﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE handeling PUBLIC "-//SDU//DTD handelingenelementen xml 1.1//NL" "../../dtd/hand-11.dtd"[]>
<handeling kamer="2">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19981999-2894-2897/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <title>40ste vergadering</title>
  </kop>
  <frontm>
    <vergjaar>1998-1999</vergjaar>
    <volgnr>40</volgnr>
  </frontm>
  <part bron="HAN6666A06" bpag="2894" epag="2897 ">
    <item>
      <itemnaam>Vragenuur</itemnaam>
      <itemkop>Vragen van het lid Kant aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport, over voorrangszorg voor werkenden in het Medisch Centrum Leeuwarden.</itemkop>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Een nieuw jaar is vaak de tijd van goede voornemens. De plannen
van de heer Hamel, de voorzitter van de raad van bestuur van het academisch
ziekenhuis in Groningen, om rijke mensen sneller te laten helpen, vallen wat
mij betreft niet onder goede voornemens. Een aantal jaren geleden is een offensief
ingezet en zijn er initiatieven geweest om tweedeling te introduceren in de
Nederlandse gezondheidszorg. Dat heeft ook in deze Kamer tot de nodige discussie
geleid. Gelukkig heeft de Kamer die tweedeling in de zorg afgewezen.
Toch lijkt nu opnieuw een offensief te worden ingezet om deze tweedeling bespreekbaar
te maken: de heer Hamel heeft uitspraken gedaan, verschillende ziekenhuisdirecteuren
hebben zich bij hem aangesloten, scheidend NZF-voorzitter Krol heeft uitspraken
gedaan in die richting, en niet geheel verbazingwekkend heeft ook VNO-NCW
zich hierbij aangesloten. Zelfs de heer Wallage, bevrijd van de Haagse politiek,
vindt dat hierover een open gesprek moet worden aangegaan. Een open gesprek
is meestal goed, maar sommige zaken zijn wat ons betreft onbespreekbaar. Een
daarvan is de tweedeling in de gezondheidszorg.</al>
        <al>In het kader van het tegenoffensief vraag ik de minister vandaag of zij
de plannen van de heer Hamel van het AZ Groningen om rijken sneller te helpen,
afwijst. Tevens vraag ik haar of zij erkent dat, zolang in Nederland niet
iedereen de zorg krijgt die nodig is, deze tweedeling er zal zijn en zal groeien.
Nu moet worden geconcludeerd dat het kabinet onvoldoende geld ter beschikking
stelt om deze problemen in de zorg op te lossen, rijst de vraag hoe de minister
deze tweedeling wil tegengaan.</al>
        <al>Amper een week na de uitspraak van de heer Hamel blijkt dat datgene waarover
zoveel commotie is ontstaan, bij het Medisch Centrum Leeuwarden al een feit
is. Daar kun je, als je het kunt betalen of als je werkgever het kan en wil
betalen, terecht voor onderzoek en indien nodig behandeling bij rugklachten
of psychische problemen. Een bijstandsmoeder met rugklachten – ik heb
dit nagevraagd bij het Medisch Centrum Leeuwarden – kan inderdaad geen
beroep doen op deze zorg; zij mag het wel, maar uiteraard is dan de vraag
wie dat zal betalen.</al>
        <al>Bij het initiatief van het Medisch Centrum Leeuwarden gaat het om een
van de expertisecentra van de stichting Cagin. Dit centrum is niet voor iedereen
toegankelijk. Immers, wat doe je als je geen werkgever hebt die betaalt of
als je het zelf niet kunt betalen? Wat is de mening van de minister over dit
initiatief van het Medisch Centrum Leeuwarden? Wijst zij dit af? Komt het
in zijn uitwerking niet gewoon neer op voorkruipen in de zorg, zij het via
een sluiproute? Heeft de Kamer dit niet eerder door aanneming van de motie-Marijnissen
afgewezen? Zijn er inmiddels meer van dit soort centra geopend en zijn die
van vergelijkbare opzet? Door wie worden deze expertisecentra van de stichting
Cagin gefinancierd? Kan de minister opheldering geven over de krachten achter
deze stichting die zo volhardend naar wegen blijft zoeken naar exclusieve
zorg voor werknemers? Wie zit er achter de stichting Cagin?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Borst-Eilers</naam>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter! Het gaat hier eigenlijk om twee vragen. De eerste
vraag heeft betrekking op de opmerkingen van de heer Hamel tijdens zijn nieuwjaarsrede.
