er een selectie moet zijn, een
indicatie, op grond waarvan bepaald wordt of iets onverzekerbaar is. Heb ik
haar goed verstaan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb gezegd dat wij terug willen naar de oorsprong van de verzekering,
een selectie aan de voordeur op onverzekerbaar- en onvoorzienbaarheid. Zo
is de AWBZ in de jaren zestig tot stand gekomen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Mag ik de VVD-fractie dan zo begrijpen, dat zij niet wil dat alles automatisch
verzekerbaar is? Vindt zij dus, net als de CDA-fractie, dat verzekeraars niet
zomaar kunnen roepen dat alles wel verzekerbaar is en alles maar in de Zorgverzekeringswet
moet worden gestopt?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Wij denken dat alle op genezing gerichte zorg wel degelijk verzekerbaar
is; daarom zeggen de verzekeraars dat ook. Wij vinden het heel raar dat de
ligtijden in de ziekenhuizen zijn verkort en dat de mensen die het ziekenhuis
uit gaan maar nog wel verzorging nodig hebben, hun zorg vanuit de AWBZ betaald
moeten krijgen. Daarom heeft de VVD, als ik me goed herinner samen met het
CDA, enige jaren geleden een motie ingediend waarin stond dat alle op genezing gerichte zorg naar de zorgverzekering moet. Ik hoop dat het kabinet
stappen in die richting doet.</al>
        <al>De regering doet alsof zij slechts bezuinigt op de ondersteuning voor
ouderen. Altijd weer wordt het voorbeeld genoemd van de boodschappendienst.
Door het schrappen van de ondersteunende somatische begeleiding, worden ook
mensen getroffen die op jonge leeftijd zijn geveld door een slopende ziekte:
mensen met MS, met reuma of met een dwarslaesie. Dat zijn tegenvallers die
bij jonge mensen niet voorzienbaar zijn. Ook zij kunnen vanaf volgend jaar
geen beroep meer doen op de OB. Zo wordt hun de mogelijkheid ontnomen om zelf
de inhoud van hun zorg te bepalen; zij mogen namelijk nog wel naar een dagbehandeling
in een instelling. Met de bezuiniging op de OB beperkt de regering vooral
de keuzevrijheid van de individuele zorgvragers. Eén vorm van aanbod,
dagbehandeling, wordt in bescherming genomen. Kan dit worden toegelicht?</al>
        <al>Wij maken ons zorgen over het effect van de maatregelen met betrekking
tot de maatschappelijke opvang, vooral die rond het plan van aanpak en het
Stedelijk Kompas. Kan de regering de harde toezegging doen dat de bezuinigingen
de maatschappelijke opvang niet zullen treffen?</al>
        <al>Dit kabinet kiest voor de versterking van de zorg binnen instellingen.
Dit doet het door te bezuinigen op de zorg die buiten instellingen wordt gegeven.
Door de bezuinigingen op de OB, maar ook door de voorgenomen bezuinigingen
op de TBU, wordt zorg buiten een instelling, voor degenen die daarvoor kiezen,
steeds duurder. Het is niet eenvoudig om een indicatie te krijgen voor volledige
zorg in een instelling. De VVD houdt er dan ook ernstig rekening mee dat er
een schrijnend verschil zal ontstaan tussen intramurale en extramurale zorg.</al>
        <al>Ook het persoonsgebonden budget staat onder druk. Met een pgb kunnen mensen
geïndiceerde zorg geheel naar eigen inzicht inkopen. Het irriteert de
VVD dat het ministerie van VWS voortdurend suggereert dat op grote schaal
misbruik van het pgb wordt gemaakt. De suggestie wordt zelfs gewekt dat budgethouders
ten onrechte een pgb krijgen. Wij bestrijden dit met kracht. Een pgb wordt
eerst en alleen dan verstrekt, wanneer het CIZ een AWBZ-indicatie heeft gesteld.
Mocht de regering twijfelen aan de legitimiteit van deze indicaties, dan moet
zij dáár ingrijpen, in plaats van het pgb in het algemeen in
een kwaad daglicht te stellen.</al>
        <al>Het pgb, hoewel omarmd door cliëntenorganisaties en politiek, heeft
altijd veel kritiek te verduren gekregen. Nu er moeilijke beslissingen nodig
zijn over de toekomst van de AWBZ, zal er veel druk uit de sector van de reguliere
zorg komen om juist de pgb's aan te pakken. De VVD gelooft echter in de macht
van de patiënt, die zich juist in het pgb manifesteert. Wijzigingen in
beleid en bekostiging binnen de AWBZ hebben vaak grote effecten op individuele
pgb's. Bij voorgenomen wijzigingen moet de Kamer de beleidsmakers er telkens
weer op wijzen dat pgb-houders niet onevenredig hard mogen worden getroffen.
Wij willen dat wordt vastgelegd dat de gevolgen van beleidswijzigingen voor
pgb-houders en instellingen voortaan evenredig zijn. Graag een reactie op
dit voorstel.</al>
        <al>De scheiding van wonen en zorg blijft op papier een doelstelling van dit
kabinet, maar onderliggend beleid blijft uit. Doordat het huidige beleid leunt
op twee gedachten zijn er veel obstakels voor hen die nieuwe vormen van zorg
en wonen willen aanbieden. De VVD wil van het kabinet weten welke knelpunten
en obstakels er – kabinetbreed! – zijn die dit nog steeds verhinderen.
De VVD wil dat de indicatiestelling voor de AWBZ sterk wordt vereenvoudigd,
in lijn met de wijze waarop gemeenten dit aanpakken in de Wmo: strenge regels,
zonder de mogelijkheid voor aanbieders om hieraan zelf invulling te geven,
maar met de mogelijkheid om gemotiveerd de indicatie terug te sturen als deze
op medische grond te krap is.</al>
        <al>Deze zomer ontvingen wij de derde evaluatie van de Wet BOPZ. Hoewel de
evaluatiecommissie mild oordeelde over de werking van de BOPZ, adviseert zij
toch dat er een nieuwe wet moet komen. In lijn van de aangenomen motie-Weekers
tijdens het debat over de tbs, vraagt de VVD-fractie de regering snel te komen
met een voorstel om de BOPZ te vervangen door een goede en moderne wet, waarin
opname en behandeling van psychiatrische patiënten op een betere wijze
is geborgd. Als de regering dit wetsvoorstel volgend voorjaar nog niet naar
de Kamer heeft gestuurd, komt de VVD-fractie zelf met een initiatiefwet.</al>
        <al>Gisteren hebben wij de brief over dyslexie ontvangen van de regering.
Het spijt ons zeer dat het kabinet het advies van het CVZ om behandeling van
ernstige vormen van dyslexie op te nemen in het basispakket, niet heeft overgenomen.
Wij willen graag een nadere toelichting op deze beslissing.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>In het vorige blok heeft mevrouw Van Miltenburg gesproken over het scheiden
van wonen en zorg en over het belang van kleinschalige woon- en zorgvoorzieningen.
Al eerder heb ik namens de CDA-fractie gevraagd om te onderzoeken of onze
regels en bekostiging in die zin discrimineren. Is mevrouw Van Miltenburg
met ons van mening dat dat niet het geval zou moeten zijn? Onze eerste zorg
is of ons bestaande systeem dat mogelijk maakt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Onze zorg is dat al sinds 1994 achtereenvolgende kabinetten hebben gestreefd
naar het scheiden van wonen en zorg. Steeds meer mensen willen thuis blijven
wonen, dat zegt ook dit kabinet. Maar elke keer blijven wij daarin hangen.
Er moet een keer helderheid komen. Gaan wij dit waarmaken? Voor welke doelgroepen
is het haalbaar? Zijn er doelgroepen waarvoor het niet haalbaar is? Want dat
kunnen wij ons best voorstellen. Het zou niet beperkt moeten blijven tot de
visie van VWS; wij zien dat het ook effecten heeft op de ministeries die zich
bezighouden met bouwen en op de huursubsidie. Wij willen weten hoe het afgerond
kan worden en wanneer het afgerond kan zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Dat zijn mooie ambities. Is mevrouw Van Miltenburg van mening dat de staatssecretaris
in dat kader mag doorgaan met het invoeren van de vermogenstoets?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dat is een plan van de CDA-fractie. Ik zie het nog niet in de begroting
staan. Eerst zullen er voorstellen moeten komen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Volgens mij is de VVD-fractie tegen vermogenstoetsen.</al>
        <al>Mevrouw Van Miltenburg sprak over de mogelijkheid van een initiatiefwet
als het kabinet niet een beetje opschiet met de BOPZ. Wat zou er in die initiatiefwet
moeten staan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik weet niet of de heer Vendrik de evaluatie heeft gelezen, maar een van
de aanbevelingen is om met een groep deskundigen die dagelijks in de praktijk
met de BOPZ te maken hebben, een voorzet te laten geven voor een wet. Ik vind
dat een prima methode. Hoe wij een en ander hier bedenken staat ver af van
hoe rechters in de praktijk ermee werken. Behandeling en opname moeten beide
geregeld zijn. De BOPZ gaat over opname en een beetje over behandeling. Er
moet meer flexibiliteit komen; wellicht kan een verplichte behandeling ook
buiten een instelling plaatsvinden. De huidige wet is te veel gebaseerd op
een situatie die niet meer bestaat.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Nog niet zo lang geleden hebben wij hier een wetswijziging behandeld met
de voorganger van deze minister. Die wetswijziging strekte ertoe de gedwongen
behandelingsmogelijkheden uit te breiden. De GroenLinksfractie was ertegen,
de VVD-fractie was voor. Staat dit wat de VVD-fractie betreft weer ter discussie
als deze herziening van de BOPZ aan de orde is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Nee, want ik heb net aangegeven dat de opvolger van de BOPZ niet alleen
een opnamewet zou moeten zijn maar ook een behandelwet, waarin de rechten
van de cliënten op een goede en moderne manier geborgd zijn.</al>
        <al>Ik heb een amendement ingediend om de Schorerstichting € 500.000
extra subsidie te verschaffen voor de financiering van hivpreventie onder
homomannen. Wij zijn koploper in de wereld op het terrein van hiv- en aidspreventie
en investeren miljoenen in hiv- en aidspreventie in Oost-Europa en Afrika.
Desondanks hebben wij geen 0,5 mln. over om onze eigen homomannen te wijzen
op de gevaren van deze vreselijke ziekte. De VVD-fractie vindt dat onbestaanbaar.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Gezondheid en gezondheidszorg raken ons als mensen diep. Als
wij ziek zijn, willen wij zorg van de best mogelijke kwaliteit en zijn wij
bereid er elke prijs voor te betalen. Wij zijn op zo'n moment afhankelijk
van de hulpverlener. Wij willen de hulpverlener dan kennen en vertrouwen en
wij willen een hulpverlener die ons begrijpt. Wij willen ook een gezondheidszorg
met ingebouwde waarborgen dat de kwaliteit ook echt wordt geregeld. Wij willen
bovendien het idee hebben dat wij er niet te veel voor betalen. Het gaat erom,
een systeem van gezondheidszorg te bouwen dat zowel recht doet aan de specifieke
kenmerken van het zorgverleningsproces, als aan de wens om meer zicht te krijgen
op kwaliteit en kosten. Daarin staat de patiënt/consument centraal.</al>
        <al>Wij hechten eraan dat de consumenten kunnen kiezen. Uiteraard kent de
keuzevrijheid in de gezondheidszorg zijn beperking in het karakter van de
zorg. De Zorgverzekeringswet, wat men daarvan ook kan vinden, vergroot die
keuzevrijheid. Burgers kunnen kiezen tussen zorgverzekeraars. Indien de zorgverzekeraars
zich gaan onderscheiden op het gebied van zorginkoop, kunnen de burgers ook
kiezen op grond van kwaliteit. Kan de minister aangeven wat de voortgang is
in het contracteren op kwaliteit, daarbij de eventuele verschillen aangeven
tussen collectief en individueel verzekerden en tevens aangeven hoe dit zich
verhoudt met de keuzevrijheid? Voor keuzevrijheid is informatie nodig. Daarvoor
is de website KiesBeter.nl ontwikkeld. Kan de minister aangeven of de site
zich naar inhoud en gebruik voldoende ontwikkelt?</al>
        <al>Toegang tot de Zorgverzekeringswet is van essentieel belang. Voor het
basispakket is dat geregeld met de acceptatieplicht door de verzekeraars.
bij de aanvullende verzekering geldt geen acceptatieplicht. Tot nu toe echter
hebben bijna alle verzekeraars zonder selectie verzekerden geaccepteerd. Volgend
jaar lijkt er sprake van een forse verhoging van de premie voor de aanvullende
verzekering. Hoe gaan de zorgverzekeraars om met het acceptatiebeleid voor
de aanvullende verzekering?</al>
        <al>Toegang tot de zorg heeft ook te maken met wachtlijsten en wachttijden.
bij de bepaling van aanvaardbare wachttijden en wachtlijsten is er sprake
van de zogenaamde Treeknorm.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik dacht dat de politiek niet ging over de aanvullende verzekering, tenzij
u bedoelt dat, als verzekeraars de komende jaren heel moeilijk gaan doen over
het accepteren van mensen voor aanvullende verzekeringen, een deel van dat
pakket weer in het basispakket moet. Is dat de achterliggende motivatie van
uw vraag?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mijn vraag heeft in eerste instantie betrekking op de acceptatie voor
de aanvullende verzekering. Wij willen er graag inzicht in hebben hoe de acceptatie
zich op dit moment ontwikkelt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik had begrepen dat dit uw interesse was, maar ik zei al dat wij daar
niet over gaan, tenzij wij zouden vaststellen dat het zo slecht gesteld is
met het acceptatiebeleid in het aanvullende pakket, dat wij besluiten om delen
daarvan onder te brengen in het basispakket, omdat wij eigenlijk vinden dat
het voor iedereen beschikbaar moet zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>In de eerste plaats gaat het ons erom, zicht te krijgen op de wijze waarop
er geaccepteerd wordt. Als blijkt dat er serieus sprake is van acceptatieproblemen,
moeten wij opnieuw bezien wat wij gaan doen. Daar is de inventarisatie voor
bedoeld.</al>
        <al>Voorzitter. Hoe staat het met de wachtlijsten en de wachttijden, rekening
houdend met de Treeknormen? voor zorgverleners betekenen de huidige veranderingen
een grote uitdaging. Zij moeten hun weg bepalen van het ene naar het andere
systeem. Soms ligt er bij instellingen wel erg veel nadruk op schaalvergroting.
Dit kan risico's inhouden voor de kwaliteit van de zorg. Wij willen graag
weten op welke wijze de minister in de gaten houdt dat schaalvergroting niet
leidt tot kwaliteitsverlies. Economische motieven mogen niet de professional
verhinderen om de juiste kwaliteit te leveren. Onlangs speelde deze discussie
ook rond de dure medicijnen. Voor de PvdA-fractie zijn in deze discussie twee
zaken belangrijk. De patiënt moet het middel krijgen dat de arts voorschrijft,
waarbij niet onnodig het duurste middel wordt voorgeschreven,
en de arts bepaalt wat de patiënt krijgt. Als ziekenhuisdirecties artsen
onder druk zouden zetten om duurdere middelen niet voor te schrijven, vind
ik dat deze artsen dit onmiddellijk moeten melden bij de inspectie, en bij
mij.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Maar het kan natuurlijk een heel reëel probleem zijn voor een ziekenhuis.
Sommige geneesmiddelen zijn waanzinnig duur. Ik begrijp niet waarom zij zo
duur zijn; daar zouden wij ook eens iets aan moeten doen. Als een arts een
dergelijk middel voorschrijft, kan dat een probleem zijn. Ik geef als voorbeeld
de arts die schrijft: als ik het middel lucentis voorschrijf, een heel duur
middel om voortschrijding van maculadegeneratie tegen te gaan, kan ik voor
hetzelfde geld tien staaroperaties uitvoeren. Dat zijn heel beroerde afwegingen
en die zouden helemaal niet zo gemaakt moeten worden. Wat vindt u nu eigenlijk
van de maatregel van de minister om zelfs nog te tornen aan die 80%-vergoedingsregeling
en alleen nog het goedkoopste gelijkwaardige medicijn voor 80% te vergoeden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Laat ik vooropstellen dat ik vind dat de professional op basis van zijn
autonomie zelf beslist wat hij of zij voorschrijft. De professional heeft
daarbij echter ook de verantwoordelijkheid om het middel of het medicijn voor
te schrijven dat het beste past bij de situatie van de patiënt en om
niet onnodig dure medicijnen voor te schrijven. Dat betekent ook – en
daarmee kom ik op de maatregel die van de NZa is afgekomen – dat de
voorschrijver heel wel rekening mag houden met de mogelijkheid van alternatieve,
goedkopere medicijnen. Als het goedkopere, alternatieve medicijn exact dezelfde
werking heeft als het dure medicijn, dan ga ik ervan uit dat de professional
op basis van zijn protocollen, richtlijnen, opleiding en professionele autonomie
het goedkopere medicijn voorschrijft.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat hier niet om een pijnstiller of een hoestmiddel. Het gaat veelal
om dure geneesmiddelen voor kankerpatiënten. Ik hoef u toch niet uit
te leggen dat het vaak heel precaire afwegingen zijn die gemaakt worden door
een arts, waarbij de prijs in mijn ogen niet de doorslaggevende rol mag spelen.
Dat doet die nu helaas soms wel en dat vinden wij allemaal ongewenst. Dan
legt deze minister – als hij dat advies overneemt – daar nog een
extra prikkel overheen. Het gaat om vaak heel zware bijwerkingen, zware therapieën,
waarbij ik vind dat dit element geen rol mag spelen. Deelt u die mening?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik kan het niet duidelijker zeggen dan ik net al deed. Als de professional
op basis van zijn kennis, protocollen et cetera tot het inzicht komt dat alleen –
laat ik het omkeren – het dure medicijn geschikt is, omdat het goedkopere
alternatief een aantal bijwerkingen heeft die nadelig zijn voor de patiënt,
dan is de professional gehouden om het duurdere medicijn voor te schrijven.
Dat moet hij dan zelfs doen. Een ander punt is de financiële consequentie.
Ten aanzien van de huidige 80/20-regel blijkt volgens de minister dat tot
nu toe nog geen ziekenhuizen hebben gemeld – terwijl zij dat wel kunnen
doen – dat zij in de problemen komen met de huidige vergoedingensystematiek.
Ik heb van de minister begrepen dat er over 14 dagen een monitor komt waaruit
blijkt of wij er inderdaad met de huidige systematiek uitkomen. De informatie
die ik nu heb, geeft dus geen enkele aanleiding om te denken dat die economische
motieven van een zodanige orde zijn geweest dat zij het voorschrijfgedrag
oneigenlijk hebben beïnvloed.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U vervolgt uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Excuses, voorzitter, maar mijn vraag betrof de negatieve prikkel die er
extra wordt ingevoerd als het om het beïnvloeden van het voorschrijfgedrag
gaat, omdat die nieuwe maatregel van de NZa ingevoerd wordt. Wij hebben nog
geen beeld. Mijnheer Van der Veen, u rept van uw beeld; ik heb een ander beeld;
ik krijg signalen dat het wel een probleem is. U citeert de minister die zegt
dat het geen probleem is. Laten wij dat onderzoek dan afwachten en daarover
debatteren. Laten wij niet, voordat wij zicht hebben op hoe het ervoor staat,
weer een nieuwe bezuinigingsmaatregel erover heen gooien die misschien nieuwe
problemen veroorzaakt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb moeite met de woorden negatieve prikkel en bezuinigingsmaatregel.
