2009-2010
21
-
Controversiële onderwerpen
Aan de orde is het debat over de besluitvorming over de controversialiteit
van een aantal wetsvoorstellen.
Door een aantal fracties zijn voorstellen gedaan om wetsvoorstellen controversieel
te verklaren. Deze voorstellen staan op een lijst die u aantreft op uw bankje
en die bij de Handelingen gevoegd zal worden.
(Het bijvoegsel is opgenomen aan het eind van deze editie.)1
Ik constateer dat alle voorstellen door een minderheid van de Kamer zijn
gedaan. Een fractie heeft te kennen gegeven, enkele voorstellen van andere
fracties te willen steunen.
Ik heb begrepen dat er bij de leden behoefte is aan een korte algemene
beschouwing vooraf. De spreektijd is vastgesteld op twee minuten.
De heer
Rosenthal
VVD
Voorzitter. Mijn fractie is, net als eerdere jaren toen dit punt aan de
orde was, op zichzelf verontrust over de gang van zaken bij het controversieel
verklaren van aanhangige wetsvoorstellen.
Wij blijven het dubieus vinden dat in deze Kamer het aandeel dat wij in
het wetgevingsproces hebben, afhankelijk wordt gesteld van de uitslag van
de verkiezingen van de Tweede Kamer. Ik citeer hiermee de tekst die ik hier
heb uitgesproken bij de "controversieelverklaringsdebatten" op 5 december
2006. Daarin is dus geen verandering opgetreden.
Ik voeg hieraan het volgende toe. Als op een bepaald moment hier besluitvorming
over controversialiteit aanhangig is, dient die zich naar ons oordeel te voltrekken
volgens de gewone meerderheidsregel. Dit oordeel hebben wij ook al in 2006
uitgesproken. Daarbij geldt overigens, net zoals altijd, dat wij respect willen
opbrengen voor datgene wat de minderheid in deze Kamer wenst. Daarmee geef
ik aan hoe gewoon wij eigenlijk met al dit soort zaken zouden moeten omspringen.
Voorts voeg ik hieraan toe dat de minderheid in deze Kamer nooit over dit
soort zaken hoeft te wanhopen, omdat wij hier geregeld te maken hebben met
wisselende meerderheden. Op dat punt wordt de democratie hier dus hoog gehouden,
ook wanneer wij geen bijzondere regels stellen voor de besluitvorming.
De heer
Schouw
D66
Mijnheer de voorzitter. Het kabinet is sinds enige weken in "ontbinding".
Sommigen zeggen dat je het kunt ruiken. De Tweede Kamer is ook in ontbinding,
want 9 juni zijn er immers nieuwe verkiezingen van de Tweede Kamer. Uit
de "notulen" van deze Kamer uit het verleden heb ik begrepen dat de geschiedenis
twee dingen leert: 1. terughoudendheid van de Eerste Kamer bij de behandeling
van wetsvoorstellen en 2. respecteren van minderheden die bezwaar hebben tegen
die behandeling. Ik zou hierover natuurlijk nog een fantastisch staatsrechtelijk
college kunnen geven, maar dat lukt niet in twee minuten.
Dit is wel het houvast dat wij hanteren bij het controversieel verklaren
van een aantal punten. Onze fractie is daar zeer bescheiden in geweest, in
dit geval bescheidener dan de fractie van de VVD. Overigens is het goed, te
constateren dat de VVD-fractie weer af is van de strakke lijn die verleden
week nog werd ingezet. Wijsheid komt soms met de tijd.
De heer
Rosenthal
VVD
Wij beschouwen de hele behandeling van deze materie als een puur politiek
proces, waarbij het om meerderheden en minderheden gaat. Als die controversieelverklaring
hier op dit moment aan de orde is, zien wij er geen enkel probleem in om in
elk geval bij wetsvoorstellen waar wij klip en klaar tegen zijn of waarbij
wij bedenkingen hebben, zoals het hoort open en eerlijk, zonder hypocrisie,
aan te geven hoe wij over de desbetreffende wetsvoorstellen denken. Om die
reden hebben wij een aantal wetsvoorstellen op de lijst laten plaatsen.
De heer
Schouw
D66
Je kunt constateren dat de VVD-fractie zich aansluit bij wat gebruikelijk
is in deze Kamer. Ik prijs de VVD-fractie voor dat nieuwe inzicht.
Ik wil nog op één punt in het bijzonder ingaan: de Crisis-
en herstelwet. Naar de opvatting van onze fractie is deze buitengewoon juridisch
omstreden. Het effect is omstreden en de beeldvorming rondom deze wetgeving
is omgeven met symboliek. Het lijkt net alsof je voor of tegen het herstel
van een crisis bent. Onze fractie vindt het eerlijk gezegd dan ook onbegrijpelijk
dat de grotere fracties – ik kijk toch even naar de fracties van het
CDA en de PvdA – vandaag in dit debat niet te kennen hebben gegeven
om ten aanzien van de Crisis- en herstelwet de minderheid te erkennen en de
wet controversieel te verklaren.
Hiermee kom ik tot een afronding. Dat betekent dat de Eerste Kamer op
dit punt veel politieker is geworden en dat hoffelijkheidsregels minder voorstellen
dan enige tijd geleden.
