GEMEENTEBLAD
Officiële uitgave van de gemeente Lingewaard

Beleidsplan Straatmeubilair Lingewaard 2017
De raad van de gemeente Lingewaard;
gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van de gemeente Lingewaard d.d. 23 augustus 2016;
gehoord de behandeling tijdens de Politieke Avond d.d. 15 september 2016;
gelet op het bepaalde in Gemeentewet;
besluit:
- 1.
Het beleidsplan straatmeubilair 2017 vast te stellen;
- 2.
Het kwaliteitsniveau voor straatmeubilair vast te stellen op het minimale niveau, beeldkwaliteit B op basis van de C.R.O.W. beeldkwaliteit systematiek;
- 3.
Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair te verminderen met € 20.000 en dit bedrag jaarlijks te doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair).

SAMENVATTING
Straatmeubilair
De openbare ruimte is het visitekaartje van de gemeente. Het bepaalt mede of er sprake is van een attractief woon-, werk- en leefklimaat. De aankleding van deze openbare ruimte wordt ook bepaald door de diversiteit aan straatmeubilair. Het areaal van het straatmeubilair bestaat voornamelijk uit een bonte verzameling van: bankjes, tafels, prullenbakken, afzetpaaltjes, fietsenrekken, hekwerken en dergelijke. Binnen de grenzen van de gemeente Lingewaard staan 57 abri’s, 4239 afsluitenbomen/palen, 604 afvalbakken, 594 banken, 326 fietsenrekken/stalling en 7510 stootbanden/blokken. Tevens herbergt de gemeente ongeveer 285 boombeschermers, 2280 hekwerkpalen en 3714 m1 bijbehorende hekwerkplanken. Het totale areaal aan straatmeubilair vertegenwoordigd een kapitaalgoed van ruim 3 miljoen euro.
Beleidsplan
De doelstelling van dit beleidsplan is de ambitie te beschrijven op het gebied van beheer en onderhoud van straatmeubilair en welke financiële middelen hierbij nodig zijn. Bij het vaststellen van deze ambities wil het bestuur goed en objectief geadviseerd worden: wat is zinvol en haalbaar? Dit beleidsplan geeft antwoord op de vraag hoe het straatmeubilair duurzaam in stand gehouden kan worden.
Dit plan sluit aan bij de vastgestelde beleidsplannen civieltechnische kunstwerken, openbare verlichting en verkeersvoorzieningen. Dit is de eerste keer dat het beleidsplan straatmeubilair wordt ontwikkeld. Om dit plan te kunnen ontwikkelen is eind 2015 het complete areaal straatmeubilair door onze eigen mensen van Technisch wijkbeheer geïnventariseerd.
Wat willen we bereiken?
We willen een duurzame leefomgeving die als schoon, heel en veilig wordt ervaren door de inwoners en gebruikers van de openbare ruimte. Het beheren en onderhouden van verschillend straatmeubilair levert een bijdrage aan deze toekomst bestendige leefomgeving. Het doel van straatmeubilair is een positieve bijdrage te leveren aan de ruimtelijke inrichting en de leefbaarheid.
Wat gaan we hiervoor doen?
Om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden en tevens een bijdrage leveren aan een prettige en leefbare woonomgeving wordt het straatmeubilair onderhouden op basis niveau. Tevens worden defecte materialen vervangen door standaard materialen uit het Handboek Inrichting Openbare Ruimte.
Wat mag het kosten?
De kosten voor de instandhouding van het straatmeubilair moeten in principe worden gedekt uit de in de productenraming opgenomen onderhoudsbudgetten. De budgetten voor het straatmeubilair zijn opgesplitst in 2 producten, namelijk straatmeubilair algemeen (product 6210.1000) en straatmeubilair wijkbeheer (product 6210.1001). In de begroting is voor de uitvoering van het totale onderhoud aan al het straatmeubilair circa € 58.530 (materialen) per jaar beschikbaar.
Tijdens de ontwikkeling van dit beleidsplan is de gemeente bezig met de aanbesteding voor het onderhoud aan de abri’s. Het onderhoud bestaat uit het schoonhouden (oa. ramen wassen) van de abri’s. Als tegenprestatie mag de winnende partij reclame aanbrengen in de aanwezig abri’s. Het uitgangspunt van de gemeente is dat het onderhoud aan de abri’s opgenomen moet zijn in de aanbesteding.
De gunning heeft inmiddels plaatsgevonden en de ingangsdatum voor het onderhoud aan deze abri’s is 1 juli 2016. De onderhoudskosten aan de abri’s zijn ondergebracht in de aanbesteding. Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair gaan we met € 20.000 verlagen en dit bedrag gaan we jaarlijks doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair).
Evaluatie:
Bij de actualisatie van dit beleidsplan zal er geëvalueerd worden, daarnaast vindt telkens in het jaarverslag en de jaarrekening een rapportage plaats over de effecten en de financiële stand van zaken.
2.

AANLEIDING EN DOEL VAN HET BELEIDSPLAN
2.1

Aanleiding
Vanwege de taken op het terrein van mobiliteit heeft de gemeente Lingewaard veel verkeersvoorzieningen en straatmeubilair in beheer. Het doel van straatmeubilair en verkeersvoorzieningen is om de verkeersafwikkeling te verbeteren, de weggebruiker beter te informeren en een positieve bijdrage te leveren aan de ruimtelijk inrichting en de leefbaarheid. Dit beleidsplan omvat alleen het straatmeubilair. Het beleidsplan verkeersvoorzieningen is vorig jaar september door de gemeenteraad vastgesteld.
Dit beleidsplan heeft dezelfde opmaak en indeling als het beleidsplan verkeersvoorzieningen 2015-2020, beleidsplan openbare verlichting 2015 – 2019 en civiel technische kunstwerken 2013-2018. Deze opmaak en indeling wordt tevens gebruikt bij de ontwikkeling van de beleidsnotitie wegverhardingen 2017.
Straatmeubilair heeft een ondersteunende functie in de openbare ruimte en dient goed in stand gehouden te worden om de functie te bekleden waarvoor hij bedoeld is. De afgelopen jaren is veel straatmeubilair geplaatst in de openbare ruimte, zonder vast te leggen welk type noodzakelijk is. Een beleidsplan is daarom een goed middel omdat het inzicht geeft in het areaal en de benodigde financiële middelen voor het beheer en onderhoud van het straatmeubilair voor de komende periode.
2.2