Wat hier gebeurt is volstrekt logisch. Als er twee volstrekt gelijkwaardige
alternatieven bestaan, dan vind ik het volstrekt logisch en goed te verdedigen
dat dan het goedkopere alternatief voorgeschreven wordt. Wat ik eveneens volstrekt
logisch vind, is dat als die gelijkwaardigheid niet bestaat, het duurdere
medicijn wordt voorgeschreven. Een directie of een zorgmanager die zijn of
haar professionals oneigenlijk beïnvloedt uit economische motieven, heeft
naar mijn idee niet het recht, zich manager van een zorginstelling te noemen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik zet uw tijd weer in.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Er wordt veel aandacht besteed aan de veiligheid van de patiënt.
Er zijn echter ook hulpverleners en ik zeg hier recht vanuit mijn hart, ook
in reactie op sommige anderen, dat wij trots kunnen zijn op de hulpverleners
in Nederland. Trots betekent ook dat wij vinden dat anderen van onze hulpverleners
af moeten blijven. Wat blijkt? De veiligheid van zorgverleners krijgt onvoldoende
aandacht. Volgens het ziekenhuisregistratiesysteem waren er in 2006 bijna
2300 incidenten. 40% daarvan was een geweldsincident. In 93%
van de gevallen zijn geen maatregelen getroffen. Wat vindt de minister hiervan?</al>
        <al>Ons uitgangspunt is dat agressie en geweld altijd aangepakt dienen te
worden. Ook de punten uit de brief over arbeidsmarktbeleid gaan naar ons idee
niet ver genoeg. Wij willen een krachtig geluid laten horen tegen geweld en
agressie tegen onze hulpverleners. Kan de minister toezeggen, nog voor 1 maart
2008 een inventarisatie van de stand van zaken aan de Kamer te zenden, met
daarbij een plan van aanpak om de veiligheid van de zorgverleners daadwerkelijk
te verbeteren? Uit een persbericht van gisteren blijkt dat de gezondheidszorg
in de zogenaamde OESO-landen de afgelopen jaren verbeterd is, maar de kwaliteit
van de Nederlandse gezondheidszorg loopt in vergelijking met de ons omringende
landen terug. Ook in de begroting staat dit. Volgens ons ontbreekt er een
goede analyse van deze teruggang. Een duidelijke aanpak, ook in maat en getal,
ontbreekt in de begroting. Ik krijg graag toegezegd dat er
een plan van aanpak wordt opgesteld, gericht op een plaats in de top 3 van
Europa. Laten wij laten zien dat wij ambitie hebben.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben blij met de ambities van mijn collega van de PvdA. Hij noemde tussen
neus en lippen door het arbeidsmarktbeleid van dit kabinet. Hij vond dat niet
zo geweldig. Bedoelt hij dat er een enorm tekort aan personeel is, dat dit
tekort groter dreigt te worden, maar dat het kabinet hier niets aan doet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Nee. In het kader van het blokje agressie en geweld heb ik gezegd dat
er naar het idee van mijn fractie in de brief over het arbeidsmarktbeleid
onvoldoende aandacht aan agressie en geweld wordt besteed. Mijn fractie wil
verdergaande maatregelen. Dat zei ik over het arbeidsmarktbeleid.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Het heeft dus alleen betrekking op agressie en geweld? Ik kan met u meekomen,
maar vindt u niet dat er een enorm tekort is en dat de agressie mede wordt
veroorzaakt doordat er vanwege dat tekort niet genoeg kwaliteitszorg kan worden
geleverd?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het voordeel van een grotere fractie is dat je je woordvoerderschappen
verdeelt. Ik ben ervan overtuigd dat mijn collega mevrouw Wolbert hierop terugkomt.</al>
        <al>Bij de vorige begrotingsbehandeling en tijdens het overleg over de medische
missers is uitvoerig stilgestaan bij de kwaliteit van de zorg. De minister
heeft bovendien een deltaplan zorg toegezegd. Wat is de stand van zaken?</al>
        <al>Om sociaaleconomische redenen is er verschil in gezondheidszorg. Ons land
is de afgelopen jaren van de top van de gezondheidszorg naar de Europese middenmoot
afgegleden. Ondanks het feit dat de gezondheidsverschillen in Nederland niet
toenemen, zijn de verschillen in gezondheid per wijk in Nederland nog steeds
heel erg groot. De gemiddelde leeftijdsverwachting kan in de ene wijk zestien
jaar langer of korter zijn dan in een andere wijk. Is de minister bereid om
de sociaaleconomische gezondheidszorgverschillen daadwerkelijk te verkleinen?
Zo ja, hoe? Ik verzoek de minister om de regie te nemen en om in samenwerking
met minister Vogelaar, lokale overheden, zorgaanbieders en zorgverzekeraars
een plan van aanpak op te stellen. Ik kan mij voorstellen dat dit gebeurt
in een aantal prachtwijken. De aanpak moet verdergaan dan alle aanpakken die
tot nu toe zijn opgesteld. Die werden grotendeels projectmatig uitgevoerd,
maar leverden weinig op in de zin dat er niet was uitgegaan van een nulmeting.
Wij willen concrete doelen. Wij willen ook dat de plannen op andere wijken
overdraagbare kennis opleveren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Het klinkt mij als muziek in de oren dat wij hier eindelijk
eens werk van maken. Wat de heer Van der Veen naar voren brengt, is heel goed.
Is het voor de Partij van de Arbeid in het kader van het verkleinen van de
sociaaleconomische gezondheidsverschillen denkbaar dat wij iets doen aan het
verschil in beoefende sport tussen hogere en lagere inkomensgroepen, dat wij
dat actief gaan bestrijden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb de krant gelezen en zeg met enige voorzichtigheid dat sport onderdeel
kan zijn van het plan van aanpak.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Dat klinkt mij iets te voorzichtig. Wij gaan het binnenkort met de minister
vast eens over overgewicht hebben. Dit fenomeen is ook heel erg gevoelig voor
sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Het al dan niet beoefenen van sport
loopt precies parallel aan de mate waarin overgewicht onder verschillende
bevolkingsgroepen voorkomt. Je kunt daar dus gericht iets mee doen. Alle deskundigen
zeggen dat het belangrijkste onderdeel van het beleid ter preventie van overgewicht
bewegen is. Wil de PvdA meehelpen, dit verschil op te heffen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het idee van GroenLinks sympathiek, maar als slechts een factor
de grote sociaaleconomische gezondheidszorgverschillen veroorzaakte, zou ik
het steunen. Ik vraag juist of de minister regie wil nemen omdat een veelvoud
aan factoren de sociaaleconomische gezondheidszorgverschillen verklaren. Dat
is het lastige en moeilijke eraan. Sport is in mijn ogen een heel belangrijke
factor.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik wijs erop dat er aanstaande maandag een apart wetgevingsoverleg over
sport wordt gevoerd en dat er voor 5 december aanstaande een preventieoverleg
is gepland.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Daarom heb ik vandaag niets over dit zeer belangwekkende onderwerp gezegd;
dat zal ik dan zeker doen. Nu de heer Van der Veen er toch over begint, wil
ik hem een vraag stellen. Het is inderdaad complex. Eén factor is echter
heel bepalend: de sociaaleconomische positie van mensen. Ze heten niet voor
niets sociaaleconomische gezondheidsverschillen. Bent u dus bereid om de armoede
aan te pakken? Van het kabinet heb ik niets van een dergelijke bereidheid
gezien.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb al aangegeven dat sprake is van een complex van factoren. Ik vind
het erg lastig om er een uit te lichten en als het ware een soort monocausaliteit
te veronderstellen tussen die factor en de sociaaleconomische gezondheidszorgverschillen.
Ik vind daarom ook dat er een nulmeting moet komen. Om de sociaaleconomische
gezondheidszorgverschillen te verklaren, moeten wij zicht krijgen op die factoren
en de weging daarvan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb geen metingen meer nodig, want er is ontzettend veel goed onderzoek
gedaan naar dit onderwerp. De oorzaken zijn complex, maar bekend. Een belangrijke
oorzaak is armoede. Erkent de heer Van der Veen dat en vindt hij ook dat,
als dit soort plannen er komt, waarmee ik het eens ben, het armoedebeleid
daarvan deel moet uitmaken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Kant vindt de PvdA wat dat betreft aan haar kant. Het is mijn
fractie geweest die voor het armoedebeleid bij de algemene politieke beschouwingen
40 mln. extra hebt uitgetrokken. De PvdA heeft dus al getoond daar iets voor
over te hebben.</al>
        <al>De gezondheidszorg is in verandering. Daarom zijn heldere afspraken nodig.
Natuurlijk kunnen convenanten worden gesloten, maar pseudoregelgeving
moet worden voorkomen. Te vaak zien wij dat convenanten in hun uiteindelijke
uitkomsten onduidelijk zijn. Onduidelijk is vaak ook wie waarvoor verantwoordelijk
is. Dat geldt in hoge mate voor het transitieakkoord. Dat is ook al eerder
in een algemeen overleg aan de orde geweest. Naar onze stellige overtuiging
blijft er nog te veel geld hangen in de farmaceutische kolom. Er moet duidelijkheid
komen over de hoeveelheid geld die blijft zitten in kortingen en bonussen.
Wij vragen de minister nogmaals of hij bereid is een onderzoek te laten verrichten
in de gehele farmaceutische kolom naar de prijsontwikkeling van geneesmiddelen
en naar kortingen en bonussen. Het gaat ook om een boekenonderzoek, zowel
bij de apotheker als bij de groothandel en de fabrikant. Ik wacht het antwoord
van de minister af en overweeg zo nodig in tweede termijn met een motie te
komen. Het gaat hier om honderden miljoen euro's. Dat slaat uiteindelijk terug
op de premie van de verzekerden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Het grote nadeel van een onderzoek is dat daardoor weer een
hele tijd niets gebeurt in de sector. Ik zou graag zien dat de heer Van der
Veen een tijdspanne noemt, want zo'n onderzoek, inclusief boekenonderzoek,
kost veel tijd. Straks zijn wij anderhalfjaar verder en is er nog niets gebeurd.
De heer Van der Veen kan eventueel ook voor de motie stemmen die ik hierover
vanmorgen heb ingediend.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik denk dat het onderzoek heel snel kan worden uitgevoerd. Naar mijn idee
verzet niets zich ertegen om begin volgend jaar met de gevraagde informatie
te komen. Als wij het ruim nemen, wordt het 1 april. Dat is ook in het
belang van de minister, want dan lopen ook de onderhandelingen in het kader
van het transitieakkoord.</al>
        <al>Dan iets over de motie van mevrouw Schippers. Wij vragen niet om een heropening
van de onderhandeling, waarover wel wordt gesproken in die motie. Wij vragen
om in het kader van het convenant en op basis van de afspraken die daarin
zijn gemaakt, te bezien of het convenant heeft opgeleverd wat het volgens
de afspraken had moeten opleveren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>De heer Van der Veen heeft ons in het algemeen overleg voorgerekend dat
honderden miljoenen achterblijven. Zijn berekeningen waren erg solide, al
vond ik de uitkomsten aan de lage kant. Hij sprak in ieder geval over honderden
miljoenen euro's. Dat is toch € 20 per persoon aan premie. Is het
niet ook de verantwoordelijkheid van de PvdA dat de € 20 die per
persoon blijft hangen in de kortingen en bonussen, wordt afgetrokken in de
premie?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>In het overleg waar mevrouw Schippers aan refereert, kwamen twee opvattingen
naar voren. De PvdA-fractie en onder andere de VVD-fractie waren van mening
dat er honderden miljoenen te weinig uit de farmaceutische kolom zijn gehaald.
De minister heeft onderbouwd aangegeven dat dit niet het geval was. Het onderzoek
is wat mij betreft bedoeld om helderheid te krijgen over wie gelijk heeft,
of de waarheid in het midden ligt of dat mevrouw Schippers gelijk heeft, waardoor
het nog erger is dan wij denken. Op basis daarvan kunnen wij besluiten wat
er gaat gebeuren. </al>
        <al>Het veranderingsproces in de gezondheidszorg vraagt om ambitie en inspiratie.
Wij hebben het vaak gehad, ook in andere bijdragen, over het wantrouwen in
de gezondheidszorg. Wantrouwen valt alleen te bestrijden met inspiratie, ambitie
en vertrouwen. Wij zijn met een ingewikkeld proces bezig in de gezondheidszorg.
Kortgeleden gaf de minister in een algemeen overleg aan dat hij zichzelf ziet
als transitiemanager in dit veranderingsproces. Hoe ziet de minister zijn
rol in dit veranderingsproces? Meer precies, op welke wijze wil hij die rol
invullen en op welke wijze mogen wij de minister aanspreken op die rol?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>De minister heeft het in het interview in het Financieele Dagblad heel
duidelijk gemaakt hoe hij zijn rol ziet: een rol om als opvolger van minister
Hoogervorst meer marktwerking te introduceren in de gezondheidszorg. Hij wil
er nog wel een tandje bij, ondanks allerlei mitsen en maren. Ik hoop dat dit
de PvdA-fractie niet als muziek in de oren klinkt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mensen hebben vaak hun eigen interpretatie bij krantenartikelen. Ik heb
het artikel niet zo gelezen als mevrouw Kant. Ik heb gelezen dat de minister
in het interview nogmaals uitlegt wat in het regeerakkoord overeengekomen
is. De minister zei dat deze veranderingen gepast en in gepast tempo moeten
plaatsvinden. Dat spreekt mij zeer aan. De kop van het artikel was "Gas
geven met de rem erop". Dat vind ik niet erg inspirerend en ambitieus,
maar het geeft wel aan dat de minister het stap voor stap wil doen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het toch echt anders gelezen. Sterker nog, ik heb niet alleen wat
de minister zei anders gelezen. Ook in wat de heer Van der Veen zei lees ik
iets anders dan hij nu zegt. Dat is toch opmerkelijk. De heer Van der Veen
zegt namelijk dat dat niet is afgesproken in het regeerakkoord. Dat "dat"
slaat op de opmerking van de minister dat hij met een beetje goede wil en
ferme stappen naar 70% vrije prijsvorming gaat. Is de heer Van der
Veen het eens met deze minister of vindt hij dat dit niet is afgesproken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Kant stelt mij twee vragen. Als eerste wil zij weten hoe het komt
dat ik nu iets anders zeg dan ik op de voorpagina van het Financieele Dagblad
zei. Iedereen hier in de Kamer heeft ervaring met de pers. Al doende leert
men hopelijk. Gistermiddag belde het Financieele Dagblad mij. De telefonische
weergave van het gesprek was anders dan uiteindelijk in het interview is verschenen.
Op basis van die uitspraak, waarvan de marktgerichtheid echt afdroop –
mevrouw Kant zou des duivels zijn geweest als zij had gehoord wat de journalist
mij toevoegde – heb ik gezegd dat als wat die journalist mij vertelde
echt zo is, de minister zich moet gaan houden aan het regeerakkoord.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Kan de heer Van der Veen het inhoudelijke punt ook toelichten? Er staat
wel degelijk dat er een ferme stap naar 70% vrije prijsvorming in 2010
gezet moet worden. Dat is dus veel meer marktwerking, namelijk 70%.
De heer Van der Veen kan wel zeggen dat hij het anders begrepen heeft, maar
die 70% staat er toch echt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Kant heeft die 70% heel goed begrepen ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Dan wil ik er graag een inhoudelijke reactie op. Ik hoor de fractieleider
van de PvdA tijdens de verkiezingscampagne nog zeggen dat de PvdA de marktwerking
gaat stoppen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Als u antwoord van de heer Van der Veen wilt, moet u hem een kans geven
om te reageren.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>In hoeverre er nu echt sprake is van marktwerking is al eerder aan de
orde geweest. Die aantekening wil ik maken. De PvdA is fel tegen marktwerking,
dat heb ik ook aan het begin van mijn betoog aangegeven. Gezondheidszorg heeft
kenmerken die maken dat het geen echte markt kan zijn. Ik heb ook het specifieke
karakter van de gezondheidszorg aangegeven. Vervolgens heb ik aangegeven dat
de PvdA wil dat de mensen keuzes hebben en inzicht in kwaliteit en kosten.
Aanbieders die goede kwaliteit leveren, liefst tegen een aanvaardbare prijs,
moeten beloond worden. Mevrouw Kant noemt dat "markt", mijn fractie
noemt dat "mogelijkheden tot keuzevrijheid". In dat geheel zijn
wij op het ogenblik bezig om inzicht te krijgen in de werkelijke prijzen in
de ziekenhuizen, de door mevrouw Kant zo verfoeide bureaucratische dbc's.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoop gewoon antwoord te krijgen op mijn vraag. U zei daarnet: de PvdA
is fel tegen marktwerking. Ik dacht: krijg nou wat! Ik heb dat uw lijsttrekker
in de campagne ook horen zeggen, maar deze minister wil naar 70% vrije
prijsvorming in de ziekenhuizen. Dat lijkt mij de ultieme marktwerking. Wat
vindt u daarvan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voor inzicht in de kwaliteit en de kosten is het nodig om te weten wat
de in onderdelen gesplitste kosten in ziekenhuizen zijn. Die 70% heeft
betrekking op onderdelen van zorg die op zichzelf te beprijzen zijn. Wij hebben
niet gezegd dat het per se 70% moet worden. 70% van de vormen
van zorg in het ziekenhuis is zo isoleerbaar, dat het eventueel beprijsd kan
worden. Dat is al veel eerder aan de orde geweest. De PvdA vindt dat dat heel
voorzichtig moet gebeuren. Dat was een duidelijk onderscheid tussen de verkiezingsprogramma's
van PvdA en CDA. Mevrouw Kant zei daarnet dat het CDA heel ver wilde gaan
met de dbc's. De PvdA wil heel voorzichtig eerst naar 20% toe. Vervolgens
zullen wij bekijken of het werkt en of het voldoende de risico's dekt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil graag naar die 20% toe. Precies daar begreep ik de uitspraak
van de heer Van der Veen voordat hij toegaf dat hij het slachtoffer was van
een stukje journalistiek transitiemanagement.</al>
        <al>De minister lijkt te suggereren dat het niet bij die 20% werkelijk
vrije prijsvorming blijft. Dat zal ik hem straks ook vragen, want in die zin
is het interview mij niet helemaal helder. Daarnaast bestaat nog die prijsvorming
binnen het bestek van de maatstafconcurrentie, maar dat is een heel ander
hoofdstuk. De minister zegt: nee, dit gaat oplopen. Hij kondigt dat nu al
aan, terwijl ik in het regeerakkoord de strekking lees: "dat is nummertje
16, nou dat zullen wij nog wel eens zien." Hoe zit het nou? Wie heeft
er nou gelijk?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U vraagt het aan de minister, dus ik kan moeilijk namens hem antwoorden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik vraag het aan u.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik kan alleen maar zeggen dat in het regeerakkoord staat dat het stap
voor stap gaat en dat de maatstafconcurrentie daarbij een heel belangrijke
rol speelt. Ik heb de woorden van de minister in dat interview zodanig geïnterpreteerd,
dat zij overeenkomstig de inhoud van het regeerakkoord zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Volgens mij is het springende punt die vrije prijzen, dus misschien kunt
u er concreet op ingaan. Het regeerakkoord zegt: de ruimte voor werkelijk
vrije prijsvorming in de onderhandelingen tussen verzekeraars en ziekenhuizen
blijft beperkt tot 20% van de planbare zorg. Wordt het meer of niet?
