GEMEENTEBLADOfficiële uitgave van de gemeente Den HelderBesluit van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Den Helder, houdende wijziging van de Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) 2026-2027Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Den Helder;besluit:de Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) 2026-2027 als volgt te wijzigen:1Wijziging Leidraad inrichting openbare ruimte (LIOR) 2026-2027
A.Na bijlage 10 wordt de volgende bijlage toegevoegd:
Bijlage 11- Riool standaard details 2025Programma van Eisen – ontwerptekeningen (riool)Vakgroep RioolColofonProgramma van Eisen – ontwerptekeningen rioleringVersie: 1.01DatumMei 2026VastgesteldDatum: nvtUitgaveGemeente Den HelderW: www.denhelder.nlE: info@denhelder.nlAmbtelijk OpdrachtgeverN.v.t.RedactieN.v.t.FotografieN.v.t.DisclaimerAlle teksten en illustraties in dit programma van eisen/plan/notitie zijn, voor zover bij ons bekend, vrij van rechten. Mocht u toch menen rechten te ontlenen aan bepaalde teksten en illustraties, neemt u dan contact met ons opHoeveelheden en data genoemd in deze rapportage zijn dynamisch en aan veranderingen onderhevig. Er kunnen daarom geen rechten aan worden ontleend.Voor de diverse documenten en wettelijke bepalingen waarnaar in deze rapportage wordt verwezen geldt in basis dat de meest actuele versie leidend is. Een en ander altijd in samenspraak met de gemeente Den Helder. InleidingBinnen de vakgroep riolering wil men de ontwerp-, besteks- en ontwerptekeningen uniform aangeleverd hebben. Op deze manier kunnen zaken sneller worden beoordeeld. Bovendien kunnen revisies op deze manier sneller verwerkt worden in het beheersysteem. Dit document is opgesteld op basis van de LIOR. Voor de ontwerper/tekenaar zijn de relevante onderdelen in dit documenten ‘uitgelicht’. Dit document wordt vergezeld van de standaard aanlegtekening riool en (standaard) detailtekeningen die de tekst verder verduidelijken en ondersteunen. Inhoudsopgave1Tekeningen………………………………………………………………………….51.1Algemene tekenvoorwaarden……………………………………………….. 51.2Rioolspecifieke voorwaarden……………………………………………….. 51.3Schalen…………………………………………………………………………….. 62Beschikbare en in te winnen gegevens……………………………………63Ontwerpuitgangspunten riool(tekening) conform LIOR;…………….63.1Tracé ligging……………………………………………………………………….. 63.2Diameters rioolleidingen……………………………………………………… 73.3Bodemverhang riolering………………………………………………………. 73.4Hoogteliggingen………………………………………………………………….. 83.5Inspectieputten………………………………………………………………….. 83.6Overige randvoorwaarden (ter info)……………………………………….. 84Te leveren producten……………………………………………………………94.1Controle…………………………………………………………………………….. 94.2Op te leveren tekeningen………………………………………………………. 95Bijlagen………………………………………………………………………………10
1Tekeningen
1.1Algemene tekenvoorwaardenVoor alle civieltechnische tekeningen gelden de volgende voorwaarden:
•Tekeningen dienen te worden vervaardigd in AutoCad (*.dwg)
•Tekeningen moeten worden opgesteld op basis van de Nederlandse CAD-Standaard voor de GWW-sector (NLCS).
•De civieltechnische tekeningen moeten worden opgesteld ten opzichte van Rijksdriehoeknet, in meters en in mNAP.
•Tekeningen worden annotatief opgesteld.
•Materiaalgebruik bij verharding aangeven doormiddel van gekleurde arcering. Het toepassen van getallen, nummers en letters is niet toegestaan.
•Het nieuwe werk, of onderdeel waar de tekening betrekking op heeft, moet door goed kleur- en lijngebruik duidelijk zichtbaar zijn.