Doel en resultaat
De doelstelling van dit beleidsplan is de ambitie te beschrijven op het gebied van beheer en onderhoud van straatmeubilair en welke financiële middelen hierbij nodig zijn. Bij het vaststellen van deze ambities wil het bestuur goed en objectief geadviseerd worden: wat is zinvol en haalbaar? Dit beleidsplan geeft antwoord op de vraag hoe het straatmeubilair duurzaam in stand gehouden kan worden.
Concrete doelstellingen van dit beleidsplan zijn:
- ➢Het bieden van kwaliteitskaders voor de aansturing van de instandhouding van het areaal;
- ➢Inzicht in het huidige areaal van het straatmeubilair krijgen.
- ➢Het beheer en onderhoud van het straatmeubilair kunnen realiseren binnen het beschikbare budget;
- ➢De financiële situatie rond het beheer en onderhoud van de straatmeubilair in kaart brengen.
In dit beleidsplan worden de volgende resultaten bereikt:
- ➢De kwaliteitskaders voor het beheer en onderhoud aan het straatmeubilair zijn duidelijk;
- ➢De huidige situatie is in kaart gebracht;
- ➢Een financiële doorkijk van de onderhoudskosten voor de komende jaren.
3.

HUIDIGE SITUATIE
3.1

Omvang en eigendomsverhoudingen van het areaal
Straatmeubilair vormt een integraal onderdeel van de openbare ruimte en is vaak het visitekaartje van de gemeente. Het areaal van het straatmeubilair bestaat voornamelijk uit een bonte verzameling van: bankjes, tafels, prullenbakken, afzetpaaltjes, fietsenrekken, hekwerken en dergelijke. Binnen de grenzen van de gemeente Lingewaard staan 57 abri’s, 4239 afsluitenbomen/palen, 604 afvalbakken, 594 banken, 326 fietsenrekken/stalling en 7510 stootbanden /blokken. Tevens herbergt de gemeente ongeveer 285 boombeschermers en 2280 hekwerkpalen en 3714 m1 bijbehorende hekwerkplanken. Het totale areaal aan straatmeubilair vertegenwoordigd een kapitaalgoed van ruim 3 miljoen euro.
Binnen de gemeentegrenzen staan diverse uitvoeringen van straatmeubilair dat eigendom is van de provincie / staat (RWS) / park Lingezeggen en worden als zodanig ook door de desbetreffende eigenaar onderhouden. Het areaal van de gemeente wordt in paragraaf 3.3 uitvoerig beschreven.
3.2

Scope en beheergrenzen
Onderstaand wordt nader ingegaan op de scope van dit beleidsplan en de beheergrenzen van het straatmeubilair.
Scope
In hoofdstuk 2.1 is aangegeven welke objecten binnen de scope van dit beleidsplan vallen. Hierop zijn een paar uitzonderingen.
Buiten de scope van dit beleidsplan vallen de volgende soorten objecten
- ➢Verkeersvoorzieningen (beleidsplan verkeersvoorzieningen)
- ➢Openbare Verlichting (beleidsplan openbare verlichting)
- ➢Straatmeubilair langs provinciale wegen N838 & N839 ( bevoegdheid provincies)
- ➢Straatmeubilair in park Lingezegen ( onderhoudsbijdrage vanuit de gemeente Lingewaard)
Beheergrenzen
De beheergrens geeft aan welke onderdelen tot het object behoren en welke niet. De gemeente Lingewaard heeft als uitgangspunt dat objecten die te maken hebben met de leefbaarheid en aankleding van de openbare ruimte, onderdeel zijn van dit plan.
3.3

Huidige staat areaal
Eind 2015 is het areaal straatmeubilair geïnventariseerd door onze eigen mensen van Technisch Wijkbeheer. Tijdens deze inventarisatie op straatniveau is vooral gekeken naar het soort straatmeubilair en de algehele status. Aan de hand van het turven op straat is de volgende lijst ontstaan. Voor een compleet overzicht zie bijlage 1 Inventarisatie straatmeubilair.
Diversiteit straatmeubilair
Dynamisch Route Informatie Systeem DRIS | 40 | st
Abri | 57 | st
Fietsoverkapping | 51 | st
Afsluitbomen / palen | 3368 | st
afvalbakken | 604 | st
Banken | 562 | st
Tafels | 32 | st
Fietssluis | 120 | st
Palen | 889 | st
Fietsenrekken | 283 | st
Stootbanden / blokken | 7510 | st
Boombeschermers | 285 | st
Hekwerken (paal) | 2252 | st
Hekwerken (planken) | 3714 | m1
Blikvangers | 2 | st
Tijdens de inventarisatie is niet geïnspecteerd op onderhoudskwaliteit. Alleen in gevallen waar het object dermate in slechte onderhoudsconditie was is deze vervangen door een nieuw exemplaar. De inventarisatie dient tevens als 0-meting omdat voorheen de status van het straatmeubilair niet bekend was.
3.4

Huidige beheerorganisatie
Tot op heden geschiedt de aansturing van het onderhoud aan straatmeubilair hoofdzakelijk op ad hoc basis. De capaciteit voor het beheer aan deze voorzieningen is verdeeld over verschillende disciplines en is zeer operationeel gericht. Meldingen worden middels het Corsa-systeem/ Zaakgericht werken geregistreerd en verder in de organisatie uitgezet. Feitelijk wordt het onderhoud gestuurd op incidenten en niet op beleidsmatige grondslag.
De gemeente zorgt in eigen beheer voor de uitvoering van schade en klein onderhoud. Voor het realiseren van groot onderhoud worden werken geclusterd en uitbesteed aan derden.
3.5