Mag deze minister daarop vooruitlopen of niet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het gaat om 20% en als blijkt dat dat goed werkt, dan wordt het
verder uitgebouwd. Zo is het overeengekomen. Tevens is aangegeven dat de maatstafconcurrentie
een hulpmiddel is om te kijken of verdere uitbreiding van die vrije prijsvorming
binnen ziekenhuizen mogelijk is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>De D66-fractie verwelkomt de vrije prijsvorming. Het mag ook heel snel
naar die 70%, want uit onderzoek blijkt dat het gewoon werkt. De kwaliteit
wordt beter en de patiënt krijgt goedkope zorg. Hoe ver mag die prijsvorming
dan uiteindelijk gaan? Het is geen 20%, maar u geeft geen antwoord
op de vraag tot hoe ver die wel zou mogen gaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Het kan nooit verder gaan dan die 70%, omdat een deel van de ziekenhuiszorg,
zoals spoedeisende eerste hulp of bepaalde academische functies, zich niet
leent voor concurrentie. Het kunnen alleen die dingen zijn die onderscheidbaar
zijn en waarbij je als patiënt een keuzemogelijkheid hebt. Bij alles
wat spoedeisend of heel gespecialiseerd is, doet het zich niet voor.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Dan ben ik blij dat de PvdA het coalitieakkoord op dit punt heeft losgelaten
en niet op die 20% blijft hangen, maar naar die 70% wil gaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind dat een merkwaardige conclusie, omdat evenmin in het regeerakkoord
staat dat de PvdA nooit verder zou willen gaan dan 20%. De PvdA heeft
aangegeven: eerst 20% en dan kijken of wij verdere stappen kunnen maken.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U hebt nog 10 seconden om uw betoog af te maken, tenzij u uw tijd wilt
overschrijden.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Door de voorgenomen bezuinigingen vreest de PvdA-fractie dat bepaalde
belangrijke onderzoeken worden uitgesteld. Wij verzoeken de minister om niet
verder te bezuinigen totdat de internationale audit waaraan de Gezondheidsraad
deelneemt, halverwege 2008 is afgerond en de uitkomsten daarvan bekend zijn.</al>
        <al>De PvdA-fractie is uitermate teleurgesteld over het bericht dat de minister
met een waarschijnlijke subsidieregeling dyslexie komt; hij
kwam op het laatste moment, namelijk gisteren, met die boodschap. Wij gaan
ervan uit dat hij zich tot het uiterste zal inspannen om ervoor te zorgen
dat dyslexie per 1 januari 2009 in het basispakket wordt opgenomen, dit
mede in het licht van alle acties en inspanningen die de afgelopen jaren op
dit terrein zijn verricht. Kan de minister de Kamer tussentijds en tijdig
op de hoogte houden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Kan de heer Van der Veen mij uitleggen hoe de PvdA-fractie oordeelt over
het voorlopige plan van het kabinet bij monde van de staatssecretarissen Bussemaker
en De Jager over de nieuwe opzet voor de regeling voor chronisch zieken en
gehandicapten? Hierin lijkt het kabinet te suggereren dat men wil werken met
een soort forfaitair bedrag per aandoening, het zogenaamde kop-rompmodel.
Is dit een goede nieuwe regeling voor chronisch zieken en gehandicapten of
niet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Op het gevaar af dat ik mijn collega opzadel met een aantal dingen, stel
ik vast dat dit een onderwerp is dat zij behandelt. Ik speel uw vraag dan
ook aan haar door.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil terugkomen op het onderwerp dyslexie. Ik blijk de brief van gisteren
iets anders gelezen te hebben dan de heer Van der Veen. Ik lees dat de bewindslieden
wel degelijk de wil hebben om dyslexie uiteindelijk onder te brengen in het
pakket. Zij willen dit wel zorgvuldig doen en in een proefperiode bekijken
wat de effecten zijn, of de protocollering wel goed werkt et cetera. Inderdaad
verloopt de financiering via een projectsubsidie en worden de kosten niet
opgenomen in het pakket. Wat is erop tegen om eerst te bezien of het goed
werkt?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Als het nog nooit zou zijn uitgezocht, zou hierop helemaal niets tegen
zijn. Er zijn echter al proefprojecten geweest. Daarnaast ligt er een duidelijk
pakketadvies van het CvZ waarin wordt aangegeven dat dyslexie kan worden opgenomen
in het pakket. De brief biedt mij geen helder beeld van de hoogte van de subsidie
en van de beschikbaarheid ervan. In de brief staat dat nagegaan zal worden
of financiering mogelijk is voor een bedrag dat niet omschreven wordt. Ook
inhoudelijk is er een verschil met het CvZ-advies.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Het eindbeeld is mijns inziens niet anders dan het advies van het CvZ.
Is het voor de PvdA-fractie niet van belang dat het basisonderwijs deze verantwoordelijkheid
op een goede wijze inhoud kan geven? Hierop is volgens mij ook de vraag van
het kabinet gericht. Dat zal in de komende twee jaar moeten blijken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Kort samengevat doet deze brief mij meer denken aan een uitsteloperatie
dan aan een gerichte actie om dyslexie zo snel mogelijk in het basispakket
op te nemen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>De VVD-fractie heeft een amendement ingediend om de Schorerstichting extra
subsidie te geven voor hiv- en aidspreventie onder homomannen. Is de heer
Van der Veen van plan om dit amendement te steunen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Wij zijn in ieder geval van plan om het sympathiek te beoordelen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>In de context van de Kamer betekent dit meestal dat er geen steun komt.
Ik stel deze vraag, omdat ik ongeveer een jaar geleden tijdens de verkiezingscampagne
samen met een collega van de heer Van der Veen in een zaal vol homo's stond.
Bij die gelegenheid riep de PvdA dat zij de enige partij was die opkwam voor
de homobelangen in Nederland en in het verkiezingsprogramma aandacht besteedde
aan homo's. Ik zou het prachtig vinden, mijnheer Van der Veen, als u uw sympathieke
gevoelens ten aanzien van het amendement zou omzetten in een "ja",
juist vanwege het verkiezingsprogramma.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Veen</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Uw optreden geeft al aan dat de PvdA niet meer de enige partij is die
opkomt voor homobelangen. In mijn terminologie betekent "sympathiek"
dat ik heel welwillend zal kijken naar uw amendement.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. In de VWS-begroting van 2008 zien wij dat het kabinet er rekening
mee heeft gehouden dat een toenemend aantal mensen een beroep gaat doen op
langdurende zorg. Vanaf volgend jaar is er jaarlijks ruim 500 mln. extra te
besteden. Helaas zijn tegelijkertijd maatregelen nodig om de tekorten uit
de vorige kabinetsperiode op te vangen en om het steeds groter wordende beroep
dat op de AWBZ wordt gedaan, beheersbaar te houden. Dit geeft aan hoe moeilijk
het is om de AWBZ in zijn huidige vorm goed te laten functioneren. Het is
van belang dat wij in de discussie over de toekomst van de AWBZ fundamentele
keuzes maken. Richten wij de zorg in naar de maat en de behoeften van haar
cliënten of langs de beheersbaarheid van de kosten? Mijn fractie dringt
er dan ook bij de staatssecretaris op aan om in 2008 de discussie over de
toekomst van de AWBZ zo snel mogelijk te starten, zodat wij vanaf 2009 steeds
minder reparaties en ingrepen lopende de rit hoeven te zien.</al>
        <al>Voor de PvdA-fractie is het uitgangspunt dat wij verantwoordelijkheid
nemen tegenover elkaar en de solidariteit in het systeem overeind willen houden.
Onderlinge solidariteit naast eigen verantwoordelijkheid om vooruit te denken
en zich in goede tijden voor te bereiden op wat mogelijk kan komen, zijn twee
elementen die herkenbaar moeten blijven in het VWS-beleid. Daarom ziet de
PvdA-fractie een breuk met de voorgaande periode, waarin vooral eigen verantwoordelijkheid
van de individuele burger als vertrekpunt van denken domineerde.</al>
        <al>Vandaag willen wij het accent leggen op de volgende zaken. De PvdA-fractie
wil in de eerste plaats meer nadruk leggen op het ouderenbeleid en dan vooral
op de kracht en de mogelijkheden van ouderen. Bovendien moet er meer oog komen
voor de enorme verschillen in die groep. Daarom wil de PvdA-fractie dat een
accent wordt gelegd op de mogelijkheden en dat er een meer vanzelfsprekende
waardering komt voor de kennis, inzet en ervaring van ouderen. Zij wil ook
in het beleid van dit ministerie kunnen herkennen dat ouderen niet alleen
in verpleeghuizen leven. Ouderen zijn volop aanwezig in buurten, verenigingen
en instellingen. Zij doen een groot deel van het vrijwilligerswerk in Nederland
en zouden veel meer gewaardeerd moeten worden voor hun bijdrage aan onze samenleving.
Het ouderenbeleid is meer dan alleen zorg. Daarom wil de PvdA-fractie een
cultuuromslag op dit punt. Ziet de staatssecretaris mogelijkheden om de waardering
en de positie van ouderen te versterken en om te starten met een programma
dat bijdraagt aan het onderstrepen van de kracht van ouderen en aan positieve
beeldvorming?</al>
        <al>Dan wil ik het hebben over de kwaliteit van de zorg. Voor mensen die afhankelijk
zijn van langdurende zorg, mag de kwaliteit ervan geen punt van discussie
of van onzekerheid zijn. Zorg moet vanzelfsprekend goed zijn. In dit opzicht
is elke discussie over gebrek aan persoonlijke aandacht of gebrek aan goed
opgeleid personeel elke keer een discussie te veel en elke keer even beschamend.
Mijn fractie vindt het goed dat 250 mln. extra wordt geïnvesteerd in
de V&amp;V-sector. Dit betekent namelijk 5000 à 6000 extra medewerkers
in de zorghuizen. Het stimuleren van kleinschaligheid levert ook kwaliteit
op. Cliëntenkoepels worden vanaf volgend jaar structureel ondersteund,
wat positief is. Koepels hebben echter het nadeel dat zij ver van de mensen
af kunnen staan. Dan ondersteunen ze niet meer op het niveau van de individuele
cliënten. De PvdA-fractie is voorstander van rechtstreekse, een-op-eencliëntenconsultatie
en -ondersteuning. Dit kan via de Wmo, maar er is niet genoeg gericht beleid.
Er zijn projectmiddelen voor de ontwikkeling van begeleiding, informatievoorziening
en vooral het versterken van structuren, maar wie voert die ondersteuning
nu precies uit? Waar zijn de mensen die de ouderen ondersteunen en voorzien
van informatie en advies? Kan de staatssecretaris hierop een toelichting geven?</al>
        <al>Verder wil de PvdA-fractie extra en urgente aandacht voor dementie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voordat mevrouw Wolbert verdergaat met het volgende onderwerp, kom ik
even terug op die ondersteuning een op een. Mevrouw Wolbert zegt dat de koepels
daaraan geen inhoud geven. Onze CDA-fractie heeft daarbij echt een ander beeld.
Ouderenorganisaties ondersteunen bijvoorbeeld hun leden om weer aan andere
leden ondersteuning te kunnen geven, bijvoorbeeld bij het invullen van hun
belastingformulier. Zo zijn er legio onderwerpen die zij oppakken. Die koepels
doen dat dus wel degelijk.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Deze voorbeelden gaan over informatie en ondersteuning en over de bevordering
van de deskundigheid van de ondersteuners. Natuurlijk gebeurt er wel wat als
je die systemen ondersteunt. Het is echter onduidelijk wie het in de een-op-eencliëntenondersteuning
precies ter hand neemt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Moeten wij niet een beetje vertrouwen hebben in het maatschappelijk middenveld?
Moeten wij niet aan al die organisaties, die gelukkig ruimschoots aanwezig
zijn, de ruimte geven om hun eigen ondersteuning in te richten en daarin hun
keuzes te maken? Zij bestaan niet bij de gratie van de subsidie van de staatssecretaris,
maar omdat zij leden hebben die inhoud geven aan hun bestaansrecht en samen
voor ondersteuning van medeleden en anderen zorg dragen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mijn ervaring is dat zij voor een groot deel ook een schakel tussen de
overheid en de middenlagen vormen. Zij zijn ook belangenbehartigers en lobbyorganen.
Mij gaat het erom hoeveel van al dat budget en al die inzet terechtkomt bij
de een-op-eencliëntenondersteuning?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil nog een stapje verder terug, namelijk naar de 250 mln. voor de
verpleeghuizen. Dat extra geld is er, maar helaas wordt met de ene hand gegeven
wat voor een deel met de andere hand weer wordt teruggepakt. De caresector
krijgt een efficiencykorting van 1% om de oren. Vindt mevrouw Wolbert
het niet een beetje onverantwoord om te investeren in meer handen aan het
bed, wat erg nodig blijkt te zijn, en tegelijkertijd te bezuinigen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Kant heeft mij horen zeggen dat er elk jaar 500 mln. meer naar
de opvang van de groei in de caresector gaat. Ik moet eerlijk zeggen dat wij
ook onaangenaam verrast waren door de bezuiniging van 1%. Er lag een
ongedekte rekening van het vorige kabinet. Wij hebben meteen aan het begin
van deze kabinetsperiode te maken gekregen met een tekort, een overschrijding
van het budget in de zorg. Ik vind het onverantwoord om daarmee niets te doen.
Het is dus ook een kwestie van je verantwoordelijkheid nemen en zorgen dat
het geld er komt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Ja, maar er zijn vele manieren om geld te zoeken. Waarom moet dat uitgerekend
gebeuren bij de psychiatrie, de gehandicaptenzorg, de verpleeghuizen, de ouderenzorg
en de thuiszorg? Zij hebben het al zo zwaar. Natuurlijk is de rekening terecht.
Dit was ook niet mijn keus. Waarom wordt die 1% van het budget precies
weer afgehaald van deze sector, terwijl er juist zo nodig in geïnvesteerd
moet worden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Er wordt iets minder meer besteed. Het gaat om 500 mln. Daaroverheen komt
een intensivering van 250 mln. in de V&amp;V-sector. Het alternatief is dat
je in plaats van generiek te korten heel specifiek kort. Dan is het effect
veel groter dan wanneer je over de volle breedte een heel klein beetje kort.
Met alle respect, 1% is niet leuk, maar wel nodig. Ik
vind dat je dit beter over de volle breedte kan verrekenen dan zwaar te korten
op één klein onderdeel.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Er is nog een andere keuze. Deze maakt de Partij van de Arbeid niet. Dit
is de keuze om niet te korten op de zorg, om niet te korten op de ouderen,
niet op de gehandicapten en psychiatrische patiënten, maar om het geld
elders te zoeken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Kant heeft mij horen zeggen dat de Partij van de Arbeid er in
dit kabinet voor kiest om jaarlijks 500 mln. extra in de care te stoppen.
Dat geld gaat dus alleen naar de care, niet naar de cure. Na deze intensivering
van 500 mln. wordt er 250 mln. geïnvesteerd in de V&amp;V-sector. Wij
willen in deze sector 5000 tot 6000 extra mensen aan het werk hebben. Mevrouw
Kant noemt dit bezuinigen. Ik noem het investeren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp het wel. Deze "Chefsache" is fout gegaan tijdens
het regeerakkoord. Vervolgens wordt minister Bos minister van Financiën
en zet hij twee bewindslieden en de PvdA-fractie klem. Ik zoom in op een sector
die de 1% moet betalen, de gehandicaptenzorg. Er ligt een heel zwaar
rapport dat het niet goed gaat met die zorg. De boodschap van het kabinet
is: 1% korting. Wij hebben de afgelopen jaren toch steeds gezegd dit
soort budgettaire sluipmoordenaars niet meer op de zorg los te laten? De gehandicaptensector
kan dat immers niet dragen. Waarom is dat voor de PvdA-fractie acceptabel?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb al gezegd niet blij te zijn met het tekort dat in de vorige kabinetsperiode
is ontstaan door overschrijdingen op het budget. Ik blijf van mening dat je
dan beter 1% generiek kunt korten dan een veel grotere korting op een
specifiek deel van de sector. Uw voorstel zou bijvoorbeeld kunnen betekenen
dat in de V&amp;V-sector extra moet worden gekort. Ik vind dat net zo min
acceptabel. Als het erom gaat om de tekorten op te lossen die zijn ontstaan
aan het begin van deze kabinetsperiode, dan vinden wij dat geen van allen
leuk, vinden wij het geen van allen prettig om te bezuinigen, maar ik ben
in ieder geval blij dat het kabinet zijn verantwoordelijkheid neemt en de
tekorten niet verder laat oplopen en ik ben ook blij dat het een generieke
korting wordt. Dat heb ik tien keer liever dan een veel grotere korting op
een deel van de sector. Dan had u hier ook gestaan en zou ons antwoord veel
moeilijker zijn geweest.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De PvdA hamert zo sterk op het feit dat het zo onvoorzien
was, dat het ineens over dit kabinet heen is gekomen. Ik was er niet bij in
Beesterzwaag, dus ik weet het niet en daarom neem ik dat maar aan. Als het
echter al zo onvoorzien was, dan zegt een beetje PvdA-fractie toch tegen minister
Bos: jongens, laten wij die kaders eens gaan heroverwegen, want wat wij niet
weten gaan wij toch niet op die manier op de zorg zelf verhalen? Waarom is
dat dan niet de positie van de PvdA?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik zeg het nog een keer: wat ons betreft, investeren wij zo iets minder
meer. Over de gehele kabinetsperiode gaan er 2 mld. extra naar de care en
eenzelfde bedrag naar de cure. In totaal betekent dit voor deze kabinetsperiode
dus 4 mld. extra investeren. Ik kan niet anders dan concluderen dat het geen
bezuinigingen zijn, maar een verantwoord omgaan met een budgettair kader.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Een kleine correctie is wel op zijn plaats, want het zijn natuurlijk geen
extra investeringen, maar er wordt vooral voorzien in autonome groei.</al>
        <al>U stelde de individuele cliëntenondersteuning aan de orde. Als mensen
bijvoorbeeld voor een zorgzwaartepakket geïndiceerd worden, zouden ze
wat u betreft dan ook recht moeten hebben op een onafhankelijke cliëntenondersteuning
die hen helpt te onderhandelen over de inhoud van hun zorgplan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Wij hebben het daar al vaker over gehad en geconstateerd dat het voor
sommige sectoren goed geregeld is, voor andere minder goed. Ik sprak in dit
verband over het ouderenbeleid. Ik vind dat dit beter kan en vraag de staatssecretaris
dan ook om helderheid te verschaffen hoe in de een-op-eenondersteuning van
cliënten verder vorm kan worden gegeven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dus ouderen hebben wat u betreft recht op individuele cliëntenondersteuning,
maar bijvoorbeeld psychiatrische patiënten die vaak niet eens meer familie
hebben die naar hen omkijkt en waarvan de hele samenleving vaak denkt "bekijk
het maar, ik wil jou niet" hebben wat u betreft geen recht op individuele
cliëntenondersteuning? Heel vaak is het mentorschap van verstandelijk
gehandicapten niet geregeld, maar u zegt: zoek het maar uit, alleen ouderen
moeten cliëntenondersteuning krijgen!</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik had het inderdaad over cliëntenondersteuning in het kader van
het ouderenbeleid, maar u weet net zo goed als ik dat wij in Nederland de
MEE-organisaties hebben die verstandelijk gehandicapten, jongere en oudere
mensen met psychiatrische problematiek en licht verstandelijk gehandicapten
ondersteunen. Ik zeg niet dat het dus alleen specifiek voor ouderen geldt,
maar wel dat het op dat punt beter kan. Als het dan gaat om het ouderenbeleid
wil ik van de staatssecretaris horen hoe zij de een-op-eenondersteuning wil
regelen. Dat wil niet zeggen dat ik de rest niet belangrijk vind, maar daar
is het soms gewoon beter geregeld. Dat zult u mij moeten toegeven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Dan zegt u dat de MEE-organisaties moeten kunnen blijven rekenen op een
eigenstandige subsidie zoals zij die nu ook hebben, zodat die onafhankelijke
cliëntadvisering geborgd is?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Zoals u weet, heeft de staatssecretaris dat geborgd, maar er ook nog een
klein plusje aan toegevoegd. Zij vindt dat onze gemeenten in Nederland de
komende jaren met MEE-organisaties afspraken moeten gaan maken op welke manier
het budget dat voor MEE is bedoeld ingezet gaat worden voor cliëntenondersteuning.
