GEMEENTEBLADOfficiële uitgave van de gemeente BergeijkBomenkapbeleid gemeente Bergeijk 2026-2031Burgemeester en wethouders van de gemeente Bergeijk,gelet op artikel 4:81 van de Algemene wet bestuursrecht en artikel 4:11 van de Algemene plaatselijke verordening gemeente Bergeijk;besluiten:
1.Het Bomenkapbeleid gemeente Bergeijk uit 2010 in te trekken;
2.Het Bomenkapbeleid gemeente Bergeijk 2026-2031 vast te stellen.
Het belangrijkste doel van dit bomenkapbeleid is om waardevolle bomen in de gemeente Bergeijk te beschermen, zodat deze zich kunnen ontwikkelen tot volwassen exemplaren met meerwaarde. Hoe volwassener een boom is, hoe meer ecosysteemdiensten deze levert. Denk hierbij aan verkoeling, fijnstof afvang, wateropvang, vastleggen CO2, voorziening zuurstof, biodiversiteit et cetera. Feitelijk is elke boom waardevol, maar om de balans te vinden tussen de uitvoerbaarheid en regeldruk, zijn hierin keuzes gemaakt.De Algemene plaatselijke verordening gemeente Bergeijk (hierna: APV) bevat een vergunningplicht voor het vellen van houtopstanden. Dit bomenkapbeleid beschrijft hoe wordt omgegaan met aanvragen voor een omgevingsvergunning om houtopstanden te vellen. Daarnaast geeft dit bomenkapbeleid nadere invulling aan de bevoegdheden om een Bomenkaart en nadere regels over de financiële bijdrage aan het Bomenfonds vast te stellen. In dit bomenkapbeleid staat uitgelegd op welke manier er gebruik wordt gemaakt van de bevoegdheid van het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) om een omgevingsvergunning te verlenen. De gemeente Bergeijk werkt daarbij volgens een standaard methodiek: ‘’Het Groene Kaart model”. Dit houdt in dat voor het kappen van bomen die op de Bomenkaart staan, een omgevingsvergunning nodig is. Op de Bomenkaart staan individuele bomen, boomstructuren en boomvlakken vermeld. Ook alle gemeentelijke bomen welke aan de hierna genoemde criteria voldoen, horen bij de Bomenkaart. Daarnaast geldt de vergunningplicht voor houtopstanden die zijn geplant in het kader van een herplantplicht en houtopstanden buiten de bebouwde kom met een bepaalde omvang. Ook is er een bijdrageregeling opgenomen. Inwoners kunnen in aanmerking komen voor een vergoeding in het onderhoud van de waardevolle boom. 1. Begripsomschrijving1.Inleiding BegripsomschrijvingIn dit bomenkapbeleid wordt verstaan onder: Boomstructuur:lijnvormige beplanting van houtopstanden die een functioneel geheel vormt; Boomvlak:begrensd gebied met houtopstanden die samen een functioneel geheel vormen; Kandelaberen:snoeitechniek, waarbij het volume van de kroon met meer dan 40% verkleind wordt, door de gesteltakken in de kroon in te nemen. Deze snoeitechniek valt onder begrip vellen/rooien; Kappen/ vellen/ rooien: Kappen of rooien, met inbegrip van verplanten, alsmede het verrichten van handelingen die de dood of ernstige beschadiging of ontsiering van houtopstand ten gevolge kunnen hebben;Maaiveld: stamvoet van de boom; Boom:houtachtig gewas met een stamomtrek op 1,3 meter boven maaiveld van meer dan 47 cm (een stamdiameter van ca. 15 cm). 2. Categorieën beschermde bomen2.Inleiding Categorieën beschermde bomenIn de gemeente Bergeijk worden verschillende categorieën bomen en houtsopstanden beschermd. In dit hoofdstuk worden de algemene regels en richtlijnen beschreven. Op de Bomenkaart wordt er onderscheid gemaakt tussen individuele bomen, bomen in een waardevol vlak, bomen in een waardevol vlak en bosvillagebied en bomen in een boomstructuur.
•Particuliere en gemeentelijke bomen die op de Bomenkaart staan en/of binnen een boomvlak of boomstructuur vallen zijn beschermd;
•Gemeentelijke bomen die niet individueel aangeduid op de Bomenkaart staan maar wel aan alle vier de criteria in onderstaande Tabel 1 staan, zijn beschermd.