Financiële situatie
De kosten voor onderhoud en vervanging van het straatmeubilair moeten in principe worden gedekt uit de in de productenraming opgenomen onderhoudsbudgetten. De budgetten voor het straatmeubilair zijn opgesplitst in 2 producten, namelijk straatmeubilair algemeen (product 6210.1000) en straatmeubilair
wijkbeheer (product 6210.1001). In de begroting is voor de uitvoering van het totale onderhoud aan het straatmeubilair circa € 43.300 (materialen) per jaar beschikbaar. Tevens zijn de nutskosten (elektriciteit abri’s) begroot op € 15.230. De personele inzet van team Technisch Wijkbeheer beslaat € 45.000 (dit is zonder de VAT-kosten).
Ooit zal het bestaande areaal vervangen worden. Op basis van een technische (en economische) levensduur van de verschillende onderdelen binnen het straatmeubilair moeten de komende jaren een groot aantal vervangingen worden uitgevoerd.
In hoofdstuk 7 wordt verder ingegaan op de financiële verantwoording voor deze vervangingen.
4

WETTELIJKE KADERS EN BELEID
4.1

Inleiding kaders
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de voorwaarden en uitgangspunten om te komen tot het beleidsplan.
De wet- en regelgeving en het gemeentelijk beleid vormen samen het kader om tot een goede en herleidbare onderhoudsaanpak te komen. Daarnaast hebben ook derden invloed op de onderhoudsstrategie aan het straatmeubilair.
De volgende wet- en regelgeving is van belang bij het beheer- en onderhoud van het straatmeubilair.
- ➢Gemeentewet 2003 met betrekking tot Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeentes (BBV2003);
- ➢Burgerlijk wetboek deel 6, dit met betrekking tot de veiligheid en zorgplicht;
- ➢Nederlandse Norm (NEN)
- ➢Publicaties CROW
- ➢Gemeentelijk beleid
- ➢Samenwerken derden
4.2

Gemeentewet en BBV
Met betrekking tot onderhoud levert de gemeentewet vereisten rond:
- ➢de begroting, financiële administratie en jaarrekening;
- ➢de samenwerking met andere overheden;
- ➢het toezicht door de Rijksoverheid en de Provincie.
BBV
Om het toezicht op gemeentes doelmatig te kunnen uitvoeren is een reglement opgesteld om begrotingen en dergelijke uniform op te stellen: Besluit Begroting en Verantwoording (BBV van 2003). Hierin zijn ook definities opgenomen over het begroten en onderverdelen van onderhoud aan kapitaalgoederen. Straatmeubilair wordt hierin niet expliciet benoemd. Vanuit de BBV wordt de volgende indeling gemaakt, te weten:
- ➢Onderhoud, zowel klein- als grootonderhoud: lasten voor de instandhouding die in de jaarrekening (exploitatierekening) worden opgenomen;
- ➢Investeringen (boven de € 10.000), waaronder ook integrale vervanging: deze worden geactiveerd en op de balans opgenomen.
4.3

Veiligheid en zorgplicht
Zorgplicht
Alle eigendommen van de gemeente dienen veilig te zijn voor de gebruikers daarvan. Zo niet dan kan de gemeente aansprakelijk gesteld worden bij schade. In het Burgerlijk Wetboek staat dat: De gemeente aansprakelijk kan worden gesteld voor schade die iemand lijdt als gevolg van gebreken aan het areaal of object. De eigenaar/beheerder heeft de plicht zorg te dragen voor een aantoonbaar veilige situatie rond zijn areaal.
Dit betekent voor het beheer van een areaal, zoals straatmeubilair, dat rekening moet worden gehouden met de volgende aspecten:
- ➢een preventief en correctief onderhoudsbeleid;
- ➢periodieke inspecties volgens een (landelijk geaccepteerde) uniforme methode;
- ➢en een goed werkend beheersysteem.
Een gebruiker kan de eigenaar van het object, de gemeente, bij geleden schade aansprakelijk stellen op grond van Artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek. Hierin wordt de risicoaansprakelijkheid geregeld, namelijk de schade ten gevolge van een gebrek aan het object (gebouw, kunstwerk, openbare weg
etc.).
4.4

Nederlandse Norm
De Nederlandse Norm (NEN) is in Nederland hét kennisnetwerk voor normontwikkeling en normtoepassing op nationaal een internationaal niveau. De NEN is geen wet, echter veel instanties en gemeenten conformeren zich aan deze norm. Voor één aspect binnen het straatmeubilair is een NEN-norm opgesteld. Hieronder de enige NEN-Norm.
- •NEN-EN 13198/2003, vooraf vervaardigde betonproducten – straat- en tuinmeubilair. Deze norm is van belang voor fabrikanten, leveranciers en verwerkers van betonnen straatmeubilair en tuinproducten, en voor keuringsinstituten op dit gebied.
4.5

Publicaties CROW
De CROW is een onafhankelijke kennisorganisatie die investeert in kennis op het gebied van infrastructuur, openbare ruimte, verkeer & vervoer en werk & veiligheid. De CROW heeft verschillende publicaties uitgegeven waarin richtlijnen staan voor het onderhouden en plaatsen van straatmeubilair. Deze richtlijnen worden door de gemeenten inmiddels als norm gehanteerd.
De meest belangrijke zijn:
- •CROW publicatie 233 “Succesvolle openbare ruimtes”
- •CROW publicatie 291 “Leidraad fietsparkeren”
- •CROW publicatie 312 “Baten van de openbare ruimte; kosten-batenanalyse”
- •CROW publicatie 323 “Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013”
4.6