Ik zou zeggen: laten wij even afwachten wat de gemeenten in Nederland in het
kader van die afspraken doen. Ik ben ervan overtuigd dat elke bestuurder
in Nederland er alle belang bij heeft dat op lokaal niveau de cliëntengroepen
waar ook u op doelt goed ondersteund en vertegenwoordigd zullen worden. Mij
gaat het in dit verband heel specifiek om het ouderenbeleid.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Wolbert accepteert een generieke korting gegeven de omstandigheden
waarop gereageerd moest worden. Onsympathieker gezegd: zij accepteert de kaasschaafmethode,
overal een procentje af. Dan is er nog het inspectierapport over de sector
gehandicaptenzorg; de heer Vendrik noemde het al, maar mevrouw Wolbert ging
er niet op in. Dit is een verontrustend rapport, dat zal zij met ons eens
zijn. Er moet nog een beleidsreactie op komen, maar de inspectie spreekt daarin
over kwalitatief onder de maat en personeelskracht onder de maat, en dan toch
een procent korten op het budget. Zou die kaasschaaf niet voor die sector
hebben moeten ophouden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben het ermee eens dat het rapport van de inspectie in ieder geval
om een flinke inspanning van de sector vraagt. Op een aantal punten moet dringend
actie worden ondernomen. Ik lees in het rapport dat de instellingen een aantal
punten zelf ter hand kunnen nemen, bijvoorbeeld de kwaliteitszorg en ondersteuning.
Gegeven de budgetoverschrijding uit de vorige kabinetsperiode die in deze
periode moet worden opgelost en het feit dat wij de tekorten niet verder willen
laten oplopen, is het naar mijn mening de meest rechtvaardige oplossing om
voor een generieke maatregel te kiezen. Als wij de sector verstandelijk gehandicapten –
waar het inderdaad niet goed gaat – in dit verband zouden sparen, moeten
wij in een andere sector extra korten. Daarom gaan wij akkoord met een generieke
korting hoe vervelend en lastig die ook is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>De beleidsreactie op het inspectierapport kan opleveren dat er een plus
moet ontstaan. Ik loop daar niet op vooruit en zal ook niet aan mevrouw Wolbert
vragen hoe groot die plus zou moeten zijn. Een dergelijke maatregel kan ertoe
leiden dat de korting van 1% weer wordt teruggedraaid. Dan pompen wij
geld en budgetten rond en dat is toch ook geen krachtige impuls?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De heer Van der Vlies loopt nu vooruit op de bespreking van het inspectierapport.
Ik ben van mening dat wij daarop niet in dit kader in detail moeten ingaan.
Het punt is dat wij het gerechtvaardigd achten om generiek te korten om een
oplossing te vinden voor de tekorten uit de vorige kabinetsperiode.</al>
        <al>Mijn fractie vraagt extra en urgente aandacht voor dementie. Het hoofd
bieden aan dementie is een van de grootste uitdagingen in de komende twintig
jaar. Toch zijn de signalering en herkenning niet op peil, zijn er te weinig
programma's, blijkt rond 20% van de dementeren ook ondervoed te zijn
en het ergste is dat dit niet wordt onderkend. Er zijn te weinig geriaters
en de mantelzorgers zijn overbelast. Wordt het landelijk dementieprogramma
voortgezet na 2008? Waar is het gevoel van urgentie? Waar zijn de innovatieve
oplossingen? Waar blijft het deltaplan dementie? Kortom, wij missen een aanzet
tot drastische doorbraken in het beleid. Daarom hebben wij zelf een deltaplan
dementie opgesteld. Ik zal dit zo dadelijk aan de voorzitter overhandigen. </al>
        <al>In de kern gaat het om: verbetering van de signalering, betere voorlichting,
aandacht voor jong dementerenden, bestrijding van ondervoeding, steun aan
mantelzorgers, verbetering van de ketensamenwerking door het aanwijzen of
benoemen van casemanagers. Wil de staatssecretaris toezeggen dat zij de Kamer
voor 1 mei 2008 een voorstel voorlegt waaruit blijkt hoe dit plan integraal
kan worden uitgevoerd en hoe het kan worden gefinancierd?</al>
      </spreker>
      <draad>
        <al>(Het deltaplan wordt ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
van de Tweede Kamer der Staten-Generaal.)</al>
      </draad>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Wolbert stelt een belangwekkend probleem aan de orde. Een aantal
jaren geleden heeft haar fractiegenoot, mevrouw Arib, ervoor gepleit dat de
wijkverpleegkundige weer terugkomt in de wijk. Wij hebben toen voorgesteld
om consultatiebureaus voor ouderen op te richten, niet alleen voor mensen
met dementie maar ook voor andere ouderen die gelukkig niet dement zijn maar
bijvoorbeeld lichamelijke problemen hebben. Zouden wij het voorstel van mevrouw
Wolbert nu niet in elkaar kunnen schuiven met ons voorstel voor een consultatiebureau
voor ouderen waarvan de staatssecretaris al heeft toegezegd dat zij hiervoor
met plannen naar de Kamer zal komen? Hoe denkt mevrouw Wolbert over dit voorstel?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Dat is precies de reden waarom ik de staatssecretaris vraag om met een
integraal plan te komen. Ik heb wel eens in ander verband gezegd dat het mij
verbaast hoe slecht de kennis over het ouder worden in Nederland in de reguliere
gezondheidszorg is. Het gaat mij nog niet eens per se om dementie. In algemene
zin hebben wij in Nederland alles geregeld. Als je in verwachting bent, krijg
je meteen een screening. Zelfs voordat je zwanger bent, krijg je voedingsadviezen.
Er zijn consultatiebureaus; bij de geboorte is de ondersteuning geweldig.
Tot en met de leeftijd van 18 jaar zijn er consultatiebureaus.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Laten wij ons beperken tot vandaag.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De kennis over ouder worden houdt op als wij vijftig zijn, dan kunnen
wij nergens meer terecht. Ik vind consultatiebureaus op zichzelf een prima
vorm en ik wil niet het ene voorstel naast het andere parkeren. Ik ben een
groot voorstander van een zichtbare en geïntegreerde aanpak, maar ik
vind het net te ver gaan om te zeggen dat de steun bij dementie exact in de
vorm van consultatiebureaus zou moeten zijn. Ik stel voor het plan van de
staatssecretaris op dit punt af te wachten. Als het gaat om het aanbieden
van een zo geïntegreerd en zichtbaar mogelijke ondersteuning, hulp en
zorg, dan vindt mevrouw Van Miltenburg in mij een groot voorstander.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben toch teleurgesteld over dit antwoord en ik zal uitleggen waarom.
Mevrouw Wolbert begon met te vertellen hoe goed de zorg georganiseerd is voor
kinderen tot en met 18 jaar. Daarvoor is een reden. Iets meer dan honderd
jaar geleden was de kindersterfte in Nederland enorm. Toen zijn in Amsterdam
consultatiebureaus ontstaan waar adviezen werden gegeven over het milieu,
over handenwassen, over het kind schone kleren aandoen, en
over goede voeding en regelmatig leven. Later is dat landelijk uitgerold.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Wilt u ook een beetje in het nu blijven.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik zal terugkeren naar het nu, voorzitter. Is mevrouw Wolbert het met
mij eens dat voor ouderen op dit moment zo'n situatie is aangebroken? Er zijn
zeer veel ouderen, er zijn veel problemen en zij vraagt zelf om een integraal
plan. Laat dat dan zo integraal mogelijk zijn, want ik zie niet dat dementie
erger is dan andere grote problemen die samenhangen met ouderdom. Laten wij
hier samen in optrekken, dan lukt het hier eindelijk een keer.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik dank mevrouw Van Miltenburg voor haar betoog en haar warme aanbeveling
van die consultatiebureaus. Ik wil mij niet vastleggen op de vorm. Ik kan
mij zeer goed voorstellen dat een wat uitgebreide huisartsenpost in kleinere
gemeenten en in regio's zeer goed werkt. Ik kan mij ook voorstellen dat mensen
terechtkunnen bij zorgloketten. De gedachte is prima, de vorm laat ik graag
aan de staatssecretaris over.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter, ik neem graag uw suggestie over en ga terug naar het nu. Voor
de CDA-fractie is het een zeer belangwekkend onderwerp. Hopelijk is dat ook
zo in de sector. Ik zie dat het als belangwekkend wordt gezien, want er gebeuren
al zeer veel goede dingen. Ik kom in de praktijk casemanagers tegen. Voordat
wij de staatssecretaris om actie vragen, moeten wij eerst de bestaande praktijk
in beeld brengen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Ik denk ook dat je vooral niet voorbij moet gaan aan de bestaande praktijk,
omdat daar de ideeën en de ervaring liggen. Neem die vooral mee, zou
ik zeggen. Het is inderdaad zo dat er zo hier en daar wordt geëxperimenteerd
met casemanagers. Daarom is de sector er met name ook zo enthousiast over.
Alzheimer Nederland en Actis vragen met klem hiervan werk te maken. De sector
zegt dat deze aanpak niet verder komt en in Nederland stagneert. Niemand maakt
zich er echt verantwoordelijk voor. Het balletje wordt van de ene naar de
andere doorgeschoven. Ik vraag de staatssecretaris om met een specifiek integraal
plan over dementie te komen en om ervoor te zorgen dat een initiatief uit
het veld echt verder komt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Als Actiz, de werkgevers, de aanbieders met elkaar concluderen dat de
praktijk niet verder komt, is het de vraag waarom zij die verantwoordelijkheid
zelf niet oppakken. Die vraag wil ik ook beantwoord zien.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Daarop kan ik de heer De Vries meteen een antwoord geven. Een van de zaken
die in de sector een rol spelen, is dat het rendement van datgene wat hierin
wordt geïnvesteerd in een andere sector terechtkomt. Dat fenomeen maakt
het voor zorgaanbieders, voor werkgevers en voor alle instellingen die daarbij
betrokken zijn in een keten, heel lastig om te investeren. Het kost sector
A dan namelijk geld en sector C ontvangt daarvan de voordelen. Dat is een
uiterst belemmerend fenomeen bij de ketenzorg. Dat vraagt om een visie, om
het ontschotten en ik vraag de staatssecretaris op dat punt met een plan van
aanpak te komen.</al>
        <al>Nu de Wmo. De PvdA vindt bij uitstek in de Wmo de sociaaldemocratische
principes terug van sociale samenhang, participatie en wederkerigheid tussen
burgers en lokale overheid. De Wmo is daarom een positieve wet waarbij de
PvdA zich thuis voelt. Zij past goed in deze tijd en wij zullen er alles aan
doen om het lokaal bestuur te helpen om de wet uit te voeren zoals wij die
zien, namelijk als een buurtwet. Natuurlijk zien ook wij de startproblemen
in de uitvoering, maar uit alle voorbeelden en oplossingen die gemeenten aandragen,
concludeert de PvdA-fractie dat de problemen rond de Wmo vooral transitieproblemen
zijn. Wel vinden wij dat de personele consequenties van de aanbestedingstrajecten
minimaal moeten zijn. En er moet een cao voor alfahulpen komen. Ondertussen
blijft het vooral van belang om de medewerkers die hun baan dreigen te verliezen,
voor de zorg te behouden. Daarvoor is in 2008 opnieuw een budget gereserveerd.
Zodra bekend is hoe groot de onderbenutting van het budget van 2007 is, zal
ik een amendement indienen dat ervoor zorgt dat het niet-bestede budget uit
2007 beschikbaar blijft voor 2008.</al>
        <al>Verder wil mijn fractie dat de medewerkers van de thuiszorg grondig worden
geïnformeerd over hun rechten en dat zij niet kunnen worden gedwongen
om alfahulp te worden. Ik verzoek de staatssecretaris om daar snel werk van
te maken. Gemeenten en lokale bestuurders moeten worden aangespoord om de
volle breedte van de Wmo te benutten, onorthodoxe paden te bewandelen, de
wederkerigheid in het gedrag van burgers aan te moedigen en het gebruik van
gemeentelijke mogelijkheden optimaal en ontschot aan te wenden; daarom wil
mijn fractie graag een stimuleringsmaatregel van de staatssecretaris op dit
punt. Graag een reactie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Mevrouw Wolbert zegt dat er een cao voor alfahulpen moet komen
en dat bestaande medewerkers de positie van alfahulp niet opgedrongen mogen
krijgen. Dat is zeer ambitieus. Wie gaat daarvoor zorgen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>De Kamer gaat niet over cao's. Daarvoor zijn de sociale partners aan zet,
dus de werkgevers en de bonden zijn degenen die kunnen regelen dat er een
cao voor alfahulpen komt. Wij dringen daar echt op aan. Wij vinden ook dat
het veel te lang duurt. Het had allang geregeld moeten zijn: in februari of
maart hebben wij daarover een motie ingediend, die het kabinet om vaart vroeg.
Wij weten dat het kabinet zijn best doet. Maar de Kamer gaat daar niet over
en daarom maak ik graag gebruik van deze gelegenheid om sociale partners op
te roepen om hiermee haast te maken.</al>
        <al>De medewerkers in de thuiszorgorganisaties worden sterk onder druk gezet
en min of meer gedwongen om te kiezen tussen ontslag en de alfahulpconstructie.
De PvdA vindt dat dit zo veel mogelijk moet worden tegengegaan, al was het
maar door mensen van goede informatie te voorzien over hun rechten. Er is
20 mln. beschikbaar om ervoor te zorgen dat mensen behouden worden voor de
zorg.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Van mij mag dit allemaal best wat pittiger, maar nu iets anders. Ik stelde
uw collega Van der Veen net een vraag over de buitengewone uitgaven en de
contouren van de nieuwe regeling die de staatssecretarissen
Bussemaker en De Jager naar de Kamer hebben gestuurd. Wat vindt u daarvan?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U doelt op het voornemen om te bezuinigen op de buitengewone uitgaven.
Wij constateren steeds dat het beroep op diverse regelingen voor een deel
bestaat uit oneigenlijk gebruik. Dat geldt voor zaken binnen en buiten de
AWBZ en voor de TBU is dat ook gedeeltelijk het geval. Die is bedoeld voor
buitengewone uitgaven, maar bijna vier miljoen Nederlandse gezinnen doen er
een beroep op. Het is onmogelijk dat al deze gezinnen een beroep doen op deze
voorziening, om de redenen zoals die oorspronkelijk zijn bedoeld. Mijn fractie
vindt dat als je daaraan geen halt toeroept, het gevolg is dat uiteindelijk
de mensen die het echt nodig hebben en voor wie dit type regeling oorspronkelijk
is bedoeld, er geen gebruik meer van kunnen maken. Dat blaast dit type regeling
op. Mijn fractie vindt het geen probleem dat er goed wordt gekeken of het
precies daar terechtkomt waar het terecht moet komen.</al>
      </spreker>
      <draad>
        <al>De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.</al>
      </draad>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Voor de veertigers en vijftigers van nu is er in 2020 geen
zorg. Dat lijkt ver weg, maar dat is al over twaalf jaar, over drie kabinetten.
Hopelijk worden dat geen kabinetten-Balkenende, want bij hen ontbreekt elk
gevoel voor urgentie.</al>
        <al>De minister is eerlijk in zijn antwoord dat er tot 2020 nog zo'n 500.000
extra medewerkers in de zorg nodig zijn. Maar waarom zitten de minister en
de staatssecretaris toch zo rustig in hun bankje? Want in de begroting worden
slechts 5000 tot 6000 extra medewerkers in de zorg aangekondigd. Dat is 1%
van het aantal dat tot 2020 nodig is. Er ligt geen noodplan voor de pakweg
495.000 extra medewerkers die het kabinet nodig heeft. Het kabinet zegt dat
die nodig zijn als er niets wordt gedaan. Maar als het kabinet niets doet,
heeft het kabinet ze nog steeds nodig.</al>
        <al>Dit kabinet is alleen maar bezig met lief zijn voor allochtonen en niet
met lief zijn voor de mensen die nu hard werken en straks, over twaalf jaar,
oud zijn en hulp nodig hebben. Zij zullen die hulp niet krijgen omdat die
er domweg niet is. Dit is geen rampscenario van een PVV-Kamerlid uit de oppositie,
dit is de werkelijkheid.</al>
        <al>Zo moet het niet, maar hoe moet wel? Op macroniveau moet het kabinet alle
zeilen bijzetten om extra medewerkers in de zorg te krijgen. Het kabinet moet
stoppen met het verkwisten van belastinggeld aan allochtonen. Stop het knuffelen
van allochtonen en start het knuffelen van ouderen en gehandicapten. De zorg
in Nederland moet goed zijn, eerlijk verdeeld en toegankelijk. Met "goed"
bedoelt de PVV: meer handen aan het bed, een beter salaris en een goede opleiding
voor de mensen in de zorg.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Agema begon goed. Het tekort aan personeel in de zorg is ook een
van mijn punten. Dat was ook mijn vraag aan de PvdA waar ik nog geen antwoord
op heb gekregen. Maar het verband met het knuffelen van allochtonen kan ik
niet leggen. Hou toch eens op, mens.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Wat was uw vraag, mevrouw Koşer Kaya?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Het was een opmerking. U kunt doorgaan met uw betoog.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil wel reageren, want volgens mij is er wel een direct verband. Dit
kabinet trekt miljarden uit voor een generaal pardon, voor gratis inburgeringscursussen,
voor prachtwijken en voor ontwikkelingssamenwerking. Dat geld zou naar de
zorg moeten gaan.</al>
        <al>Er moet een einde komen aan medische blunders. De menselijke maat moet
terug in de zorg. Het gaat om betrokkenheid en verantwoordelijkheidsgevoel.
Toegankelijk betekent dat specialistische zorg in alle ziekenhuizen beschikbaar
blijft en dat de mensen die nu thuis zijn, of op hun werk, niet het hele land
door hoeven te reizen. Toegankelijk betekent: geen wachtlijsten en onderzoeken
in het ziekenhuis die op dezelfde dag plaatsvinden als de uitslag van de specialist.
Ook betekent toegankelijk dat niet aan de poort gekeken wordt of de behandeling
die iemand nodig heeft toevallig zodanig onrendabel is, dat ziekenhuizen diegene
liever zien gaan dan komen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik wacht op een oplossing van mevrouw Agema. Met geld alleen komen wij
er niet. Wij krijgen die 500.000 mensen nooit in de zorg, want het zou betekenen
dat een op de vier schoolverlaters in de zorg zou moeten gaan werken. Ik wil
graag de oplossing van mevrouw Agema horen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Een van de voorstellen die ik vorig jaar heb gedaan, was het overheadplan
waar de toenmalige minister niet eens naar wilde kijken. CBS-cijfers geven
aan dat ongeveer 30% van de kosten in de ziekenhuizen gaat naar overhead.
Als dat eens een keer wordt teruggebracht naar ongeveer 20%, bespaar
je jaarlijks sowieso al 800 mln. alleen al in die sector. Dat is een van de
voorstellen die ik vorig jaar heb gedaan waar geen enkele sjoege op kwam.