Particuliere bomen die niet op de kaart staan maar wel aan alle vier de criteria voldoen, zijn niet automatisch beschermd. Deze bomen dienen met wederzijds goedvinden in overleg met de gemeente bij een eerstvolgende actualisatie op de Bomenkaart te worden gezet.Een boom wordt als monumentaal of beschermenswaardig beschouwd en op de Bomenkaart geplaatst als deze voldoet aan onderstaande criteria. De bomen moeten aan alle vier de criteria voldoen.
CriteriumOmschrijvingStamdiameterDe omtrek van de stam bedraagt minimaal 126 centimeter (Ø 40cm) op 1,30 meter hoogte boven maaiveld.ZichtbaarheidVanuit de openbare ruimte is de kroon van de houtopstand (takken en/of bladeren) voor minimaal 50% zichtbaar.ToekomstverwachtingDe toekomstverwachting is meer dan 10 jaar, vastgesteld door een European Tree Technician (ETT)RisicoEr is geen onaanvaardbaar risico voor de omgeving.
Tabel 1: Criteria voor het toevoegen van bomen aan de BomenkaartHet streven is om circa elke 5 jaar de Bomenkaart te actualiseren. De gemeente zal tijdig communiceren wanneer het mogelijk is om bomen aan te melden. Bomen kunnen alleen aangemeld wordend door de eigenaar van de grond waarop de betreffende bomen staan. Wanneer de aangemelde bomen aan de criteria in Tabel 1 voldoen, kunnen ze toegevoegd worden aan de Bomenkaart.2.1 Individuele bomen Op de Bomenkaart staan monumentale en beschermenswaardige bomen. Deze bomen zijn weergegeven als zogenaamde puntobjecten. Deze bomen en hun groeiplaats worden individueel beschermd. Alle gemeentelijke bomen die aan de vier criteria in Tabel 1 voldoen worden eveneens op de Bomenkaart individueel beschermd. 2.2 Bomen in een waardevol vlakBomen binnen waardevolle vlakken zijn belangrijk omdat ze als vlak een functie vervullen. Bij een functie moet men denken aan het leveren van ecosysteemdiensten zoals verkoeling, Co2 opslag, biodiversiteit, water vasthouden et cetera. Binnen waardevolle vlakken op de Bomenkaart staan bomen al dan niet in bosverband. De bescherming geldt alleen voor bomen met een stamomtrek van 47 cm (diameter van 15 centimeter) of meer gemeten op 1,30 meter boven maaiveld, gelet op de in dit bomenkapbeleid gehanteerde definitie van “boom”. 2.3 Bomen in een waardevol vlak en bosvillagebiedDe bosvillagebieden zijn:
–Bosvillagebied Bergeijk, dit ligt volledig binnen de bebouwde kom;
–Bosvillagebied Riethoven (Walik), uitsluitend het gedeelte binnen de bebouwde kom.
Voor het kappen van bomen, dus met een stamomtrek groter dan 47 cm, diameter van 15 centimeter gemeten op 1,30 meter boven maaiveld, in een waardevol vlak en bosvillagebied, is een omgevingsvergunning nodig.We onderscheiden twee vlakken;
a.het vlak direct rondom de woning, waar het kappen van bomen vergunningplichtig is, maar waar deze wel wordt verleend.
b.het vlak daarbuiten, waar het kappen van bomen vergunningplichtig is, maar waar slechts bij hoge uitzondering vergunning wordt verleend.
Ad a:In de bosvillagebieden is het mogelijk gemaakt om te wonen in een woonbos. Hierbij is de woonfunctie (woonbestemming) aan alle zijden omsloten door de bosfunctie (bosbestemming). Om een woonbos te behouden is het belangrijk om de bomen in het bosvillagebied te beschermen. Om de woonfunctie mogelijk te kunnen maken is een belangenafweging gemaakt. Hieruit volgt dat medewerking wordt verleend aan het verwijderen van houtopstanden binnen de volgende kapvlakken:
a.Binnen 6 meter van de voorgevel of zijgevel van de (toekomstige) woning;
b.Binnen 15 meter van de achtergevel van de (toekomstige) woning;
c.Binnen 2 meter van de gevel van een vrijstaand (toekomstig) bijgebouw, niet zijnde een tuinhuis of prieel;
d.Binnen twee meter van de waterkant van een (toekomstig) zwembad.