Gemeentelijk beleid
Het onderhoud aan het straatmeubilair dient naast het wettelijk kader ook aan te sluiten bij het gemeentelijke beleid en/of visie. De gemeente heeft op diverse terreinen eigen beleid ontwikkeld en plannen gemaakt over hoe zij de nabije toekomst ziet. Terreinen binnen de gemeente die invloed hebben op dit beleidsplan zijn:
- ➢Coalitie programma;
- ➢Rapport “beheer op Orde”
- ➢Duurzaam inkopen
Coalitie programma 2014-2018
Het coalitieprogramma 2014-2018 “ Vrijlaten in vertrouwen” heeft geen specifieke aandacht besteed aan het aanwezige straatmeubilair. Het algehele beleid is gericht op het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte.
Beheer op orde
In opdracht van de gemeente Lingewaard is het rapport “Beheer op orde” ontwikkeld.
In dit rapport is de huidige situatie (2015) ten aanzien van het beheer en onderhoud van de openbare ruimte en de gemeentelijke gebouwen beschreven. Het rapport maakt geen nieuw beleid, maar schetst een zo volledig beeld van de beschikbare informatie, het bestaande beleid, ambities, financiën en werkwijze. Het rapport geeft een overzicht van de belangrijkste informatie van de verschillende disciplines in de openbare ruimte.
In paragraaf 7.4 worden de aanbevelingen voor het straatmeubilair nader toegelicht.
Duurzaamheid
Voor het onderhoud aan- en het inkopen van straatmeubilair is de Beleidsnotitie Duurzaamheid 2016 – 2020 van onze gemeente leidend. Duurzaam inkopen is een aandachtspunt in deze beleidsnotitie.
Speciaal voor straatmeubilair is door Pianoo.nl het rapport Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Straatmeubilair ontwikkeld, zie bijlage 2.
Gemeentelijke missie
In de gemeente Lingewaard staat, net als vele andere gemeenten, veel straatmeubilair. Straatmeubilair is vaak het visitekaartje van de gemeente en heeft een ondersteunende functie in de openbare ruimte.
De afgelopen jaren is veel straatmeubilair geplaatst in de openbare ruimte, zonder vast te leggen welk type noodzakelijk is. Een beleidsplan is daarom een goed middel omdat het inzicht geeft in het areaal en de benodigde financiële middelen voor het beheer en onderhoud van het straatmeubilair voor de komende periode.
Tevens heeft de gemeente het Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR) opgesteld om wildgroei aan verschillende materialen in de openbare ruimte te voorkomen. Dit handboek wordt in 2016 geactualiseerd. In dit handboek staan voor de diverse disciplines materialen omschreven die toegepast kunnen worden in de openbare ruimte. Door de keuze van het aantal materialen in te perken zullen uiteindelijk de beheerkosten ook minder worden. Met name dure “exotische” en niet meer te verkrijgen materialen willen we hiermee uitsluiten. De HIOR dient als leidraad voor ontwerpers en ontwikkelaars die zich met name bezig houden met het (her)inrichten van onze openbare ruimte, zie Bijlage 3.
Uiteraard kunnen zich bijzondere omstandigheden voordoen die het noodzakelijk maken om af te wijken van het HIOR. Op dat moment kan in overleg met het team Openbare Ruimte & Vastgoed gemotiveerd worden afgeweken van deze regels en zal dit aan het college van Burgemeester en Wethouders worden voorgelegd.
4.7

Samenwerking derden
Binnen de gemeente Lingewaard staat straatmeubilair die van derden is, zoals:
Provincie Gelderland:
Langs de provinciale wegen N838 en N839 in Lingewaard staan een aantal abri’s en fietsenstallingen. Defecten aan deze voorzieningen worden gemeld aan het digitale loket van de provincie http://www.gelderland.nl/
Park Lingezegen:
Binnen Park Lingezegen staan verschillende banken, tafels, afvalbakken en dergelijk die in eigendom en onder beheer zijn van het park. Bij de ingangen van park Lingezegen zijn karakteristieke entreezuilen geplaatst. Defecten aan het straatmeubilair worden gemeld aan park Lingezegen. http://parklingezegen.nl. De gemeente betaalt een jaarlijkse bijdrage in het beheer en onderhoud van dit straatmeubilair.
5.

BEHEER
5.1

Inleiding
Dit hoofdstuk gaat in op de gekozen beheerstrategie voor de verkeersvoorzieningen. Hierbij wordt ingegaan op de relatie van het beheer en de maatschappelijke doelstellingen, de beheervisie, de beheerstrategieën en het beheerproces.
5.2

Beheer en maatschappelijke doelstellingen
De gemeente is verantwoordelijk voor een veilige, schone en duurzame ingerichte openbare ruimte. Dit realiseert de gemeente door het beheer en onderhoud aan het straatmeubilair goed te organiseren (zorgplicht).
Beheer wordt gedefinieerd als het rationeel plannen van kosten en activiteiten die voortvloeien uit de doel-stelling om duurzame middelen in conditie te houden of weer te brengen die voor veroudering/ vervulling/slijtage van hun functie nodig worden geacht.
Hieruit kan worden afgeleid dat de functie van het object van cruciaal belang is voor de invulling van het beheer. De primaire functie van alle voorzieningen die als straatmeubilair zijn gedefinieerd is om een positieve bijdrage te leveren aan de ruimtelijk inrichting en de leefbaarheid binnen de openbare ruimte, tevens de gebruikers van het openbaar vervoer te informeren.
Het straatmeubilair moet functioneel intact worden gehouden vanuit de volgende maatschappelijke doelstellingen:
- •De voorzieningen moeten veilig en voldoende bedrijfszeker zijn. Veiligheid spreekt voor zich: objecten moeten goed aard en nagel vast zitten zodat de voorzieningen gebruikt kunnen worden waarvoor ze bedoeld zijn (banken, tafels etc.). Bedrijfszekerheid betekent dat de kans op uitval binnen de perken blijft.
- •Dynamische route informatie systemen (DRIS) dienen naar behoren te functioneren: het display moet goed zicht- en leesbaar zijn.
5.3