Hij sprak toen over het plan om mensen die daartoe financieel in staat zijn,
meer te laten betalen voor reguliere ziekenhuiszorg, zoals een heup- of oogoperatie,
waarbij ze, omdat ze meer betalen, sneller worden geholpen. Mevrouw Kant vraagt
of ik dat plan afwijs. Ik wil daar graag het volgende over zeggen. Het heeft
mij eigenlijk verbaasd dat de heer Hamel met dit voorstel kwam. Hij weet toch
net zo goed als wij allemaal dat er vorig jaar een plan van aanpak is gemaakt
voor de wachtlijsten in de reguliere gezondheids- en ziekenhuiszorg, dat alle
partijen onderschreven hebben. Uitgangspunt daarbij is dat er geen sprake
is van voorrang voor mensen die een baan hebben. Er is toen niet gesproken
over geen voorrang voor mensen die veel geld hebben, maar impliciet is dat
volgens mij ook duidelijk de mening geweest van de initiatiefgroep. Het is
een initiatief dat door deze Kamer is uitgelokt. Wij waren er allemaal heel
blij mee. Sinds 1 januari is het geld, te weten 130 mln. per jaar, beschikbaar
om dat plan werkelijk uit te voeren. Echter, nog geen veertien dagen nadat
het plan kans heeft gehad om te bewijzen dat wij de wachtlijsten in de Nederlandse
ziekenhuizen terug kunnen brengen, roept de heer Hamel dat het toch allemaal
niets wordt en dat er een ander plan gemaakt moet worden, waarbij de rijke
mensen voorrang wordt gegeven. Dus op dit moment is wat mij betreft genoemde
voorrang absoluut niet aan de orde. Ik kan dan ook zeggen dat ik een dergelijke
gedachte afwijs.</al>
        <al>Achter de gedachte van de heer Hamel zit natuurlijk wel een gedachtegang
die wij toch serieus moeten bekijken. Hij zegt dat door de toenemende vergrijzing
en doordat er altijd schaars geld zal zijn in de gezondheidszorg en er steeds
meer mogelijkheden komen om mensen te behandelen, er op den duur spanningen
zullen komen die wij niet langer op de manier zoals wij dat nu doen in de
hand kunnen houden. Wij zullen niet kunnen voorkomen dat mensen die geld genoeg
hebben, in of buiten Nederland een operatie kopen, omdat ze geen zin hebben
om te wachten. Dat is niet van enige realiteitszins ontbloot. Daarom vind
ik dat wij daarover moeten nadenken. Dat heeft het kabinet ook beloofd. Het
kabinet heeft gezegd met een plan van aanpak voor de wachtlijstenproblematiek
te komen. Het heeft ook gezegd in de tweede helft van deze kabinetsperiode
met een analyse te komen van de toekomstontwikkelingen in Europa, zoals de
vergrijzing. Is ons systeem daartegen bestand, ja dan nee? Ik houd dus vast
aan de dubbele kabinetslijn. Wij werken nu aan het terugdringen van de wachtlijsten
via het breed gedragen plan van aanpak. Wij moeten voor de wat verdere toekomst
goed nadenken of ons huidige gezondheidszorgstelsel met al zijn goede uitgangspunten
het zal houden in het licht van de toekomst. Zo niet, wat moeten wij dan doen
om toch de waarde van solidariteit en gelijke toegang overeind te houden?
Ik wil voor die waarden blijven strijden.</al>
        <al>Voorzitter! Dan het Medisch Centrum Leeuwarden. Ik heb daar ook informatie
over. Mijn medewerkers zijn nog niet ter plekke geweest, maar ik heb zowel
bij het ziekenhuis zelf als bij de zorgverzekeraars de nodige inlichtingen
ingewonnen, nadat ik in de krant las dat men daar met zoiets gestart was.
Wij zijn het er in Nederland allen over eens dat er onvoldoende deskundigheid
is op het gebied van de relatie tussen arbeid en ziekte. Wij denken ook dat
het hoge aantal mensen dat lang in de Ziektewet zit en de hoge WAO-instroom
wel eens iets te maken kan hebben met gebrekkige deskundigheid op dat punt.
Het plan van aanpak wachtlijsten spreekt dan ook van de noodzaak om centra
op te zetten waar men betere kennis ontwikkelt, en om de patiënten die
lijden aan arbeidsgerelateerde aandoeningen als groepen bij elkaar te nemen
en betere diagnostiek en behandeling op hen toe te gaan passen.