NB: Voor verduidelijking ten aanzien van de afstanden, zie figuur 1: Afstand woning omgevingsvergunningplichtig kappen bomen in bosvillagebieden.Figuur 1: Afstand woning omgevingsvergunningplichtig kappen bomen in bosvillagebiedenAd b:Met het kapvlak wordt de kruisarcering ‘Omgevingsvergunningplichtig (verlening vergunning bij hoge uitzondering)’ in Figuur 1:Afstand woning omgevingsvergunningplichtig kappen bomen in bosvillagebieden bedoeld. Uit dezelfde belangenafweging volgt dat (in beginsel) geen medewerking wordt verleend aan het verwijderen van houtopstanden buiten de onder ad a genoemde kapvlakken.Met bovenstaande kapvlakken wordt rekening gehouden bij het beoordelen van een aanvraag omgevingsvergunning overeenkomstig de criteria genoemd in Hoofdstuk 3 van dit bomenkapbeleid. VoorbeeldEen aanvraag omgevingsvergunning met betrekking tot een boom binnen een waardevol vlak, waarbij als onderbouwing een onveilige situatie wordt aangegeven als gevolg van een verhoogd risico op windworp binnen het kapvlak*, wordt in beginsel niet gehonoreerd. Ook niet als er sprake is van een matige conditie of er sprake is van lichte scheefstand. Het wonen in een bos brengt nu eenmaal risico’s met zich mee en er is in een dergelijke situatie bijna altijd al sprake van een verhoogd risico.Ook indien bestaande houtopstanden het (ver-)plaatsen van een hekwerk of poort belemmeren, dient de bewoner het tracé van het hekwerk of poort op haar eigendom aan te passen. Het college zal alleen bij hoge uitzondering meewerken aan een omgevingsvergunning voor het vellen van houtopstanden van één of enkele bomen ten behoeve van het (ver-)plaatsen van een hekwerk en/of poort. En ook indien bestaande houtopstanden het wijzigen van een inrit/uitweg belemmeren, zal het college bij hoge uitzondering meewerken aan een omgevingsvergunning voor het vellen van houtopstanden.Er kan een vergunning worden verleend voor bomen die duidelijk “onderstandig” onder andere bomen of duidelijk in de verdrukking staan én daardoor zichtbaar in conditie achteruitgaan. Dit dient aangetoond te worden door een European Tree Technician (ETT). 2.4Bomen in een boomstructuurBinnen een boomstructuur staan bomen die als lijnelement belangrijk zijn en beschermd moeten worden. Lijnelementen zijn belangrijk omdat ze als geheel een verhoogde waarde vertegenwoordigen voor bijvoorbeeld de biodiversiteit, klimaatadaptatie of ze omdat ze een esthetische waarde vertegenwoordigen. Er kunnen ook individuele bomen tussen staan die niet aan de criteria voldoen in Tabel 1: Criteria voor het toevoegen van bomen aan de Bomenkaart. Bomen (met een stamomtrek kleiner dan 31 cm), die binnen de boomstructuur vallen, maar niet aan (alle) criteria in de hierboven genoemde tabel voldoen, zijn toch beschermd.2.5 Bomen buiten de bebouwde komAls een boom in het buitengebied (buiten de bebouwde kom) een stamdiameter heeft van 40 centimeter (stamomtrek 126 cm) of meer gemeten op 1,30 meter boven maaiveld, wordt deze beschermd. Voor het kappen van deze bomen is een omgevingsvergunning nodig.Wanneer men voornemens is om meerdere bomen in het buitengebied te kappen, kan het zijn dat naast de gemeente ook de provincie bevoegd gezag is en u een melding moet doen. Voor meer informatie zie de website van de Provincie Noord Brabant: https://www.brabant.nl/onderwerpen/natuur-landschap/wet-regelgeving-natuur/regels-bescherming-natuur/2.6 Uitzonderingen van de vergunningplichtIn artikel 4:11, lid 4 van de APV is bepaald dat in