De heer
Noten
PvdA
Voorzitter. Op 5 december 2006 hebben wij in de Kamer een debat gehad
over controversieel verklaren. De VVD-fractie heeft destijds – in die
zin is zij consequent – haar standpunt toegelicht en toegezegd dat zij
met een notitie zou komen. Vorige week is deze via NRC Handelsblad tot ons
gekomen. Dat vind ik jammer, want ik had dit fundamentele debat graag eerder
en beter voorbereid gevoerd met elkaar. Ik denk dat wij dit alsnog moeten
doen. Ik vind het niet goed dat wij staande deze discussie als het ware staatsrecht
proberen te interpreteren dan wel te veranderen. Dat lijkt mij niet verstandig.
Kort graag, mijnheer Rosenthal.
De heer
Rosenthal
VVD
Ik ben graag bereid tot een fundamenteel debat. Er schort wezenlijk iets
aan de staatkundige verhoudingen tussen ons, de "overkant" en de regering.
De heer
Noten
PvdA
De vraag is niet aan de orde of de Eerste Kamer de komende tijd van samenstelling
verandert. De vraag is aan de orde of wij nog met een volwaardig kabinet in
debat kunnen over het aannemen dan wel verwerpen van een wetsvoorstel waartoe
dat kabinet toezeggingen moet doen om een en ander voor ons
op een fatsoenlijke manier af te kunnen handelen. Centraal staat de legitimering
van het kabinet waarmee wij in debat gaan, niet de legitimering van de Kamer.
Die is namelijk te allen tijde gelegitimeerd in ons staatsrecht. Dat staat
mij niet aan in uw redenering, mijnheer Rosenthal; het gaat om het kabinet.
Wij gaan het debat echter voeren en dat is fraai.
Met betrekking tot de Crisis- en herstelwet hebben wij in onze fractie
een behoorlijk ingewikkelde discussie moeten voeren. In het betoog van de
heer Schouw zit een aantal punten. De Crisis- en herstelwet bevat zeker elementen
die de rol van de burger bij belangrijke infrastructurele projecten voor een
bepaalde periode beperken. Als de Kamer daarmee akkoord wil gaan, doet zij
nogal wat. Gelijktijdig heeft onze fractie echter ook moeten vaststellen dat
de Crisis- en herstelwet relevant is in het hier en nu, en niet over twee
of drie jaar. Dat mogen wij tenminste toch hopen? Sterker nog, wij gaan ervan
uit dat de Crisis- en herstelwet over twee of drie jaar materieel geen betekenis
meer heeft. Het gaat er dus om dat die wet in het hier en nu behandeld moet
worden. De afweging of het wetsvoorstel controversieel is enerzijds en de
vraag in hoeverre het in het hier en nu relevant is anderzijds, is moeilijk
geweest voor onze fractie. Uiteindelijk zijn wij tot de conclusie gekomen
dat het het beste is dat wij het voorstel behandelen.
Eén opmerking wil ik hierbij maken: behandelen betekent erkennen
dat het wetsvoorstel van belang is in het hier en nu, maar betekent niet dat
wij het zullen aannemen. Ook in dit geval maak ik indirect een opmerking aan
het adres van de heer Rosenthal. Wel of niet controversieel is iets anders
dan het wel of niet eens zijn met een wetsvoorstel. Wij willen alle ruimte
openhouden om volgende week naar aanleiding van het debat tot een negatieve
conclusie te komen met betrekking tot dit wetsvoorstel.
Het debat daarover zullen we nog voeren. Ik vraag de woordvoerders om
op dat punt heel kort te zijn. We hadden twee minuten per spreker afgesproken.
Ik wil daaraan graag de hand houden. Ik geef de heer Kox de gelegenheid tot
het plaatsen van een korte interruptie.
De heer
Kox
SP
Mijn vraag aan de collega van de Partij van de Arbeid is of hij nu niet
de dooie mussen op tafel legt. Als wij serieus met de regering willen spreken
over de wijze waarop wij delen van de wet, die wij allebei belangrijk vinden
en die iedereen belangrijk vindt, zouden kunnen bewaren, terwijl de wet als
geheel controversieel is, dan moeten we dat gaan doen. Maar de heer Noten
weet ook dat de afspraak al op tafel ligt dat als wij het wetsvoorstel vandaag
niet controversieel verklaren, het volgende week wordt afgehandeld. Dat betekent
dat we dan alleen nog maar de keuze hebben om ja of nee tegen het wetsvoorstel
te zeggen. Ik zou liever vandaag van de heer Noten horen dat we iets moeten
doen met de wet en dat wij in overleg met de regering moeten treden om te
bekijken wat we nog kunnen redden van de boedel. De heer Noten moet niet vandaag
zeggen dat het wetsvoorstel niet-controversieel is en volgende week tegenstemmen.
Hij weet namelijk ook dat het wetsvoorstel dan aangenomen wordt. Dan zijn
we niet echt veel verder.
Ik wil voorkomen dat wij nu een dispuut krijgen over de vraag of wij de
Crisis- en herstelwet wel of niet behandelen. Iedereen kan zijn eigen afweging
maken. Wij hebben erover gesproken in de voorfase.
Ik vraag de heer Noten om kort af te ronden.
