GEMEENTEBLAD
Officiële uitgave van de gemeente Eindhoven

Beleidsregel zorgplicht bij houtstook Eindhoven
Intitulé
Beleidsregel zorgplicht bij houtstook Eindhoven
Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Eindhoven,
gelezen het voorstel van 01-07-2025;
gelet op artikel 22.18 (oud) en artikel 4.24 van het Omgevingsplan gemeente Eindhoven , artikel 1.3 en 2.1 van de Omgevingswet en artikel 1:3 lid 4, 4:81 en 4:84 van de Algemene wet bestuursrecht;
overwegende dat:
het stoken van hout door consumenten ongezond is en tot negatieve gezondheidseffecten kan leiden;
in de Omgevingsvisie de ambitie is opgenomen de luchtkwaliteit te verbeteren;
de Omgevingswet gericht is op het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving;
de Raad van de gemeente Eindhoven op 5 november 2024 de motie BM22 “Uche, uche moeten we blijven kuchen?” aangenomen heeft;
de Raad het college oproept om houtstook voor ruimteverwarming te verbieden wanneer de Stookwijzer code oranje of rood aangeeft;
in het Omgevingsplan gemeente Eindhoven (in werking vanaf 02-01-2024), de zorgplicht gebruik bouwwerk in artikel 22.18 lid 1 en 2 sub a (oud) en artikel 4.24 is opgenomen om gevaar voor gezondheid, overlast en hinder door houtrook te voorkomen;
het gewenst is beleidsregels vast te stellen om inzicht te verschaffen in het beleid dat wordt gehanteerd met betrekking tot het uitvoeren van de bovengenoemde zorgplichtbepaling.
Artikel
1

Begripsbepalingen
In deze beleidsregel wordt verstaan onder:
Houtstookactiviteit: het door particulieren binnenshuis stoken van een vaste brandstof zoals hout, pellets, briketten of houtskool dan wel het verbranden of doen verbranden daarvan in een openhaard, in een toestel met een gesloten verbrandingskamer dat in het rookgaskanaal is geplaatst, in een conventionele, vrijstaande kachel, dan wel in een pellet gestookte kachel of ketel;
Stookwijzer: de Stookwijzer als weergegeven op Externe link:www.atlasleefomgeving.nl/stookwijzer
code oranje: code oranje conform de Stookwijzer als weergegeven op Externe link:www.atlasleefomgeving/stookwijzer
code rood: code rood conform de Stookwijzer als weergegeven op Externe link:www.atlasleefomgeving/stookwijzer
Artikel
2

Schadelijke effecten houtstook
Van gevaar voor de gezondheid of het op hinderlijke of schadelijke wijze verspreiden van rook, roet, walm, stof, stank, vocht of irriterend materiaal zoals bedoeld in artikel 22.18 lid 1 en 2 sub a (oud) en artikel 4.24 van het Omgevingsplan gemeente Eindhoven, is in elk geval sprake bij een houtstookactiviteit ten tijde van code oranje en rood van de Stookwijzer.
Artikel
3

Maatregelen
Er wordt in ieder geval aan de zorgplichtbepaling zoals opgenomen in artikel 22.18 lid 1 en lid 2 sub a (oud) en artikel 4.24 van het Omgevingsplan gemeente Eindhoven, voldaan door de maatregel te treffen om geen houtstookactiviteit te plegen tijdens de periode dat code oranje en rood geldt van de Stookwijzer.
Artikel
4

Inwerkingtreding
Dit besluit treedt in werking met ingang van 1 oktober 2025.
Artikel
5.