drie gevallen geen omgevingsvergunning nodig is voor het vellen van een houtopstand. Dit gaat om het kappen als dat moet op grond van de Plantgezondheidswet, het periodiek knotten of kandelaberen als cultuurmaatregel bij daarvoor geschikte boomsoorten en als de burgemeester toestemming geeft vanwege een spoedeisend belang voor de openbare orde of een direct gevaar.Bij het behandelen van een aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt daarom eerst beoordeeld of één van deze uitzonderingen van toepassing is.3. Omgevingsvergunning 3. Procedure omgevingsvergunning aanvragenIndien een boomeigenaar een boom wil kappen en wil weten of er een herplantvergoeding betaald moet worden, zal eerst onderzocht moeten worden of voor deze boom een omgevingsvergunning is vereist. Dit is te onderzoeken door het doorlopen van het onderstaande stroomschema.Figuur 2: Stroomschema aanvraag omgevingsvergunningHet aanvragen van een omgevingsvergunning kan via het omgevingsloket https://omgevingswet.overheid.nl/inloggenBomen welke geplant zijn in het kader van de herplantplicht, mogen niet zonder omgevingsvergunning gekapt worden. 3.1 Toetsingscriteria vergunningverleningDe vergunningplicht voor het kappen van bomen staat in artikel 4:11 van de APV. In de APV wordt verwezen naar de Bomenkaart. Hier wordt de Bomenkaart met bijbehorende bomenlijst bedoeld (inclusief de boomstructuren en boomvlakken). Een omgevingsvergunning voor het (doen) vellen van een beschermde houtopstand wordt slechts verleend als:
a.de houtopstand in slechte conditie verkeert en/of met een lage toekomstverwachting, vastgesteld door een European Tree Technician (ETT);
b.de houtopstand een onaanvaardbaar veiligheidsrisico is voor de omgeving heeft en dit risico niet kan worden weggenomen door maatregelen;
c.de houtopstand aantoonbare substantiële schade veroorzaakt, hetgeen in alle redelijkheid en billijkheid niet kan worden weggenomen door (beheers-)maatregelen);
d.de houtopstand moet wijken voor een groter maatschappelijk belang*, waarbij alle alternatieven zijn onderzocht en geen oplossing bieden; of
e.dit nodig is in het belang van de verkeersveiligheid.
* Een omgevingsvergunning voor het kappen van een beschermde houtopstand wordt alleen verleend als er sprake is van een zwaarwegend belang. Dit belang moet:
–het individuele belang overstijgen: het moet gaat om een maatschappelijk voordeel waar de gehele samenleving of een aanzienlijk deel daarvan voordeel heeft. Het gaat niet om privévoordelen voor individuen zoals uitzicht of zonlicht, maar om algemene voordelen;
–Aantoonbaar en onderbouwd zijn: bijvoorbeeld via een projectplan of beleidsdocument.
Voorbeelden van een zwaarwegend belang zijn:
–volkshuisvesting;
–infrastructuur/nutsvoorzieningen;
–nationale en regionale economie;
–sociale voorzieningen.
3.2 Geen reden voor een omgevingsvergunning kappen, vellen rooien (verplanten en drastisch snoeien) van beschermde bomenBomen brengen van nature bepaalde gevolgen met zich mee in het kader van groei en een gezonde biodiversiteit. Onderstaande punten worden daarom niet als geldige reden beschouwd voor het kappen of snoeien van bomen:
–Val van blad, bloesem en vrucht;
–Plak en druipende bomen door luis;
–Stuifmeelallergie of andere aandoeningen zoals irritaties door brandharen van de eikenprocessierups;
–Overhangende takken;
–Angst voor vallende takken;
–Overlast door wortelopdruk*;
–Overlast door vogelpoep;
–Overlast door insecten;
–Schaduwwerking (op zonnepanelen).