Beheervisie
Uitgangspunten voor het beheer van het straatmeubilair van gemeente Lingewaard zijn in volgorde van belang:
- ➢het voldoen aan wettelijke kaders;
- ➢het borgen van de veiligheid en daarmee de aansprakelijkheid;
- ➢het voldoen aan het gemeentelijke beleid van schoon, heel en veilig;
- ➢het borgen van het functioneren;
Straatmeubilair in de openbare ruimte – beeldkwaliteit
Straatmeubilair vormt een integraal onderdeel van de openbare ruimte. Traditioneel is beheer gebaseerd op het in stand houden en onderhouden van deze voorzieningen tegen aanvaardbare kosten en met inachtneming van de wettelijke aansprakelijkheid van de beheerder in het kader van artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek.
De inwoners van Lingewaard zijn de gebruikers van deze openbare ruimte en het beheren en onderhouden van het straatmeubilair moet een bijdrage leveren aan de tevredenheid van deze gebruikers/inwoners. Een aanpak die uitsluitend gericht is op de technische staat, onderhoudbaarheid en veiligheid is niet meer voldoende, ook de belevingswaarde is bepalend voor de algemene kwaliteit van de openbare ruimte. Deze belevingswaarde kan worden uitgedrukt in een beeldkwaliteit.
De beeldkwaliteit wordt mede bepaald door politieke ambities in relatie tot (beperkte) beschikbare middelen. Dit leidt tot het stellen van prioriteiten ten aanzien van het straatmeubilair.
Kwaliteitsniveaus
Voor het bepalen van de kwaliteit van de verkeersvoorzieningen moet men zich afvragen ‘wat is zinvol?’ en ‘wat is haalbaar?’. In publicatie 323 “Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013” van het CROW zijn vijf kwaliteitsniveaus benoemd. Dit loopt van A+ tot en met D. Voor het beheer van straatmeubilair zijn er drie kwaliteitsniveaus die reëel zijn; kwaliteit A, B en C, zie bijlage 4.
Kwaliteit A: de afvalbak is beplakt met een kleine sticker en is niet beklad, maximaal 2% is beplakt en is niet voorzien van racistische of aanstootgevende teksten;
Kwaliteit B: de afvalbak is beplakt door grotere stickers of affiches of is beklad met een kleine tekening, maximaal 5% is beplakt en is niet voorzien van racistische of aanstootgevende teksten;
Kwaliteit C: een groot deel van de afvalbak is beplakt door een affiche of is beklad met een tekening, maximaal 10% is beplakt en niet voorzien van racistische of aanstootgevende teksten.
In alle gevallen is de bedrijfszekerheid voldoende. Bij het in standhouden op kwaliteitsniveau C is op langere termijn verval en daarmee kapitaalvernietiging aan de orde, bijvoorbeeld bij Abri’s.
Bij de ontwikkeling van nieuwe woonwijken (o.a. Loovelden) is een hogere beeldkwaliteit voorgespiegeld in de keuze van het straatmeubilair. Het betreft in deze wijken vooral producten en materialen uit het exclusievere segment. Het onderhoud en de vervanging van deze exclusieve materialen is helaas niet vertaald in een hoger onderhoudsbudget.
Willen we deze beeldkwaliteit ook in de toekomst handhaven dat hebben we circa 10% meer onderhoudsbudget nodig.
5.4

Beheerstrategie
Nu de kwaliteitsniveaus zijn gedefinieerd kan voor het straatmeubilair een keuze worden gemaakt voor het gewenste kwaliteitsniveau.
- •In de gemeente Lingewaard is in de betreffende beleidsplannen vastgesteld dat alle gebieden (centrum, woongebieden, bedrijventerreinen en het buitengebied) hetzelfde kwaliteitsniveau hebben, te weten kwaliteit B. - •Alleen voor de discipline groen en civiele kunstwerken wordt in het centrum kwaliteitsniveau A gehanteerd.
5.5

Beheerproces
Het beheerproces is erop gericht dat het straatmeubilair voldoet aan de gestelde eisen, zowel met betrek-king tot de veiligheid en het functioneren, als tot de langdurige instandhouding daarvan binnen de gestelde (financiële) gemeentelijke kaders. Op basis van dit beleidsplan kunnen vervolgens diverse jaarlijks terugkerende activiteiten worden onderscheiden.
Opstellen meerjarenplanning
Zoals in deze notitie al is aangegeven is eind vorig jaar de gehele openbare ruimte geïnventariseerd op de aanwezigheid van straatmeubilair. Deze inventarisatie is gelijk een 0-meting. De resultaten van de inventarisatie zijn op dit moment nog niet ondergebracht in ons beheerprogramma Grootschalige Basis Informatie (GBI6). Toch hebben wij een goed beeld gekregen van de status van het straatmeubilair. Tevens is de technische/ economische levensduur vastgesteld. Ook het straatmeubilair heeft niet het eeuwige leven en zal aan het einde van zijn levensduur vervangen moeten worden. De meerjarenplanning geeft aan welke onderdelen in aanmerking komen voor preventief onderhoud of vervanging.
Voorbereiden en uitvoeren correctief-, preventie/planmatig onderhoud of vervanging
Correctief onderhoud wordt uitgevoerd door medewerkers van Technisch Wijkbeheer en volgt direct uit een melding bij het Klant Contact Centrum (KCC). Bij correctief onderhoud valt te denken aan: herstel als gevolg van schade, vandalisme of aanrijding. Het correctief onderhoud vindt dagelijks plaats. Bij preventief/planmatig onderhoud of vervanging van abri’s, DRIS-sen of fietsenstallingen wordt eerst een werkomschrijving van de uit te voeren werkzaamheden gemaakt. Uitvoering van deze werkzaamheden vindt plaats door een marktpartij, conform het aanbestedingsbeleid van de gemeente Lingewaard.
Terugkoppeling
Na uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden wordt alle relevante informatie (revisie) weer terug gekoppeld naar de beheerder zodat dit in het beheersysteem verwerkt kan worden.
Afhandelen meldingen
Voor het afhandelen van klachten en meldingen wordt gebruikgemaakt van het Klant Contact Centrum.
Zij registeren de melding en de beheerder zorgt voor de verdere afhandeling van de melding.
Noodsituaties buiten kantooruren worden door de dienstdoende piketopzichter opgepakt.
6.