Bovendien maken de miljarden die nu aan de verkeerde kant weggedonderd worden,
wel degelijk verschil. Waar het om gaat is dat wij op macroniveau in dit land
eens een keer het geld niet in die bodemloze put voor integratie gooien, maar
aan de zorg besteden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil toch wel graag antwoord op mijn vraag. Een op de vier schoolverlaters
moet straks werken in de zorg. Ik hoor van u helemaal geen oplossing. Sterker
nog, als er oplossingen zijn zoals de steunkousenuittrekmachine, dan bent
u daar heel erg tegen, want mensen hebben het recht om daarbij geholpen te
worden. Wij zullen toch met een oplossing hiervoor moeten komen. Dan komt
u er niet met grote woorden over allochtonen of ontwikkelingshulp. Dan zult
u daadwerkelijk ingenieuze oplossingen moeten bedenken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoop in ieder geval dat u de steunkousenuittrekmachine niet serieus
neemt. Het kan toch niet zo zijn dat mevrouw Jansen straks in plaats van die
lieve thuiszorgmedewerkster die tegen haar zegt: "goeden morgen mevrouw
Jansen" een machine voor zich ziet staan die zegt: bliep, bliep, zoef,
click? Alstublieft. Daar moeten wij niet naartoe gaan! Het is heel duidelijk.
U wilt een antwoord en dat krijgt u ook. Ik ben toch heel erg duidelijk? Extra
medewerkers in de zorg krijg je door op macroniveau andere keuzes te maken.
In onze begroting zitten nu grote bedragen op de verkeerde plekken, ook binnen
het budget van VWS. Wij kunnen immers niet iedere keer verbijsterd met zijn
allen op de televisie verschijnen– ik was niet verbijsterd, uw fractie
wel – over twaalf Surinamers die op afkickreis gaan naar Suriname. Dat
zijn miljoenen die verkeerd besteed worden. Er moeten binnen het budget van
VWS andere keuzes gemaakt worden, dan komt er heel veel geld beschikbaar voor
de zorg.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Wij zijn al jaren tegen AWBZ-zorg aangeboden in het buitenland en wij
protesteren daar ook al jaren tegen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>U moet iets doen!</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U moet elkaar niet steeds uitlokken!</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Agema begint hier op heel hoge toon van alles en nog wat erbij
te trekken over een arbeidsmarktprobleem dat een reëel probleem is. Een
op de vier schoolverlaters moet straks die zorg in. Het enige wat ik vraag
is of zij nou eens komt met een daadwerkelijke oplossing. Zij trekt nu de
grote broek aan in de analyse, maar ik vraag haar om te komen met een daadwerkelijke
oplossing.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>U ziet die oplossing in die steunkousenmachine, ik gelukkig niet. En ik
vind inderdaad dat wij alle zeilen bij moeten zetten om die een op de vier
schoolverlaters aan het werk te krijgen in de zorg. Dat redden wij niet met
de houding die dit kabinet op dit moment heeft en met hoe er wordt omgegaan
met de medewerkers in de zorg, bijvoorbeeld met betrekking tot de Wmo. Er
wordt weer een pot met 20 mln. opengetrokken om de Wmo'ers nog een jaartje
op te vangen, maar dan moeten zij wel elders in de zorg gaan werken. Je moet
gewoon die beroepen aantrekkelijk houden! Wij moeten ervan uitgaan dat dit
straks hartstikke nodig is.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Er komt een enorm tekort aan op de arbeidsmarkt. Over een aantal jaren
zal het tekort 23% belopen zonder de allochtonen. Met de allochtonen
zal het tekort nog steeds 6% zijn. Ik begrijp eigenlijk sowieso het
verband niet dat mevrouw Agema legt met de tekorten aan personeel in de zorg
en de halfgare oplossingen die zij daarvoor noemt. Ik wil net zoals mijn collega
Schippers weten hoe zij dit probleem denkt op te lossen. Wat brengt zij aan
oplossingen?</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik verzoek u allemaal om uw kwalificaties iets meer in parlementaire taal
te doen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik snap niet met wat voor rare cijfers mevrouw Koşer Kaya nu komt.
Laten wij even stellen dat alle allochtonen die naar Nederland komen, uiteindelijk
ook ouder worden. Zij zullen ook last krijgen van gebreken en uiteindelijk
ook een zorgvraag hebben. Laten wij nu niet zeggen dat de allochtonen hier
het arbeidsmarktprobleem in de zorg gaan oplossen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Die cijfers noem ik niet zomaar. Het zijn cijfers uit onderzoeksrapporten
van instanties die dit uitgezocht hebben, bijvoorbeeld de Stichting van de
Arbeid. Mevrouw Agema moet haar dossiers gewoon goed bestuderen. Die vier
schoolverlaters waar collega Schippers het net over had, zijn dus schoolverlaters
met een diploma. Dat zijn allochtonen die straks in de zorg zullen gaan werken
en dan misschien ook aan het bed van mevrouw Agema komen te staan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik vervolg mijn betoog.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>U noemt de 20 mln. die de staatssecretaris uittrekt een blik voor de Wmo.
Bent u op de hoogte van het feit dat die 20 mln. bedoeld zijn om mensen uit
de zorg te behouden voor de zorg? U zegt terecht dat wij daar te weinig mensen
voor hebben. Dit is nu net een maatregel die medewerkers uit de zorg van de
ene zorgbaan naar een andere zorgbaan kan helpen begeleiden. Kunt u daar een
antwoord op geven?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Het is een heel domme regeling en een heel domme 20 mln. Weet u waar het
om gaat? De zorg neemt toe met 2,5% tot 4% per jaar en dus ook
met betrekking tot de Wmo. Je moet er dus voor zorgen dat de mensen in de
Wmo die nu voor de thuiszorg werken, voor de thuiszorg behouden blijven en
niet dit jaar met een potje van 20 mln., volgend jaar met een potje van 40
mln. omgeschoold, hergeschoold en bijgeschoold moeten worden voor allerlei
andere vakken in de zorg. Nee, zij moeten gewoon blijven zitten waar zij nu
zitten. Gewoon in de thuiszorg.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Waar moeten dan de alfahulpen blijven die in de zorg werken? Als er toch
niet genoeg werk is in de zorg, waarom bent u er dan zo tegen dat die mensen
naar andere zorgplekken worden begeleid? Als het niet nodig is dat zij in
de thuiszorg werken, waarom moeten zij daar dan blijven?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb het u al uitgelegd, misschien kunt u even nadenken. De zorg neemt
toe met 2,5% tot 4% per jaar. De huidige alfahulpen en thuiszorgmedewerkers
zijn in de toekomst keihard nodig in de baan die zij nu hebben. Het heeft
dus geen enkele zin om ze eruit te knikkeren, op te scholen en elders in de
zorg in te zetten.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wolbert</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik ga nu iets doen wat ik niet graag doe. Mevrouw Agema maakt haar hele
betoog af. Daarna kunt u interrumperen.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. De zorg in Nederland moet goed zijn, voor iedereen toegankelijk
en eerlijk verdeeld. Onder eerlijk verdeeld verstaan wij dat het niet zo kan
zijn dat Roemeense seksvluchtelingen zich op kosten van de Nederlandse belastingbetaler
laten ombouwen van man tot vrouw en dat tegelijkertijd voor een klein meisje
van 3 de kosten voor het verwijderen van een gevaarlijk hemangioom, een groot
en gevaarlijk gezwel in haar nek, niet worden vergoed. Eerlijk verdelen betekent
ook dat de zorgpremies netjes worden betaald, dat de fraude in de zorg keihard
wordt aangepakt en dat de zorgpasfraude tot het verleden behoort. Eerlijk
verdelen betekent ook dat er binnen het budget van VWSduidelijke
keuzes worden gemaakt tussen kerntaken, de daadwerkelijke zorg en verpleging
voor mensen die dat voor korte of langere tijd nodig hebben, en neventaken.
Zo kan het niet zo zijn dat mensen noodzakelijke zorg mislopen, terwijl er
17 mln. aan sport voor alleen allochtonen wordt gegeven of € 50.000
per persoon aan – daar hebben wij ze weer– de 12 Surinamers die
mogen afkicken in Suriname, terwijl de AWBZ al zo onder druk staat. De Kamer
is misschien verbijsterd over zo'n subsidie. Ik ben dat in ieder geval niet.
Het maakt niet uit of zo'n stichting na jaren drammen subsidie krijgt van
het Rijk, van ministeries, gemeenten of provincies; het moet niet. Als je
bij dit soort subsidieverstrekkingen achteraf bekijkt of de vooraf gestelde
doelen zijn bereikt, is dat meestal niet het geval. Het geld is dan wel op
en de hulpverleners hebben jarenlang een dikke boterham verdiend. Graag een
reactie van de staatssecretaris op de proloog die de stichting op haar website
heeft geplaatst. Ik zal hem niet voorlezen, Dat is niet omdat ik helaas niet
over voldoende spreektijd beschik; het is volkomen wartaal.</al>
        <al>VWS moet waar voor zijn geld vragen. Veel en veel te vaak zet de politiek
een zak geld op tafel en koopt daarmee een goed gevoel. Achteraf controleren
of de vooraf gestelde doelen zijn bereikt gebeurt te weinig, waardoor veel
gemeenschapsgeld verloren gaat. Het subsidiebeleid van VWS is al jarenlang
een puinhoop, en dat moet stoppen. Wij wachten nog steeds op de verslagen
van de minister daaromtrent.</al>
        <al>Ik dank de minister voor de complete subsidielijst van 2007 en voor de
lijst met voornemens voor 2008. De komende tijd zal ik de lijst bestuderen
en een selectie maken van ongeveer 20 dossiers. Van deze dossiers wil ik in
elk geval een kopie van de aanvraag en de verantwoording van de besteding
van de gelden achteraf ontvangen. Controleren, dat is een taak van een volksvertegenwoordiger.
Ik vraag de harde toezegging van de minister dat ik de dossiers waarom ik
vraag, ook daadwerkelijk zal ontvangen.</al>
        <al>De vraag die steeds gesteld moet worden, is: hoe zou de zorg in Nederland
moeten zijn? De Kamer moet zich niet bezighouden met ingewikkelde stelselherzieningen,
maar met het verbeteren van de zorg, met het stellen van eisen en met het
controleren van het beleid. De ambulance komt in 35.000 gevallen te laat.
De minister vindt dat in 20.000 gevallen acceptabel. Maar het zal maar om
je geliefde gaan. De ambulance is niet de NS.</al>
        <al>In verzorgingshuizen is niet een derde, een kwart, maar driekwart van
de mensen matig ondervoed tot ondervoed. Daarover moet de Kamer spreken. De
Kamer moet voortgangsrapportages bespreken over een offensief tegen ondervoeding.
Graag krijg ik op dit punt een toezegging; anders zal ik daarover een motie
indienen in tweede termijn.</al>
        <al>Het kabinet trekt 10,2 mln. uit voor de financiering van tolken, maar
dit kopen van een goed gevoel verhoudt zich op geen enkele wijze tot Sander
die in een rolstoel zit en aan huis gekluisterd is, omdat hij halverwege het
jaar al door zijn ov-kilometers heen is. Die 10,2 mln. kan voor Sander het
verschil maken, en ook voor het echtpaar Bisschop, die beiden dit jaar 90
worden en graag naar een tentoonstelling hadden gewild, maar dat in de huidige
situatie niet kunnen.</al>
        <al>De minister stelt dat het wenselijk is om de stijging van de zorg iets
te temperen. Dat is helemaal niet wenselijk. Het is wenselijk dat er precies
zoveel zorg wordt geleverd als nodig is en dat er niet afgeknepen of getemperd
wordt. Wat als het de minister of zijn vader of moeder is die geen zorg krijgt
terwijl die nodig is, alleen maar omdat de minister heeft bedacht dat er getemperd
moet worden? Temperen betekent bijvoorbeeld dat de grondslag "somatisch"
niet meer geldt bij het aanvragen van ondersteunende begeleiding. In gewoon
Nederlands betekent dit dat iemand die na zijn geboorte ziek is geworden,
die bijvoorbeeld suikerziekte, Parkinson of MS heeft, geen hulp meer kan krijgen
bij het doen van boodschappen of de administratie. Dat is niets anders dan
de ene zieke achterstellen ten opzichte van de andere, alleen maar om de zorgvraag
op willekeurige en subjectieve wijze te temperen.</al>
        <al>Mijn laatste punt is de de-islamisering van de zorg. De bevolking is het
spuugzat om voortdurend geconfronteerd te worden met moslims die een aparte
behandeling eisen in de zorg. Moslims moet in de zorg de normen en waarden
van onze dominante cultuur bijgebracht worden. Het is ontoelaatbaar wanneer
moslims onder bedreiging een vrouwelijke arts eisen, ook als die niet beschikbaar
is en dat een vrouw die op bevallen staat per ambulance naar een ander ziekenhuis
wordt vervoerd omdat daar wel een vrouwelijke gynaecoloog aanwezig is. Zo
iemand moeten wij geen ambulance geven, maar moet worden vervolgd wegens discriminatie
van mannelijke artsen. Wij moeten niet accepteren dat moslima's niet door
een ziekenbroeder gewassen wensen te worden. De beste zorg moet voorop staan.
Het geslacht van de arts mag er niet toe doen. In Marokko worden vrouwen in
een ziekenhuis ook niet automatisch geholpen door een vrouw. Sterker nog,
in islamitische landen zijn vrouwelijke artsen zeer schaars. Dat wij vrouwelijke
artsen in overvloed hebben, mag niet leiden tot discriminatie van mannelijke
artsen.</al>
        <al>Wij moeten geen 10,2 mln. op de begroting reserveren voor tolken en vertalers,
want mensen hebben zelf de verantwoordelijkheid om Nederlands te spreken of
iemand mee te brengen die kan vertalen. Wij moeten niet accepteren dat meisjes
op de keukentafel worden gelegd en worden beroofd van hun vrouwelijkheid.
Als dat gebeurt, moet het hele gezin worden uitgezet. Aan de leugen van het
maagdenvlies moeten wij niet meewerken, niet met een operatie en ook niet
met een pil. Wij moeten in ziekenhuizen en zorginstellingen geen halalvoedsel
serveren. Halalvoedsel is niet onschuldig. Dieren die halal worden geslacht
wordt de keel doorgesneden waarna zij langzaam doodbloeden. Daar moeten wij
niet aan meewerken.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Een paar weken geleden bracht ik een paar dagen in Tanzania
door. Het bezoek betrof de millenniumdoelstellingen, bestrijding van moedersterfte
en de bestrijding van hiv/aids en malaria. Als wij onze gezondheidszorg vanuit
het perspectief van een land als Tanzania bekijken, is er alle reden om geweldig
dankbaar te zijn dat wij zoveel voorzieningen hebben in Nederland. In een
welvarend land mag echter ook wat worden verwacht aan welzijn en gezondheidszorg.</al>
        <al>De AWBZ-uitgaven staan onder druk. Het recht op AWBZ-zorg dient verzekerd
te zijn voor iedereen die deze zorg nodig heeft. Er mag echter worden bezien
of alles wat nu vanuit de AWBZ wordt gefinancierd daadwerkelijk past
bij de bedoeling van de wet. Om die reden kan mijn fractie zich vinden in
de wijze waarop de bezuiniging op ondersteunende begeleiding is vormgegeven
en de uitleg daarover van de staatssecretaris in de brief met de titel "uitwerking
maatregel kwetsbare groepen". Deze titel geeft echter ook goed weer dat
zorgvuldigheid voorop dient te staan. Het gaat om kwetsbare groepen.</al>
        <al>Er komt veel op verpleeghuizen af, zoals prestatiebekostiging, integrale
tarieven en eenpersoonskamers. Tegelijkertijd wordt er een efficiencykorting
van 1% opgelegd. De overheid moet haar verantwoordelijkheid nemen voor
goede communicatie, facilitering en ondersteuning van de sector. Het is belangrijk
dat extra middelen worden uitgetrokken voor meer handen aan het bed. Mijn
fractie maakt zich zorgen over de premiestijgingen van de zorgverzekeringen.
Dit onderstreept het belang van een goede afweging bij voorstellen over pakketuitbreiding.</al>
        <al>Goede zorg heeft ook te maken met informele, onbetaalde zorg. Er is creativiteit
nodig voor het laten voortbestaan van deze vorm van zorg. Het aantal vrijwilligers
zou flink kunnen worden uitgebreid als bijvoorbeeld een fiscale korting werd
gegeven aan studenten die na hun studie een aantal maanden vrijwilligerswerk
verrichten. Ook vraag ik met klem aandacht voor een betere regeling voor de
mantelzorgbonus.</al>
        <al>Door ontwikkelingen in de zorg en de maatschappij zoals de extramuralisering,
is het recht op geestelijke verzorging onder druk komen te staan. Onduidelijk
is wie nu waarvoor verantwoordelijk is. De ChristenUnie wil dat het kabinet
voorwaarden schept om deze vorm van zorg te verlenen, niet enkel met geld,
maar ook door facilitering van bijvoorbeeld de oprichting van steunpunten
geestelijke verzorging, waar vraag en aanbod van geestelijke verzorging bij
elkaar kunnen komen.</al>
        <al>Kinderhospices zijn een vorm van palliatieve zorg op het snijvlak van
AWBZ-zorg en de complexe zorg van een academisch ziekenhuis. Dit zorgt voor
een onduidelijke financiering. Er komt voor hospices een nieuwe bekostigingsstructuur
waarin ook huisvestingskosten zijn opgenomen. Wil de staatssecretaris daarbij
ook de kinderhospices betrekken? Er kan ook voor worden gekozen, kinderhospices
als bijzondere vorm van academische zorg te beschouwen en te bekostigen. Hoe
dan ook, er moet duidelijkheid komen.</al>
        <al>Over het medisch-ethisch beleid hebben wij het uitgebreid op een ander
moment. Nu verzoek ik de staatssecretaris vast om voortaan niet meer van abortushulpverlening
te spreken als zij doelt op alle vormen van hulpverlening aan vrouwen die
ongewenst zwanger zijn.</al>
        <al>Preventiebeleid begint bij preconceptiezorg. De verloskundigen zijn belangrijk
als poortwachter in deze vorm van eerstelijnszorg. Deze moet dus niet, al
dan niet aangemoedigd door aantrekkelijke arrangementen van zorgverzekeraars,
naar de ziekenhuizen verschuiven. Ik krijg graag de toezegging dat men hier
alert op zal zijn.</al>
        <al>Het geven van borstvoeding is een prima preventieve maatregel. Daarom
bepleit mijn fractie uitbreiding van het aantal uren kraamzorg in het basispakket.
Een kraamweek is kort. Veel vrouwen stoppen met borstvoeding zodra zij weer
aan het werk gaan. Wil de minister zich verbinden aan het realiseren van een
groeiend percentage van moeders die tot en met zes maanden borstvoeding aan
hun kind geven? Via een motie zou ik een aardige suggestie voor een percentage
kunnen doen.</al>
        <al>Hoe staat het met het actieplan Jeugd, Gezondheid en Milieu? Tweehonderd
wetenschappers hebben eerder dit jaar gewaarschuwd voor de schadelijke effecten
van blootstelling aan chemische stoffen op de ontwikkeling van het kind. Ook
de WHO heeft hierover een rapport uitgebracht.</al>
        <al>Ik sta kort stil bij onderwerpen die de ChristenUnie bij voorgaande behandelingen
van de begroting van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft gesteld. Het
eerste onderwerp betreft het risico op gehoorschade door gebruik van MP3-spelers.