1.2Rioolspecifieke voorwaarden
Zie voor meer informatie ook de Standaard aanlegtekening riool – layout. Voor de rioleringstekeningen geldt aanvullend het volgende:
•Riolering wordt op de riooltekening altijd in kleur aangeleverd, waarbij de rioolsystemen door logisch kleur- en lijngebruik van elkaar zijn te onderscheiden. Dit geldt ook voor de huis- en kolkaansluitingen;
•Ondergronden (Xrefs) moeten lichtgrijs als achtergrond in de tekening worden opgenomen.
•Onderdelen die niet relevant zijn voor de tekening, worden in de uitgegrijsde ondergrond niet weergegeven (voorbeeld: materiaal gebruik verharding, bemating verharding zijn niet relevant voor de riooltekening.)
•Inspectieputten worden per rioolsysteem voorzien van putnummer en putdekselhoogte in mNAP en getekend in ‘eigen layer’ en in de kleur van de soort riolering.
•Rioolleidingen worden per rioolsysteem voorzien van:
-Begin en eind b.o.b.
-Materiaal leiding;
-Diameter leiding
-Lengte leiding;
-Afschot leiding
•De gegevens worden in de juiste layers getekend, waarbij de gegevens dezelfde kleur hebben als de betreffende leiding;
•De inspectieputten tekenen met de daadwerkelijke uitwendige diameter. De diameter is afhankelijk van de grootte van aansluitende leidingen en hoekverdraaiingen;
•Op tekening de aanwqezige regenpijpen van panden intekenen, zodat afkoppelmogelijkheden inzochtelijk zijn;
1.3Schalen
De te hanteren schaal is afhankelijk van de grootte van het project en het doel van de betreffende tekening. Voor de verdere uitwerking van de diverse tekeningen kan uitgegaan worden van de volgende uitgangspunten:
•Bestaande situatie 1:500
•Rioleringsontwerp 1:500
•Schetsontwerp 1:500
•Voorlopig ontwerp 1:200
•Definitief ontwerp 1:200
•Bestekstekeningen: 1:200
•Dwarsprofielen 1:100 / 1:50 / 1:20
•Details 1:20 / 1:10 / 1:5
Presentatietekeningen dienen te zijn opgesteld als een gekleurde tekening welke geschikt is voor voorlichting aan bewoners of instanties. De schaal dient te zijn afgestemd op het doel van de informatieavond.
2Beschikbare en in te winnen gegevens
De digitale ondergronden, BGT, bestaande riolering en overige gegevens, vormen de basis voor de verschillende tekeningen. Hierbij moet met het volgende rekening worden gehouden:
•Aan de door de gemeente beschikbaar gestelde (riool) gegevens kan geen absolute waarheid worden ontleend.
•Er zal altijd een nameting van zowel bestaande ondergrond, putrand- en b.o.b. hoogten riolering moeten worden uitgevoerd.
•Ten behoeve van de nieuwe aanleg het bestaande riool waarop aangesloten wordt, inmeten met een nauwkeurigheid van 1 cm; Dit geldt ook voor ‘strategische’ putten (bv ivm fasering)
•Bij aansluiting op bestaande putten, nagaan of dit mogelijk is (bv aanwezige stroomprofielen)
•Indien er wordt aangesloten op oppervlakte water, het talud en profiel inmeten en de aansluiting als detail uitwerken;
3Ontwerpuitgangspunten riool(tekening) conform LIOR;
3.1Tracé ligging Voor de tracé ligging en projectie gelden de volgende eisen:
•Riool wordt op openbaar terrein aangelegd/ontworpen;
•Bij voorkeur wordt het riool in/rond de as van de rijbaan aangelegd;
•De minimale afstand tot K&L bedraagt 2,5 meter;
•De minimale afstand tot bomen bedraagt bij voorkeur 2,5 meter, maar minimaal 1,5 meter (zie ook handboek bomen)
•Hart op hart afstand bedraagt standaard 1,50m. Bij groteren diameters minimaal 1,80 meter, zodat de inspectieputten bij kruisingen/kruispunten geplaatst en rondom verdicht kunnen worden.