* Tenzij de boom aantoonbare substantiële schade veroorzaakt, hetgeen in alle redelijkheid en billijkheid niet kan worden weggenomen door (beheers-)maatregelen.De gemeente Bergeijk staat positief tegenover zonnepanelen op daken. Desondanks mogen bomen niet ten koste gaan van zonnepanelen. Een hoger rendement van een zonnepaneel is geen argument om bomen te kappen of te snoeien. Bij het bepalen of een pand geschikt is voor zonnepanelen moeten de aanwezige bomen (en hun groei) worden meegewogen. De persoon die de panelen wil plaatsen moet zelf afwegen of het rendement met de bomen voldoende is. 3.3 Verplanten of ingrijpend snoeienNaast het kappen van een boom is ook het verplanten van een boom omgevingsvergunningplichtig. Ook voor het ingrijpend snoeien, bijvoorbeeld wanneer men (een gedeelte) van de kroon wil verwijderen dient een omgevingsvergunning aangevraagd te worden. Wanneer de kroon van een boom meer dan 40% gesnoeid wordt, dan wordt dit als ingrijpend snoeien gezien. Wanneer dit het geval is en de boom is beschermd dan is een omgevingsvergunning nodig. Voor het verplanten en / of ingrijpend snoeien wordt alleen een omgevingsvergunning verleend met een positief verplantbaarheidsadvies en / of ingrijpend snoeiadvies voortvloeiend uit een verplantbaarheidsonderzoek uitgevoerd door een European Tree Technician (ETT). 4. Vergunningvoorschriften en herstel van illegale kap 4. Inleiding Vergunningvoorschriften en herstel van illegale kapAan een omgevingsvergunning kunnen in het belang van de bescherming en het behoud van houtopstanden voorschriften worden verbonden.4.1 Kappen binnen termijnTot deze voorschriften behoort dat de aangevraagde activiteit wordt uitgevoerd uiterlijk binnen 12 maanden nadat de vergunning onherroepelijk is geworden. Waarom binnen 12 maanden kappen?Wij vinden het niet gewenst om oude vergunningen te laten bestaan die nog niet zijn uitgevoerd. De vergunning is dan op basis van oude informatie gegeven, terwijl dit in de loop van de tijd kan veranderen. Daarnaast is het zo dat voor personen in de omgeving of mensen die hierbij belang hebben, het een verrassing is als iemand pas jaren later met de uitvoering van een vergunning begint. 4.2 Bijdrage BomenfondsWanneer er voor het kappen van een waardevolle boom of bomen een vergunning wordt verleend, is een financiële bijdrage van de aanvrager verplicht. Deze bijdrage wordt gestort in het Bomenfonds en wordt gebruikt om jaarlijks bomen aan de gemeenschap te “schenken”. Op deze wijze worden nieuwe bomen geplant op iedere gewenste locatie, is er geen toezicht nodig op herplant en groeit het bomenbestand. Daarnaast stimuleren we de inwoners om bestaande bomen te behouden en nieuwe bomen aan te planten. Met het instellen van een bijdrage wordt geborgd dat we een groene gemeente zijn en blijven. In plaats van een op te leggen herplantplicht, waarvan de aanvrager deze zelf dient uit te voeren en te financieren, wordt aan de vergunning de voorwaarde verbonden dat per boom een bedrag wordt betaald aan de gemeente Bergeijk.De bijdrage is vastgesteld op € 240,- per boom. Indien een aanvrager een vergunning vraagt voor meerdere bomen dan geldt vanaf de vierde boom het lagere tariefvan € 150,- per boom.Voorbeeld:Er moet een vergoeding voor 4 bomen worden betaald. Dan is de rekensom: 3 x € 240,- + 1 x € 150,- = € 870,-. De maximale financiële herplantvergoeding per aanvraag wordt vastgesteld op €2.000,-. De bedragen worden jaarlijks geïndexeerd volgens de CBS Grond Weg- en Waterbouw (GWW) index maand oktober van het voorgaande jaar. Jaarlijks wordt zoveel mogelijk van het budget in het fonds ingezet voor de aanschaf van bomen. De gemeente draagt zorg voor de aanschaf van de bomen. Alle inwoners, bedrijven en instellingen van de gemeente Bergeijk kunnen een aanvraag doen om een boom te planten. Per adres kan men één boom aanvragen. Informatie over deze procedure staat op de website van de gemeente Bergeijk.4.3 Illegale kapIndien een houtopstand, waarop het verbod tot vellen van toepassing is, zonder vergunning van het college is geveld, kan er een verplichting worden opgelegd. Het college kan aan de eigenaar of zakelijk gerechtigde van het perceel waarop de houtopstand zich bevond, dan wel aan degene die uit anderen hoofde tot het treffen van voorzieningen bevoegd is, de verplichting opleggen te herplanten in overeenstemming met de door het college te geven aanwijzingen binnen een door haar te stellen termijn. Voorbeelden van aanwijzingen zijn: de boomsoort, inheems of uitheems, de dikte van te herplanten boom, hoeveelheid en nazorg/onderhoud van de boom.