Is de minister bereid om met fabrikanten afspraken te maken over de toepassing
van geluidsbegrenzers? Het tweede onderwerp betreft roken in het bijzijn van
kinderen. Vorig jaar is onderzoek toegezegd om dit onder te brengen in het
basistakenpakket Jeugdgezondheidszorg. Na het rookverbod in de horeca stelt
de ChristenUnie een rookverbod in het bijzijn van kinderen voor. Te denken
valt bijvoorbeeld aan roken in auto's waar ook kinderen in zitten. Het derde
onderwerp gaat over medicatieveiligheid. Naar aanleiding van het HARM-onderzoek
is vorig jaar de motie-Voordewind aangenomen. De ChristenUnie wil een uitgewerkt
voorstel of een "medication review" van risicopatiënten zien.</al>
        <al>De ChristenUnie is blij dat de staatssecretaris het Schoklandakkoord heeft
getekend. Zij ziet graag een jaarlijkse rapportage over de bijdrage van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport aan het behalen van de millenniumdoelen. Daarnaast verwacht
zij inzet om de braindrain van medisch personeel uit ontwikkelingslanden tegen
te gaan en om kennisontwikkeling op het gebied van zorg en medicatie in ontwikkelingslanden
te ondersteunen. Via dit onderwerp kom ik terug op Tanzania. Ik raakte daar
diep onder de indruk van ene dokter Lucy N'Kia die werkzaam is in een kleine
aidskliniek. In haar kantoortje hing een uitspraak van moeder Theresa. Ik
citeer: "Het grootste lijden is eenzaamheid, je niet geliefd voelen,
niemand hebben. Ik ben mij steeds meer gaan realiseren dat niet gewenst zijn
het diepste leed is dat een mens kan overkomen." Deze uitspraak is toepasselijk
voor een land als Tanzania, maar ook voor een land als Nederland waar de medische
techniek voor oneindige mogelijkheden en oplossingen lijkt te staan. Zorg
voor mensen en hun diepste leed, daar moet het in ons beleid steeds om gaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik wil even inhaken op het voorstel om meer vrouwen te bewegen
tot het geven van borstvoeding. Ik ben mij ervan bewust dat Nederland ongeveer
het laagste percentage aan vrouwen die borstvoeding geven, heeft. Hoe denkt
mevrouw Wiegman dit te bereiken als zij een percentage wil stellen? Waarom
dient zij deze motie in bij de begroting VWS en niet bij de begroting Sociale
Zaken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Borstvoeding beslaat een heel breed terrein. De minister zal inderdaad
veel kunnen hebben aan zijn collega, minister Donner. Vrouwen stoppen vaak
met het geven van borstvoeding op het moment dat zij weer aan het werk gaan.
Het lijkt mij heel belangrijk dat werknemers goed op de hoogte zijn van hun
rechten en plichten. Ik denk bijvoorbeeld aan het recht op kolftijd en kolfruimte.
Ik dien de motie bij deze begroting in, vanwege het grote belang
van borstvoeding voor de volksgezondheid. Wekelijks staan er in kranten berichten
over waar borstvoeding allemaal goed voor is. Het lijkt mij belangrijk, zeker
gezien het ambitieuze preventieprogramma waarvan wij nu al iets kunnen zien
in de VWS-begroting, maar waarvan wij nog veel meer hopen te gaan horen, om
borstvoeding daarvan een belangrijk onderdeel te laten zijn.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb hier geen verstand van, maar ik kan mij wel voorstellen, als dit
een zorg is voor de ChristenUnie, dat wij het kabinet ook gaan vragen om een
langer bevalling- en zwangerschapsverlof te regelen. Ik denk daarbij aan het
Zweedse model en dus ook aan vaderschapsverlof voor vaders, zodat zij mee
kunnen kramen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Dat is een beetje buiten de orde. Wij houden het kort op dit punt.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het is een aangelegen punt voor de ChristenUnie. Misschien mag ik deze
vraag toch stellen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind het heel mooi dat de heer Vendrik de vaders noemt, want die zijn
ook belangrijk.</al>
        <al>Verschillende zaken kunnen helpen om borstvoeding te stimuleren. Het heeft
te maken met de arbeidstijden en de flexibiliteit daarin. Daarvoor moet ruimte
zijn. Ik sprak zojuist ook over preconceptiezorg. Het is heel belangrijk dat
vrouwen al in een vroeg stadium nadenken over wat er moet gebeuren als zij
een kind krijgen. Ze moeten ook nadenken over het eventueel zelf voeden en
hoe dat met de werkgever moet worden geregeld. Dat moeten ze heel vroeg bespreekbaar
maken. In de kraamweek moet door verloskundigen uitgebreid bij dit onderwerp
worden stilgestaan. Zij moeten vrouwen ook de juiste weg wijzen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schermers</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Wiegman spreekt over geestelijke verzorging. Daar staan wij ook
heel sympathiek tegenover. Ik ben ervan overtuigd dat dit een belangrijk onderdeel
in de zorg is. Mevrouw Wiegman wil steunpunten voor geestelijke verzorging.
Alle ziekenhuizen beschikken echter al over geestelijke verzorgers van allerlei
soorten en kunnen. Ik heb daar onderzoek naar gedaan. Die variëteit wordt
zelfs steeds groter, is mij gebleken. Als de patiënt echter weer naar
de thuissituatie gaat, wordt de geestelijke verzorging door de eigen geestelijk
verzorger overgenomen, bijvoorbeeld via de kerk. Wat wil mevrouw Wiegman dus
bereiken met die steunpunten geestelijke verzorging?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw Schermers gaat ervan uit dat, als mensen terugkeren naar huis,
na verpleging in een verpleeghuis of ziekenhuis, een geestelijke verzorger
achter de hand is. Door allerlei ontwikkelingen in de maatschappij hebben
steeds minder mensen een band of contact met een kerk, maar op heel cruciale
momenten in hun leven, rondom ziekte of wellicht een naderend sterfbed, hebben
ze toch behoefte aan geestelijke verzorging, maar dan moet die wel worden
geboden. In zorginstellingen is dat geregeld via de Kwaliteitswet. Als wij
echter meer naar extramuralisering willen, moet je datgene wat in de Kwaliteitswet
staat ook van toepassing laten zijn op mensen in thuissituaties. Geestelijke
verzorging is in die zin een basisvoorwaarde voor een goede gezondheidszorg.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schermers</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben het ermee eens dat dit een heel belangrijke voorwaarde is, maar
zoals de arts gegevens doorgeeft aan de huisarts, zo kan de geestelijk verzorger
in een ziekenhuis de zorg overgeven aan zijn collega-extramuraal.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Dat is ook de reden waarom ik niet om een zak met geld vraag om allerlei
geestelijke verzorgers in overheidsdienst te laten treden. Ik werd veel meer
geprikkeld door een artikel dat ik een poosje geleden in het Nederlands Dagblad
las van ziekenhuispastor Margriet van der Kooij. Zij stelde dat het veel meer
om de facilitering gaat. Er is aanbod van geestelijke verzorging. Kerken willen
daar zeker een bijdrage aan leveren. Dat sluit goed aan op de vraag die er
is, maar een en ander komt tegenwoordig niet meer als vanzelf bij elkaar.
Dat zul je moeten faciliteren.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Ik wil een ander punt aan de orde stellen. Is de ChristenUnie
blij met het standpunt van de CDA-fractie inzake abortus? Kennelijk kunnen
objectieve criteria worden vastgesteld om te bepalen wanneer sprake is van
een noodsituatie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Ik vind dat een ontzettend belangrijk ontwerp. Ik wil daar uitgebreid
bij stilstaan bij de behandeling van de medisch-ethische brief. Nu wil ik
er alleen over zeggen dat het belangrijk is om meer inzicht te krijgen in
de aard van de noodsituatie van de vrouw. Ik wil niet dat een kil lijstje
met criteria wordt vastgesteld en dat men met het even afstrepen van de verschillende
punten tot een conclusie komt. Veel belangrijker is het dus volgens mij om
inzicht te hebben in de aard van de noodsituatie. Daarop zou je dan je hulpverlening
moeten afstemmen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik wijs de leden erop dat dit onderwerp nog uitvoerig aan de orde komt
in het geplande AO.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schermers</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil toch graag reageren. Volgens mevrouw Wiegman zou ik gezegd hebben
dat er objectieve criteria zijn, maar dat heb ik niet gezegd. Mijn woorden
zijn verkeerd begrepen als men denkt dat ik pleit voor verandering van de
wet. Dat is absoluut niet het geval. Ik heb wel gezegd dat ik het heel vervelend
vind om te moeten beseffen dat voor sommige mensen een hazenlip een zodanige
afwijking is dat zij tot abortus willen overgaan. Ik vind dat een besluit
tot het plegen van abortus niet acuut moet worden genomen, maar dat eerst
de andere mogelijkheden moeten worden overwogen.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>U hebt terecht uw punt gemaakt, maar ik wil nu mevrouw Wiegman bedanken
voor haar bijdrage. Ik geef het woord aan de heer Vendrik.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter. Ik heb een spreektijd van ongeveer 7 minuten om
een voorstel te behandelen waarmee ongeveer 54 mld. is gemoeid. Dat klopt
niet helemaal, maar het is niet anders.</al>
        <al>Met de documentaire Sicko toont documentairemaker Michael Moore ons de
Amerikaanse gezondheidszorg. Die zorg is de allerduurste ter wereld: pakweg
50 miljoen onverzekerden en commerciële verzekeraars die alles op alles
zetten om claims af te wijzen, zelfs tot de dood erop volgt. Gelukkig, heel
gelukkig doet Nederland het veel en veel beter.</al>
        <al>Een van de cruciale verschillen tussen Nederland en de Verenigde Staten –
de minister was daar onlangs – is volgens mij gelegen in de regulering
van verzekeraars. Laat nu net deze minister deze ochtend in Het Financieele
Dagblad uitvoerig zeggen welke macht hij de komende jaren de verzekeraars
wil geven in het kader van de zorginkoopmarkt. De macht van verzekeraars op
die markt zal toenemen. Ik zeg tegen deze minister: dat luistert buitengewoon
nauw. Ik vraag hem wat zijn plannen precies zijn. Voor de zomer hebben wij
met hem hierover al gesproken, maar kennelijk is hij nu een stap verder. Wij
zijn het er toch over eens dat wij verzekeraars nooit die positie willen geven
die zij in de Verenigde Staten hebben!</al>
        <al>Terwijl minister Klink de zorginkoopmarkt voor cure aanpakt, staat de
staatssecretaris aan de vooravond van een grote hervorming van de care, namelijk
die van de AWBZ-zorg. Kameraad Bussemaker, hoe staat het met de revolutie?
Ik ben buitengewoon benieuwd.</al>
        <al>Steeds vaker worden mensen zelf verantwoordelijk gehouden voor hun gezondheid.
Ook dat bevorderen luistert volgens mijn fractie nauw, want het idee van het
beroep doen op de eigen verantwoordelijkheid kan gemakkelijk ontsporen. Dat
beroep op de eigen verantwoordelijkheid kan namelijk ontaarden in schuld,
uitsluiting, straf en financiële boetes. Die boetes lijken steeds meer
praktijk te worden. Ik meen dat mevrouw Schippers al een aantal voorbeelden
gaf van het optreden van verzekeraars. Met opgeheven vingers worden burgers
steeds vaker voorwerp van morele correctie. Wie niet wil horen, moet maar
betalen. Wie overigens wel luistert, krijgt soms een financiële bonus.
De fractie van GroenLinks keert zich tegen deze trend. Wij vinden dat zulk
optreden niet hoort. Sterker, het helpt vaak niet. Wat volgens ons wel zoden
aan de dijk zet, is het verleiden en stimuleren van burgers. Daarvoor is een
actief en positief preventiebeleid nodig. Ik vraag de minister wat zijn actuele
positie is.</al>
        <al>Ik denk in dit verband aan de kwestie van het overgewicht. Wij kunnen
burgers achternazitten met zeer moraliserende boodschappen, maar dat helpt
niet. Daarmee wordt ook miskend dat overgewicht, of breder: de eigen gezondheid,
lang niet altijd te maken heeft met de eigen verantwoordelijkheid, maar ook
ingegeven is door het lot, door de genetica of door de sociaaleconomische
positie. Ik begrijp dat minister Klink een vettaks bestudeert, maar ik heb
veel liever – dat hoorde ik tot mijn grote genoegen ook bij de heer
Van der Veen – dat hij de sociaaleconomische achtergrond van in dit
geval overgewicht serieus neemt. Ik vraag hem om een toezegging op dit punt.
Ik vraag hem tevens naar de reactie op de laatste bevindingen van Paul Rosenmöller.
Volgens hem worden de doelen inzake overgewicht voor 2010 zonder nader beleid
niet gehaald. Wat gaat deze minister doen? Ik heb drie voorstellen. Er zijn
er meer denkbaar. Daarover zullen wij later nog spreken, maar nu kom ik alvast
met de top drie.</al>
        <al>Ik stel voor een sporttoeslag voor mensen met een laag inkomen. Wij hebben
een zorgtoeslag en een huurtoeslag en er komt een sporttoeslag. Ik kijk dan
vooral naar het CDA, altijd dol op een toeslag. Meer bewegen lijkt nog belangrijker
dan minder en beter eten. Mensen met lage inkomens sporten minder. Wie zich
aansluit bij een sportvereniging krijgt wat ons betreft het contributiegeld
plus een forfaitair bedrag voor de sportuitrusting geheel of gedeeltelijk
terug via een sporttoeslag. Is het kabinet bereid dit idee op korte termijn
te onderzoeken? Kan de staatssecretaris overigens ervoor zorgen dat de kinderopvangtoeslag
ook geldt voor naschoolse en buitenschoolse opvang die wordt aangeboden door
sportverenigingen? Dat loopt nogal eens spaak, zo is mij ter ore gekomen.
Even bellen met staatssecretaris De Jager kan geen kwaad.</al>
        <al>Mijn tweede voorstel is dat er geen reclame meer komt voor kinderen onder
de twaalf jaar. Dat is een twistpunt met de industrie en de media. Kan de
minister hierin een positie innemen?</al>
        <al>Mijn derde voorstel betreft landelijke introductie van het programma Lekker
Fit op alle basisscholen. Graag krijg ik een reactie van de bewindslieden.</al>
        <al>Mijn volgende punt betreft orgaandonatie. Collega's hebben al gevraagd
waar de brief blijft. Ik sluit mij daarbij aan, al was het maar omdat ik vorige
week ook begreep dat deze minister voorzichtig positief was over de gratis
basisverzekering voor levende donoren. Dat zijn wij niet. Daar heb je weer
die financiële prikkels. Hoe zit dat?</al>
        <al>Het punt van de wanbetalers kwam ook recentelijk voorbij. Het zijn er
meer dan gedacht. Ik begrijp dat de minister zelf wanbetalers gaat aanpakken
met het staatsincassobureau "Klinkende munt" of zo; ik weet niet
hoe het gaat heten. Hoe zit dat? De belofte van Hans Hoogervorst was dat het
aantal wanbetalers niet zou stijgen, maar dat is toch gebeurd. Er is dus een
heel dure belofte gebroken. Als de minister al een staatsinitiatief neemt
om de wanbetaling aan te pakken, laat dat dan nauw aansluiten bij de schuldhulpverlening:
niet straffen, maar helpen waar dat kan; als mensen bewust
over de schreef gaan, pak je hen aan.</al>
        <al>Ook over de kwaliteit spreken wij binnenkort uitvoerig, dus ik houd het
kort. Mondige burgers kunnen maar in beperkte mate zorgen voor meer kwaliteit
in de zorg. Ik zie helaas dat dit nogal eens wordt vergeten. Ik denk aan de
medische missers en de medicijndoden. Dat kunnen burgers helemaal niet voorzien.
Daarvoor is een kwaliteitsbeleid in de zorg nodig. Hoe zit het met die medische
missers en de actie van de minister daarop? Hij moet zorgen voor die kwaliteit.
In dat licht vinden wij de aanstaande bezuinigingen op de inspectie onverstandig,
want juist van die inspectie moeten wij het allen hebben. Graag krijg ik uitleg
op dit punt.</al>
        <al>Het rapport van de inspectie over de gehandicaptenzorg is wat mijn fractie
betreft buitengewoon schokkend. In de eerste reactie erkent de staatssecretaris
dat ook. Als je constateert dat de kwaliteit en kwantiteit van het personeel
daar mede debet aan zijn, gaat het echt niet helpen als je de sector confronteert
met 1% efficiencykorting. Dan komt het aan op een politieke keuze.
Ik kan mij best voorstellen dat de coalitiepartijen zeggen dat het regeerakkoord
op dit punt open moet. Ik ga er niet in mee om de financiële degelijkheid
van Wouter Bos te verdedigen en vervolgens dit punt te laten zitten. Dan moet
het maar anders; daar is politiek voor. Wij maken echt een andere keuze. Die
korting voor de gehandicaptenzorg moet van tafel.</al>
        <al>Wat de ondersteunende begeleiding betreft, sluit ik mij aan bij collega's,
met name op het punt van de respijtzorg zoals benoemd door de heer De Vries
en de pgb's, waarover mevrouw Van Miltenburg heeft gesproken.</al>
        <al>Over de buitengewone uitgaven zwijg ik maar even, hoezeer mij dat ook
aan het hart gaat.</al>
        <al>Ik las een voorstel van Roger van Boxtel, toch zo'n leuke verzekeraar
van de goede soort. Hij merkt terecht op dat in de gezondheidszorg meer macht
en invloed aan de partijen in de markt of beter gezegd in het veld wordt gegeven
en dat er eigenlijk geen georganiseerd verband is – dat heeft mij als
buitenstaander altijd al verbaasd – waarin overleg en afstemming van
belangen op een hoger niveau tot stand kan komen. Hij doet een voorstel voor
een soort zorg-SER. Ik vind dat een interessante gedachte en kan mij voorstellen
dat dit kabinet dat ook vindt. Ik vraag om een reactie.</al>
        <al>Mijn allerlaatste punt gaat over abortus. Ik ben heel blij dat er sprake
is van een misverstand. Het is en blijft de positie van GroenLinks dat het
aan de vrouw is, en aan niemand anders, om te bepalen of er sprake is van
een noodsituatie. Dat is een erg dure verworvenheid in dit land, die heel
goede redenen heeft. Ik herinner eraan dat het juist een minister van het
CDA was die dat destijds in Nederland met onze grote instemming heeft geïntroduceerd.
Mevrouw de staatssecretaris, laten wij dat alsjeblieft zo houden. In Godsnaam.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>De heer Vendrik vraagt terecht aandacht voor het probleem van overgewicht.
Ik zou hem willen vragen of hij borstvoeding als middel zou willen omarmen
in het gevecht tegen overgewicht.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik ben hier te dom voor ...</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik vind het zo'n mooi antwoord dat ik het erbij zou laten. Het is kort
en bondig.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik laat het er ook bij. Ik heb hier echt geen verstand van. U kunt mij
alles vragen over het EMU-saldo, maar over borstvoeding: nee.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Volgens ons hebt u net een baby ...</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Wiegman-van Meppelen Scheppink</naam>
          <partij>ChristenUnie</partij>
        </wie>
        <al>Dit bevestigt nogmaals het belang van aandacht voor borstvoeding. Het
is bewezen dat kinderen die in de eerste maanden van hun leven borstvoeding
krijgen, minder kans lopen op overgewicht later in hun leven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Hoeveel wanbetalers waren er onder de Ziekenfondswet?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Dat waren er zo'n 250.000.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Schippers</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Het aantal onverzekerden was wel bekend, maar het aantal wanbetalers werd
niet bekendgemaakt door de verzekeraars. Hele wijken betaalden niet, maar
hoeveel mensen het betrof, is niet bekend. De beloftes bij de overgang gingen
dus over de onverzekerden. Dit neemt natuurlijk niet weg dat die aantallen
heel erg zorgwekkend zijn. Ik ben het er helemaal mee eens dat daar maatregelen
voor nodig zijn. Tegenwoordig worden er wel heel veel beloftes in allerlei
schoenen geschoven ...</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Een van de grote problemen van de nieuwe Zorgverzekeringswet is dat het
probleem van wanbetalers meteen een onverzekerdenprobleem is geworden. In
de oude Ziekenfondswet was men van rechtswege verzekerd. Dat was zo mooi aan
die wet. Daarnaast bestond er een wanbetalingsprobleem, incassoprobleem, schuldprobleem
enzovoorts. Dat werd echter nooit een verzekerdenprobleem. Dit is heel onverstandig
aan de Zorgverzekeringswet van de heer Hoogervorst.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik sluit hierop aan. De heer Vendrik maakt zich veel zorgen over de macht
van verzekeraars. In het huidige systeem hebben de aanbieders echter net zoveel
macht. Is dat dan wat de fractie van GroenLinks voorstaat? Vergeet de heer
Vendrik misschien te bedenken dat de verzekeraars geconfronteerd worden met
een acceptatieplicht en dat zij gebonden zijn aan het pakket dat wij met elkaar
hier in de Kamer vaststellen? Is hij het met de CDA-fractie eens dat er meer
tegenmacht nodig is voor patiënten en consumenten? Die versterking moet
in het hele spectrum verbeterd worden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb op dit punt zeer nadrukkelijk gezegd dat precisie heel nauw luistert.