3.2Diameters rioolleidingen
Voor de diameters van de leidingen gelden de volgende voorwaarden:
•Inzamel en afvoerleiding infiltratievoorziening: minimale diameter: ø125mm
Maximale diameters en materiaal gebruik.
•Gemengd/vuilwater en hemelwater riool: leidingen tot en met ø 630mm uitvoeren in PVC SN8
•Gemengd/vuilwater en hemelwater riool: leidingen vanaf ø 700mm uitvoeren in beton;
•HWA/DT riool: leidingen tot en met DN800 uitvoeren in Polypropeen SN8, rondom gesleufd voorzien van PP-700 omhulling;
3.3Bodemverhang riolering
Voor nieuwe aanleg gelden de volgende bodemverhangen.Gemengd- en vuilwaterriool
•van 0 m tot 50 m : 4‰ (beginstreng)
•van 50 m tot 150 m : 3‰
•van 150 m tot ∞ m : 2‰
Bij uitzondering wordt een afschot van 1:750 geaccepteerd. Gemengde- en vuilwaterriolen mogen niet gezinkerd uitgevoerd worden. Minimaal verval tussen twee inspectieputten bedraagt 3cm.Verval bij aansluiting op gemaal bedraagt minimaal 5cm. Hemelwaterriool
•van 0 m tot ∞ m : 1‰
Hemelwater/Drainage transportriool
•van 0 m tot ∞ m : vlak
HuisaansluitingHet afschot van huisaansluitingen bedraagt bij voorkeur 1:100; maximaal 1:50 en minimaal 1:200. 3.4Hoogteliggingen
•Minimale dekking op de rioolleiding bedraagt 1,25 meter, zodat de aansluitingen op ’12 uur’ kunnen worden aangesloten en het riool onder kruisende K&L komt te liggen;
•Huisaansluitingen worden geprojecteerd in de K&L vrije zone (0,70m – 0,90m beneden maaiveld) van het nutsprofiel;
•Minimale onderlinge kruisingsafstand van rioolleidingen bedraagt 20 cm tussen de buitenkant van de buizen (houd rekening met wanddikten van beton en geribbeld PP);
•Hemelwater riool: bovenkantbuis: 15 cm onder oppervlaktewaterpeil;
•Hemelwater/Drainage transport riool: bovenkantbuis: 15 cm onder oppervlaktewaterpeil;
3.5Inspectieputten
•Maximale putafstand bedraagt maximaal: 80m
•Minimale inwendige putdiameter 800mm.
•Inspectieputten uitvoeren met stroomprofielen. Bij zinkeren van leiding in overleg een zandvang opnemen.
•Bij zinkeren van riool aan weerszijde een inspectieput plaatsen.
•Bij grotere ledingdiameters een grotere put conform voorschriften leverancier toepassen. (houd hierbij rekening met maximaal aan te sluiten diameters en toe te passen hoekverdraaiingen en bob verschil).
•Op tekening de inspectieputten met de daadwerkelijke uitwendige diameters intekenen, zodat eventuele (plaatsings)conflicten in uitvoering voorkomen worden;
3.6Overige randvoorwaarden (ter info)Bij de verder uitwerking op besteksniveau zijn aanvullend de volgende (ontwerp) voorwaarden van toepassing.
•Vuilwater en gemengde riolen uitvoeren in 3 laags PVC met aangevormde mof met minimaal 40% geschuimd gerecycled materiaal in de tussenlaag; kleur: roodbruin RAL 8023;
•Hemelwater riolen uitvoeren in 3 laags PVC met aangevormde mof met minimaal 40% geschuimd gerecycled materiaal in de tussenlaag; kleur: grijs RAL 7037
•Hemelwater/DT riool uitvoeren in dubbelwandig PP buis inw. glad / uitw. geribbeld en gesleufd met een gemiddelde sleufbreedte van 5-7mm; kleur: groen (RAL 6024) of zwart (RAL 9005) voorzien van PP omhulling 700 μm.