ONDERHOUD
6.1

Algemeen
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het onderhoud van aan het straatmeubilair. Allereerst wordt ingezoomd op de toe te passen onderhoudsstrategie. Vervolgens wordt bij het inspectieproces aangegeven welke inspecties aan het straatmeubilair noodzakelijk of mogelijk zijn. Voor het onderhoud wordt een onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van onderhoud en wordt beschreven wanneer vervanging van onderdelen plaatsvindt.
6.2

Onderhoudsstrategie
De onderhoudsstrategie beschrijft de wijze waarop vastgesteld wordt wanneer welke onderhouds- en ver-vangingsmaatregelen getroffen moeten worden.
- •Voor het in stand houding van het straatmeubilair passen we een preventieve, planmatige aanpak toe. De motivatie hiervoor is dat deze onderhoudsstrategie het meest economisch moment van onderhoud is, namelijk niet te vroeg en niet te laat en in de juiste mate. - •Natuurlijk vindt ook onderhoud plaats nadat sprake is van falen, bijvoorbeeld: aanrijschade, scheefstand van de drager, uitval van een DRIS, of planken van een bank of tafel die doorgerot zijn. - •Schade wordt per direct opgelost door de medewerker van Technisch Wijkbeheer. Kosten worden doorberekend aan de veroorzaker (indien bekend).
6.3

Inspectieproces
Eind 2015 is door collega’s van Technisch Wijkbeheer een inventarisatie gemaakt van het complete straatmeubilair binnen de gemeente grenzen. Tijdens deze rondgang door de gemeente is tegelijk gekeken naar de algemene gesteldheid van het straatmeubilair. Defecten en schades aan het straatmeubilair zijn direct door Technisch Wijkbeheer verholpen.
Om de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden, wordt het straatmeubilair jaarlijks geïnspecteerd en schoongemaakt. Deze inspectie vindt plaats bij banken, tafels, afvalbakken, dris-sen en abri’s.
Elektrische installaties, waar ook de Dynamisch Route Informatie Systemen (DRIS) toebehoren, moeten conform wet- en regelgeving (NEN 3140) periodiek geïnspecteerd worden. Doel van de inspecties is om te bepalen of een elektrische installatie voldoet aan de geldende technisch- en veiligheidsvoorschriften. Inspecties aan de elektrische installaties worden uitgevoerd door een externe partij. De frequentie van de inspecties wordt bepaald aan de hand van verschillende bijlagen uit de NEN3140. Deze NEN3140 inspectie worden eind 2016/begin 2017 uitgevoerd. De uitkomst van deze inspecties kan aanleiding geven tot concrete onderhoud/ vervangingswerkzaamheden.
6.4

Onderhoudsmaatregelen
Binnen het straatmeubilair onderscheiden we verschillende soorten onderhoud en vervangingsmaatregelen, te weten: correctief onderhoud, preventief onderhoud en grootschalige vervanging.
Preventief/planmatig onderhoud
Preventief kleinschalig onderhoud wordt standaard ook uitgevoerd door medewerkers van Technisch Wijkbeheer. Te denken valt aan het op gezette tijdens wassen van banken, tafels en afvalbakken. Het onderhoud aan de abri’s is voor de komend 8 jaar uitbesteed aan een externe partij.
Schades, aangiftes politie
Indien schades ontstaan aan het straatmeubilair als gevolg van vandalisme of aanrijdingen wordt door Technisch Wijkbeheer aangifte gedaan bij de politie. Van de aangifte bij de politie krijgt de gemeente een proces-verbaal. Tevens ontvangt de gemeente een terugkoppeling van de politie over de voortgang van het proces, zie bijlage 5. Alle schades aan gemeentelijke eigendommen (waaronder straatmeubilair) handelen we in eigen beheer af.
6.5

Investeringen/vervangingen
Zoals in hoofdstuk 3.4 en 5.5 al aangegeven geschiedt de aansturing van het onderhoud aan straatmeubilair hoofdzakelijk op ad hoc basis. Om toekomstbestendig het straatmeubilair te beheren en onderhouden is het zeer wenselijk om een meerjaren onderhoudsplan op te stellen.
Dit meerjaren onderhoudsplan komt mede tot stand door inspecties en de afschrijvingstermijnen van het straatmeubilair. De gemeente hanteert verschillende afschrijvingstermijnen. Deze termijn variëren van 10 jaar (zakpaal) tot en met 35 jaar (stootbanden, varkensrug).
Investeringen/vervangingen worden in deze zin gezien als investeringen volgens de BBV en de kosten daarvan vallen dan ook niet onder de jaarlijkse beheerbudgetten, maar hiervoor zullen normaal gesproken aparte kredieten aangevraagd worden.
6.6

Beheerprogramma
Het straatmeubilair is op dit moment nog niet ondergebracht in ons integraal beheerprogramma GBI.
De vraag is dan ook of alle variabelen aan straatmeubilair ondergebracht moeten worden in dit beheerprogramma. Wat is de toegevoegde waarde van het onderbrengen van bijvoorbeeld alle diamantkoppaaltjes in dit programma? Echter kan het wel zinvol zijn om inspecties en keuringen aan banken, tafels, afvalbakken, DRIS-sen en abri’s vast te leggen in GBI. Het voordeel van het vastleggen van deze informatie is dat in de toekomst plannen gegenereerd kunnen worden voor de instandhouding van het straatmeubilair.
- •Onderzoek naar het onderbrengen van al het straatmeubilair in het gemeentelijk integraal beheerprogramma GBI.
7