De heer
Noten
PvdA
Wij gaan ervan uit dat de mogelijkheid dat door middel van toezeggingen
van de regering dit wetsvoorstel op een acceptabele wijze wordt toegepast,
dermate reëel is dat het verantwoord is om het volgende week te behandelen.
De heer
Kox
SP
Voorzitter. Voor ieders helderheid: niet de Tweede Kamer, niet de Eerste
Kamer, maar het kabinet heeft zichzelf laten vallen. Het slechte huwelijk
tussen Balkenende en Bos heeft geleid tot deze echtscheiding. De brokken zijn
nu voor het parlement. De verantwoordelijkheden moeten gelegd worden waar
ze liggen. Het kabinet is demissionair, de Kamer niet. Ik hoorde zojuist een
beller op de radio zeggen: ze moeten werken, die parlementsleden, in plaats
van achteroverhangen. Dat vind ik ook. Ik heb niet gehoord dat wij op wachtgeld
gezet zijn. Normaal gesproken mag dus van deze Kamer, die niet demissionair
is, verwacht worden dat zij gaat werken.
De hoofdlijn voor de fractie van de SP is dus: wat enigszins door kan
gaan, moet doorgaan. Dat betekent dat alle initiatiefwetsvoorstellen die uit
de Tweede Kamer zijn gekomen, van ons mogen doorgaan. Die hebben niets met
de regering te maken. Alle wetgeving die in de Tweede Kamer goed genoeg was,
mag van ons doorgaan. Dat kunnen we behandelen. Het klopt wat de heer Noten
zegt: doorgaan betekent niet dat we voorstemmen, maar dat we het wetsvoorstel
behandelen.
Een ander punt van onze hoofdlijn is dat er ook een uitzondering moet
zijn, namelijk dat wat politiek omstreden en controversieel is voor menige
fractie in deze Kamer. Daar moet de meerderheid respect voor hebben. Ik herinner
mij nog dat wij vier jaar geleden de huurliberalisatiewet van Sybilla Dekker
in de Eerste Kamer behandelden. Een meerderheid was ervoor om dit wetsvoorstel
politiek te steunen. Desalniettemin bracht de CDA-fractie toen de grootheid
op om het wetsvoorstel niet te behandelen, omdat het omstreden was.
Voor de fractie van de SP zijn er erg weinig voorstellen die de Eerste
Kamer niet kan behandelen. Dit betreft de proef om loondispensatie onder het
minimumloon toe te passen. Wij denken dat deze proef nog wel even kan worden
uitgesteld. Ze hoeft nu niet te worden gedaan. De vakbond is het met ons eens.
Ook het wetsvoorstel over bestuurlijke maatregelen met betrekking tot inlichtingen-
en veiligheidsdiensten kan de Eerste Kamer niet behandelen. We hadden de behandeling
hiervan eigenlijk al uitgesteld. Dit is dus meer een formele controversieelverklaring.
Het derde controversiële wetsvoorstel is de Crisis- en herstelwet, die
inhoudelijk al omstreden was, breed in de Kamer, van VVD en CDA tot GroenLinks
en de SP, maar nu ook politiek controversieel is, omdat dit wetsvoorstel,
zou het nu in de Tweede Kamer liggen, daar de eindstreep niet zou halen. Dat
zou voor ons het criterium moeten zijn om de wet nu zo omstreden te verklaren
dat we het niet zouden moeten behandelen. Zelfs als een meerderheid voor behandeling zou zijn, zou zij respect kunnen opbrengen voor een substantiële
minderheid.
Dank u wel. Overigens staan alle opvattingen ten aanzien van de onderscheiden
stukken op de lijst die u ontvangen hebt.
De heer
Werner
CDA
Voorzitter. De CDA-fractie heeft er eigenlijk niet zo veel behoefte aan
om een lange beschouwing te houden over de controversieelverklaring. De procedure
is ons glashelder en behoeft in mijn ogen verder geen toelichting. Wij hebben
in deze Kamer een grote mate van terughoudendheid te betrachten bij het controversieel
verklaren, en wel vooral omdat de politieke weging in de Tweede Kamer al heeft
plaatsgehad en wij de wet die ons heeft bereikt, op de criteria die hier gebruikelijk
zijn, gewoon moeten toetsen. Wij dienen aan de snelle afwikkeling van die
wetten in deze Kamer bij te dragen, zoals wij dat altijd doen. Wij hebben
dan ook geen enkele wet gevonden die wij controversieel willen verklaren.
Ze kunnen allemaal worden behandeld. We hebben ook de minderheden in deze
Kamer gezien. Echter, ook in het kader van de gebruikelijke hoffelijkheid
bij controversieelverklaringen om een aanmerkelijke minderheid, die niet in
getal is uit te drukken, toch te respecteren en de controversialiteit te steunen,
hebben wij voor geen enkele wet die controversieel verklaard is een dergelijke
aanmerkelijke minderheid aangetroffen. Wij zien dus ook geen aanleiding om
voor de minderheden het respect op te brengen uit oogpunt van hoffelijkheid.
Daarmee heb ik een toelichting gegeven op hoe de CDA-fractie denkt over
controversieelverklaringen.