Dat geldt ook voor mijn verhaal. De situatie in de Verenigde Staten die Michael
Moore beschrijft, kennen wij niet in Nederland. Destijds hebben wij als GroenLinks
voorgesteld dat sociale verzekeraars ten gunste van ons allemaal een sterke
positie in zouden nemen. Dat is iets anders dan wat vandaag de dag gebeurt.
Hoe je het ook wendt of keert, de beweging die de minister inzet en die hij vandaag in het Financieele Dagblad toelicht, vraagt buitengewoon
grote precisie. Ik kan mij situaties voorstellen waarin verzekeraars ten gunste
van ons allemaal hun best doen op de zorginkoopmarkt. In kwalitatieve zin
kunnen wij daar beter van worden. Ik kan mij echter ook het tegenovergestelde
voorstellen. Bij de totstandkoming van de Zorgverzekeringswet heb ik regelmatig
gevraagd om aan te tonen waar die verzekeraars het voor ons allemaal beter
gaan maken. Het valt mij tegen dat ik daar bijna nooit een voorbeeld van heb
gehoord of gezien. Frank de Grave zegt in het NPCF-blad dat die zorginkoopmarkt
niets is, dat die verzekeraars niets doen. Grosso modo komt het daarop neer.
Dat is veel schraler dan wat ons indertijd is beloofd. Ik ben oprecht geïnteresseerd
in het antwoord van de minister; ik heb hem bewust niet op voorhand willen
beschuldigen van Amerikaanse toestanden. Maar het is wel een waarschuwing
voor ons allemaal als wij een positie aan de verzekeraars geven.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Dat u de minister niet beschuldigt van Amerikaanse toestanden en dat hij
de toeslagensystematiek onderschrijft, is winst. Maar u moet ook bedenken
dat er geen sprake is van volledige marktwerking. Wij zien de noodzakelijke
verbeteringen, ook waar het gaat om het optreden van de verzekeraars. Daarom
kunnen wij nog aan verschillende knoppen draaien. Er zijn marktprikkels ingebracht,
maar die moeten nog wel rendement opleveren, zeker waar het gaat om de kwaliteit.
Ik hoop dat de heer Vendrik die noodzaak ook ziet.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Ik heb nooit gewaarschuwd tegen Amerikaanse toestanden. De zorgtoeslag
moet worden afgeschaft, maar zolang die er is, kan er best nog een sporttoeslag
bij. Ik ben blij dat het CDA daar positief over denkt. Verder blijft echt
gelden dat verzekeraars hun macht op heel verschillende manieren kunnen gebruiken.
Eerlijk gezegd ben ik er nog niet uit welke kant het opgaat. Ik zie de verzekeraars
in aanzet twee kanten opgaan: de goede kant en de verkeerde kant. Ik hoop
dat de minister zich er enorm veel rekenschap van geeft dat hij het stelsel
zo blijft inrichten dat het ten bate van ons allemaal is, en niet van enkelen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Ik kom even terug op de abortus. U zei: alleen en uitsluitend de vrouw
gaat over het oordeel in haar noodsituatie. Ik ken de wet, maar u vindt toch
niet dat, als een vrouw om abortus vraagt, zij die zonder meer krijgt? Daar
zit een heleboel tussen, dat is ook die wet. Die inkleuring mis ik in uw verhaal.
Hij riep er nog Iemand bij aan die ik hem adviseer, er maar tussenuit te halen,
juist op dit thema.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Het laatste wil ik graag doen, als ik de heer Van der Vlies daarmee een
plezier doe. Bij dezen. Ik heb wat ons standpunt inzake abortus betreft willen
verwijzen naar de staande wetspraktijk. Er zijn inderdaad waarborgen in de
wet, onder welke condities abortus in dit land mag worden toegepast. Abortus
is wat ons betreft geen feest, maar het is wel een verworven recht, dat wij
beter vinden dan alle illegale situaties die in alle landen om ons heen tot
op de dag van vandaag valt aan te treffen. Uiteindelijk staan wij voor de
wet van vandaag, die met allerlei waarborgen omkleed zegt: het is uiteindelijk
aan de vrouw en niemand anders om te bepalen wat de noodsituatie is die een
abortus zou kunnen rechtvaardigen. Daar staan wij voor. Wij roepen het kabinet,
de staatssecretaris bij voorrang, op om die wetspraktijk staande te houden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Met illegale praktijken wil mijn fractie niets te maken hebben. Maar het
kan niet zo zijn dat wij de interventie van de deskundige in het gesprek met
de vrouw die om een abortus vraagt over het hoofd zien. Die is er wel degelijk,
en die kan erop zijn gericht de vrouw ervan te overtuigen dat er andere mogelijkheden
zijn. De intentie van mijn fractie is dan: laten wij ervoor gaan die abortussen
zoveel mogelijk te voorkomen. Dat is een andere inkleuring dan ik vernam van
de heer Vendrik, en dat is ook steunend op, ja zelfs geworteld in de wet.
Dat wil ik ernaast leggen, anders gaat uw visie een eigen leven leiden, waarvoor
ik die visie te smal en te schraal vind.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Vendrik</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Abortus is geen plicht, maar wel een recht, dat kan worden uitgeoefend
door de vrouw en niemand anders. Niemand kan haar daarvan afhouden. Dat recht
betekent dus ook dat de deskundige van de heer Van der Vlies wordt genegeerd.
Voor dat recht staat mijn fractie.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Volgens cijfers van de Raad voor de Volksgezondheid en Zorg
kampt Nederland in 2040 met een personeelstekort van maar liefst 700.000 mensen
in de zorgsector. Een tekort van 700.000 mensen, van wie 420.000 te weinig
in de zorg voor ouderen en gehandicapten. Als wij aan dit probleem nu niets
doen, wordt het een ramp. In het inspectierapport over de gehandicaptenzorg
staat hoe erbarmelijk de situatie in die instellingen nu al is. Dat wens je
geen mens toe. Maar ik ga hier geen goedkope oppositiepraat houden. Er is
werk aan de winkel; ook vanuit een oppositierol kan de D66-fractie in positieve
zin een steentje bijdragen. Voor het bieden van de beste zorg staat de fractie
naast het kabinet. Wij zijn bereid mee te denken, maar dan accepteren wij
van dit kabinet niet de houding "wie dan leeft, wie dan zorgt".
Dan is er namelijk niemand meer om de zorg te verlenen. Hoe pakken de bewindslieden
het personeelstekort aan? Mag de Kamer vrij snel een plan van aanpak verwachten?
Anders zal ik een motie indienen.</al>
        <al>Gezondheidszorg kan kwalitatief beter, efficiënter en goedkoper,
door middel van bijvoorbeeld innovatie. Slimme technieken kunnen worden ingebracht
om te innoveren. Daarmee bedoel ik niet innovatie óm innovatie of innovatie óm
controle op de budgetten te houden. Ik heb het over innovatie om de zorg menselijk
te houden en niet om van zorginstellingen zorgfabrieken te maken. Maar helaas
maakt het kabinet bijzonder weinig werk van innovatie; het trekt er een zuinige
10 mln. voor uit. Ter illustratie: een zorgverzekeraar als Menzis brengt in
zijn eentje ditzelfde bedrag op voor innovatie. Het ministerie geeft in dezen
dus niet bepaald het goede voorbeeld. Het ondersteunt weliswaar op onderdelen
enige innovatie, met hier en daar een subsidieregeling en beleidsregels, maar
VWS stuurt niet en voert geen enkele regie. De D66-fractie verwacht de komende
vier jaar een robuuste innovatieaanpak van deze minister. D66 zou D66 niet
zijn als zij de minister niet zou helpen met een paar suggesties.
Gedacht kan worden aan ICT gericht op personeelsplanning: welk personeel zet
je in bij welke soort patiënten? Daar is nog veel efficiëntie te
behalen. Ook kan gedacht worden aan de implementatie van technische oplossingen,
zodat mensen langer thuis kunnen blijven wonen. Een voorbeeld hiervan is het
project van de Stichting Koala, waar een patiënt met een eenvoudig te
bedienen camera via de tv in de huiskamer 24 uur per dag contact kan opnemen
met een hulpverlener. Ten slotte kan gedacht worden aan een betere verbinding,
op een slimme, innovatieve manier, van de wijkverpleging met de eerstelijnscentra.
Hoe denkt de minister over dergelijke zaken? Daarbij verwijs ik ook naar de
rapporten van Scheepbouwer en Bakker, die destijds met veel gejuich werden
ontvangen. Maar waar blijft het? Wij zijn het weer vergeten.</al>
        <al>Ik heb niet de wijsheid in pacht. Op innovatiegebied is veel te winnen.
Ik vraag de minister of hij bereid is substantieel werk te maken van innovatie
en verzoek hem de Kamer in de eerste helft van 2008 zijn voorstellen toe te
sturen. Ik neem vandaag een voorschot inzake innovatie middels een amendement,
mede gesteund door het CDA. Ik wil dat revalidatiecentra weer de mogelijkheid
krijgen om te innoveren.</al>
        <al>Tot slot kom ik te spreken over de nieuwe zorgaanbieders in de ggz. Door
de manier waarop de zorgverzekeraars de overheveling van de ambulante ggz-behandeling
benaderen, worden gevestigde instellingen boven nieuwe toetreders geplaatst.
Waarom geeft de minister die nieuwe toetreders geen kans?</al>
        <al>Wat betreft de vrouw in nood: het is de vrouw die beslist.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Ik moet zeggen dat ik zojuist helemaal in een deuk lag. Ik kan mij nog
heel goed herinneren dat u in een interruptie aan mijn adres zeer fel was.
Ik maakte er een punt van dat men in 2020 500.000 medewerkers in de zorg tekort
komt. U hebt het nu zelfs over een tekort van 700.000 medewerkers. U hebt
mij om oplossingen gevraagd. Ik heb een overheadplan genoemd. Ik gaf ook mijn
visie op macroniveau en mijn mening over hetgeen er voor het VWS-budget nodig
is. U komt echter met helemaal niets. U vraagt alleen aan de minister hoe
hij het wil oplossen. Mijn vraag aan woordvoerder van D66 is nu: hoe gaat
u dat oplossen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>U luistert niet goed, maar ik zal het nog een keer uitleggen. Ik heb om
een plan gevraagd dat innovatie in de zorg mogelijk maakt. Met innovatie kan
er zeer efficiënt gewerkt worden, waardoor er straks minder mensen in
de zorg nodig zijn. Als wij nu niet naar innovatiemogelijkheden kijken, worden
er helemaal geen problemen opgelost. Ik had hier nog wel meer over willen
zeggen, maar mijn spreektijd is beperkt. Ik ben bijvoorbeeld groot voorstander
van vrije afspraken over de prijs. Uit onderzoek blijkt dat mensen daardoor
echt waar voor hun geld krijgen, dat zij echt geholpen worden. Ik heb al gezegd
dat ik de wijsheid niet in pacht heb, maar ik heb wel een aantal concrete
suggesties gedaan en die heb ik van u niet gehoord.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Agema</naam>
          <partij>PVV</partij>
        </wie>
        <al>Wij kunnen van mening verschillen over de vraag hoe concreet mijn voorstellen
zijn, maar zij zijn ieder geval veel concreter dan uw voorstellen. U zet alleen
in op innovatie. Kunnen 700.000 medewerkers door apparaten worden vervangen?
Moet ik dan denken aan innovaties zoals invoering van steunkousmachines?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Koşer Kaya</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Ik begrijp dat u alles simplistisch wilt verwoorden. Dat is ook wel toevertrouwd
aan een lid van de fractie van de Partij voor de Vrijheid. Ik heb echter een
serieuze inbreng geleverd, waarin ik voorstellen heb gedaan. Ik heb om een
plan van aanpak gevraagd. Ik ben benieuwd naar het antwoord van de minister
op de vraag hoe hij de personeelstekorten wil tegengaan. Wij zijn het er overigens
wel over eens dat die tekorten weggewerkt moeten worden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Ouwehand</naam>
          <partij>PvdD</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Toen de VWS-begroting 2007 werd behandeld, werd er verbazing
over uitgesproken dat de Partij voor de Dieren haar bijdrage besteedde aan
de honderdduizenden dieren die in laboratoria het lijdend voorwerp zijn van
experimenten, letterlijk. Hoewel veel partijen in dit huis de klinkende verkiezingsbelofte
hebben gedaan om het aantal dierproeven drastisch te verminderen, lijken zij
niet erg gemotiveerd om daar werk van te maken. Zelfs wanneer het de fracties
wordt voorgekauwd, geven veel ervan niet thuis; werkelijk beschamend.</al>
        <al>Voorzitter. Het zal u niet verbazen dat ik vandaag de minister opnieuw
ter verantwoording roep voor zijn beleid ten aanzien van dierproeven of eigenlijk
voor het ontbreken van dat beleid. Ook van de minister mogen proefdieren namelijk
best nog wat langer wachten. Wachten op openbaarheid over de onderzoeken waarvoor
zij worden gebruikt. Wachten op daadwerkelijke ethische toetsing waarin hun
belangen serieus worden afgewogen tegen het veronderstelde maatschappelijke
belang van de experimenten. Wachten op voldoende budget om eindelijk onderzoek
naar alternatieven goed mogelijk te maken. Wachten op betere wetgeving die
de dieren moet beschermen.</al>
        <al>Waarom moet het allemaal zo lang duren? Veel Nederlanders hebben grote
moeite met dierproeven voor welk doel dan ook. Dieren zijn levende wezens
met bewustzijn en gevoel. De ethische toelaatbaarheid van dierproeven staat
al sinds het allereerste dierexperiment ter discussie. Dat is terug te vinden
in de Wet op de dierproeven, waarin ook duidelijk staat dat het aantal dierproeven
op termijn moet verminderen.</al>
      </spreker>
      <vrzlabel>Voorzitter: </vrzlabel>
      <vrznaam>Wilders</vrznaam>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Ouwehand</naam>
          <partij>PvdD</partij>
        </wie>
        <al>In het VWS-jaarverslag over 2006 meldde de minister een doelstelling van
600.000 dierproeven per jaar in 2010. Dat is een daling van nog geen 2%
ten opzichte van 2005, 0,4% per jaar. Een daling van 0,4% per
jaar kan ik met de beste wil van de wereld geen ambitie noemen. Ik heb tijdens
het verantwoordingsdebat dan ook een motie ingediend waarin ik de regering
aanspoor om een ambitieuzer streven te formuleren. De minister zegde toe dat
hij deze motie zou meenemen in de brief die hij de Kamer spoedig zou toezenden.
Wij hebben wel brieven gezien, maar daarin hebben wij geen woord kunnen lezen
over de doelstelling van dit kabinet voor het aantal proefdieren
dat op lange termijn gebruikt zal worden. Ik vraag de minister om tijdens
dit debat alsnog kenbaar te maken welke daling van het aantal dierproeven
hij wil nastreven. Blijft het bij die 600.000 experimenten per jaar of durft
hij ambitie te tonen?</al>
        <al>Alternatieven voor dierproeven spelen een centrale rol. Het belang van
alternatieven kan moeilijk worden overschat. Toch lijkt de Nederlandse overheid
daar allerminst van overtuigd, want elk jaar wordt slechts een zeer beperkt
bedrag beschikbaar gesteld voor de ontwikkeling van alternatieven. Daarvan
kunnen jaarlijks slechts vier of vijf onderzoeken, die zich richten op een
van de drie v's – vervanging, vermindering of verfijning – worden
gefinancierd. Voor een overgrote meerderheid van de onderzoeken is geen geld.</al>
        <al>In het verantwoordingsdebat heeft de minister gezegd dat hij positief
staat tegenover het uittrekken van geld voor onderzoek om te zien in hoeverre
in de toekomst minder proefdieren nodig zullen zijn. Ik citeer uit de Handelingen: "Wij
bekijken hoe wij dierproeven structureel kunnen verminderen. Daar zal in de
begroting op worden teruggekomen." Maar niets daarvan. Toen wij ernaar
vroegen in de vragenronde over de begroting, kregen wij als antwoord dat er
een kabinetsvisie wordt ontwikkeld. Het budget voor de ontwikkeling van alternatieven
wordt daar een onderdeel van. Weer wachten. De vorige minister wilde geen
actie ondernemen en liet het vrijmaken van een substantieel budget voor alternatieven
over aan het nieuwe kabinet. De nieuwe minister zegt dat hij er in 2008 wel
een keertje over wil nadenken. Dat betekent dat wij dit pas in de begroting
voor 2009 terugzien. De Partij voor de Dieren vindt dit getreuzel onacceptabel.
Ik heb een amendement ingediend voor de implementatie van het nieuwe alternatievenbeleid,
zodat wij in de tweede helft van 2008 niet met de duimen hoeven te draaien,
maar direct aan de slag kunnen. Er liggen veelbelovende initiatieven klaar
zoals ASAT en andere kansrijke onderzoeken, die alle ruimte verdienen om te
worden uitgevoerd.</al>
        <al>De minister heeft een punt wanneer hij stelt dat een kabinetsvisie ontwikkeld
moet worden over alternatieven. Tot nu toe ontbreekt het aan een centrale
beleidsvisie over de doelstellingen van het Nederlandse Rijk inzake dierproeven,
over de ontwikkeling van alternatieven, over de toepassing ervan, over een
tijdspanne waarin de verschillende doelstellingen worden gerealiseerd en over
de wijze waarop Nederland zich wil inzetten om de validatie van alternatieven
voor dierproeven te versnellen. Dat het kabinet nu een visie aan het ontwikkelen
is, juichen wij toe. Ik zie graag dat alle door mij genoemde elementen in
deze visie aan de orde komen, maar waarom duurt het zo lang?</al>
        <al>In Nederland bestaat, verspreid over de verschillende kennisinstellingen,
al kennis over alternatieven voor dierproeven, maar die is vaak versnipperd
en ontoegankelijk voor derden. Dat maakt het moeilijk om deze informatie te
benutten. Het feit dat de overheid onvoldoende financiële middelen beschikbaar
stelt, verhindert dat grote stappen worden genomen. Het blijft te vaak bij
goed bedoelde initiatieven om alternatieven te stimuleren van telkens andere
coalities van bedrijven, onderzoeksinstellingen, semi-overheidsinstellingen
en maatschappelijke organisaties. Initiatieven die bovendien los van elkaar
staan en geen onderlinge samenhang vertonen. De afzijdige houding van de overheid
leidt ertoe dat willekeur regeert in alternatievenland. </al>
        <al>Het Nationaal centrum alternatieven voor dierproeven (NCA) kan een belangrijke
rol spelen bij de uitwisseling van kennis over de alternatieven, maar dat
centrum kan van de overheidssubsidie nog geen twee medewerkers in dienst houden.
Het Europees Parlement heeft aangegeven dat de ontwikkeling, validatie en
aanvaarding van methodes zonder dierproeven moet worden versneld. Dit is de
kans om een toppositie te veroveren, maar waar is Nederland? Waar is ons innovatieve
alternatievenonderzoek? We missen de boot en dat heeft alles te maken met
versnippering. Het NCA zou de coördinator kunnen zijn van het Nederlandse
alternatievenonderzoek en kan Nederland stevig positioneren in Europa. De
continuïteit van het centrum is echter op geen enkele wijze gegarandeerd.