PROGRAMMERING EN FINANCIËN
In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de programmering van het onderhoud, de bewaking van de instandhouding ervan, de verbeterpunten voor goed beheer van het straatmeubilair en de financiering ervan, zowel op korte als op de lange termijn.
7.1

Programmering van het onderhoud
Ten behoeve van het beheer en onderhoud aan het straatmeubilair worden inspecties uitgevoerd op basis van veiligheid, functioneren, beeld- en technische kwaliteit. De inspecties worden uitgevoerd door medewerkers van Technisch Wijkbeheer. De uitkomst van de inspecties kan leiden tot extra onderhoud, vervanging of zelfs verwijdering.
Tevens worden de DRIS-sen geïnspecteerd op basis van wettelijke kaders (NEN3140). Deze inspectie vindt plaats in opdracht van de Provincie. Eventuele gebreken worden ook door de provincie hersteld.
7.2

Beheerorganisatie
Met betrekking tot het implementeren van dit beleidsplan wil de organisatie zich verbeteren op de volgende aspecten:
- ➢Beheer op orde
- ➢Areaal op orde
Beheer op Orde
In paragraaf 4.7 is het rapport beheer op orde beschreven. Dit rapport beschrijft de huidige situatie van het straatmeubilair. Dit rapport is ontwikkeld in 2015. Enkele constateringen en aanbevelingen voor het straatmeubilair zijn: De omvang en samenstelling van het meubilair is beperkt gebleven tot banken, tafels, afvalbakken en abri’s. In totaal circa 1.296 stuks.
De berekende onderhoudskosten voor het straatmeubilair voor het straatmeubilair ligt op € 55.000 per jaar. Dit is aanzienlijk lager dan het beschikbare budget van bijna € 150.000,- De kosten voor uren van TWB zijn hier opvallend hoog. Naast de kosten voor beheer en onderhoud is er een geschatte structurele vervangingsbehoefte van ongeveer € 70.000,- per jaar
Areaal op orde
De afgelopen jaren is hard gewerkt om de basisinformatie van het areaal op orde te krijgen. Het verkrijgen van de juiste revisie gegevens en het mogelijk verwerken in het integrale beheerprogramma blijft een punt van aandacht.
7.3

Financiën
Beheer en onderhoud betreft alle activiteiten en maatregelen die nodig zijn om de straatmeubilair structureel in stand te houden. De kosten voor deze activiteiten en maatregelen worden hieronder verder beschreven.
De kosten voor de instandhouding van het straatmeubilair moeten in principe worden gedekt uit de in de productenraming opgenomen onderhoudsbudgetten. De budgetten voor het straatmeubilair zijn opgesplitst in 2 producten, namelijk straatmeubilair algemeen (product 6210.1000) en straatmeubilair
wijkbeheer (product 6210.1001). In de begroting is voor de uitvoering van het totale onderhoud aan het straatmeubilair circa € 58.530 (materialen) per jaar beschikbaar.
Tijdens de ontwikkeling van dit beleidsplan is de gemeente bezig met de aanbesteding voor het onderhoud aan de abri’s. Het onderhoud bestaat uit het schoonhouden (oa. ramen wassen) van de abri’s. Als tegenprestatie mag de winnende partij reclame aanbrengen in de aanwezig abri’s. Het uitgangspunt van de gemeente is dat het onderhoud aan de abri’s opgenomen moet zijn in de prijsaanbieding.
De gunning heeft inmiddels plaatsgevonden en de ingangsdatum voor het onderhoud aan deze abri’s is 1 juli 2016. De onderhoudskosten aan de abri’s zijn ondergebracht in de prijsaanbieding. Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair gaan we met € 20.000 verlagen en dit bedrag gaan we doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair), zie bijlage 6.
- •Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair te verminderen met € 20.000 en dit bedrag te doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair).
8

CONCLUSIE
De volgende conclusies kunnen getrokken worden naar aanleiding van dit beleidsplan straatmeubilair in de gemeente Lingewaard.
Binnen de grenzen van de gemeente Lingewaard staan 57 abri’s, 4239 afsluitenbomen/palen, 604 afvalbakken, 594 banken, 326 fietsenrekken/stalling en 7510 stootbanden/blokken. Tevens herbergt de gemeente ongeveer 285 boombeschermers, 2280 hekwerkpalen en 3714 m1 bijbehorende hekwerkplanken. Het totale areaal aan straatmeubilair vertegenwoordigd een kapitaalgoed van ruim 3 miljoen euro.
De financiële verantwoording voor de kosten van het beheer en onderhoud van straatmeubilair is een vereiste vanuit het BBV. In dit plan is te lezen dat door middel van het doteren van financiële middelen in een bestemmingsreserve we vervanging van het straatmeubilair kunnen realiseren.
Naast de financiële middelen zijn er ook technische keuze gemaakt hoe de gemeente Lingewaard haar straatmeubilair blijft beheren en onderhouden. Zoals al aangegeven hanteren we 2 soorten onderhoud te weten, correctief onderhoud en vervangingen. Door middel van het uitvoeren van inspecties en keuringen zal bepaald worden welke onderdelen van het straatmeubilair wanneer aan onderhoud toe zijn. In hoofdstuk 5 en 6 is omschreven hoe het beheer en onderhoud precies plaatsvindt.
Voorstellen:
- 1.
In te stemmen met het beleidsplan Straatmeubilair 2017;
- 2.
Het kwaliteitsniveau voor straatmeubilair vast te stellen op het minimale niveau, beeldkwaliteit B op basis van de C.R.O.W. beeldkwaliteit systematiek;
- 3.
Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair te verminderen met € 20.000 en dit bedrag jaarlijks te doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair).
Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 29 september 2016.
De raad voornoemd,
de griffier,
Th.G.L. Greep
de voorzitter,
M.H.F. Schuurmans-Wijdeven
Bijlage
0