De heer
Schouw
D66
Ik wil graag de vinger leggen bij een draai die ik zie – waarschijnlijk
zie ik het verkeerd – bij de CDA-fractie. In 2006 zei dezelfde heer
Werner nog dat de Eerste Kamer terughoudend moet zijn in het afhandelen van
wetsvoorstellen. Nu, vier jaar later, zegt de heer Werner dat de Eerste Kamer
terughoudend moet zijn in het controversieel verklaren. Dat is een andere
vorm van terughoudendheid. Ik denk dat we er recht op hebben, te weten waarom
hij zo van mening is veranderd.
De heer
Werner
CDA
Naar mijn herinnering hebben we deze algemene lijn de vorige keer ook
gehanteerd en hebben we toen ook maar een enkele wet controversieel verklaard
en verder slechts uit oogpunt van hoffelijkheid de wens gehonoreerd van een
aanmerkelijke minderheid in deze Kamer, die graag een paar wetten controversieel
wilde verklaren. Ik zie dus absoluut niet in wat er gewijzigd is in dezen.
De heer
Schouw
D66
Dan zal ik de notulen van die bijeenkomst nog even ter beschikking stellen
aan de heer Werner, want hij sprak toen echt over terughoudendheid in de afhandeling
van wetsvoorstellen. Ik vind het dus namens de fractie van D66 teleurstellend
dat de CDA-fractie nu echt niet de moeite neemt om ook maar een enkel wetsvoorstel
te voorzien van controversialiteit. Dat is een heel andere richting. Dat moeten
we toch even vaststellen.
De heer
Werner
CDA
Als het hoogste aantal stemmen in deze Kamer voor een wet die men controversieel
verklaart, 21 is, dan ...
De heer
Thissen
GroenLinks
Voorzitter, dit klopt niet.
De heer
Werner
CDA
Welke wet is dat dan?
De heer
Thissen
GroenLinks
Dat is 31728, de wijziging van de Winkeltijdenwet met het oog op inkadering.
Dat betreft 33 stemmen.
De heer
Werner
CDA
Nee, nee.
De heer
Thissen
GroenLinks
Zeker wel: VVD, GroenLinks, D66, Partij voor de Dieren, Fractie-Yildirim
en de SP.
De heer
Werner
CDA
Ja, maar de SP staat bij "steun". De SP heeft niet gevraagd om controversialiteit.
De heer
Thissen
GroenLinks
Maar we hebben in het College van Senioren afgesproken, collega Werner,
dat dit bij elkaar opgeteld wel degelijk telt. Dat zijn dus 33 senatoren die
de inkadering in de Winkeltijdenwet controversieel willen verklaren. Ik snap
best dat er misschien tussen u en de ChristenUnie sprake is van enige ruil
of wat dan ook, maar ik merk toch op dat dit een aanmerkelijke minderheid
is voor de controversialiteit van dit wetsvoorstel.
De heer
Werner
CDA
Wij zijn afgegaan op het verzoek van de fracties die iets controversieel
wilden hebben. Daar blijven we bij. Op basis daarvan hebben wij geen aanleiding
om steun te geven aan de controversialiteit van enigerlei wetsvoorstel.
Omdat daar vast ook vragen over komen, ben ik best bereid toe te lichten
wat het standpunt is van mijn fractie over de Crisis- en herstelwet. Wij hebben
inderdaad gezegd dat we de gebruikelijke hoffelijkheidsregeling niet in acht
zullen nemen. Gezien de opdracht van de koningin aan de regering om datgene
te doen wat in het landsbelang is en gezien het feit dat de regering heeft
aangegeven zeer te hechten aan het belang van deze wet voor het land, zullen
wij daaraan gevolg geven en laten wij dat belang bij hoge uitzondering net
even iets zwaarder wegen dan de hoffelijkheden. De heer Thissen weet hoezeer
wij de hoffelijkheid al in acht hebben genomen bij de hele procedure hieraan
voorafgaand.
De heer Thissen voor de laatste maal. Dan de heer Koffeman.
De heer
Thissen
GroenLinks
Ik constateer dat de CDA-fractie bij monde van de heer Werner een nieuw
criterium aanlegt om een wetsvoorstel al dan niet controversieel te verklaren
in deze Kamer: als de regering aangeeft dat het in het belang is van het land,
vindt de heer Werner dat het moet doorgaan.
De heer
Werner
CDA
Dat zeg ik dus niet. De heer Thissen verdraait nu mijn woorden. De demissionaire
regering heeft zeker enige ruimte binnen de opdracht van Hare Majesteit, en
mag dat verzoek doen. Wij zijn als Kamer volstrekt autonoom. Wij gaan over
de agenda hier en wij bepalen wat we hier wel en niet gaan behandelen. Dat is niet aan de regering. Wij vinden deze wet echter van dermate
groot belang voor het land dat wij er bij hoge uitzondering de hoffelijkheidsregel
voor opzij willen zetten. Dat is ons standpunt.
De heer
Koffeman
PvdD
Ik constateer dat bij de heer Werner de hoffelijkheidsregel en getalsmatige
verschillen toch een beetje door elkaar lijken te lopen. In eerste aanleg
geeft hij aan dat er geen enkele minderheid is die zodanig substantieel is
dat het noodzakelijk is om de hoffelijkheidsregel toe te passen. Voor een
goed begrip: die hoffelijkheidsregel heeft in het begin bestaan uit 10, 20
leden van deze Kamer. Dat aantal loopt successievelijk op tot inmiddels 38.