•Huisaansluitingen vuilwater en gemengd uitvoeren in PVC ø 125 mm; kleur: roodbruin RAL 8023
•Kolkaansluitingen : uitvoeren in ø125 mm; kleur: grijs RAL 7037;
•Drainage, infitratie leidingen uitvoeren in kleur: groen (RAL 6024), zodat duidelijk is dat deze leiding grond-/infiltratiewater afvoert;
•Op 50 cm binnen de erfgrens wordt bij gemengd/vuilwaterriolen een erfscheidingsput PK 315 geplaatst.
•Op 50 cm binnen de erfgrens wordt bij hemelwaterriolen een ontstoppings met klemdeksel geplaatst.
4Te leveren producten
4.1ControleVoordat de producten worden ingediend worden deze intern getoetst: Voor de rioleringstekening wordt verwacht dat de volgende zaken in ieder geval zijn gecontroleerd (collegiale toets; ‘4 ogen-principe’):
-Volledigheid van in te dienen documenten;
-Controle van minimale dekking;
-Controle diameters (obv bijvoorbeeld rioolplan)
-Controle lengte leidingen;
-Bob en afschot leidingen;
-Controle leiding kruisingen
4.2Op te leveren tekeningen
Op basis van de uitvraag moeten in ieder geval de volgende producten geleverd worden:
•Tekeningen in Autocad;
•Pdf’s van de autocad tekening
Afhankelijk van de uitvraag en het doel van het ontwerp worden de volgende fasen doorlopen:
•Schets ontwerp;
•Voorlopig ontwerp
•Definitief ontwerp.
•Besteksontwerp.
Bij een bestek/ontwerpfase worden tenminste de volgende onderdelen als aparte tekeningen opgeleverd:
•Tekening met dwarsprofielen. Uitgangspunt is minimaal 1 dwarsprofiel per wegvak/straat/belangrijke situatie.
5Bijlagen
Namens de vakgroep riolering is een aantal standaard (detail)tekeningen opgesteld. Het betreft:
•Standaard details riolering;
•Standaard ontwerptekening riolering;
•Riool revisie template Den Helder;
•Standaard Huisaansluittekening (tbv uitvoering);
•Wadi’s en drainage
•Holle wegen en infiltratie;
•Overstortputten en uitlaten;
301-ONTWERPTEKENING RIOOL - DEN HELDER - TBV DERDEN (2025 02 18)302-DETAILS VRIJVERVAL RIOOL - Blad 1 (2025 02 17)303 - OVERSTORTEN EN UITSTROMEN-BLAD 01 - OVERSTORTPUT (2025 03 03)303 - OVERSTORTEN EN UITSTROMEN-BLAD 02 UITSTROOM (2025 03 03)303 - OVERSTORTEN EN UITSTROMEN-BLAD 03- HIP (2025 03 03)305 - WADI EN DRAINAGE NEW-A0_841x1189 (2024 07 26)306-CUNETBERGING EN INFILTRATIE - DETAILS-BLAD 1 - A0 (2025 03 27)
B.Na bijlage 11 wordt de volgende bijlage toegevoegd:
Bijlage 12- Riool Revisie en overdracht 2025Overdrachtsdossier rioleringVersie december 2025.1.RIOLERINGDe overdrachtsmap voor riolering bestaat uit onderstaande onderdelen (mappen) en is als volgt opgebouwd. Bij de projectleider is er eventueel een checklist beschikbaar die kan worden gebruikt. 1.1Werkbestek en tekeningen De aangeleverde revisie en opleveringsgegevens worden getoetst aan de contractdocumenten die van toepassing zijn op het werk. Om de kwaliteit van het werk te (kunnen laten) beoordelen zijn de volgende documenten nodig:
•Definitief werkbestek
•Definitieve bestekstekeningen
•Afwijkingenlijst
Naast de *.pdf versies moeten ook de bronbestanden als *.dwg en *.rsx aangeleverd worden. De *.dwg worden gebruikt om de gegevens zoveel mogelijk geautomatiseerd te verwerken. De opbouw van de directory en op te leveren documenten en formaten zijn hieronder opgesomd. 1.2Revisie tekeningen Voor een goede beoordeling en snelle verwerking moeten de revisies uniform aangeleverd worden volgens de eisen van bestekspostnummer 470010 en artikel 25.15.04 van het (moeder)bestek. De initiatiefnemer/aannemer moet hiervoor de standaard revisietekening Den Helder hanteren. Lagen, kleuren en lijntypes zijn in deze tekening vooraf gedefinieerd. De standaard revisietekening is verkrijgbaar bij de gemeente en als bijlage aan het bestek toegevoegd. De mapstructuur met minimaal te leveren documenten is hieronder weergegeven. Tekeningen worden opgesteld in RD, mNAP en meters. Op de revisietekening zijn in ieder geval de volgende zaken vermeld:
•Inspectieputten, putnummer, maaiveldhoogte, materiaal en leverancier.