Het SER-advies sociale zekerheid en gezondheidszorg heeft daar ook een pleidooi
voor gehouden. Ik ben bezig kenniscentra aan te wijzen en daar een plan voor
te ontwikkelen. Dat plan ligt nu in concept bij een groot aantal partijen,
patiëntenorganisaties, artsenorganisaties en sociale partners. Ik denk
dat ik het in de loop van februari aan de Kamer kan voorleggen.</al>
        <al>De vraag is of het initiatief van Leeuwarden in het licht van het ontwikkelen
van deze specifieke diagnostiek en behandelingscentra voor mensen met arbeidsgerelateerde
ziekten een goed initiatief is of een stap te ver. Zo'n centrum is weliswaar
toegankelijk voor iedereen – ik heb me daar ook over geïnformeerd –
maar het gaat wel om een collectieve, aanvullende verzekering die de werkgever
sluit. Aan de andere kant gaat het ook alleen over mensen die in het kader
van hun werk ziek worden. Toch ligt daar een gevoelig punt. Je moet een aparte
polis afsluiten, de bedrijfszekerpolis. Het ziekenhuis is buiten de reguliere
zorg om met extra mensen en faciliteiten begonnen. Mevrouw Kant heeft gevraagd
wie dat dan betaalt. De werkgevers, omdat zij de polis betalen. Er is een
diagnostisch spreekuur. Als daar geconstateerd wordt dat de ziekte inderdaad
een specifieke Arbo-zorgachtige aanpak nodig heeft, kan men naar het tweedelijns-Arbo-centrum.
Daar zijn verschillende behandelmethoden, gericht op snelle reïntegratie
van de werknemer. Dat gebeurt niet dan nadat de huisarts daarmee heeft ingestemd.</al>
        <al>Zover reikt mijn informatie. Ik geef toe dat het informatie op hoofdlijnen
is. Ik weet nog niet alle details. Ik heb dus ook nog geen eindoordeel, maar
ik heb mijn medewerkers gevraagd om daar eens zelf te gaan kijken en mij meer
in detail te informeren. Ik wil er nu nog geen eindoordeel over vellen. Ik
heb de indruk dat men aan de ene kant serieus probeert iets te doen aan die
gebrekkige kennis en dus aan de problemen van de Ziektewet en de WAO. Aan
de andere kant zal de toegang zich in de praktijk, hoewel deze vrij is, beperken
tot diegenen die via hun werkgever daarvoor verzekerd zijn. Meer kan ik er
vandaag niet over zeggen.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Kant</naam>
          <partij>SP</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter! De minister zegt enigszins verbaasd te zijn. Die
verbazing is misschien onterecht. Zoals zij zelf al aangeeft, moeten wij de
oorzaken aanpakken, want daar hebben we net een plan voor klaarliggen. Blijkbaar
vindt het veld dit plan onvoldoende. Daarom komen zij met dit soort signalen.</al>
        <al>De kwestie komt steeds opnieuw ter discussie. Af en toe krijg je een déjà
vu-gevoel. Wordt het geen tijd om die oorzaken inderdaad eens aan te pakken?
Moeten we niet toch constateren dat de plannen die er nu liggen, daarvoor
onvoldoende zijn? Ik heb het dan niet alleen over de ziekenhuizen, maar ook
over de ouderenzorg, de GGZ en de gehandicaptenzorg, waar dit soort ontwikkelingen
op het gebied van de tweedeling zich ook voordoen. Is er niet allereerst onvoldoende
geld om de problemen op te lossen?</al>
        <al>De minister zei al iets over de toekomst. Spanningen zijn in de toekomst
niet te voorkomen. Ik denk dat de minister daar gelijk in heeft, maar zij
is allereerst verantwoordelijk om die spanningen wel te voorkomen. Zij heeft
gezegd dat daarover een discussie wordt aangegaan en dat dit een van de dingen
is die zullen worden gedaan. Moeten wij in die discussie niet op heel korte
termijn serieus bespreken hoe wij de solidariteit in ons stelsel kunnen houden
en hoe wij rijke mensen, die in staat zijn meer geld bij te dragen aan de
zorg voor iedereen, dat ook kunnen laten doen? Graag hoor ik hierop een reactie
van de minister. De plannen komen, maar ik wil graag nu al weten hoe zij daarover
denkt.</al>
        <al>Dan kom ik op het Medisch Centrum Leeuwarden. De minister noemt het een
gevoelig punt, maar hoe je het ook wendt of keert, volgens de plannen die
er nu zijn en de kennis die de minister nu heeft, kan niet iedereen daar terecht.