Het merkwaardige feit doet zich voor dat de heer Werner als hij zich vergist,
weer afstapt van zijn hoffelijkheidsprincipe, bijvoorbeeld bij de Winkeltijdenwet,
waarvan 33 leden willen dat die controversieel wordt verklaard. Het gaat dan
weer om aantallen, of omgekeerd. Bij de Crisis- en herstelwet hebben we in
de kranten gezien dat er sprake zou zijn van een verhouding van 39/36. Toen
had de heer Werner van tevoren al aangegeven dat het powerplay zou worden.
Die drie stemmen verschil vormden voor hem geen reden om de hoffelijkheidsregel
toe te passen.
Ik ga nu echt iedereen vragen om korte interventies te plegen en geen
beschouwingen meer te houden.
De heer
Noten
PvdA
Ik wil toch proberen aan te geven – dat debat is schijnbaar toch
nog een keer nodig – dat wat ons betreft controversieel iets anders
is dan voor of tegen.
Dat hebt u duidelijk gemaakt bij interventie.
De heer
Noten
PvdA
Ja, maar ik vind het ook bij dit punt van belang, omdat het hier nu gaat
om de vraag of het onmiddellijk gevolgd moet worden als een grote minderheid
zegt dat iets wel of niet controversieel is. Je hebt dan altijd nog zelf de
vraag te beantwoorden of er daadwerkelijk sprake is van controversiële
wetgeving. Met alle respect voor de VVD-fractie die het wel vindt, kan ik
moeilijk deze wet als controversieel beschouwen. Ik geloof werkelijk niet
dat de wereld erdoor op zijn kop gezet wordt. Nogmaals, dat betekent niet
dat wij in het debat vóór de wet zullen gaan stemmen. Dat is
een andere afweging.
De heer
Werner
CDA
Dat was geen vraag aan mij, maar een beschouwing.
De heer
Rosenthal
VVD
Voorzitter ...
Mijnheer Rosenthal, hebt u een vraag aan de heer Werner?
De heer
Rosenthal
VVD
Ja. Toch even in alle duidelijkheid ...
Ik vraag u om geen beschouwing te houden.
De heer
Rosenthal
VVD
De interventie van de heer Noten geeft aan hoezeer de zaak in feite gaat
over de politieke weging voor en tegen.
De heer Kox, kort.
De heer
Kox
SP
Ik heb een vraag aan de heer Werner. De heer Noten maakt duidelijk dat
vandaag niet-controversieel verklaren volgende week toch afstemmen zou kunnen
betekenen voor zijn partij. Is collega Werner het met mij eens dat het sowieso
verstandig zou zijn om in de komende week ons te verstaan met de regering
om te bekijken hoe we voorkomen dat een wet vandaag niet-controversieel wordt
verklaard, maar straks in zijn geheel wordt afgestemd? Dan zijn we namelijk
echt in de aap gelogeerd. Als we dit in de komende week zouden kunnen bekijken
en er met de regering over kunnen praten, lijkt me dat in het belang van iedereen:
van het land, van de minister-president, van de bouwvakkers en van een fatsoenlijke
regelgeving in deze Kamer. Als we het daarover eens worden, hebben we misschien
in ieder geval iets binnengehaald.
De heer
Werner
CDA
Wij hadden graag gezien dat de wet hier voor 1 januari zou worden
afgehandeld. De heer Kox is een- en andermaal in gesprek gegaan met de regering.
Dat was voor ons niet nodig. De heer Kox heeft hier experts over de vloer
geroepen om hen nog eens een keer te raadplegen. Er was een behandeldatum
vastgesteld in februari. Die is naar 16 maart getild. Moeten we nu in
deze week nog verder gaan praten met de regering over allerlei dingen waarover
al zo verschrikkelijk veel is gepraat? Voor onze fractie is dat niet nodig.
Wij hebben onze mind opgemaakt. We zullen het debat volgende week voeren.
De heer
Thissen
GroenLinks
Mijnheer Werner, u vindt het eigenlijk genoeg als wij volgende week bij
elkaar komen om te stemmen over de Crisis- en herstelwet?
De heer
Werner
CDA
Nee!
De heer
Thissen
GroenLinks
Jawel, mijnheer Werner. Dat zegt u eigenlijk! U zegt: wij hebben geen
behoefte meer aan een gedachtewisseling met de regering, wij vinden het voldoende
als wij stemmen; dat kunnen wij ook digitaal afdoen zodat we volgende week
misschien niet hoeven te komen.
De heer
Werner
CDA
Mijnheer Thissen, het is een beetje om flauw op deze manier te reageren.
De heer Kox vroeg of wij deze week nog allerlei dingen zullen ondernemen.
Ik heb gezegd dat dit niet nodig is, gelet op de geruime tijd die de Kamer
al heeft gehad om alle vragen aan de regering te stellen. Wij zullen de wet
volgende week behandelen. Wij geven nu geen oordeel over die wet, want dat
doen wij volgende week als wij het debat hebben gevoerd. Mijnheer Thissen,
u moet mijn woorden niet verdraaien op een manier die echt helemaal nergens
op slaat.
Er is bepaald dat op 16 maart de behandeling en de stemming plaatsvinden.