•Bijzondere gegevens zoals drempelhoogten en – breedten.
•Leidingen met soort leiding bob, materiaal, diameter, lengte, afstroomrichting en afschot.
•Aansluitingen op hoofdriool van huis- en kolkaansluitingen.
•Controleputjes en/ of ontstoppingsstukken met bob-hoogte incl. maatvoering t.o.v. panden (indien gebouwd).
•Uitleggers op eindkap incl. maatvoering t.o.v. panden (indien gebouwd).
•Knikpunten en bochten (horizontaal vlak) in huisaansluitingen met maatvoering vastleggen.
•Persleidingen: x,y en z van de leiding om minimaal elke 10 meter en bij wijzigingen van richting en bij lassen.
•Afsluiters, debietmeters, doorspuitpunten, appendages bij persleidingen.
•Relevante details en doorsneden.
De revisie wordt ingemeten met geijkte apparatuur. Voor x,y kan volstaan worden met een RTK-GPS meting. Hoogtematen zoals bob en putranden inmeten met een nauwkeurigheid van 10mm (gesloten waterpassing, of total station) De aangeleverde tekeningen worden voor overdracht aan vakgroep Riolering of namens team Projecten gecontroleerd op volledigheid en juistheid. De revisietekeningen worden in *.dwg en *.pdf formaat aangeleverd. Op de revisie tekening moet goed te herleiden zijn, hoe en waar (infiltratie)kolken zijn aangesloten en welke dakvlakken van huizen zijn afgekoppeld. Deze gegevens zijn van belang voor het doorrekenen van het rioolstelsel. Naast de revisie worden ook relevante detailtekeningen en gegevens als overstorthoogten en -breedten op de revisietekening opgenomen. Ten behoeve van de beheergegevens dient ook een aparte revisietekening aangeleverd te worden met de riolen die verwijderd zijn of die zijn volgeschuimd. Indien er infiltratievoorzieningen zijn aangelegd, dient hiervan een aparte revisie te worden aangeleverd. Op tekening dienen de contouren (vlakken) van de informatievoorzieningen te worden verwerkt, alsmede de toegepaste materialen, dikten en laagsopbouw. Van de toegepaste materialen dienen de leveringscertificaten in het overdrachtsdossier te worden opgenomen. In verband met de WIBON verplichting moeten de revisiegegevens van de riolering binnen 2 weken na het gereedkomen van de rioolwerkzaamheden worden aangeleverd bij de projectleider van de gemeente. Voordat de revisie wordt aangeleverd wordt deze door de aannemer/initiatiefnemer op volledigheid en juistheid gecontroleerd. De revisie wordt eveneens getoetst door de projectleider van de gemeente. Als voldaan is aan alle kwaliteitseisen, wordt de revisie aan de vakgroep riolering verstrekt. De gemeente zal dan binnen vier weken de revisie controleren. Toetsing vindt plaats op basis van de bepalingen in het bestek. Eventuele aanpassingen moeten door de aannemer/ontwikkelaar voor het aflopen van de onderhoudstermijn verzorgd worden. De vakgroep Riolering verzorgt dat de revisie verwerkt wordt in het beheersysteem.1.3PuttenstaatBij de revisie moet ook de puttentstaat worden aangeleverd. Deze gegevens zijn nodig om in het beheersysteem de juiste gegevens van de inspectieputten (diameter, materiaal) te kunnen verwerken. 