Niet iedereen die een specifieke aandoening heeft, bijvoorbeeld rugklachten,
kan daar terecht. De bijstandsmoeder komt wel voor de deur, zij mag naar binnen
kijken, de deur staat voor haar open, maar zij mag de drempel niet over omdat
zij het niet kan betalen. Als de mensen van het ministerie dat ook duidelijk
hebben vastgesteld, is de minister dan bereid om het plan of het initiatief
dat nu al vormgegeven is, daadwerkelijk af te wijzen? Hoe gaat zij dat doen
en wat zal zij Medisch Centrum Leeuwarden daarover meedelen?</al>
        <al>Ten slotte heb ik nog een vraag over de financiering. Een en ander gaat
inderdaad via een bedrijvenfonds. Het zijn dus de bedrijven die betalen voor
deze vorm van zorg. Is dat niet ongewenst? Er is dan immers een directe geldstroom
van het bedrijfsleven naar de zorg. Bestaat in de toekomst niet het risico
dat deze bedrijven vervolgens ook eisen gaan stellen aan de zorg die wordt
geleverd? Een bedrijfsbelang – ik zal het voorzichtig zeggen –
is niet altijd hetzelfde als een algemeen belang. Moeten wij dit soort geldstromen
in de zorg dan niet voorkomen?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Borst-Eilers</naam>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter! De verbazing over de opmerking van de heer Hamel
betrof vooral het tijdstip. Iemand die heel goed op de hoogte is van het plan
van aanpak wachtlijsten, weet ook dat die geldmiddelen pas sinds 1 januari
zijn vrijgevallen. Hij wordt dan wel heel snel ongeduldig en pessimistisch
als hij tijdens zijn nieuwjaarsrede al roept dat hij daarin niet gelooft.
Mevrouw Kant deelt in feite zijn pessimisme. Zij zegt ook dat er te weinig
geld is. Ik wil nog eens heel nadrukkelijk zeggen dat het bestrijden van wachtlijsten
niet alleen een kwestie is van geld, maar ook van organisatie.</al>
        <al>Geld helpt verder wel degelijk. Voor 1997 en 1998 was er extra geld, 50
mln. en 75 mln. De effecten in 1997 zijn geëvalueerd. Daaruit blijkt
dat de wachttijden teruggelopen zijn. Die bedragen waren nog niet zo groot,
maar men was ook nog niet zover met de betere organisatie en de betere samenwerking.
Ik ben een stuk optimistischer. Ik denk dat de 130 mln. per jaar, de wachtlijstregistratie
en het maken van speciale poliklinieken voor speciale aandoeningen voor groepen
patiënten met dezelfde ziekte wel degelijk zal leiden tot het terugdringen
van wachtlijsten. De wachtlijsten voor het dotteren en de hartchirurgie zijn
in Nederland zodanig teruggelopen dat de Vereniging van hartchirurgen mij
heeft gezegd dat er volgens haar helemaal geen nieuwe centra meer nodig zijn,
omdat de mensen nauwelijks meer langer wachten dan verantwoord is en het wachten
bij hartingrepen binnenkort helemaal geen probleem meer is.
Er gebeurt dus wel degelijk iets. Wij zien effecten. Wij hebben nu meer geld
en een betere organisatie. Ik deel dus niet het pessimisme van de heer Hamel
en mevrouw Kant.</al>
        <al>Ik heb gezegd dat ik die spanning ook wel aan zie komen. Mevrouw Kant
zegt dat de minister de eerste is om die spanning te voorkomen. Die spanning
treedt niet alleen in Nederland op, maar ook in Europa. Alle Europese landen
proberen de kosten te beheersen door enige aanbodschaarste te creëren.
Dat is althans een beproefd systeem. Als je door de nieuwe Europese eenwording
ook in alle andere Europese landen terechtkunt, is dat een nieuwe situatie
die ik niet kan voorkomen. Ik vind wel dat het mijn taak is om de discussie
in het kabinet en met de Kamer daarover te initiëren. Wij moeten daarover
immers met elkaar nadenken: heeft het consequenties voor ons zorgsysteem als
dit de nieuwe Europese werkelijkheid is? Wordt ons niet een van onze beheersingsinstrumenten,
namelijk een zekere schaarste aan de aanbodkant, uit handen geslagen?</al>
        <al>Het voert veel te ver om dit uitputtend te behandelen op deze vragenmiddag,
want dat is het inmiddels geworden. In het regeerakkoord kan men lezen dat
het kabinet erover nadenkt. Ik heb er al diverse adviezen over gevraagd. De
Raad voor de volksgezondheid is op het ogenblik bezig met een advies over
de gevolgen van de Europese ontwikkelingen voor ons Nederlandse stelsel. Ik
heb een aantal andere adviezen gevraagd en gekregen. De WRR heeft een rapport
gemaakt. Straks is er materiaal genoeg om flink met elkaar te debatteren en
goede conclusies te trekken.</al>
        <al>Dan kom ik op het voorbeeld van de bijstandsmoeder met rugklachten in
Leeuwarden. Het Medisch Centrum Leeuwarden heeft geen wachtlijst voor dit
soort dingen. Een bijstandsmoeder met rugklachten is ziekenfondsverzekerd
en kan dus op de reguliere polikliniek terecht voor haar rugklachten.</al>
        <al>Wanneer de rugklachten gerelateerd zijn aan iemands werksituatie, bijvoorbeeld
door het tillen, is er een extra reguliere mogelijkheid via het Centrum voor
arbeid en gezondheid. Het is waar dat de bedrijven betalen voor die zorg.