1.Leidend bij de herplant ná illegale kap is dat de diameter/omtrek van de boom gelijk is aan de illegaal gekapte boom. De rede hiervoor is omdat dit objectief meetbaar is wanneer het kwaad is geschiedt. Indien dit praktisch en technisch niet leverbaar/uitvoerbaar is, dan kan dit omgezet worden in een herplant van meerdere bomen en wel zodanig dat de diameter/omtrek van alle nieuw te planten bomen gelijk is aan de diameter/omtrek van de illegaal gevelde boom.
2.Wordt een verplichting als bedoeld in het eerste lid opgelegd, dan kan daarbij tevens worden bepaald binnen welke termijn na de herplant en op welke wijze niet geslaagde beplanting moet worden vervangen.
5. Bijdrageregeling voor onderhoud (waardevolle) bomen5. Inleiding Bijdrageregeling voor onderhoud (waardevolle) bomenHet college stelt een bijdrageregeling vast voor een tegemoetkoming in de kosten die noodzakelijk zijn voor het duurzaam in stand houden van een beschermde houtopstand in privaat eigendom. Eigenaren van individuele bomen en/of bomen binnen een waardevolle structuur die op de bomenkaart staan, of in het buitengebied met een stamdiameter van 40 centimeter of meer op 1,30 meter boven maaiveld, kunnen in aanmerking komen voor een bijdrage in het onderhoud. Eigenaren kunnen een bijdrage krijgen voor een boomveiligheidscontrole, werkzaamheden die voortvloeien uit een boomveiligheidscontrole (bijvoorbeeld nader gespecialiseerd boomtechnisch onderzoek), snoeiwerkzaamheden en/of groeiplaats verbeterende maatregelen. Hieraan worden de volgende voorwaarden gesteld:5.1 Voorwaarden bijdrageregeling
a.Per kalenderjaar is maximaal totaal € 5.000,- beschikbaar voor alle aanvragen. Deze worden afgehandeld op volgorde van binnenkomst;
b.De vergoeding bedraagt maximaal 50% van de kosten met een maximum van € 500,-;
c.De eigenaar van een waardevolle houtopstand kan niet meer dan één keer in de vijf (5) jaar aanspraak maken op een vergoeding;
d.De eigenaar kan alleen een vergoeding krijgen indien werkzaamheden door een erkend bedrijf worden uitgevoerd. De medewerker van het erkende bedrijf dient in bezit te zijn van het certificaat European Tree Worker (ETW) en/of European Tree Technician (ETT).
5.2 Werkwijze bijdrageregeling
1. U dient de standplaats(en) van de bomen en een gespecificeerde offerte van een erkend bedrijf aan te leveren. De offerte moet duidelijk vermelden welke werkzaamheden voor een vergoeding in aanmerking komen. De aanvraag dient u in via de website van de gemeente Bergeijk met het daarvoor bestemde "Aanvraagformulier bijdrage onderhoud bomen".
2.Nadat de gemeente het "Aanvraagformulier bijdrage onderhoud bomen" heeft ontvangen en beoordeeld, ontvangt u een beschikking. Hierin staat het bedrag vermeld dat na uitvoering van de werkzaamheden aan het erkend bedrijf wordt uitgekeerd.
3.Na ontvangst van de beschikking kunt u de werkzaamheden laten uitvoeren. Als bewijs van de uitgevoerde werkzaamheden dient u via het "Gereedmeldingsformulier onderhoud bomen" foto's van de uitgevoerde werkzaamheden in.
4.Vervolgens kan het erkend bedrijf een factuur sturen naar facturen@bergeijk.nl ter hoogte van het bedrag dat in de beschikking is toegekend.
Dit besluit treedt in werking op de dag na bekendmaking.Bergeijk, 17 maart 2026Burgemeester en wethouders van Bergeijk,Namens deze,A.J.M.EwaldsGemeentesecretaris W.J.G. Delissen-van TongerloBurgemeester (wnd.)