Dat is niet alleen jammer voor de dieren, maar ook voor onze kenniseconomie.
Hoe ziet de minister de rol van het NCA?</al>
        <al>Het wil allemaal maar niet opschieten. Volgend jaar praten wij over de
wijziging van de Wet op de dierproeven. Dat is drie jaar na de evaluatie van
die wet, die intussen zelf al meer dan 30 jaar oud is. De evaluatie was helder
genoeg. De wet blijkt in de dagelijkse praktijk niet te functioneren waar
het gaat om haar centrale doelstelling, het beschermen van proefdieren. De
minister wilde de aanbevelingen niet overnemen en besloot eerst maar eens
een discussieronde te organiseren. Dat heeft twee jaar gekost. Tegelijkertijd
stagneert de herziening van de dierproevenrichtlijn in Europa. De minister
is niet bereid zich in de Unie ervoor in te spannen om het proces vlot te
trekken. Hij gaat de Wet op de dierproeven pas wijzigen nadat de richtlijn
is herzien. Dat bleek uit zijn antwoord op onze Kamervragen. Hoe lang moeten
de proefdieren nu precies wachten? Ik wil daar graag een reactie op van de
minister.</al>
        <al>Ik heb vandaag veel discussies gehoord over de manier waarop wij de zorg
het beste kunnen organiseren: wat te doen als mensen ziek zijn? Ik wil graag
stilstaan bij een aantal gevaren voor onze volksgezondheid om te kunnen voorkomen
dat mensen ziek worden.</al>
        <al>Gisteren is de vogelpest weer uitgebroken in het oosten van Engeland,
op een pluimveebedrijf waar grote hoeveelheden kalkoenen, eenden en ganzen
worden gehouden. Het gaat om de voor de mens gevaarlijke H5N1-variant. Voor
de duidelijkheid: mensen kunnen sterven aan het vogelpestvirus. Afgelopen
jaren zijn hieraan al circa 300 mensen gestorven en de verwachting is dat
bij grote uitbraken ook hier mensen het gevaar lopen om met het virus besmet
te raken. De maatregelen die de minister van LNV voorstelt, zijn volstrekt
onvoldoende om het virus buiten de deur te houden. Dit zijn alle deskundigen
met ons eens. Hiermee kan de minister van VWS toch geen genoegen nemen? Wat
gaat hij doen?</al>
        <al>Hetzelfde geldt voor de resistente MRSA-bacterie. De bacterie is op de
helft van alle varkensbedrijven geconstateerd en 30% van alle varkenshouders
is inmiddels besmet. Dit is het directe gevolg van het overmatige gebruik
van antibiotica in de varkenssector. Gezien de grote gevolgen voor de volksgezondheid
bepleit de PvdD-fractie een stringenter beleid, waarbij het preventieve antibioticagebruik
bij dieren drastisch wordt ingeperkt. Deelt de minister onze analyse? Welke
stappen gaat hij hiertoe ondernemen?</al>
        <al>In de bekende bio-industriegebieden in Nederland zijn al speciale quarantaineafdelingen
in ziekenhuizen ingericht om varkenshouders en hun familieleden te kunnen
verzorgen. Dat zelfs dit onvoldoende is, hebben wij kunnen zien in de ZEMBLA-documentaire
van december vorig jaar. Een dochter van een varkenshouder kon geen spoedeisende
operatie ondergaan, omdat zij besmet was met de resistente bacterie. De operatie
zou te veel risico opleveren. Wij zijn inmiddels bijna een jaar verder en
nog steeds lijken de verantwoordelijke ministers niet verder te willen gaan
dan aanvullend onderzoek. Een structurele oplossing lijkt nog steeds niet
voorhanden. Daarom is mijn dwingende vraag aan deze minister: wat gaat hij
doen om verdere MRSA-besmettingen van bewoners in varkensdichte gebieden te
voorkomen?</al>
        <al>Dit kabinet sluit de ogen voor de gezondheidsrisico's die de intensieve
veehouderij met zich meebrengt. Ik noem stafylokokkenbacteriën die zich
rondom grote veehouderijbedrijven verspreiden, de mysterieuze Q-koorts, waarvan
uitbraken onder de bevolking van het Brabantse Herpen zijn geconstateerd,
besmetting van vlees met de multiresistente salmonella en de campylobacterbacterie
en ten slotte het verwerken van slachtafval in levensmiddelen.</al>
        <al>De aanpak van dit kabinet, met de minister van LNV voorop, lijkt sectorbelangen
te laten prevaleren boven het algemene belang van onze volksgezondheid. De
PvdD-fractie vindt dit onverantwoord. Wij willen graag een uitleg van de minister
van VWS: hoe kan hij een effectief beleid voeren, gericht op preventie, als
de sectorbelangen de overhand lijken te hebben?</al>
        <al>De minister stelt dat Nederland een Europese middenmoter is op het gebied
van gezondheid en dat hij de ambitie heeft om ons weer in de top vijf te plaatsen.
Daarvoor is heel wat ambitie nodig, met name omdat Nederland een van de meest
vervuilde regio's in Europa is. De luchtkwaliteit is zorgwekkend en de overmatige
uitstoot van fijnstof is niet alleen een zorg voor de stadbewoners langs drukke
doorgaande wegen. Hiervoor werkt deze minister samen met de minister van VROM.
Maar hoe zit het met het platteland? Daar vormt fijnstof uit de bio-industrie
een groot gezondheidsrisico, dat alleen nog maar zal toenemen met de komst
van megabedrijven en varkensflats. Daartegen helpen luchtwassers echt niet,
anders dan de varkens- en pluimveesector ons voorhoudt. Een studie naar de
milieu- en gezondheidseffecten van varkensbedrijven wijst uit dat in een straal
van 3 kilometer rondom een megabedrijf ernstige gezondheidsrisico's het wonen
onmogelijk maken. Ook hierbij lijkt het kabinet verblind door de belangen
van de bio-industrie en lijkt het kabinet het maatschappelijk belang uit het
oog te verliezen. Op het bord van de minister ligt een zware verantwoordelijkheid
om de gezondheid van ons allemaal echt tot leidraad te maken voor wat wel
en wat niet kan.</al>
        <al>Het is een enigszins ongemakkelijke waarheid: steeds meer onderzoeken
concluderen dat het eten van vlees, met name de overmatige consumptie van
vlees, van slechte invloed is op de gezondheid. Volgens onderzoekers van de
Vrije Universiteit eten Nederlanders gemiddeld 30% te veel aan dierlijke
eiwitten. Vanaf de jaren zestig is de consumptie van vlees verdubbeld tot
ruim 80 kilo per Nederlander per jaar in 2006. Meer dan 50% van de
Nederlanders is inmiddels te dik en het eten van vlees draagt daaraan in belangrijke
mate bij.</al>
        <al>Het eten van vlees kan obesitas en zelfs kanker veroorzaken. Een grootschalige
wetenschappelijke studie onder een half miljoen Europeanen gaf het sluitende
bewijs dat rood vlees kanker kan veroorzaken. Het ijzer in het vlees, jarenlang
gepropageerd als heilzaam en gezond, blijkt een van de kankerveroorzakende
stoffen, omdat dit ijzer niet kan worden gebonden door het lichaam. Voedingshoogleraar
Seidell van de VU stelt dat het eten van meer dan 500 gram rood vlees per
week al kan leiden tot een verhoogd risico op darmkanker. Een kabinet dat
wil inzetten op preventie, kan toch niet om deze feiten heen?</al>
        <al>Het toenemende aandeel van welvaartsziekten vraagt om nieuwe strategieën,
zo stelt de minister. Samen met anderen wil hij burgers prikkelen en verleiden
tot het maken van gezonde keuzes. Gezien de huidige inzichten zou het matigen
van de consumptie van vlees daarvan ook een onderdeel moeten zijn.</al>
        <al>De minister zegt dat hij wil prikkelen en verleiden. Ik ben het daar van
harte mee eens. Ik ben er echter niet gerust op dat dit voldoende is om mensen
echt te bewegen tot gezondere keuzes. De verleidingsmanoeuvres van deze minister
leveren weinig op als deze informatie wordt vertroebeld door campagnes van
belanghebbende producenten. In weekbladen zijn advertorials voor vleesproducten
nauwelijks te onderscheiden van serieuze voedingsadviezen. Verkeerde en misleidende
informatie over vlees wordt in de vorm van een artikel in vrouwenbladen geplaatst.
Zelfs kinderen worden zonder scrupules geconfronteerd met een barbecueënde
Donald Duck. Deze is door het Productschap Vee, Vlees en Eieren ingehuurd
om kinderen meer vlees te laten eten. Het bleek namelijk dat de vleesconsumptie
onder kinderen was afgenomen. Dat zou toch geen goede ontwikkeling zijn. Hoe
kijkt de minister hier tegenaan, gezien de gezondheidsbezwaren die kleven
aan het eten van vlees?</al>
        <al>Het onbeperkt eten van vlees is onhoudbaar in een samenleving die werkt
aan een duurzame en gezonde toekomst. Vleesmatiging is onontkoombaar. Ik vraag
daarom aan de minister om in zijn voorlichtingscampagnes deze signalen mee
te nemen. Vlees is slecht voor het klimaat en het milieu. Vlees is ongezond.
De veehouderij kan voor de mens gevaarlijke ziektes verspreiden. Het onbeperkt
eten van vlees is ook gezien de mondiale problematiek niet langer houdbaar.</al>
        <al>De Partij voor de Dieren is geen vegetariërspartij. Wij pleiten echter
voor een herbezinning op de wijze waarop vlees wordt geconsumeerd en geproduceerd.
Er kleven belangrijke ethische, ecologische en gezondheidsbezwaren aan de
lekkere trek in vlees. Deze regering zou er goed aan doen, deze bezwaren in
een duurzaam beleid te vertalen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter. Gezondheid is voor ons allen een groot goed. Als ergens de
afhankelijkheid van God en medemensen wordt ervaren, is dat op dit belangrijke
beleidsterrein.</al>
        <al>Het stemt tot dankbaarheid dat de regeling van het mantelzorgcompliment
er eindelijk is gekomen. Er schijnt echter zeer strikt te worden getoetst.
Het geld wordt bij lange na niet gebruikt. Er is 65 mln. beschikbaar. Als
ik goed ben geïnformeerd, ligt er nog ongeveer 50 mln. op de plank. Wil
de staatssecretaris zich ervoor inzetten dat dit geld ook echt, volgens afspraak,
bij de mantelzorgers terechtkomt? Of dit nu gebeurt via een ruimere toepassing,
het aanwijzen van nieuwe groepen, het laten vervallen van de
datum van 1 april of op een andere manier: het moet geen bron van frustratie
worden voor allen die zich met liefde inzetten voor hun naaste. Ook zijn er
velen die geen herindicatie durven aan te vragen, omdat zij bang zijn professionele
zorg kwijt te raken. Er moet gerichte voorlichting komen via alle beschikbare
kanalen. Ik denk hierbij aan mantelzorgorganisaties en aan de gemeenten. Er
zijn goede initiatieven op lokaal vlak nodig. Ik vraag de staatssecretaris,
een tandje bij te zetten en er achteraan te gaan. Ik hoor graag een toezegging.</al>
        <al>Met de medisch-ethische paragraaf in het regeerakkoord leek heel wat binnengehaald
te zijn. Echter, slechts met een vergrootglas is het samenhangend pakket van
positieve maatregelen in de begroting terug te vinden, namelijk onder het
kopje "infectieziektebestrijding", als opmerking over tienerzwangerschappen
bij allochtone meisjes. Waarom geeft dit kabinet geen ferme, financiële
steun voor opvanghuizen die zich hierop richten, zoals de VBOK? Dit al jaren
slepende probleem vraagt om een oplossing. Ik heb amendement op stuk nr. 28
ingediend. Dit geeft een aanzet voor de oplossing. Waarom neemt juist dit
kabinet anticonceptie inclusief aborterende middelen weer op in het pakket
van de zorgverzekering?</al>
        <al>Vanmorgen ontvingen wij het regeringsstandpunt bij de evaluatie van de
euthanasiewet. Ik slik mijn opmerkingen daarover nu in. Die brief zal immers
ongetwijfeld een eigen behandeling krijgen.</al>
        <al>Ook over de palliatieve zorg verwachten wij nog een plan van aanpak. Waarom
duurt dat zo lang? Er was toch overeenstemming tussen de betrokken organisaties?
In een recente brief staat dat de problemen rond de huisvesting van hospices
opgelost moeten worden. Dat is terecht. Ook dit probleem sleept al lang. Ook
is er veel kritiek op de onevenwichtige en niet-onderbouwde verdeling van
de gelden van de regeling palliatieve zorg. Ik hoor graag een reactie ten
aanzien van mogelijkheden tot verbetering. Mijn fractie is het niet eens met
de beslissing van de regering over de pijnkenniscentra en heeft daarom belangstelling
voor het intussen daarover ingediende amendement van de fracties van het CDA
en de PvdA.</al>
        <al>Het oordeel in het recente Inspectierapport over de gehandicaptenzorg
is duidelijk. De kwaliteit en de kwantiteit van het personeel is zorgwekkend.
Dit kabinet pompt extra geld in kinderopvang, terwijl de 24-uurszorg voor
mensen met een handicap onderhevig is aan grote risico's. Waar zijn wij dan
mee bezig? De staatssecretaris zegt ook geschrokken te zijn van dit rapport.
Er wordt echter wel een budgetkorting van 1% gerealiseerd. Mijn fractie
kan het een niet rijmen met het ander. Er zijn plannen om het bouwbeleid voor
deze sector te liberaliseren. Mijn fractie roept de regering dringend op om
nu geen systeemwijzigingen door te voeren. Eerst moet de sector er kwalitatief
beter voor komen te staan. Ook vraagt mijn fractie om serieuze steun voor
patiënten en ouderorganisaties zodat zij een tegenkracht kunnen vormen
ten opzichte van aanbieders en verzekeraars. Wat betekent de afschaffing van
de buitengewone uitgavenregeling voor ouders van kinderen met een handicap?
Ik verzoek om aandacht voor hun financiële situatie. Mijn fractie kan
billijken dat wordt gekeken naar redenen waarom de ondersteunende begeleiding
de laatste tijd zo enorm toeneemt. Het is echter wat gemakkelijk om te verwijzen
naar gemeenten die moeten zorgen voor goede initiatieven. Op welke manier
wil de regering bereiken dat er echt initiatieven komen?</al>
        <al>De SGP-fractie is niet gelukkig met het voornemen om in de ouderenzorg
de vermogenstoets te herintroduceren. Eigen bijdragen op basis van inkomen
zijn niet meer dan logisch, maar de overheid moet spaarzaamheid niet bestraffen;
geen solidariteit dus tussen spaarders en potverteerders. Is de regering bereid
om op zoek te gaan naar alternatieve vormen van eigen bijdragen, inclusief
bijvoorbeeld toekomstgerichte AWBZ-spaarvormen?</al>
        <al>Een heel ander punt, waar al eerder over gesproken is, betreft het ontruimen
van een kamer na overlijden. Mijn fractie hoort van de LOC dat een kamer nog
steeds al een dag na het overlijden van een cliënt moet worden ontruimd.
Dat is toch niet integer en discreet? Klopt dit eigenlijk wel? Dat moet toch
anders?</al>
        <al>Overmatige alcoholgebruik moet worden tegengegaan; wie zal daar anders
over denken? Ook de rijksoverheid moet daarom aandacht besteden aan de problematiek
van de illegale drankketen. Het is natuurlijk een lokaal probleem, want daar
liggen de handgrepen. Op landelijk niveau geldt echter de Drank- en horecawet.
Bovendien moet in gedachten worden gehouden dat aspecten van onveiligheid
aan de orde zijn. Kortom, wat gaat de regering op dit punt, uiteraard in samenspraak
met de gemeenten, ondernemen? Juist op dit thema moet aandacht zijn voor vroegtijdige
preventie. Mijn fractie denkt hierbij onder meer aan de mooie projecten van
de stichting Voorkom. Welke financiële taak ziet de regering hierbij
voor zichzelf weggelegd? Mijn fractie ziet dit thema graag terugkomen in de
Alcoholbrief.</al>
        <al>Ik kom ten slotte te spreken over de ambulancezorg. In sommige dunbevolkte
gebieden, zoals Goeree-Overflakkee en Voorne-Putten, komen ambulances vaak
te laat. Wat doet de minister eraan om eindelijk dit probleem op te lossen?
Ik wijs de minister overigens nog op de risico's rond een mogelijk faillissement
van de RAVZ in Zeeland.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>Ik hoorde de heer Van der Vlies zeggen dat er in de gehandicaptensector
geen systeemwijziging mag plaatsvinden voordat de kwaliteitsproblemen zijn
opgelost. Betekent dat ook dat hij vindt dat de wijziging van het financieren
van de intramurale zorg in de vorm van de zzp's geen doorgang mag vinden?
Of gaat het hem louter om het scheiden van wonen en zorg?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Daar gaat het mij om. Dat geeft natuurlijk onrust en onzekerheid op het
vlak van de zorg zelf. Het kwaliteitsaspect domineert voor mij wat urgentie
betreft. Dat moet dus eerst worden verholpen, natuurlijk tot een zekere mate.
Je kunt niet wachten tot het allerlaatste rimpeltje is weggewerkt, maar tot
die tijd geen stelselwijziging op dat punt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Miltenburg</naam>
          <partij>VVD</partij>
        </wie>
        <al>En als die stelselwijziging nu beoogt dat de kwaliteit verbetert?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Als dat onomstotelijk zou vaststaan – daar zullen wij dus nog even
naar kijken – dient dat mijn primaire doel, mijn prioriteit.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Jan de Vries</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Ik wil terugkomen op het punt van de mantelzorgers. Met de heer Van der
Vlies maakt de CDA-fractie zich zorgen over het geringe bereik
van de regeling, de zogenaamde Van der Vliesgelden. De heer Van der Vlies
sprak ook over de rol van gemeenten. Vindt hij met de CDA-fractie dat het
een optie kan zijn om bijvoorbeeld gemeenten te vragen om mantelzorgers op
te sporen en aan te dragen? Juist hun ondersteuningsfunctie maakt het mogelijk
om de mantelzorgers bij naam te kennen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Daar ken ik goede voorbeelden van, dus ik dacht inderdaad ook in die richting.
Ik denk tevens aan de organisaties van mantelzorg, die ook een heleboel input
kunnen leveren. Hier moet dus een tandje bij. Wij hebben 65 mln. op de plank
liggen. Dat geld is beschikbaar, dat is bij herhaling bevestigd, en het moet,
weliswaar zinvol en zorgvuldig, worden uitgegeven aan de mantelzorgers. Het
bereik is nu dus nog te krap. Ik heb enkele suggesties gedaan om daarin ruimte
te realiseren. Gemeentelijke initiatieven en het aanreiken via gemeenten zouden
daarbij dienstig kunnen zijn. Rotterdam heeft daar een prachtig plaatje van
gegeven. Ik denk dus dat er nog een heleboel te doen is in die richting.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Wij zijn hiermee gekomen aan het einde van de eerste termijn van de Kamer
bij de behandeling van de begroting van het ministerie van VWS. De regering
zal morgenvroeg om 10.15 uur antwoorden. Dan zal ook het restant van de behandeling
plaatsvinden.</al>
      </voorz>
      <draad>
        <al>De algemene beraadslaging wordt geschorst.</al>
      </draad>
      <draad>
        <al>De vergadering wordt enkele minuten geschorst.</al>
      </draad>
    </item>
  </part>
</handeling>