﻿<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<!DOCTYPE handeling PUBLIC "-//SDU//DTD handelingenelementen xml 1.1//NL" "../../dtd/hand-11.dtd"[]>
<handeling kamer="2">
  <metadata>
    <meta name="OVERHEIDop.externMetadataRecord" scheme="" content="https://zoek.officielebekendmakingen.nl/h-tk-19951996-60-4232-4234/metadata.xml" />
  </metadata>
  <kop>
    <title />
  </kop>
  <frontm>
    <vergjaar>1995-1996</vergjaar>
    <volgnr>21</volgnr>
  </frontm>
  <part bron="HAN3979" bpag="4232" epag="4234">
    <metadata>
      <meta content="h-tk-19951996-60-4232-4234" name="DC.identifier" scheme="OVERHEIDop.ParlID" />
      <meta content="Handeling" name="DC.type" scheme="OVERHEID.Parlementair" />
      <meta content="Opgemaakt" name="OVERHEIDop.documentStatus" />
      <meta content="1996-03-12" name="DCTERMS.available" scheme="DCTERMS.W3CDTF" />
      <meta content="4232" name="OVERHEIDop.startpagina" />
      <meta content="4234" name="OVERHEIDop.eindpagina" />
      <meta content="Vragen van het lid Dijksma aan staatssecretaris Netelenbos van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over mogelijke seksuele intimiteiten van een leraar met leerlingen op een school in Amersfoort" name="DC.title" />
      <meta content="officiële publicatie" name="DC.type" scheme="OVERHEID.Informatietype" />
      <meta content="Handelingen" name="OVERHEIDop.publicationName" />
      <meta content="60" name="OVERHEIDop.publicationIssue" />
      <meta content="staten generaal" name="OVERHEID.organisationType" scheme="OVERHEID.Organisatietype" />
      <meta content="Tweede Kamer der Staten-Generaal" name="DC.creator" scheme="OVERHEID.StatenGeneraal" />
      <meta content="1995-1996" name="OVERHEIDop.vergaderjaar" />
      <meta content="1996-03-12" name="OVERHEIDop.datumVergadering" scheme="DCTERMS.W3CDTF" />
      <meta content="Officiële Publicaties, versie 1.0" name="OVERHEIDop.doctype" />
      <meta content="nl" name="DCTERMS.language" scheme="DCTERMS.RFC4646" />
      <meta content="HAN3979" name="SDU.pskey" />
      <meta content="Vragen van het lid Dijksma aan staatssecretaris Netelenbos van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen, over mogelijke seksuele intimiteiten van een leraar met leerlingen op een school in Amersfoort" name="DC.title" />
      <meta content="4232-4234" name="OVERHEIDop.pagina" />
      <meta content="HAN3979" name="SDU.pskey" />
      <meta content="Onderwijs en wetenschap | Voortgezet onderwijs" name="OVERHEID.category" scheme="OVERHEID.TaxonomieBeleidsagenda" />
    </metadata>
    <item>
      <itemnaam>Vragenuur</itemnaam>
      <itemkop>Vragen van het lid Dijksma aan staatssecretaris Netelenbos van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschappen, over mogelijke seksuele intimiteiten van een leraar
met leerlingen op een school in Amersfoort.</itemkop>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Dijksma</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Wij zijn de afgelopen dagen opgeschrikt door berichten over
seksueel misbruik op scholen, wat soms lange tijd, zoals in Amersfoort het
geval is, stilgehouden is. Dat is vreselijk voor de jonge mensen die hiervan
het slachtoffer zijn geworden. Tegelijkertijd rijst de vraag: hoe is het mogelijk
dat zoiets in Nederland zo lang stil blijft? Daarom heb ik de volgende vragen
aan de staatssecretaris.</al>
        <al>Heeft de schoolleiding van de scholengemeenschap Guido de Brès
in Amersfoort strafbare feiten in de doofpot gestopt nadat de dader ontucht
had toegegeven? Is er aangifte gedaan van een strafbaar feit, wanneer en door
wie?</al>
        <al>Deelt zij de mening dat de positie van onderwijsgevenden ten opzichte
van leerlingen dermate door machtsverschillen wordt beïnvloed dat seksuele
contacten van onderwijsgevenden met aan hen toevertrouwde leerlingen zonder
meer ongewenst en wellicht ook schadelijk zijn?</al>
        <al>Zou de schoolleiding in de toekomst in een dergelijk geval niet medeplichtig
aan een strafbaar feit behoren te worden gesteld?</al>
        <al>Deelt de staatssecretaris de mening dat voor alle scholen, ook de bijzondere
scholen, een meldplicht zou moeten gelden bij ontdekking van ontucht van docenten
met leerlingen?</al>
        <al>Kunnen wij, alles welbeschouwd, constateren dat er sprake is van lacunes
in de wetgeving?</al>
        <al>Is er aanleiding om in de curricula van lerarenopleidingen aandacht te
besteden aan deze zaken?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Ik dank mevrouw Dijksma voor de door haar gestelde vragen.