Ik vind het wel de taak van werkgevers om goede preventieve Arbo-zorg te verlenen.
Als iemand toch een probleem krijgt door de werksituatie, vind ik het heel
terecht dat de werkgever daar iets aan probeert te doen. Dat is niet zozeer
het bezwaar. Er is gezegd dat werkgevers dan eisen stellen aan werknemers
die medisch gezien niet reëel zijn, maar de dokters zijn daar zelf ook
levensgroot bij.</al>
        <al>Nogmaals, ik heb mij nog niet zo in de situatie kunnen verdiepen. Wanneer
ik weet of er meer van dat soort centra in de maak zijn en wat nu precies
de spelregels zijn, zal ik de Kamer daarover informeren. Dan kunnen wij de
gedachtewisseling voortzetten.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Van der Vlies</naam>
          <partij>SGP</partij>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter! Is de minister het met de SGP-fractie eens dat
de constructie van bedrijven om bedrijfsgerelateerde ongemakken te laten verhelpen
geen wig mag drijven in de discussie over de toekomst van solidariteit, bereikbaarheid,
enzovoorts? Als die wig dreigt te worden ingedreven, zou dat dan ook wat haar
betreft een uiterst ongewenste en laakbare situatie opleveren?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Borst-Eilers</naam>
        </wie>
        <al>Mevrouw de voorzitter! Ik vind dat de heer Van der Vlies dat heel mooi
formuleert. Deze constructie kan positief worden beoordeeld voor een goede
Arbo-zorg en toelaatbaar worden geacht, omdat zij ertoe leidt dat mensen korter
in de Ziektewet verblijven en dat er minder mensen in de WAO instromen. Ik
ben het helemaal met de heer Van der Vlies eens dat zij nooit een wig mag
drijven. Ik vind overigens dat wij niet te gauw moeten zeggen dat het allemaal
niet deugt, want daarvoor weet ik nog iets te weinig. Bovendien vinden wij
allemaal dat er problemen zijn bij de Ziektewet en de WAO. Ook al is het in
de vorm van een extra polis, het gaat hier wel om werknemers die keurig hun
ziekenfondspremie betalen of hun particuliere premie als zij boven de grens
zitten. De werkgevers betalen hun bijdrage aan het ziekenfonds. Iedereen voldoet
daarmee keurig aan de financiële verplichtingen binnen het collectieve
systeem. Men zoekt niet naar een opting-out uit de reguliere zorg, ook niet
in financiële zin. De werkgevers willen niet iets voor zichzelf regelen,
zij willen gewoon dat mensen minder lang ziek zijn en dat zij niet in de WAO
terechtkomen. Zij willen zieken reïntegreren, of zij nu klachten aan
het bewegingsapparaat of psychische klachten hebben. De werkgevers willen
daartoe een faciliteit scheppen. Ik denk niet dat deze een wig drijft in de
solidariteit.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik geef de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport nog even mee
dat zowel de staatssecretaris als zij mij hedenmiddag 'mijnheer de voorzitter'
heeft genoemd. Misschien moet u daar samen eens een goed gesprek over voeren.</al>
      </voorz>
      <spreker nw="nee">
        <wie>
          <aanspr>Minister</aanspr>
          <naam>Borst-Eilers</naam>
        </wie>
        <al>Ik meen toch heel goed te weten – ik hoef verder niet in details
te treden – dat u een mevrouw de voorzitter bent. Ik meen dat ook een
paar maal gezegd te hebben, maar mocht ik mij hebben versproken, dan maak
ik u daarvoor mijn oprechte excuses.</al>
      </spreker>
      <voorz nw="nee">
        <al>Ik zag er bijna een gezamenlijke actie in, omdat u het vandaag beiden
deed. U staat intussen genoteerd en heeft daarmee mijn lijstje gehaald.</al>
      </voorz>
    </item>
  </part>
</handeling>