Citeertitel
Dit besluit wordt aangehaald als: Beleidsregel zorgplicht bij houtstook Eindhoven.
Ondertekening
Namens het college van burgemeester en wethouders

Toelichting:
Schone lucht is van groot belang voor iedereen. Het draagt bij aan de gezondheid van de inwoners van Eindhoven en maakt de stad aantrekkelijker. Het is belangrijk om de verbetering van de luchtkwaliteit hoog op onze agenda te houden. Luchtkwaliteit is een belangrijke omgevingsfactor die invloed heeft op het welzijn van onze inwoners. Slechte luchtkwaliteit veroorzaakt hinder en overlast en verhoogt het risico op verschillende ziektebeelden, zoals luchtwegklachten, hartklachten en kanker. Uit onderzoek van de World Health Organization (WHO) blijkt dat de fijn stofdeeltjes die bij houtstook vrijkomen net zo schadelijk zijn als de uitstoot van verkeer en industrie (WHO, 2015 1 ).
Door de GGD is onderzoek uitgevoerd naar de bronnen van luchtverontreiniging 3 in Eindhoven. Uit dit onderzoek blijkt dat houtstook ook binnen Eindhoven een aanzienlijke bijdrage levert aan de uitstoot van PM2.5. De bijdrage van houtstook op de totale luchtkwaliteit bedraagt in Eindhoven circa 2%.
Houtstookbeperkende
maatregelen
Vanwege het ontbreken van specifieke regelgeving over houtstook, is de zorgplichtbepaling van artikel 22.18 lid 1 en 2 sub a (oud) en artikel 4.24 van het Omgevingsplan gemeente Eindhoven (geldend van 02-01-2024) op dit moment het enige wettelijke toetsingskader voor de vraag of houtstook door particulieren leidt tot gezondheidsschade, ernstige hinder of overlast.
Jurisprudentie laat zien dat het vroegere artikel 7.22 van het Bouwbesluit beperkt houvast biedt met betrekking tot de vraag wat aanvaardbare emissies zijn van houtkachels van particulieren. Dit komt vooral omdat gemeentes geen beleidsregels hadden, waarin de zorgplicht nader ingevuld wordt. Deze beleidsregel geeft invulling aan het toezicht en de handhaving van de zorgplichtbepaling. In deze beleidsregel is in artikel 2 vastgelegd dat houtstook in ieder geval leidt tot gezondheidsschade, ernstige hinder of overlast, die niet meer aanvaardbaar is bij code rood van de Stookwijzer. Dit wordt onder andere aangetoond in onderzoeken van het RIVM 4 . Op de site Externe link:Stookwijzer | Atlas Leefomgeving wordt getoond wanneer en waar code oranje of rood geldt en worden er bij code rood waarschuwingen afgegeven. Wordt er bij code rood gestookt, dan is in principe sprake van overtreding van artikel 22.18 lid 1 en lid 2 sub a (oud) en artikel 4.24 van het Omgevingsplan gemeente Eindhoven (geldend van 02-01-204) en kan er handhavend worden opgetreden.
Op dit moment zijn geen passende technische maatregelen bekend die de schadelijke stoffen op dusdanige wijze uit de rook halen zodanig dat er geen sprake meer is van gevaar voor de gezondheid of ernstige overlast of hinder. Wanneer aangetoond wordt dat een alternatieve maatregel hetzelfde effect heeft, wordt door het treffen van deze alternatieve maatregel ook voldaan aan de zorgplicht.
Ook op momenten dat er geen code oranje of rood is afgegeven kan er sprake zijn van ernstige hinder, overlast en gezondheidsschade. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn als er nat hout gestookt wordt of er gestookt wordt in een smoorketel. Hiervoor hebben we geen specifieke beleidsregels opgesteld, omdat hiervoor geen algemeen toetsingskader geldt op basis waarvan aangetoond kan worden dat dit leidt tot gezondheidsschade of ernstige hinder of overlast. Dit zal dan per concreet geval moeten worden aangetoond.
Houtkachels in de woning bij particulieren
Deze beleidsregel is van toepassing op houtkachels binnenshuis van particulieren. De regels zijn niet van toepassing op bedrijven omdat hiervoor de regels uit het Besluit activiteiten leefomgeving en het Besluit kwaliteit leefomgeving van toepassing zijn.
Stookwijzer