Ik ben het met haar eens dat wij, zoals zij aan het begin van haar inbreng
zei, allen zijn opgeschrikt door de incidenten die in de afgelopen weken naar
voren zijn gekomen. Zij vroeg of het zo is dat het stil houden hiervan heeft
geleid tot extra problemen en of het hier inderdaad in de doofpot is gestopt.
De constatering dat hier ernstige seksuele misdrijven in de doofpot zijn gestopt,
is natuurlijk aan het openbaar ministerie. Wij kunnen echter wel stellen dat
het schoolbestuur en de schoolleiding niet adequaat hebben geopereerd. Die
constatering heb ik zelf in het openbaar getrokken; anderen trekken die nu
ook, zoals de ouderraad van de betrokken school.</al>
        <al>In de wet is geregeld dat ambtenaren in de zin der wet aangifte moeten
doen wanneer er sprake is van het vermoeden van het gepleegd zijn van een
misdrijf. Het gaat natuurlijk altijd om een vermoeden. Wanneer er aangifte
is gedaan bij de politie, worden vervolgens de noodzakelijke stappen gezet.
Nu is het de vraag of dit ook geldt voor het bijzonder onderwijs, waar de
schoolleiding en de docenten van zo'n school geen ambtenaar zijn in de zin
der wet. Uit het Wetboek van Strafvordering blijkt niet eenduidig of je moet
stellen dat een en ander al geregeld is of dat er sprake is van ten minste
een verschil in behandeling tussen het openbaar en het bijzonder onderwijs.
Het laatste vind ik niet goed. Ik vind dat je openbaar en bijzonder onderwijs
gelijkelijk moet behandelen in voorkomende situaties. Ik heb de minister van
Justitie dan ook gevraagd of zij een antwoord kan geven op de vraag of er
sprake is van een lacune in de wetgeving. Ik zal dit verder met haar bespreken
en de Kamer van de uitkomst hiervan op de hoogte stellen. Ik kan daar nu nog
geen mededelingen over doen.</al>
        <al>Mevrouw Dijksma heeft opgemerkt dat er in de relatie leerkracht-leerling
altijd sprake is van een ongelijke machtsverhouding. Ik ben dat zeer met haar
eens. Dat maakt ook dat de pedagogische opdracht van de school is dat de leraar
zich er in zijn of haar rol van leerkracht en opvoeder altijd van bewust moet
zijn dat hij of zij grote verantwoordelijkheden draagt ten opzichte van de
aan hem of haar toevertrouwde leerlingen. Ik vind dat men zich zeer goed bewust
moet zijn van die enorme verantwoordelijkheid. Dat betekent dat je in de school
goede afspraken moet hebben over de manier waarop je met elkaar omgaat, de
pedagogische opdracht en de manier waarop je met leerlingen omgaat. Incidenten
als die waar wij de afgelopen week van gehoord hebben, behoren niet plaats
te vinden.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Dijksma</naam>
          <partij>PvdA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Ik dank de staatssecretaris voor haar antwoorden. Ik ben blij
met haar uitspraak dat er bij het melden van het vermoeden van een strafbaar
feit feitelijk geen verschil zou moeten zijn tussen bijzondere en openbare
scholen. Wij hebben net gesproken over het belang van het kind. Ik denk dat
ook bij een onderwerp als dit het  belang van het kind te allen
tijde voorop moet staan.</al>
        <al>Ik wil nog graag weten of dit nu het topje van de ijsberg is. De afgelopen
dagen heeft dat veelvuldig aandacht gekregen in de verschillende kranten.
