Vergaderjaar 2024-2025
Tweede Kamer der Staten-Generaal
2
Aanhangsel van de Handelingen
Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de regering gegeven antwoorden
1579
Vragen van het lid Bontenbal (CDA) aan de Minister van Asiel en Migratie over de meest recente cijfers over de asielinstroom en asielketen (ingezonden 14 januari 2025).
Antwoord van Minister Faber – Van de Klashorst (Asiel en Migratie) (ontvangen 11 maart 2025). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2024–2025, nr. 1353.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Aantal asielaanvragen daalde vorig jaar flink» in Trouw d.d. 6 januari 2025?
1
Trouw, 6 januari 2025, «Aantal asielaanvragen daalde vorig jaar flink», https://www.trouw.nl/binnenland/aantal-asielaanvragen-daalde-vorig-jaar-flink~b30d2fd9
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u de meest recente cijfers geven over het jaar 2024 (inclusief december) van de instroom van asielzoekers in Nederland en dat afzetten tegen de afgelopen 10 jaar?
Antwoord 2
In 2024 zijn 32.180 eerste asielaanvragen ingediend. In de tabel vindt u een overzicht van het aantal eerste asielaanvragen per jaar, voor de periode 2014 tot en met 2024.
Jaar | Aantal eerste asielaanvragen (IND)
2014 | 21.810
2015 | 43.090
2016 | 18.170
2017 | 14.720
2018 | 20.350
2019 | 22.530
2020 | 13.670
2021 | 24.690
2022 | 35.540
2023 | 38.380
2024 | 32.180
Vraag 3 en 4
Kunt u deze cijfers ook afzetten tegen de ontwikkeling van de instroomcijfers in andere landen om ons heen?
Kunt u een overzicht geven van de instroomcijfers in de Europese Unie (EU)?
Antwoord 3 en 4
In onderstaande tabel treft u een overzicht van het aantal ingediende eerste asielaanvragen in de EU-27, Nederland, België, Duitsland, Frankrijk, Denemarken, Oostenrijk en Zweden, in de periode 2014 tot en met 2024.
Jaar | EU-27 | NED | BEL | DUI | FRA | DEN | OOS | ZWE
2014 | 530.970 | 21.780 | 14.130 | 173.070 | 58.845 | 14.565 | 25.700 | 75.090
2015 | 1.217.185 | 43.035 | 39.065 | 441.900 | 70.570 | 20.855 | 85.520 | 156.195
2016 | 1.167.075 | 19.285 | 14.290 | 722.365 | 76.790 | 6.070 | 39.905 | 22.385
2017 | 620.465 | 16.090 | 14.055 | 198.310 | 91.965 | 3.140 | 22.470 | 22.225
2018 | 564.905 | 20.465 | 18.160 | 161.930 | 126.580 | 3.495 | 11.610 | 18.685
2019 | 629.230 | 22.540 | 23.140 | 142.510 | 138.290 | 2.645 | 11.010 | 20.805
2020 | 415.475 | 13.720 | 12.930 | 102.580 | 81.735 | 1.435 | 13.415 | 11.800
2021 | 536.270 | 24.755 | 19.605 | 148.235 | 103.810 | 2.015 | 37.830 | 9.055
2022 | 874.035 | 35.530 | 32.140 | 217.775 | 137.605 | 4.505 | 109.800 | 13.210
2023 | 1.049.950 | 38.370 | 29.305 | 329.120 | 145.210 | 2.380 | 56.160 | 8.960
2024 | n.n.b. | 31.925 | 33.050 | 229.695 | 132.825 | n.n.b. | 21.810 | 6.560
Vraag 5
Klopt het dat de dalende instroomcijfers in Nederland een gevolg zijn van de daling van de instroom in de gehele EU en dat daarom een lagere instroom in Nederland verklaard kan worden uit de dalende instroomcijfers van de EU?