1.4Huisaansluittekeningen Van aangesloten panden moet per pand een huisaansluittekening geleverd worden. Hiervoor moet de standaard huisaansluittekening als basis gebruikt worden. Deze is als bijlage bij het bestek gevoegd. Als er aansluitingen gemaakt worden bij bestaande panden, moet er ook een aantal foto’s gemaakt worden. Op de foto is het huisnummer, de ligging en het soort leiding zichtbaar. Voor de huisaansluitingen wordt de volgende systematiek gehanteerd. Hoofdmap straatnaam met mappen en/of bestanden: Postcode – huisnummer. De map structuur en te leveren documenten is hieronder weergegeven. 1.5RioolinspectieDe visuele rioolinspectie wordt uitgevoerd volgens de Europese EN13508-2. Aandachtspunt is dat de inspectie uitgevoerd moet worden met de daadwerkelijke bob en putnummers die door de gemeente zijn verstrekt. Voor nadere aanvullende eisen wordt verwezen naar het Moederbestek en betreffende hoofdstukken in de LIOR. Om snel en efficiënt de inspectie in het beheersysteem te verwerken dient de inspectie op onderstaande wijze te worden aangeleverd. 1.6Gemalen Bij de overdacht van de gemalen wordt door de leveranciers van het gemaal in de regel een bedrijfsvoorschriften map opgeleverd. In verband met het digitaal werken, dient deze bij de gemeente Den Helder digitaal te worden geleverd. In onderstaande figuur is aangegeven welke gegevens aangeleverd moeten worden. Van alle toegepaste onderdelen dienen de handleidingen, gebruiksvoorschriften, etc te worden aangeleverd. Het gemaal wordt na 1 jaar probleemloos functioneren overgedragen aan de gemeente. Hierna zijn de garantiebepalingen van de diverse leveranciers van toepassing. De garantiebepalingen zijn opgenomen in het overdrachtsdossier gemalen. 1.7Afwijkingen rapport. Wijzigingen kunnen na goedkeuring van de vakgroep riolering plaatsvinden. In deze map kunnen de documenten worden opgenomen waaruit blijkt wat er gewijzigd is. Als er getwijfeld wordt aan het de kwaliteit van uitvoering kunnen in deze map de controle en/of beoordelingsdocumenten gevoegd worden. 1.8Riool-, drainageplannen, watertoets etc. Ten behoeve van het project worden diverse deelplannen opgesteld en onderzoeken uitgevoerd. De definitieve documenten dienen in een aparte map te worden aangeleverd. De map structuur en te leveren documenten is hieronder weergegeven. 1.9ProevenDe resultaten van de op het werk, of in het lab, uitgevoerde proeven opnemen in het overdrachtsdossier. 1.10 LeveringscertificatenVan alle, op het werk geleverde materialen, dienen de leveringscertificaten, zeefkrommes, keuringen etc aangeleverd te worden. 2025 02 18 - 310-RIOOLREVISIE TEMPLATE DEN HELDER-BLAD 1-A02025 03 11 - 311-HUISAANSLUIT TEKENING TEMPLATE - VOORBEELD2025 03 11 - 311-HUISAANSLUIT TEKENING TEMPLATE - LEEG
C.Na bijlage 12 wordt de volgende bijlage toegevoegd:
Bijlage 13- Verkeer principe detailsFietspalen JulianadorpPrincipedetail parkeren elektrisch ladenStandaard detail (minder valide opritje)2Inwerkingtreding Dit besluit treedt in werking op de dag na die waarop dit besluit is bekendgemaakt in het elektronisch Gemeenteblad.Aldus besloten in de collegevergadering van 9 juni 2026.burgemeester,J.A. (Jan) de Boer MSc.secretaris,K. (Koen) van Veen