Begrippen in dit document
Begrippen in dit document
De volgende begrippen en definities zijn relevant binnen het kader van dit beleidsplan.
Abri’s | Een Abri of wachthuisje is een kleine, niet afgesloten wachtruimte die beschutting biedt tegen de natuurlijke elementen in afwachting van het openbaar vervoer.
Beheergrens | De grens waarbij het beheer ven de ene naar de andere beheerder overgaat
CROW beeldkwaliteit systematiek | Een door de CROW ontwikkelde en gepubliceerde landelijke standaard/ waar­­deringsmethode (Kwaliteitscatalogus openbare ruimte) om de beeld­kw­aliteit voor onderhoudsniveaus van de openbare ruimte vast te stellen in 5 klassen van A+ tot D.
DRIS | Dynamisch Route Informatie Systeem: Informatie paneel bij bushalte met actuele vertrektijden op een display.
GBI | Grootschalige Basis Informatie is een beheersysteem dat het beheer van elementen binnen de openbare ruimte mogelijk maakt. GBI is een webbased systeem dat altijd en overal met mobiele apparaten bereikbaar en beschikbaar is.
NEN3140 | De NEN 3140, “Bedrijfsvoering van elektrische installaties – laagspanning” is de Nederlandse Norm (NEN) voor veilige bedrijfsvoering van werkzaamheden nabij. Aan of met elektrische installaties, machines en gereedschappen in het laagspanningsgebied.
Straatmeubilair | Verzameling van bankjes, tafels, prullenbakken en dergelijk om de openbare ruimte aan te kleden.
Zorgplicht | Burgerlijk Wetboek 6 Artikel 174: - 1. De bezitter van een opstal die niet voldoet aan de eisen die men daar­aan in de gegeven omstandigheden mag stellen, en daardoor gevaar voor personen of zaken oplevert, is, wanneer dit gevaar zich verwezen­lijkt, aansprakelijk, tenzij aansprakelijkheid op grond van de vorige afde­ling zou hebben ontbroken indien hij dit gevaar op het tijdstip van het ontstaan ervan zou hebben gekend.
Bijlage
1:

Inventarisatie straatmeubilair
Bijlage
2:

Milieucriteria voor het maatschappelijk verantwoord inkopen van Straatmeubilair
Bijlage
3:

Themablad Straatmeubilair uit het Handboek Inrichting Openbare Ruimte
Checklist
Beheerbewust ontwerp | Ontwerpbewust beheer
- o Houd rekening met bereikbaarheid en toegang van onderhoudsvoertuigen - o Houd bij materiaalkeuze rekening met schoonhouden, vandalisme en veiligheid. | - o Houd bij vervanging rekening met de stedenbouwkundige structuur en gedachte. - o Voorkom willekeur
Straatmeubilair, richtlijnen
Eisen/Randvoorwaarden | Voorkeuren en Aanbevelingen | Alternatieven, keuzevrijheid
Verkeersborden
- ▪De RVV 1990 is van toepassing - ▪De BABW is van toepassing - ▪De NEN 3381 is van toepassing | - -Alle borden dienen minimaal refelectieklasse II te hebben, - -Alleen buispalen toepassen - -Geen gecoate palen toepassen |
Zitbanken
| - -In Materialenboek zijn de standaard toegepaste types zitbanken opgenomen. - -Plaats bij voorkeur geen zitbanken onder bomen (plak van luizen en algengroei); zorg waar mogelijk voor rugdekking - -Zitplaatsen zo veel mogelijk bereikbaar maken voor minder validen | Alleen bij bijzondere objecten of gebieden.
Hekwerken
| - -In Materialenboek zijn de standaard toegepaste types zitbanken opgenomen. - -Houd rekening met toegangsbreedte voor onderhoudsvoertuigen (maaimachine, vrachtauto’s) - -Bij speeltuinen spijlenhekwerk toepassen, groene poedercoating RAL 6009. | Alleen bij bijzondere objecten of gebieden.
Boombeschermers
| - -In Materialenboek zijn de standaard toegepaste types zitbanken opgenomen. | Alleen bij bijzondere objecten of gebieden.
Rijwielklemmen
| - -In Materialenboek zijn de standaard toegepaste types rijwielklemmen opgenomen | Alleen bij bijzondere objecten of gebieden.
Bijlage
4:

CROW publicatie 323 “Kwaliteitscatalogus openbare ruimte 2013”, meubilair
Bijlage
5:

Kopie Proces verbaal (aangifte en terugkoppeling van een zaak)
Bijlage
6:

Onderhoudsbudget straatmeubilair
Onderhoudsbudget straatmeubilair |
| 2015 |
| Begroot | Werkelijk | Restant |
4310001 Nutskosten | € 15.230 | € 16.802 | € (1.572) |
4343509 Onderhoud abri's | € 18.600 | € 15.583 | € 3.017 |
8423016 Schade-uitkering verzekeringen | | € (5.127) | € 5.127 |
* 62101000 Straatmeubilair / Algemeen | € 33.830 | € 27.258 | € 6.572 |
4343419 Overige straatmeubilair | € 6.100 | € 2.865 | € 3.235 |
4343510 Onderhoud banken | € 15.200 | € 10.510 | € 4.690 |
4343802 Herstel schade | € 3.400 | € 1.713 | € 1.687 |
8423016 Schade-uitkering verzekeringen | € - | € (735) | € 735 |
* 62101001 Straatmeubilair / Wijkbeheer | € 24.700 | € 14.353 | € 10.347 |
Aanbesteding onderhoud abri's | Gunning per 01-07-2016 |
Structureel begroot | € 18.600 |
De uitkomst van de gunning onderhoud abri's geeft een positief structureel voordeel van € 18.600 in het bovenstaande onderhoudsbudget
De afgelopen jaren hebben we een kleine onderschrijding van cicra € 3.000 op het onderhoud straatmeubilair (62101001) |
Voorstel: Het onderhoudsbudget voor straatmeubilair te verminderen met € 20.000 en dit bedrag jaarlijks te doteren in een nieuwe bestemmingsreserve (vervanging straatmeubilair).