Daarom moeten wij vandaag beslissen of het onderwerp wel of niet controversieel
wordt verklaard. Ik wil dat verder niet wordt ingegaan op het debat over de
Crisis- en herstelwet zelf.
De heer
Schuurman
ChristenUnie
Voorzitter. Er is een tijd geweest dat er in deze Kamer niet plenair werd
gediscussieerd over het controversieel verklaren van wetsvoorstellen. Er was
een afspraak dat dertien leden voldoende waren om een wetsvoorstel controversieel
te verklaren. Dat werd plenair meegedeeld en daar kon je plenair op reageren.
Dat gebeurde niet. Ik moet zeggen dat dit aantal van dertien leden wel erg
klein was. Dat zag het College van Senioren later ook in. Een paar jaar later
werden dat 25 leden. Opnieuw werd er niet plenair over gediscussieerd, maar
werd het meegedeeld. Er kon plenair op worden gereageerd, maar dat is niet
gebeurd.
De vorige keer hebben wij daar verandering in aangebracht. Toen hebben
wij besloten dat de helft van de Kamer rekening moet houden met een substantiële
minderheid. Daardoor krijg je problemen, want wat is nou precies "een substantiële
minderheid"? Op grond van de discussie die tot nu toe is gevoerd, moet je
het op zijn minst relativeren. Dat doet de fractie van de ChristenUnie bij
de Crisis- en herstelwet. Het controversieel verklaren van die wet zou voor
haar betekenen dat wij een heel belangrijk moment laten schieten. Die wet
had eigenlijk op 16 februari hier al kunnen worden afgehandeld. Wij hadden
onze inbreng over de Crisis- en herstelwet misschien wel wat sneller kunnen
afhandelen, zodat die wet zelfs voor 1 januari in werking had kunnen
treden.
De wet is bedoeld om de crisis te bestrijden en daar gaat op zijn minst
een appel van uit. Onze fractie is van mening dat het antwoord van de regering
niet in alle opzichten de schoonheidsprijs verdient, maar onze fractie vindt
het alles overwegend toch voldoende. Daarvoor vraagt zij ook begrip. Als wij
zouden zeggen dat het voor ons controversieel is, dan moet u eens nagaan welke
politieke consequenties dat heeft. Stel dat u mij dan vraagt: welke politieke
consequenties? Dan geef ik daar geen antwoord op, want ik veronderstel dat
u voldoende verstand hebt van politiek om te weten wat dat betekent.
Mijnheer Schuurman, uw tijd is om.
De heer Schouw heeft nog een vraag.
De heer
Schouw
D66
Ik wil toch even een opmerking maken, als dat mag.
Mijnheer Schouw, ik wil geen beschouwing. Als u een vraag hebt, verzoek
ik u die stellen. Maar geen beschouwingen, want iedereen heeft twee minuten.
Wij hebben afgesproken om het heel kort te doen.
De heer
Schouw
D66
Voorzitter, u hoeft daar geen beschouwing over te geven. Ik heb gewoon
een opmerking en een vraag.
Mijnheer Schuurman, uw fractie is altijd kritisch geweest over de Crisis-
en herstelwet. Met steun van uw fractie hebben wij daar de tijd voor genomen.
Met die opmerking wil ik even de feiten rechtzetten.
Mijn vraag gaat over de positie van uw fractie. U hebt in 2006 in deze
Kamer de positie van de minderheid boven tafel gehaald. Dan verwijs ik toch
even naar de Winkeltijdenwet, waarbij een minderheid is van 33 Kamerleden.
Dat is volgens mij echt de minderheid die u toen bedoelde. Waarom geeft u
dan nu geen steun aan de minderheid bij de Winkeltijdenwet?
De heer
Schuurman
ChristenUnie
Ik wilde dat eerste punt maar laten zitten, omdat het een opmerking was
over het tijdtraject. Het had ermee te maken dat je niet voorzag dat er een
kabinetscrisis kwam. Als je terugkijkt, zeg je: het had sneller gekund. Wij
hadden het probleem dus kunnen voorkomen en dat relativeert het geheel.
Wat de Winkeltijdenwet betreft: als u overeenkomstig de regel van vier
jaar geleden in deze Kamer wilt handelen, dan vraagt u daar stemming over,
dan beslist de meerderheid en dan wordt het afgestemd. Er zijn 22 stemmen
voor en de SP vindt dat zij op grond van de hoffelijkheidsregel voor moet
zijn. Dan blijven het er nog 33 en wordt het afgestemd. Zo simpel is het.
De heer
Koffeman
PvdD
Voorzitter. Het is in dit huis een goed gebruik om de wensen van substantiële
minderheden te respecteren bij controversieelverklaring van wetsvoorstellen
in het geval van een demissionair kabinet. Het is interessant om vandaag te
ontdekken welke partijen 33 leden een substantiële minderheid vinden.
Het gaat er daarbij niet om, een voorschot te nemen op een eventuele stemming.
Het gaat erom of je substantiële minderheden wenst te respecteren in
hun verzoek tot controversieelverklaring. Dat is heel wat anders dan een vooruitgeschoven
stemming.