Antwoord 5
De daling van het aantal asielaanvragen in Nederland kan zeker samenhangen met de daling van het aantal asielaanvragen in Europa. Hierbij wordt aangetekend dat ongeveer een derde van de eerste asielaanvragen in Nederland wordt gedaan door Syrische vreemdelingen, waardoor specifieke ontwikkelingen voor die groep sterker in Nederland doorwerken dan in de EU+ als geheel.
Vraag 6
Klopt het dat Nederland in 2024 iets populairder lijkt als asielbestemming dan andere Europese landen, zoals Trouw schrijft?
Antwoord 6
Het aantal asielaanvragen in Nederland per hoofd van de bevolking ligt nog altijd onder het EU+ gemiddelde. Dat neemt niet weg dat verschillende Europese landen worden doorkruist voordat de asielzoeker Nederland bereikt. De inzet van het kabinet is erop gericht om met een breed pakket aan maatregelen het asielstelsel te hervormen en de instroom te beperken.
Vraag 7
Kunt u een overzicht geven van de doorlooptijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) van de verschillende stromen zoals deze zich de afgelopen maanden hebben ontwikkeld (in de periode vanaf 2020)?
Antwoord 7
Om goed een weergave te geven van hoe de doorlooptijden bij de IND zich de afgelopen periode hebben ontwikkeld is in onderstaande tabellen voor de asielsporen spoor 1 (Dublinprocedure), spoor 2 (veilig land van herkomst of internationale bescherming), eerste aanvragen spoor 4 (waaronder o.a. algemene asielprocedure (AA) en verlengde asielprocedure (VA)) en nareiszaken een overzicht gemaakt van de gemiddelde doorlooptijd van 2020 tot en met 2024. In de tweede tabel is de gemiddelde doorlooptijd van de tweede helft van 2024 opgenomen voor bovengenoemde asielsporen.
In spoor 2 worden naast aanvragen van personen uit een veilig land van herkomst ook aanvragen van een vreemdeling die reeds elders in de EU bescherming heeft behandeld. Met name de laatste categorie heeft soms een beduidend langere doorlooptijd, omdat vaak onderzoek moet worden uitgezet bij andere EU-landen. Gelet op het geringe aantal zaken in spoor 2, hebben deze zaken een groot effect op de gemiddelde doorlooptijd. Asielaanvragen van spoor 2 worden op de locaties Ter Apel en Budel echter zo snel mogelijk behandeld en beslist waardoor de doorlooptijd van deze groep aanzienlijk korter is dan 14 weken.

Tabel 1: Gemiddelde doorlooptijd asielaanvragen per spoor in weken, 2020–2023 (Bron: Metis)
| 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024
Asiel – spoor 1 | 14 | 14 | 26 | 23 | 18
Asiel – spoor 2 | 7 | 7 | 10 | 12 | 14
Asiel – spoor 4 | 47 | 48 | 32 | 50 | 61
MVV nareis | 34 | 30 | 34 | 47 | 70

Tabel 2: Gemiddelde doorlooptijd asielaanvragen per spoor in weken, juli 2024-december 2024 (bron: Metis)
| Jul-24 | Aug-24 | Sep-24 | Okt-24 | Nov-24 | Dec-24
Asiel – spoor 1 | 20 | 22 | 19 | 20 | 19 | 17
Asiel – spoor 2 | 11 | 19 | 11 | 12 | 8 | 9
Asiel – spoor 4 | 59 | 66 | 62 | 64 | 63 | 64
MVV nareis | 76 | 74 | 71 | 72 | 72 | 70
Vraag 8
Klopt het dat de doorlooptijd voor de algemene asielprocedure is opgelopen naar 68 weken (eerste en tweede verhoor)?
2
Website IND, «Asiel: laatste ontwikkelingen», 9 januari 2025, https://ind.nl/nl/asiel-laatste-ontwikkelingen
Klopt het dat in eerdere updates (in te zien via https://web.archive.org) van deze pagina de volgende doorlooptijden werden vermeld:
Datum van update website IND
Aantal weken wachten voor het twee gesprek (nader gehoor) in algemene asielprocedure
30 december 2024 | 68 weken
15 augustus 2024 | 67 weken
14 mei 2024 | 67 weken
8 juni 2023 | 54 weken
12 januari 2023 | 36 weken?