De staatssecretaris heeft in reactie daarop gezegd dat zij het vermoeden heeft
dat dit niet het geval is. Kan zij die uitspraak hardmaken? Dat is namelijk
van belang voor het beleid dat moet worden ontwikkeld om seksueel misbruik
op scholen tegen te gaan.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! De afgelopen weken is mij vaak de vraag gesteld of dit het
topje van de ijsberg is. Wij moeten wat dit betreft afgaan op de ervaringen
van de onderwijsinspectie. Zoals bekend zijn er zes vertrouwensinspecteurs
werkzaam bij de inspectie. Wij gaan ervan uit dat een school incidenten meldt
bij de inspectie, zodat de inspectie een indruk heeft hoe vaak dergelijke
incidenten voorkomen. De inspectie heeft mij een- en andermaal verzekerd dat
er per jaar ongeveer 100 klachten binnenkomen op dit terrein, verschillend
in zwaarte. De inspectie heeft niet de indruk dat er zaken onbesproken blijven,
dat zij onvoldoende inzicht heeft in de incidenten. Worden zaken echter niet
gemeld, dan heeft men er ook geen weet van natuurlijk. Ik ga er vooralsnog
op basis van de informatie van de onderwijsinspectie van uit dat er geen sprake
is van een topje van de ijsberg. Wij moeten met elkaar voorkomen dat het beeld
ontstaat dat dergelijke incidenten binnen het onderwijs vaak voorvallen. Voorop
moet staan dat ouders en leerlingen vertrouwen moeten hebben in een school
en dat een school een goed pedagogisch klimaat biedt. Ik blijf van mening
dat de situatie op het overgrote deel van de scholen in orde is. Wij zijn
natuurlijk erg geschrokken van de incidenten die de afgelopen week naar voren
zijn gekomen, maar wij moeten eruit leren dat het van belang is om een klimaat
te bevorderen waarin zaken bespreekbaar zijn. Dat is de enige manier om te
voorkomen dat zaken in de doofpot worden gestopt en om te bevorderen dat er
adequaat wordt gehandeld.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Janmaat</naam>
          <partij>CD</partij>
        </wie>
        <al>Mijnheer de voorzitter! Het machtsmisbruik met betrekking tot seksuele
intimidatie heeft zich zelfs op onze universiteiten voorgedaan, zoals enige
jaren geleden in de publiciteit naar voren is gekomen. Nu zegt de bewindsvrouwe
dat de inspectie een redelijk zicht heeft op het aantal incidenten dat zich
in het onderwijs voordoet, in het bijzonder in het openbaar onderwijs. Ik
vraag mij af of de regering ook enig zicht heeft op het aantal gevallen dat
in het openbaar onderwijs intern wordt geregeld en dus niet naar buiten komt.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Hier is sprake van een misverstand. De 100 incidenten die
worden gemeld bij de onderwijsinspectie komen zowel in het openbaar onderwijs
als in het bijzonder onderwijs voor. Daarin wordt geen onderscheid gemaakt.