Vooral de Crisis- en herstelwet is zeer controversieel. Dat heb ik niet
bedacht, maar dat hebben alle deskundigen verteld in de hoorzitting in dit
huis. Deskundigen hebben aangegeven dat het een slechte wet is, zoals eerder
de Raad van State heeft gedaan. In november 2008 werd in dit huis een breed
gesteunde motie ingediend en aangenomen waarin de regering werd verzocht de
financiële crisis in samenhang met andere crises te bestrijden. De motie-Schuurman
werd aangenomen met slechts de leden van de VVD-fractie tegen. De Crisis-
en herstelwet is de eerste lakmoesproef van deze motie-Schuurman. Het feit
dat met name het CDA en de VVD met stoom en kokend water de Crisis- en herstelwet
erdoor willen drukken, zou geen reden moeten zijn voor de ChristenUnie om
zich daarin te schikken. Het compromis van de minister-president is onwerkbaar
en kent onbestaanbare figuren zoals voorwaardelijke vonnissen.
Ik ben blij te horen dat de PvdA overweegt om dit controversiële
voorstel volgende week alsnog af te blazen. Ik hoop dat de ChristenUnie volgende
week het inhoudelijke debat zal afwachten en dan een afweging zal maken zonder
dat er sprake zal zijn van een zinloze gedachtewisseling waarbij de stemmingsuitslag
al op voorhand vaststaat. Dat zou de reflectie in dit huis zeer benadelen.
Het zou betekenen dat het ten prooi valt aan machtspolitiek en dat zou heel
jammer zijn. Ik heb voor volgende week om hoofdelijke stemming over de Crisis-
en herstelwet gevraagd.
De heer
Yildirim
Fractie-Yildirim
Voorzitter. Wij spreken over het al dan niet behandelen van twintig wetsvoorstellen.
Mijn fractie constateert dat er door de val van het kabinet geen kwantitatieve
meerderheid meer is om deze wetsvoorstellen te behandelen. Na bestudering
daarvan, ongeacht de partijpolitieke kleur, vindt mijn fractie dat acht wetsvoorstellen
controversieel kunnen worden verklaard. Dat zijn wetsvoorstellen
waarover mijn fractie van oordeel is dat er geen sprake is van herstel van
de sociaal-maatschappelijke en economische ontwikkeling van Nederland, maar
dat het veel meer op partijkleur ingestelde wetsvoorstellen zijn, zoals de
Winkeltijdenwet en de Kraak- en leegstandswet en zoveel andere.
Mijn fractie heeft steun verleend aan het voorstel om de overige twaalf
wetsvoorstellen hier alsnog te behandelen.
De heer
Thissen
GroenLinks
Voorzitter. De kern van de gedachte die wij in de fractie van GroenLinks
hebben gehanteerd om een wetsvoorstel controversieel te verklaren is: kun
je met een demissionair kabinet nog wel in debat gaan, zodanig dat het kabinet
toezeggingen of uitspraken doet die relevant zijn voor de toekomst? Naar ons
oordeel kan dat niet met een demissionair kabinet. Dat is de reden waarom
wij een aantal wetsvoorstellen controversieel verklaard hebben, inclusief
het initiatiefwetsvoorstel uit de Tweede Kamer. Het is op zichzelf genomen
juist dat de Tweede Kamer niet demissionair is, maar ook hier is het contraseign
van het kabinet van belang. Een demissionair kabinet zit dan in een lastig
parket. Wij hebben de stellige indruk, met name bij de Crisis- en herstelwet,
dat het te doen is om het gezicht te redden van een minister-president die
blijkbaar beter de regie voert als die demissionair is. CDA en ChristenUnie
zijn immers bij elkaar gekomen in hun adhesie aan behandeling van de Crisis-
en herstelwet. De daaruit voorkomende powerplay zet bij de Crisis- en herstelwet,
inhoudelijk gezien, rechten van burgers, milieugroepen en allerlei insprekers
buitenspel, maar verstoort ook de hoffelijkheid die wij in dit huis hebben
ontwikkeld ten opzichte van elkaar.
De fractievoorzitter van het CDA sprak daarover in termen van een aanmerkelijke
minderheid. Ik speel leentjebuur bij de fiscale wetgeving, waar een aanmerkelijk
belang iets van 25% is. Als je dat loslaat op het getal van in totaal
75 senatoren, kom ik uit op ongeveer 19 tot 20 senatoren. Die vormen een aanmerkelijke
minderheid. Dat vereist hoffelijkheid en respect vanuit de Kamer. Dat was
hier altijd de manier van met elkaar omgaan. Daarvan nemen wij vandaag echter
afscheid, om het gezicht te redden van de minister-president.
Vandaag is overigens het verwijt te horen dat de behandeling van de Crisis-
en herstelwet is verplaatst naar 16 maart. Dat is echter gebeurd omdat
op 16 februari geen behandeling kon plaatsvinden vanwege carnavalvierende
CDA-senatoren!
De heer
Werner
CDA
De heer Thissen heeft de mond vol van hoffelijkheid. Ik heb echter duidelijk
gemaakt dat het weleens kan voorkomen dat het landsbelang boven de hoffelijkheidsregel
gaat. De regel is immers dat de meerderheid beslist. Het is overduidelijk,
althans voor ons, dat deze wet er moet komen vanwege het landsbelang. Wij
mogen die afweging maken. Dat is geen kwestie van geen hoffelijkheid betrachten.