Op de website van IPLO Externe link:Houtstook: de Stookwijzer en het stookalert | Informatiepunt Leefomgeving (iplo.nl) wordt toegelicht op welke wijze de code bepaald wordt welke code geldt en voor welk gebied in Nederland. De codes zijn afhankelijk van windkracht en de luchtkwaliteitsindex (LKI).
Het advies geldt advies voor tijdblokken van 6 uur. Bovendien staan de adviezen voor ten minste een periode van 6 uur vooruit vast. De Stookwijzer geeft een verwachting aan voor de komende 24 uur. Door de Stookwijzer te raadplegen voordat er gestookt gaat worden, heeft de stoker voldoende tijd om te zorgen dat er geen houtstook meer plaatsvindt tijdens een code oranje of rood.
Stookwijzer code rood
Bij code rood is er sprake van een windkracht 2 of minder en/ of een luchtkwaliteitswaarde (LKI-PM 2,5) van 7 of hoger. De emissies die vrijkomen bij houtstook worden bij een lage windkracht minder verspreid en verdund. Hierdoor is er langer sprake van een hogere concentratie schadelijke stoffen met de daarbij behorende gezondheidseffecten en de kans op het optreden van overlast en hinder doordat rook in mindere mate verspreid worden 5 .
Een houtstoker kan zich abonneren op de Stookwijzer om zo tijdig alerts te ontvangen voor periodes met code rood.
Stookwijzer code oranje
Bij code oranje is er sprake van een windkracht 3 of hoger en/of een luchtkwaliteitswaarde (LKI-PM 2,5) tussen de 4,5 en 6. Het advies is om beter geen hout te stoken.
Verbod op het verbranden van afvalstoffen
De Wet milieubeheer verbiedt in artikel 10.2 het verbranden van afvalstoffen zonder ontheffing. Dit verbod ziet ook op het verbranden van tuinafvalhout. Daarom is het verbranden van afvalhout hier verder niet opgenomen.
Houtkachel als enige verwarming
In een beperkt aantal gevallen is een houtkachel het enige verwarmingstoestel in een woning. Het college kan afwijken van deze beleidsregel op basis van artikel 4:84 Algemene wet bestuursrecht indien toepassing van de beleidsregel zal leiden tot een onevenredige situatie. Een voorbeeld hiervan kan zijn als een woning geen andere wijze van verwarming heeft dan houtstook. In dat geval dient wel al het mogelijk in het werk te worden gesteld om hinder, overlast en gezondheidsschade te beperken door:
- •Een kachel in gebruik te hebben die voldoet aan de laatste Ecodesign richtlijn;
- •Aantoonbaar in de 5 voorafgaande jaren 1 keer per jaar het rookgaskanaal te hebben gereinigd.
Toepassing en handhaving van de zorgplichtbepaling
Als de gemeente bij het toezicht stuit op overtreding van de zorgplichtbepaling, zal het de overtreder attenderen op zijn plicht zijn overtreding direct te beëindigen. De gemeente houdt zich daarbij aan het beginsel van evenredigheid en zal het eerste jaar na ingang van deze beleidsregel bij klachten/meldingen in geval van een eerste overtreding waarschuwen en informeren. Het mag van de overtreder worden verwacht dat die in zo’n geval alle maatregelen neemt, die redelijkerwijs in dat geval van hem gevergd kunnen worden.
De te volgen procedure bestaat er uit dat overeenkomstig de beginselen van behoorlijk bestuur wordt gehandeld:
de gemeente stuurt de overtreder/ stoker en omwonenden een informatieve brief, waarbij gewezen wordt op verplichtingen en mogelijkheden om overlast te voorkomen,
in het geval van verdere bestuursrechtelijke aanpak geeft de gemeente aan welke maatregelen worden verwacht, in het kader van de rechtszekerheid.
Communicatie
Voorafgaand en rondom de besluitvorming is een communicatiecampagne gevoerd, om de inwoners van Eindhoven op de hoogte te stellen van het nieuwe beleid. Hierbij wordt een mix aan communicatiemiddelen ingezet.
1 WHO 2015 Residential heating with wood and coal: health impacts and policy options in Europe and North America
2 Externe link: Condenseerbaar fijnstof | Emissieregistratie
3 GGD factsheet toevoegen
4 Effecten van houtstook op luchtkwaliteit en gezondheid, RIVM; Samenwerking houtrookonderzoek, RIVM.
5 Artikel tijdschrift Lucht: Doorontwikkeling Stookwijzer, december 2023.