Dat zijn de gegevens waar de inspectie over beschikt. Nu vraagt de heer Janmaat
of de regering zicht heeft op zaken die niet gemeld worden. Het zal hem niet
verbazen dat ik op die vraag geen antwoord heb. Ik wil er alleen de nadruk
op leggen dat binnen de scholen een open klimaat bevorderd moet worden. Daarom
ben ik een groot voorstander van vertrouwenspersonen op scholen. Daarom ook
houd ik mij bezig met een klachtenwet en een sluitende klachtenregeling, zodat
voor iedereen duidelijk is hoe een klacht gedeponeerd kan worden en hoe een
klacht vervolgens wordt afgehandeld. Mocht men niet tevreden zijn over de
afhandeling, dan kan men de inspectie laten bemiddelen. Er zullen dus procedures
komen die tot meer inzicht leiden. Op dat moment kan de vraag van de heer
Janmaat ook worden beantwoord.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Koekkoek</naam>
          <partij>CDA</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Wij zijn het er allen over eens dat het schoolbestuur en de
schoolleiding een verkeerde taxatie hebben gemaakt, maar ik zet vraagtekens
bij de conclusie die de staatssecretaris daaraan verbindt. Zij zegt dat openbaar
en bijzonder onderwijs gelijk moeten worden behandeld. Welnu, bij de grondwetsherziening
in 1917 is gezegd: soms gelijk, soms gelijkwaardig. Dat hangt van de situatie
af. Ik zou daar graag aan willen vasthouden. De staatssecretaris vraagt zich
af of personeel in het bijzonder onderwijs ook als ambtenaar zou moeten worden
aangemerkt in de zin van het Wetboek van Strafvordering. Het gaat mij net
iets te ver om het onderwijspersoneel in het bijzonder onderwijs als ambtenaar
aan te merken.</al>
        <al>Voorzitter! De staatssecretaris heeft een- en andermaal gepleit voor een
klachtenregeling, maar zou deze iets geholpen hebben in de ernstige situatie
waarvan sprake was?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Ik leg de vraag inzake de juridische uitwerking van de wijze
waarop in het Wetboek van Strafvordering wordt vastgelegd dat een vermoeden
van een misdrijf wordt gemeld bij het openbaar ministerie, voor aan de minister
van Justitie. Dat hoeft overigens niet te betekenen dat vervolgens bij wet
wordt bepaald dat ook leraren in het bijzonder onderwijs onder een ambtenarenregeling
vallen of ambtenaar worden in de zin van de wet. Mijn vraag aan de minister
van Justitie is op welke wijze een en ander eenduidig kan worden geregeld.
Ik vind nu al dat er een morele plicht bestaat om een vermoeden van een misdrijf
te melden bij politie en justitie. Met inachtneming van de jeugdigen die het
betreft, kunnen zij dat uitstekend afhandelen, dus zonder dat jongeren daarbij
schade oplopen. Ik heb weleens gelezen dat dit een rem op het melden zou zijn,
maar politie en justitie kunnen dit, met inachtneming van de leeftijdsgroep,
op een passende wijze afhandelen. Ten behoeve van de jeugd die aan je zorg
is toevertrouwd, moet een en ander helder worden geregeld. Als de vertrouwensinspecteurs
op de hoogte zijn gebracht van het vermoeden van een misdrijf, moeten zij
dat melden bij het openbaar ministerie. De vertrouwensinspecteurs waren in
dit geval wel ingeschakeld, maar zij wisten niet hoe ernstig de desbetreffende
incidenten waren, waardoor daarvan geen melding is gemaakt.</al>
        <al>Een klachtenregeling betekent op zichzelf niet dat de procedures van  dien aard zijn dat zij optimaal worden afgehandeld, want dat hangt
ook af van de mate waarin de klager bereid is om te klagen. Daarmee begint
namelijk een goede klachtenregeling. Ik ben mij er dus bijzonder van bewust
dat niet ieder incident op basis van een klachtenregeling voorkomen kan worden
of goed kan worden afgehandeld.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Mevrouw</aanspr>
          <naam>Van Vliet</naam>
          <partij>D66</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Wij delen de mening van de staatssecretaris, dat hier nader
naar gekeken moet worden, want dergelijke kwesties zouden zo min mogelijk
voor moeten kunnen komen. Wij wachten met interesse de reactie van de minister
van Justitie af. De D66-fractie heeft nog wel een vraag over de rol van de
inspectie voor het onderwijs. Uit het Rotterdams Dagblad van 6 maart jl. blijkt
dat de onderwijsinspectie in 1993 door ouders van leerlingen van de scholengemeenschap
Guido de Brès te Amersfoort op de hoogte is gebracht van vermeend seksueel
misbruik. Daarvan is melding gemaakt bij de schoolleiding en de Vereniging
voor gereformeerd onderwijs. Wat is vervolgens de rol van de inspectie geweest?