Wij maken voor één keer een uitzondering. Daarvoor kunnen heel
goede redenen bestaan. Ik heb die dan ook aangegeven. En als het gaat over
hoffelijkheid: die hebben wij in het gehele voortraject zeker getoond. Dat
moet de heer Thissen ook meewegen.
De heer
Thissen
GroenLinks
De fractievoorzitter van het CDA verleidt mij om inhoudelijk in te gaan
op de Crisis- en herstelwet. Hij zet immers op grond van inhoudelijke argumenten
de hoffelijkheid in de Kamer opzij. Hij maakt er bij zijn afwegingen gewag
van dat deze Crisis- en herstelwet absoluut noodzakelijk is in het belang
van het land. Dat debat willen wij graag met hem voeren. Dat debat willen
wij ook graag met een kabinet voeren. Wij willen daarover ook graag afspraken
maken voor de toekomst. Dat is echter lastig met een demissionair kabinet.
Dat is de kern van onze redenering. De Crisis- en herstelwet is al controversieel
wat betreft de inhoud. Die is nog controversiëler geworden nu het kabinet
demissionair is. Kijk ook naar alle adviezen die er liggen. Dat is het inhoudelijke
debat. Ik snap goed dat de heer Werner het recht heeft om een afweging te
maken en, ondanks alles, de Crisis- en herstelwet te behandelen. Hij neemt
daarmee echter voor lief dat de hoffelijkheid buiten spel wordt gezet. Het
is bovendien opmerkelijk dat hij dat doet vanuit een inhoudelijke analyse
van de Crisis- en herstelwet, die niet wordt gedeeld door bijna alle fracties.
Nog een heel korte interventie en dan stoppen wij deze discussie. Wij
komen immers later nog inhoudelijk te spreken over de Crisis- en herstelwet.
De heer
Werner
CDA
Juist om volgende week een discussie te kunnen voeren, is het nodig om
deze wet niet controversieel te verklaren. De heer Thissen kan dan volgende
week al zijn grieven over de wet met de regering wisselen. Aan het einde van
de rit maken wij vervolgens de balans op.
De heer
Thissen
GroenLinks
Die balans kan ik nu al voorspellen, want die hebt u al opgemaakt en geregeld.
Daarom zeg ik dat het een demissionaire minister-president Balkenende blijkbaar
beter lukt om te regisseren dan een missionaire.
De heer
Schuurman
ChristenUnie
De heer Thissen heeft in zijn beschouwing één ding vergeten
waarvoor ik aandacht vraag. Als bij de bespreking van wetsvoorstellen, waaronder
ook de Crisis- en herstelwet, Kamerbreed een motie zou worden gesteund, over
welk onderwerp of bij welk wetsvoorstel dan ook, dan heeft een demissionair
kabinet niet meer het recht om te zeggen dat het die motie niet uit zal voeren.
Dan voert het die motie uit. Dat moet de heer Thissen in zijn overwegingen
betrekken.
De heer
Thissen
GroenLinks
Wij betrekken dat in onze overweging en wij zullen een motie over de Crisis-
en herstelwet Kamerbreed motiveren.
De beraadslaging wordt gesloten.
Ik zie dat er geen andere Kamerleden zijn die het woord willen voeren
en dat geen van de leden stemming wenst over de controversieelverklaring van
een van de titels die op de lijst staan. Mag ik dan aannemen dat de Kamer
de wetsvoorstellen waarover geen stemming is gevraagd, niet controversieel
acht?
De heer
Kox
SP
Mijn fractie is zo hoffelijk om er geen circus van te maken door stemming
aan te vragen, maar om te constateren dat ik die wetsvoorstellen niet controversieel acht, gaat iets te ver. Mijn fractie heeft aangegeven
dat zij die wel controversieel acht, maar de meerderheid heeft gesproken en
de minderheid respecteert haar mening, hoewel zij problemen heeft met die
mening en haar motivering.
Het overzicht van deze lijst zal onderdeel uitmaken van de Handelingen.
Daarmee is duidelijk wat de posities van de onderscheiden fracties zijn. Wij
hadden afgesproken dat wij daarin heel open en transparant zouden zijn.
De heer
Koffeman
PvdD
In dat geval vraag ik stemming aan over de Crisis- en herstelwet en over
de Winkeltijdenwet.
Wij zullen dan eerst stemmen over het voorstel om de behandeling van de
Crisis- en herstelwet (32127) controversieel te verklaren.
In stemming komt het voorstel om de behandeling van de Crisis- en herstelwet
(32127) controversieel te verklaren.
Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van D66, de OSF,
de PvdD, de SP, GroenLinks en de Fractie-Yildirim voor dit voorstel hebben
gestemd en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.
In stemming komt het voorstel om de behandeling van het wetsvoorstel Wijziging
van de Winkeltijdenwet met het oog op inkadering van de bevoegdheid om vrijstelling
te verlenen of een ontheffingsbevoegdheid toe te kennen in verband met de
toeristische aantrekkingskracht van een gemeente (31728) controversieel te
verklaren.
Ik constateer dat de aanwezige leden van de fracties van de VVD, D66,
GroenLinks, SP, de PvdD en de Fractie-Yildirim voor dit voorstel hebben gestemd
en de leden van de overige fracties ertegen, zodat het is verworpen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.