Antwoord 8
De doorlooptijd omvat de periode van start aanvraag totdat hierop is beslist. Op IND.nl wordt richting de aanvrager gecommuniceerd over de verwachtte tijd van start aanvraag tot het genoemde gehoor. De wachttijd tot en met het tweede gehoor is opgelopen naar 67 weken.
Het aantal weken wachten voor het nader gehoor in de algemene asielprocedure herken ik, met de kanttekening dat volgens de gegevens van de IND de huidige wachttijd 67 weken is en op 14 juli 2024 de wachttijd 67 weken was.
Vraag 9
Bent u bereid de doorlooptijden voor de Tweede Kamer overzichtelijk te presenteren, zoals eerder gebeurde (zie o.a. https://web.archive.org/web/20230402053212/https://ind.nl/nl/na-uw-aanvraag/doorlooptijden-asielaanvraag)?
Antwoord 9
Het deel van de website waar u naar refereert is voor de aanvragers. Om beter inzicht te geven hoe lang de aanvrager moet wachten is dit gecorrigeerd naar de wachttijden. Zoals u is toegezegd publiceert de IND de doorlooptijden sinds het najaar 2024 samen met de tertaalcijfers op eigen website.
Vraag 10
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de doorlooptijden bij de IND de komende tijd wél verbeteren?
Antwoord 10
Zoals bij u bekend kampt de IND al jaren met oplopende voorraden bij asiel- en nareisaanvragen. Dit komt omdat de instroom hoger is dan wat de IND aan kan. Onbeperkt in omvang groeien om voorraden terug te dringen en binnen de beslistermijnen te beslissen is onhoudbaar en biedt geen soelaas. De IND werkt daarom al een geruime tijd hard om in te lopen op de voorraad en zal dit de komende jaren ook blijven doen. Hiervoor heeft de IND een meerjarenaanpak wat ook de komende jaren zal leiden tot een productiviteitsstijging. Dat gebeurt langs drie lijnen, te weten 1. vermindering complexiteit; 2. slimmer werken; en 3. beperkt meer personeel aantrekken.
Vraag 11
Klopt het dat het terugsturen naar het land van herkomst van afgewezen asielzoekers het afgelopen jaar en de afgelopen maanden niet substantieel is verbeterd, gekeken naar de cijfers «ketenbreed vertrek» in de laatste rapportage van het ministerie «Kerncijfers asiel en migratie november 2024», pagina 6?
3
Rijksoverheid, Kerncijfers Asiel en Migratie, www.rijksoverheid.nl/documenten/publicaties/2025/01/07/kerncijfers-asiel-en-migratie-november-2024
Hoe gaat u ervoor zorgen dat deze cijfers de komende maanden wel verbeteren?
Antwoord 11
Vreemdelingen die niet in Nederland mogen zijn, moeten Nederland verlaten. Waar het kan gebeurt dit vrijwillig, waar nodig gedwongen. Het vertrek van afgewezen asielzoekers vindt plaats door tussenkomst van DTenV. Er zijn in 2024 5.990 vreemdelingen aantoonbaar vertrokken uit de caseload van DTenV. Dat is 4% hoger dan in 2023. Ook vond in 2024 vaker vertrek plaats naar het land van herkomst dan in 2023. Dat neemt niet weg dat het kabinet serieus werk maakt van het verhogen van het vertrekcijfer. Zo wordt met behulp van brede partnerschappen continu gewerkt aan het verbeteren van de terugkeersamenwerking met derde landen. Landen die onvoldoende meewerken kunnen bijvoorbeeld te maken krijgen met beperkende maatregelen op het gebied van het verkrijgen van visa. Daarnaast wordt in Europa -mede op aandringen van Nederland- gewerkt aan de herziening van de Terugkeerrichtlijn om zo de terugkeerprocedure efficiënter en effectiever te maken. Nationaal werkt het kabinet hard aan het ondersteunen van vreemdelingen die vrijwillig wensen te vertrekken en -wanneer de overheid gedwongen vertrek ter hand moet nemen- het uitbreiden van de capaciteit van vreemdelingenbewaring.