Het is duidelijk dat de docent is ontslagen, maar de rol van de inspectie,
zoals de staatssecretaris ook zelf aangeeft in het kader van bemiddeling en
eventueel melding, is niet helder geworden. De inspectie is, zo blijkt uit
een brief, ook op de hoogte geweest van het reeds in 1990 gestarte seksuele
misbruik. Het was daarbij duidelijk dat het behoorlijk ernstig was. Graag
een reactie op die rol.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Ik kan slechts in algemene termen antwoorden. Van de 27 klachten
die in de loop van 1995 bij de inspectie voor het basisonderwijs zijn binnengekomen,
zijn of worden er acht schoolorganisatorisch, vier arbeidsrechtelijk en drie
justitieel opgelost. De inspectie oordeelt over de ernst van hetgeen is voorgevallen
en op basis daarvan wordt een adequate aanpak voorgesteld. Slechts als de
inspectie weet dat er sprake is van een vermoeden van een misdrijf, dient
de vertrouwensinspecteur dat te melden bij het openbaar ministerie, maar de
inspectie moet wel weten dat hiervan sprake is. Het gaat om de vraag in hoeverre
de inspectie optimaal op de hoogte is geweest en juist is geïnformeerd.
Ik kan dat niet beoordelen. Het is nu aan het openbaar ministerie om daarover
verder te oordelen. De inspectie moet varen op de gegevens die worden verstrekt
door de school, de leerlingen en de ouders. Op basis daarvan dient zij een
oordeel te vormen. Niet elke klacht belandt uiteindelijk bij het openbaar
ministerie. Dat is ook niet nodig, want dat hangt af van de ernst van het
vergrijp.</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>De heer</aanspr>
          <naam>Rabbae</naam>
          <partij>GroenLinks</partij>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Als er sprake is van een machtsverhouding, kunnen zaken zoals
hier nu aan de orde zijn, lang verborgen blijven. Dat geldt voor de relaties
tussen kinderen en hun ouders, voor de relaties tussen trainers en hun pupillen
en voor relaties in het onderwijs. De staatssecretaris heeft gesproken over
een klachtenregeling. Wat vindt zij van het idee om in samenspraak met de
schoolbesturen te komen tot het instellen van vertrouwenspersonen, zodat de
klachten makkelijker gekanaliseerd kunnen worden?</al>
      </spreker>
      <spreker nw="ja">
        <wie>
          <aanspr>Staatssecretaris</aanspr>
          <naam>Netelenbos</naam>
        </wie>
        <al>Voorzitter! Het is wellicht algemeen bekend dat ik een groot voorstander
ben van de instelling van een vertrouwenspersoon. Dat heb ik een- en andermaal
aan de scholen geschreven. In de periode waarin de vertrouwensinspecteurs
zijn aangesteld, is er een raamovereenkomst met het onderwijs gesloten waarin
ook wordt gevraagd om vertrouwenspersonen in te stellen. Ik ben het met de
heer Rabbae eens dat, waar er sprake kan zijn van een machtsverhouding tussen
een leraar en een leerling, het soms heel moeilijk is om een en ander bespreekbaar
te maken. Slechts in een situatie waarin er vertrouwen is, waarin er vertrouwenspersonen
zijn en waarin er ook openheid is in het schoolklimaat, kunnen leerlingen
de moed hebben om een en ander te melden.</al>
        <al>Hoe krijg je nu zo'n goed schoolklimaat? Dat thema is nu aan de orde in
de campagne "veilige school". Het gaat daarbij om zeer veel vraagstukken;
het gaat niet alleen om vraagstukken van seksuele aard, maar ook bijvoorbeeld
om geweld op school en om pesten. Het gaat om de vraag: hoe creëer je
een schoolklimaat waarin iets wat niet in orde is, wordt gemeld bij vertrouwenspersonen,
zodat er ook een oplossing kan worden geboden?</al>
        <al>Het is wellicht bekend dat er daarnaast ook een onderwijstelefoon is.
Als men op school niet uit de voeten kan, kan er anoniem of met naam en toenaam
gebeld worden. Men kan telefonisch vragen hoe bepaalde problemen opgelost
kunnen worden. Wij doen er dus echt van alles aan om te bevorderen dat dit
soort dingen niet te lang onbesproken kan blijven met alle gevolgen vandien.</al>
      </spreker>
    </item>
  </part>
</handeling>