Vraag 12
Klopt het dat in het overzicht van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) op diens website over het aantal bewoners in hun opvanglocaties vermeld wordt dat het aantal asielzoekers gegroeid is van ca. 47.000 in december 2023 naar ca. 53.000 in december 2024? Klopt het dat het aantal statushouders in opvanglocaties van het COA gegroeid is naar meer dan 19.400 in december 2024 en deze groep dus inmiddels 27% van de bedden bij het COA bezet houdt, terwijl deze statushouders daar niet thuis horen, maar in gemeenten moeten worden ondergebracht?
4
Website COA, «Capaciteit en bezetting», https://www.coa.nl/nl/lijst/capaciteit-en-bezetting
Antwoord 12
De genoemde aantallen worden door mij herkend.
Vraag 13
Klopt het dat als alle statushouders die nu door het COA worden gehuisvest, in gemeenten zouden zijn ondergebracht, het COA niet meer op zoek zou hoeven gaan naar nieuwe opvanglocaties in gemeenten?
Antwoord 13
Op dit moment is de bezetting bij het COA bijna 100%. Er verblijven 72.658 personen, waarvan 18.880 statushouders in de opvang (coa website). Als alle statushouders uit de opvang zouden zijn, geeft dit ruimte, maar het betekent niet dat COA kan stoppen met zoeken naar (nieuwe) opvanglocaties. Twee derde van de COA locaties bestaat uit tijdelijke noodopvang. Idealiter komen hiervoor reguliere opvangplekken in de plaats tegen lagere kosten.
Vraag 14
Kunt u aangeven wat het effect is geweest van de val van het regime van Assad voor de instroomcijfers van Syriërs naar Nederland, aangezien een derde van de asielzoekers in november uit Syrië kwam en het regime begin december ten val kwam en dat zichtbaar zou moeten zijn in de instroomcijfers voor december? Is het lage weekcijfer van 500 voor de asielinstroom in week 52 en het cijfer van 600 in de eerste week van 2025 daarvoor een eerste indicatie?
5
Rijksoverheid, «De asielinstroom van week 52 bedroeg ongeveer 500», https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/nieuws/2024/12/31/de-asielinstroom-van-week-52-bedroeg-ongeveer-500 en Rijksoverheid, «De asielinstroom van week 1 bedroeg ongeveer 600», https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/asielbeleid/nieuws/2025/01/06/de-asielinstroom-van-week-1-bedroeg-ongeveer-600
Antwoord 14
In de tabel hieronder staan de eerste asielaanvragen van Syriërs over de periode van januari 2014 tot en met februari 2025. Het is nog te vroeg om uitspraken te doen over het effect van de val van het regime van Assad op de Syrische asielinstroom in Nederland.
Vraag 15
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de kansen die een lagere instroom van asielzoekers biedt om de asielketen op orde te brengen, ook zullen worden benut? Hoe gaat u ervoor zorgen dat de doorlooptijden van aanvragen van asielzoekers substantieel worden versneld, statushouders sneller uit COA-locaties vertrekken en meer uitgewezen asielzoekers worden teruggestuurd naar het land van herkomst?
Antwoord 15
De voornemens van dit kabinet op het terrein van asielmigratie zijn stevig en de wetsvoorstellen zijn daar een uitdrukking van. Dat laat onverlet dat ik op dit moment de adviezen van de Raad van State bestudeer. Daartoe wordt zo spoedig mogelijk het nader rapport opgesteld, gericht op bespreking daarvan in de Ministerraad op korte termijn.
Na bespreking hiervan in het kabinet zal het nader rapport zo spoedig mogelijk met de wetsvoorstellen aan uw Kamer worden aangeboden.